Οι κλιματικές υπηρεσίες και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα που πραγματοποιήθηκε και συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, την μονάδα ΜΕΤΕΟ του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Center for the Promotion of Science (CPN) της Σερβίας, αποτελούν όπως τονίστηκε, άμεση προτεραιότητα στην εποχή της κλιματικής κρίσης, προκειμένου να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση της προετοιμασίας, κατά την εκδήλωση των ακραίων καιρικών φαινομένων αλλά και την προστασία πολιτών και υποδομών.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, σε Δήμο Αθηναίων και σε Δήμο Πεντέλης έχουν αναπτυχθεί συστήματα παρακολούθησης με νέους μετεωρολογικούς σταθμούς και εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού. Στον Δήμο Αθηναίων το σύστημα περιλαμβάνει εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού για τη θερμική καταπόνηση, ενώ στον Δήμο Πεντέλης για δασικές πυρκαγιές. Επιπλέον στο Ρέθυμνο έχει δημιουργηθεί σύστημα παρακολούθησης που συνδυάζει υφιστάμενους και νέους σταθμούς με αισθητήρες ποιότητας αέρα ενώ έχουν εγκατασταθεί 7 νέοι μετεωρολογικοί σταθμοί, 2 συστήματα μέτρησης στάθμης και 2 αισθητήρες ποιότητας αέρα.

Όσον αφορά τη Θεσσαλία, εκεί υλοποιείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα που συνδυάζει μετρήσεις από δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών μέτρησης στάθμης ποταμών και εξειδικευμένες προγνώσεις καιρού. Το σύστημα περιλαμβάνει και πρόγνωση στάθμης ποταμών, αξιοποιώντας τεχνικές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Όπως επισήμανε ο κ. Λαγουβάρδος τα συστήματα που έχουν αναπτυχθεί βασίζονται σε 4 πυλώνες έγκαιρης προειδοποίησης. Ο πρώτος είναι η γνώση της διακινδύνευσης, δηλαδή η αναγνώριση και η αξιολόγηση κινδύνων σε τοπικό επίπεδο, ο δεύτερος η συγκέντρωση παρατηρήσεων και προγνώσεων μέσω δικτύων αισθητήρων, μετεωρολογικών ραντάρ και αριθμητικών μοντέλων πρόγνωσης καιρού, ο τρίτος η βελτίωση της προετοιμασίας μέσω του σχεδιασμού ανταπόκρισης, της εκπαίδευσης στελεχών και εθελοντών και ο τέταρτος η επικοινωνία των ειδοποιήσεων για την έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση πολιτών, δήμων και περιφερειών.

Περιγράφοντας τα πλεονεκτήματα και ισχυρά σημεία των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης ο κ. Λαγουβάρδος τόνισε ότι ένα από αυτά είναι ο ενιαίος τρόπος συνδυασμού προβολής όλων των πληροφοριών. Παράλληλα σημείωσε ότι μέσω αυτών των συστημάτων βελτιώνεται η προετοιμασία πριν την εκδήλωση μίας φυσικής καταστροφής, ενώ μέσω της αξιοποίησής τους μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της ζωής και των περιουσιών αλλά και των υποδομών μιας επιχείρησης. Όσον αφορά τις αδυναμίες τους όπως είπε ο κ. Λαγουβάρδος εντοπίζονται δυσκολίες στην ενσωμάτωσή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ χρειάζεται να εξασφαλιστεί η ορθή λειτουργία τους στο χρόνο.

«Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε αξιοποιώντας την έρευνα, την επιστήμη, την τεχνολογία να δώσουμε καλύτερα προϊόντα. Το πιο σημαντικό είναι η συνεργασία και η αμφίδρομη επικοινωνία. Αν δεν προχωρήσουμε μαζί δεν θα καταφέρουμε το τελικό αποτέλεσμα που είναι να προστατευτούμε στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης», σημείωσε ο κ. Λαγουβάρδος ενώ προσέθεσε ότι μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης τα συστήματα θα μπορέσουν να εξελιχθούν και να βελτιωθούν ακόμη περισσότερο.

