Στόχος είναι η καθολική πρόσβαση και η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των ασθενών που πάσχουν από σοβαρές και χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, όπως ανέφεραν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης και ο υφυπουργός, Μάριος Θεμιστοκλέους.

Ο υπουργός Υγείας σημείωσε ότι είναι ζήτημα αξιοπρέπειας προσθέτοντας πως σήμερα υπάρχουν ελάχιστες δομές με αποτέλεσμα ασθενείς να παραμένουν στα νοσοκομεία για μεγάλο διάστημα.

«Η Ελλάδα χρειάζεται 500 κλίνες ανακουφιστικής φροντίδας και σταδιακά θα ξεκινήσει η ανάπτυξη τους. Στο πλαίσιο της δημιουργίας μονάδων ανακουφιστικής φροντίδας περιλαμβάνεται η ανάπτυξη τεσσάρων κλινών στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης “Σταύρος, Νιάρχος”, η ολοκλήρωση κατασκευής του οποίου εκτιμάται τον Ιανουάριο του 2027. Επίσης, θα αναπτυχθουν 40 κλίνες στο Θεαγένειο Ογκολογικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και η πρώτη μονάδα Δημόσιας Ανακουφιστικής Φροντίδας στην Αττική», τόνισε κ. Γεωργιάδης και συμπλήρωσε ότι αναμένονται ανακοινώσεις το επόμενο διάστημα.

Από την πλευρά του, ο κ. Θεμιστοκλεους επεσήμανε «ότι το Εθνικό Σχέδιο Δράσης περιλαμβάνει οκτώ άξονες και ο οδικός χάρτης αφορά κλίνες εντός των νοσοκομείων, δημιουργία μονάδων ανακουφιστικής φροντίδας και κατ’ οίκον υπηρεσίες. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης αποτελεί την πρώτη προσπάθεια στην ιστορία του συστήματος υγείας της χώρας για να αποκτήσει μια εθνική στρατηγική για την ανακουφιστική φροντίδα με ορίζοντα το 2030».

«Το Σχέδιο Δράσης στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος υποστήριξης των ανθρώπων και των οικογενειών τους από τη στιγμή της διάγνωσης μιας σοβαρής χρόνιας εξελικτικής και απειλητικής για τη ζωή νόσου μέχρι το θάνατο και το πένθος. Η ανάπτυξη μονάδων αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην αξιοπρεπή διαβίωση των ασθενών, διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν θα στερείται την απαραίτητη υποστήριξη στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής του. Η ανακουφιστική φροντίδα δεν αφορά μόνο το τέλος της ζωής. Αφορά τη διαχείριση του πόνου, των συμπτωμάτων, της ψυχολογικής επιβάρυνσης και τη διατήρηση της αξιοπρέπειας σε όλη τη διάρκεια της πορείας της νόσου», υπογράμμισε ο υφυπουργός Υγείας.

Ειδικότερα, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα αποτελεί τον οδικό χάρτη για την αναγνώριση κρίσιμων στόχων και την ιεράρχηση προτεραιοτήτων για τη βελτίωση της φροντίδας, την ενσωμάτωση της ανακουφιστικής φροντίδας σε όλα τα επίπεδα του υγειονομικού περιβάλλοντος, την εκπαίδευση των επαγγελματιών, την ευαισθητοποίηση και ενδυνάμωση της κοινωνίας, τη διαμόρφωση πολιτικών και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του συστήματος ανακουφιστικής φροντίδας, στο πλαίσιο της επίτευξης καθολικής κάλυψης της υγείας.

Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ανακουφιστική Φροντίδα 2025-2030 εκπονήθηκε από την Εθνική Επιτροπή για την Ανάπτυξη της Ανακουφιστικής Φροντίδας και διαρθρώνεται γύρω από οκτώ άξονες και 27 δράσεις που περιλαμβάνουν περιγραφή, στόχους, ενέργειες, εμπλεκόμενους φορείς, χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και προϋπολογισμό.

Οι οκτώ στρατηγικοί άξονες περιλαμβάνουν:

– Εκπαίδευση και έρευνα στην ανακουφιστική φροντίδα.

– Ευαισθητοποίηση και ενδυνάμωση ατόμων και κοινοτήτων.

– Ανάπτυξη και διαχείριση πόρων.

– Ανάπτυξη και οργάνωση υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας.

– Προσδιορισμός δεδομένων, ειδικών και ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.

– Πολιτικές και θεσμικό πλαίσιο για την ανακουφιστική φροντίδα.

– Ψηφιοποίηση, καινοτομία, πρότυπα λειτουργίας, εργαλεία και πρωτόκολλα.

– Διασφάλιση βιωσιμότητας και έλεγχος της ανάπτυξης της ανακουφιστικής φροντίδας.

   Η Παγκόσμια Ημέρα ‘Ασθματος καθιερώθηκε το 1998 από την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για το ‘Ασθμα (GINA) και έκτοτε κάθε χρόνο, την πρώτη Τρίτη του Μαΐου πραγματοποιούνται πολλές και σημαντικές δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για το άσθμα σε όλο τον κόσμο.