Από την πλευρά της η διευθύντρια Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Βασιλική Κοτρώνη επισήμανε ότι «τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης επιτρέπουν: πρόγνωση επικίνδυνων φαινομένων, έγκαιρη ενημέρωση αρχών και πληθυσμού και ενεργοποίηση σχεδίων προστασίας», έχοντας ως στόχο τη μείωση του κινδύνου.

«Δεν αρκεί να ξέρεις το φαινόμενο· πρέπει να ξέρεις τις επιπτώσεις του. Η ανάλυση διακινδύνευσης μετατρέπει τη μετεωρολογική πληροφορία σε πληροφορία λήψης αποφάσεων. Επιτρέπει ιεράρχηση προτεραιοτήτων και υποστηρίζει τον σχεδιασμό πρόληψης και προσαρμογής. Η ανάλυση διακινδύνευσης βοηθά ώστε οι παρεμβάσεις να γίνονται εκεί όπου το όφελος είναι μεγαλύτερο και οδηγεί σε στοχευμένα έργα και μέτρα», σημείωσε η κ. Κοτρώνη. Επιπλέον τόνισε ότι τα συστήματα προειδοποίησης είναι πιο αποτελεσματικά αν γνωρίζεις εκ των προτέρων ποιος κινδυνεύει, από τι και με ποιες πιθανές συνέπειες. 

«Η ανάπτυξη και η ενσωμάτωσή τους στη λειτουργία των περιφερειών και των δήμων αλλά και οργανισμών που λειτουργούν υποδομές είναι βασική προτεραιότητα για την κλιματική ανθεκτικότητα», υπογράμμισε η κ. Κοτρώνη.

Στην ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων αναφέρθηκε ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων, Ανδρέας Γραμματικογιάννης. Όπως είπε χρειάζεται αλλαγή φιλοσοφίας, δηλαδή να γίνει η μετάβαση από την αποσπασματική αντίδραση σε μία προληπτική και τεχνολογικά προηγμένη διαχείριση των κινδύνων ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της πόλης».

«Στην Ελλάδα – και ιδιαίτερα στο Λεκανοπέδιο Αττικής, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν ο μισός πληθυσμός – οι διαχρονικές χωροταξικές παθογένειες (μπαζωμένα ρέματα, ανεπαρκή δίκτυα ομβρίων κ.ά.) αυξάνουν σημαντικά την ευαλωτότητα», σημείωσε ο κ. Γραμματικογιάννης και προσέθεσε ότι στον Δήμο Αθηναίων η πρόληψη αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Επιπλέον αναφέρθηκε σε τρεις πυλώνες δράσεων όπως η ενίσχυση της συνεργασίας με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, η ανάπτυξη ολοκληρωμένων συστημάτων πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης και η επένδυση σε τεχνολογίες που αυξάνουν την ανθεκτικότητα της πόλης, ενώ υπογράμμισε ότι το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Από την πλευρά του ο Εντεταλμένος Σύμβουλος Κλιματικού Συμφώνου και Κυκλικής Οικονομίας και πρόεδρος του ΚΥΑΔΑ, Νίκος Χρυσόγελος επισήμανε ότι η κλιματική κρίση δεν είναι ένα σενάριο «που θα ζούσαμε μετά από δεκαετίες αλλά είναι μια υπαρκτή κατάσταση και στις πόλεις». Όπως σημείωσε, χρειάζονται εξειδικευμένα εργαλεία ενώ προσέθεσε ότι υπάρχει ανάγκη στελέχωσης των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας στους δήμους. «Πρέπει οι δήμοι να έχουν στελέχη και μηχανισμούς που θα είναι σε μία συνεχή διαδικασία διαλόγου με τους φορείς. Υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα ερευνητικά προγράμματα, αλλά χρειάζονται στελέχη που να μπορούν να τα αξιοποιούν», τόνισε ο κ. Χρυσόγελος, επισημαίνοντας ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται θα πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα και σε γνώση, ταυτόχρονα όμως, όπως είπε, χρειάζεται και «αλλαγή πολιτικών» με γνώμονα τη μείωση των κινδύνων σε μία περιοχή «που εξαρτώνται από το πώς αναπτύσσεται η πόλη». Παράλληλα ο κ. Χρυσόγελος έδωσε έμφαση στη συνεργασία μεταξύ των φορέων και στον κοινό σχεδιασμό, αλλά και στην εκπαίδευση του κοινού.

Στην αξιοποίηση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης από τον Δήμο Πεντέλης αναφέρθηκε ο σύμβουλος στρατηγικής και ανάπτυξης του δήμου, Λευτέρης Μανιαδάκης. Όπως είπε, εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια έχουν εξοπλιστεί σε έναν ικανοποιητικό βαθμό, αξιοποιώντας προγνώσεις για την ετοιμότητα του δήμου και των αρχών. «Το καλοκαίρι του 2025 αντιμετωπίσαμε 39 εστίες φωτιάς», σημείωσε ενώ προσέθεσε ότι προσπαθούν να «χτίσουν» και το κομμάτι της ενημέρωσης των πολιτών. Παράλληλα επισήμανε ότι εντοπίζουν «πρόβλημα σύγκρουσης αρμοδιοτήτων με αρχές» και συμπλήρωσε ότι «οι αποφάσεις για τις υποδομές ενός δήμου χρειάζονται κλιματική ομάδα».

Μιλώντας για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Δήμος Ρεθύμνου ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Αλλαγής του δήμου Γιώργος Σκορδίλης σημείωσε ότι τα πρώτα δέκα λεπτά απόκρισης είναι τα πιο σημαντικά κατά τη διάρκεια εκδήλωσης είτε πυρκαγιών, είτε πλημμυρών, είτε σεισμών. Αυτό, όπως εξήγησε, είναι και το θετικό των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, «το περιθώριο του ωφέλιμου χρόνου». Ο κ. Σκορδίλης περιέγραψε τις απαιτήσεις που έχει το Ρέθυμνο καθώς πρόκειται, όπως είπε, για έναν δήμο που έχει έκταση 397 τετραγωνικά χιλιόμετρα, 47 κοινότητες, 101 οικισμούς και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος δήμος στην Κρήτη σε πληθυσμό, με 57.000 κατοίκους και με έντονη εποχικότητα που το καλοκαίρι ξεπερνάει τους 100.000, ενώ έχει ιδιαίτερη γεωμορφολογία και πολεοδομία διαθέτοντας μεταξύ άλλων 10 ρέματα. Παράλληλα, όπως είπε, ένα ακόμη ζήτημα είναι κι αυτό της μεταφοράς σαχαριανής σκόνης, κάτι για το οποίο συνεργάζονται με το ΜΕΤΕΟ/Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μέσω των συστημάτων που έχουν εγκατασταθεί. Επιπλέον ο κ. Σκορδίλης έκανε λόγο για ανάγκη στοχευμένων ειδοποιήσεων, ενώ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην συνεργασία με τους επιστημονικούς φορείς αλλά και στην διάθεση αντίστοιχων πόρων για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.

Στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δικτύου αναφέρθηκε ο διευθυντής Δικτύων ΔΕΔΔΗΕ, Παναγιώτης Λιόντος.

«Είναι δεδομένο ότι μιλάμε για κλιματική κρίση. Όλα αυτά μετατρέπουν την ανθεκτικότητα του δικτύου υποδομής σε μία επιχειρησιακή αναγκαιότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και οι κλιματικές υπηρεσίες μπορούν να παίξουν και παίζουν ήδη καθοριστικό ρόλο», σημείωσε και προσέθεσε ότι αυτά έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιηθούν σε συγκεκριμένα επίπεδα, όπως σε επίπεδο πρόληψης, προετοιμασίας, επιχειρησιακής απόκρισης και στρατηγικού σχεδιασμού. «Η αξιοποίηση των προγνώσεων μπορεί να οδηγήσει στον καλύτερο προσανατολισμό των συνεργείων μας, ώστε να κάνουμε πιο στοχευμένες συντηρήσεις, επιθεωρήσεις. Να ενισχύσουμε κρίσιμες υποδομές, να τοποθετήσουμε συνεργεία σε ορισμένα σημεία που οι προγνώσεις δείχνουν ότι θα έχουμε δύσκολα καιρικά φαινόμενα έτσι ώστε να προετοιμαστούμε καλύτερα», επισήμανε ο κ. Λιόντος και συμπλήρωσε ότι έχουν αναπτύξει μία πλατφόρμα του ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ διαχείρισης και ανάλυσης ρίσκου των υποδομών τους σε σχέση με κλιματικά σενάρια και για όλους τους φυσικούς κινδύνους. «Είναι επίσης σε διαδικασία παράδοσης ένα σύστημα έγκαιρης πρόγνωσης για έξι ημέρες, που επικαιροποιείται ανά 12 ώρες σε σύνδεση με τα δικά μας επιχειρησιακά κέντρα και με πλήρη αποτύπωση του δικού μας δικτύου», υπογράμμισε.

«Αυτά τα μοντέλα και εργαλεία μπορούν να μας βοηθήσουν να διοχετεύσουμε τους πόρους που έχουμε για να θωρακίσουμε το δίκτυό μας περισσότερο, να μεταβούμε σε μία πιο ενεργητική πρόληψη», σημείωσε.

Από την πλευρά του ο κ. Χάρης Γεωργίου από την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης μίλησε για τις δυνατότητες που μπορεί να παρέχουν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε επιχειρησιακό επίπεδο.

«Τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε επιχειρησιακό επίπεδο λύνουν το άμεσο και βραχυπρόθεσμο πρόβλημα της πληροφόρησης όταν μία ομάδα βρίσκεται στο πεδίο, ώστε να γνωρίζει πώς πρέπει να κινηθεί και τι υπάρχει γύρω της ειδικά κατά την εκδήλωση πυρκαγιάς», επισήμανε ενώ υπογράμμισε ότι ένα ζήτημα είναι η ροή της πληροφορίας κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. «Χρειαζόμαστε κοινά πρωτόκολλα – δράσεις με την Πυροσβεστική είτε για πλημμύρες είτε για πυρκαγιές. Όλες οι Πυροσβεστικές Υπηρεσίες θα πρέπει να φτιάξουν ένα αντίστοιχο κοινό πρωτόκολλο που να περιλαμβάνει και τις εθελοντικές ομάδες. Χρειάζεται επίσης κοινό πλάνο και κοινός τρόπος συνεννόησης σε επιχειρησιακό επίπεδο. Παράλληλα υπάρχει η ανάγκη για καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού, αλλά και καταγραφή των δυνατοτήτων που έχει ο κάθε φορέας», τόνισε ο κ. Γεωργίου.

Στο ζήτημα της ασφαλιστικής κάλυψης για φυσικές καταστροφές αναφέρθηκε με τη σειρά του ο διευθυντής Αναλογιστών (Chief Actuary) του ομίλου Interamerican, Γιάννης Τοτός. Παραθέτοντας κάποια στοιχεία ο κ. Τοτός είπε ότι στην Ελλάδα, σε ένα σύνολο 6.500.000 εκατομμυρίων κατοικιών, ασφαλισμένες για φυσικά φαινόμενα είναι το 17%, περίπου δηλαδή, 1,5 εκατομμύριο, ενώ όσον αφορά τα οχήματα, είναι ασφαλισμένα το 50%. «Υπάρχει μία κουλτούρα του “δεν θα συμβεί σε εμένα”. Το ποσοστό ασφάλισης κατοικιών είναι εξαιρετικά χαμηλό. Σε πρόσφατη έρευνά μας ένα στους δύο ερωτηθέντες ανησυχεί για σεισμό, και ένα στους τρεις ανησυχεί για πλημμύρες και πυρκαγιές», επισήμανε ο κ. Τοτός. Όπως είπε, χρειάζεται να δοθεί έμφαση και βαρύτητα στις συνέργειες μεταξύ όλων των φορέων για την καλύτερη προετοιμασία απέναντι στις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων. «Το κομμάτι της ασφάλισης δεν είναι πολυτέλεια, ούτε κάτι που αφορά λίγους, αλλά συμπαίκτης στην αντιμετώπιση των γεγονότων», τόνισε. Αναφέρθηκε ακόμα και στο πρόγραμμα που έχει αναπτύξει ο Όμιλος Interamerican καθώς και στη συνεργασία που έχει με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Όπως αναφέρει η ομάδα ClimateHub, τις δύο πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν οι χειμώνες του 2012-2013 και του 2002-2003. Παράλληλα, ήταν ο 2ος θερμότερος χειμώνας που έχει καταγραφεί ποτέ στην Αθήνα από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ιστορικό κλιματικό σταθμό του ΕΑΑ, ο οποίος είναι μόνιμα εγκατεστημένος στο Λόφο Νυμφών στο Θησείο από το 1890, τα κύρια κλιματικά χαρακτηριστικά του χειμώνα 2025-2026 συνοψίζονται ως εξής:

Η μέση θερμοκρασία του χειμώνα 2025-2026 ήταν 12.63 °C, και ήταν μεγαλύτερη κατά +2.34 °C από τη μέση κλιματική τιμή της πιο πρόσφατης κλιματικής περιόδου 1991-2020. Παρόμοιες αποκλίσεις από την κλιματική τιμή σημείωσαν, τόσο η μέση μέγιστη (Tmax), όσο και η μέση ελάχιστη (Tmin) θερμοκρασία του χειμώνα, με τιμές ίσες με 16.4 °C και 10.0 °C αντίστοιχα.

Ο χειμώνας 2025-2026 ήταν ο 2ος θερμότερος χειμώνας που έχει καταγραφεί ποτέ στην Αθήνα από τα τέλη του 19ου αιώνα, με την πρώτη θέση να καταλαμβάνει ο χειμώνας 2023-2024, με μέση θερμοκρασία ίση με 13 °C.

Εκτός από τις υψηλές θερμοκρασίες, ο χειμώνας 2025-2026 υπήρξε και ένας από τους βροχερότερους που έχουν καταγραφεί ποτέ. Το συνολικό ποσό βροχής ήταν ίσο με 336.8 χιλιοστά, και σχεδόν διπλάσιο της μέσης κλιματικής τιμής της περιόδου 1991-2020.

Ο χειμώνας 2025-2026 ήταν ο 3ος βροχερότερος χειμώνας που έχει καταγραφεί ποτέ, με τις 2 πρώτες θέσεις να καταλαμβάνουν, οι χειμώνες του 2012-2013 (400 χιλιοστά) και του 2002-2003 (386 χιλιοστά).

Σημειώνεται ότι η συντήρηση του ιστορικού κλιματικού σταθμού του ΕΑΑ, καθώς και η συλλογή, διαχείριση και διασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων, πραγματοποιείται από το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) του ΕΑΑ και συγκεκριμένα από την Δρα Δήμητρα Φουντά.

Τέλος, επισημαίνεται ότι το ClimateHub αποτελεί την πρώτη εθνική πρωτοβουλία για την υλοποίηση των υπηρεσιών του Copernicus Climate Change Service (C3S) στην Ελλάδα, στοχεύοντας στην ανάπτυξη και εφαρμογή έξυπνων κλιματικών υπηρεσιών για την υποστήριξη του εθνικού σχεδιασμού. Το ClimateHub συντονίζεται από την ομάδα NOA-ReACT του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ και υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συνεργασίας της Υπηρεσίας Παρακολούθησης Κλιματικής Αλλαγής Copernicus C3S (Copernicus Climate Change Service National Collaboration Programme C3S-NCP).

Σε σχετικό χάρτη παρουσιάζεται η κατανομή της αθροιστικής βροχόπτωσης έως σήμερα στις 18:30 σύμφωνα με τις καταγραφές του δικτύου του meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καθώς και οι 8 σταθμοί με τα μεγαλύτερα αθροιστικά ύψη υετού. Όπως φαίνεται σε αυτόν, στα Λεπιανά ‘Αρτας έχουν καταγραφεί 279.6 χιλιοστά βροχής.

Όπως τονίζει το meteo.gr/ ΕΑΑ λόγω των προβλημάτων επικοινωνίας που σχετίζονται και με την κακοκαιρία ο σταθμός δεν εμφανιζόταν στους χάρτες των προηγούμενων ανακοινώσεων της ημέρας.

Σημειώνεται ότι λόγω της διακοπής επικοινωνίας με τον σταθμό Πραμάντων Ιωαννίνων το ύψος βροχής που αναφέρεται στον σχετικό πίνακα περιλαμβάνει μόνο την βροχόπτωση έως τις 14:40 και επομένως , όπως όπως επισημαίνει το meteo.gr/ ΕΑΑ είναι πολύ πιθανό το ύψος αθροιστικού υετού στον σταθμό να έχει αυξηθεί.

Επιπλέον μεγάλα ύψη βροχής καταγράφηκαν και στο Τέροβο Ιωαννίνων ( 184.6 χιλιοστά βροχής ) καθώς και σε άλλες περιοχές των Ιωαννίνων αλλά και στην Πρέβεζα .

Παράλληλα σε σχετική εικόνα παρουσιάζεται η εκτίμηση της θέσης ισχυρών καταιγιδοφόρων κυτάρρων. Αυτά , όπως επισημαίνει το meteo.gr/ ΕΑΑ , εντοπίζονται ως περιοχές όπου η θερμοκρασία της κορυφής του νέφους (υπολογισμένη από δορυφορικά δεδομένα) είναι χαμηλότερη αυτής της τροπόπαυσης (όπως εκτιμάται από δεδομένα αριθμητικών μοντέλων). Πρόκειται δηλαδή , όπως υπογραμμίζεται, για περιοχές όπου τα ανοδικά ρεύματα της καταιγίδας είναι τόσο ισχυρά ώστε να ξεπερνούν το φράγμα της τροπόπαυσης (“overshooting tops”). «Όσο μεγαλύτερη είναι αυτή η διαφορά τόσο ισχυρότερη εν γένει είναι η καταιγίδα», σημειώνει το meteo.gr/ ΕΑΑ.

Όπως αποτυπώνεται στην εικόνα, είναι εμφανείς οι περιοχές ισχυρών καταιγίδων στην Ήπειρο και βόρεια της Κεφαλονιάς στις 14:30.

Επιπλέον παρουσιάζονται οι περιοχές όπου εκτιμάται ότι υπάρχει πιθανότητα βροχόπτωσης με χρήση δορυφορικών δεδομένων και μετά από επεξεργασία με εξειδικευμένους αλγορίθμους καθώς και οι σταθμοί του δικτύου όπου την ίδια ώρα καταγράφεται βροχόπτωση.

«Στο meteo.gr / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών εφαρμόζουμε σύγχρονες μεθόδους παρακολούθησης της εξέλιξης των καιρικών φαινομένων που βασίζονται σε συνδυαστική χρήση δορυφορικών δεδομένων, αριθμητικών μοντέλων πρόγνωσης και δεδομένων των εκτεταμένου δικτύου μετεωρολογικών σταθμών μας», σημειώνει το meteo.gr/ ΕΑΑ.

Επισυνάπτονται εικόνες με την κατανομή της αθροιστικής βροχόπτωσης έως τις 18:30 της καθώς και με την εκτίμηση της θέσης ισχυρών καταιγιδοφόρων κυτάρρων.

Ακολουθεί βίντεο με τις περιοχές όπου εκτιμάται ότι υπάρχει πιθανότητα βροχόπτωσης με βάση δορυφορικών δεδομένων και σταθμοί του δικτύου όπου την ίδια ώρα καταγράφεται βροχόπτωση

Οι επιστήμονες και ερευνητές του ΕΑΑ, στο κείμενο προς υπογραφή, επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή «αποτελεί άμεσο κίνδυνο για την πρόοδο της έρευνας στην Ελλάδα και για το ίδιο το ΕΑΑ ως ερευνητικό κέντρο».

Παράλληλα υπογραμμίζουν ότι αυτή η κυβερνητική απόφαση «αποκαλύπτει, επίσης, μια θεμελιώδη έλλειψη αναγνώρισης και κατανόησης των μοναδικών λειτουργικών και διαχειριστικών πτυχών που απαιτούνται για την επίβλεψη και την υποστήριξη ενός ερευνητικού κέντρου.

Οι επιστήμονες και ερευνητές του ΕΑΑ επισημαίνουν ακόμα ότι:

-Η αποσύνδεση ενός ερευνητικού κέντρου από το δίκτυο ερευνητικών κέντρων της χώρας του δεν έχει, εξ όσων γνωρίζουμε, προηγούμενο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

-Ο ξεριζωμός ερευνητικού κέντρου από την εποπτεία της ΓΓΕΚ είναι πρωτοφανής στην Ελλάδα, και θα έχει σοβαρές οργανωτικές και οικονομικές συνέπειες.

Αναλυτικά το κείμενο των επιστημόνων και ερευνητών του ΕΑΑ

«Εμείς, οι επιστήμονες και οι ερευνητές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (Ε.Α.Α.), φέρνουμε επειγόντως υπόψη σας μια άκρως ανησυχητική πρόσφατη εξέλιξη σχετικά με τον οργανισμό μας και ζητάμε τη στήριξή σας.
Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών είναι ένα δημόσιο ερευνητικό κέντρο με μακρόχρονη ιστορία πάνω από 180 χρόνια, αποτελώντας ουσιαστικά το πρώτο ερευνητικό ίδρυμα του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Όπως πολλοί από εσάς γνωρίζετε, μερικά από τα βασικά του θέματα περιλαμβάνουν την Αστρονομία, την Αστροφυσική, τις Διαστημικές εφαρμογές, το Περιβάλλον, την Ενέργεια και τη Μετεωρολογία, τη Σεισμολογία και τη Γεωδυναμική.
Το ΕΑΑ, όπως όλα τα ελληνικά ερευνητικά κέντρα, εποπτεύεται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας & Καινοτομίας (ΓΓΕΚ) του Υπουργείου Ανάπτυξης. Στις 15/11/2023 η Ελληνική Κυβέρνηση αποφάσισε να μεταφέρει το ΕΑΑ από το ΓΓΓΙ στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (ΥΠΕΚΠ), προκειμένου να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη επιχειρησιακή του αποστολή. Ωστόσο, αυτή η απόφαση παραβλέπει κατάφωρα το γεγονός ότι μόνο ένα πολύ μικρό κλάσμα των ερευνητών του ΕΑΑ μπορεί να συνεισφέρει με οποιονδήποτε τρόπο στην αποστολή της πολιτικής προστασίας με βάση τα πεδία εμπειρογνωμοσύνης τους.
Σας παρακαλούμε να προσθέσετε την υπογραφή σας σε αυτή την αναφορά, για να συμβάλετε στη διατήρηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ως ζωτικής σημασίας ερευνητικού κέντρου στην Ελλάδα, διασφαλίζοντας τη συνεχή συμβολή του στην επιστημονική πρόοδο εντός του δικαιώματος έδρας του, της Γενικής Γραμματείας Έρευνας & Καινοτομίας.
Η απόφαση αυτή αποτελεί άμεσο κίνδυνο για την πρόοδο της έρευνας στην Ελλάδα και για το ίδιο το ΕΑΑ ως ερευνητικό κέντρο, θέτοντας σε κίνδυνο την τρέχουσα τροχιά εκθετικής του ανάπτυξης για την προσέλκυση ανταγωνιστικής ερευνητικής χρηματοδότησης και την επίτευξη επιστημονικής αριστείας. Αποκαλύπτει επίσης μια θεμελιώδη έλλειψη αναγνώρισης και κατανόησης των μοναδικών λειτουργικών και διαχειριστικών πτυχών που απαιτούνται για την επίβλεψη και την υποστήριξη ενός ερευνητικού κέντρου. Η απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη για τέτοια θέματα ενοποιείται στο μοναδικό αρμόδιο εποπτικό όργανο, τη ΓΓΕΚ.
Παρακάτω περιγράφονται εννέα επιτακτικά επιχειρήματα που μιλούν ξεκάθαρα ενάντια σε αυτήν την κίνηση:

1. Η κύρια αποστολή του ΕΑΑ, όπως περιγράφεται στο καταστατικό του, είναι η βασική και εφαρμοσμένη έρευνα, η οποία είναι εντελώς ασύμβατη με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
2. Η υλοποίηση της κύριας αποστολής του ΕΑΑ απαιτεί ακαδημαϊκή ελευθερία, η οποία είναι εγγυημένη εδώ και δεκαετίες μέσω της ΓΓΕΚ, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
3. Η συντριπτική πλειοψηφία (~85%) των επιστημονικών δραστηριοτήτων και επιστημονικών κλάδων που ασχολούνται από το ερευνητικό προσωπικό του ΕΑΑ δεν σχετίζονται με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
4. Τα εθνικά ερευνητικά κέντρα συνεργάζονται συχνά με υπουργεία, νομαρχίες και άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς μέσω καθιερωμένων και δοκιμασμένων διαδικασιών, χρησιμοποιώντας μνημόνια συμφωνίας (MoUs) ή προγραμματικές συμφωνίες. Ως εκ τούτου, η συνεργασία μεταξύ του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του ΕΑΑ μπορεί να επιτευχθεί εύκολα και επιτυχώς μέσω τέτοιων διαδικασιών.
5. Ο ξεριζωμός ερευνητικού κέντρου από την εποπτεία της ΓΓΕΚ είναι πρωτοφανής στην Ελλάδα, και θα έχει σοβαρές οργανωτικές και οικονομικές συνέπειες.
6. Η υπαγωγή ενός ερευνητικού κέντρου σε ένα υπουργείο εντελώς άσχετο με την επιστημονική έρευνα είναι εντελώς αχαρτογράφητο έδαφος.
7. Βασική αρχή της καλής δημόσιας διοίκησης είναι να μην επιβάλλονται δραστικές και αχαρτογράφητες αλλαγές σε έναν ισχυρό οργανισμό.
8. Η αποσύνδεση ενός ερευνητικού κέντρου από το δίκτυο ερευνητικών κέντρων της χώρας του δεν έχει, εξ όσων γνωρίζουμε, προηγούμενο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
9. Το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας και ολόκληρη η ελληνική επιστημονική κοινότητα έχουν δηλώσει ομόφωνα και επισήμως τη διαφωνία τους με την απόφαση αυτή».