   Συμμετέχοντας στις δράσεις της Παγκόσμιας Ημέρας, η Ομάδα Εργασίας για το Βρογχικό ‘Ασθμα της ΕΠΕ δημιούργησε τέσσερα ενημερωτικά βίντεο σχετικά με: τους παράγοντες κινδύνου (όπως το κάπνισμα, η ρύπανση της ατμόσφαιρας, τα αλλεργιογόνα), την πρόληψη ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού μέσω εμβολιασμού, καθώς επίσης και τον έλεγχο του άσθματος με τη χρήση των εισπνεόμενων αντιασθματικών φαρμάκων.

   Το βρογχικό άσθμα είναι μια νόσος που επηρεάζει περί τα 300 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο και προκαλεί περίπου 1.000 θανάτους ημερησίως, αναφέρει ο Πέτρος Μπακάκος, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Διευθυντής Α΄ Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», γενικός γραμματέας της ΕΠΕ. «Ο επιπολασμός του αυξάνεται σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα στα παιδιά. Το άσθμα επηρεάζει σοβαρά την ποιότητα ζωής των πασχόντων. Επίσης, το κόστος της θεραπείας αυξάνεται τόσο για τα συστήματα υγείας όσο και για τους ασθενείς. Οι προκλήσεις στη διαχείριση του άσθματος διαφέρουν ανάλογα με τις γεωγραφικές περιοχές και τα συστήματα υγείας».

   Παρά τις σημαντικές προσπάθειες των τελευταίων 30 ετών να βελτιωθεί η φροντίδα των ασθματικών και η διαθεσιμότητα αποτελεσματικών θεραπειών, πολλοί πάσχοντες δεν έχουν ευεργετηθεί από αυτές τις προόδους, επισημαίνει ο κ. Μπακάκος. «Αρκετοί ζουν σε περιοχές με ανεπαρκείς ιατρικές υπηρεσίες και περιορισμένες οικονομικές παροχές, όπου δεν υπάρχει πρόσβαση σε εισπνεόμενες θεραπείες με κορτικοστεροειδή, που αποτελούν τον θεμέλιο λίθο της θεραπείας των ασθματικών, ανεξαρτήτως βαρύτητας του άσθματος. Η ανάγκη επαρκούς και ανεμπόδιστης πρόσβασης στις εισπνεόμενες θεραπείες πρέπει να προτεραιοποιηθεί από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και ειδικά τους κατασκευαστές των εισπνευστικών συσκευών».

   Τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό κάπνισμα αποτελούν έναν από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση και την επιδείνωση του άσθματος, επισημαίνει η Παρασκευή Κατσαούνου, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α΄ΚΕΘ ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», μέλος του ΔΣ της ΕΠΕ. «Το κάπνισμα επιδεινώνει τον έλεγχο του άσθματος, καθώς οι καπνιστές εμφανίζουν μειωμένη ανταπόκριση στα φάρμακα, χρειάζονται υψηλότερες δόσεις εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, έχουν περισσότερες παροξύνσεις, περισσότερες νοσηλείες, περισσότερο άγχος, παρουσιάζουν συχνότερα κατάθλιψη και έχουν χειρότερη ποιότητα ζωής». Επιπροσθέτως, τονίζει η κ. Κατσαούνου, το κάπνισμα προκαλεί ευπάθεια στις λοιμώξεις, επιταχύνει την πτώση της αναπνευστικής λειτουργίας και μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της αναστρεψιμότητας της απόφραξης των αεραγωγών, καθώς και σε μοιραίο άσθμα. «Σημαντικά στοιχεία δείχνουν ότι η απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Καναδά έχει χειροπιαστά θετικά αποτελέσματα, καθώς συνδέεται με μείωση των παροξύνσεων άσθματος κατά 10%. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο αυξάνει τη βρογχική υπεραντιδραστικότητα και επιδεινώνει το βρογχικό άσθμα», καταλήγει.

   Η Παγκόσμια Ημέρα ‘Ασθματος αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι το άσθμα δεν είναι απλώς μια νόσος που πλήττει τον άνθρωπο, αλλά συνδέεται στενά με το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, επισημαίνει η Ευαγγελία Φούκα, MD, PhD, MSc, επίκουρη καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Β’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν», υπεύθυνη Ομάδας Εργασίας Βρογχικού ‘Ασθματος ΕΠΕ. «Η ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδιαίτερα τα αιωρούμενα σωματίδια, το όζον και τα καυσαέρια, συμβάλλουν τόσο στην εμφάνιση όσο και στην επιδείνωση του άσθματος, προκαλώντας φλεγμονή των αεραγωγών και αυξημένη βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την παραγωγή και τη διασπορά αλλεργιογόνων, όπως η γύρη, παρατείνοντας τις περιόδους έκθεσης και ενισχύοντας τη βαρύτητα των συμπτωμάτων».

   Εξηγώντας περαιτέρω τη θέση αυτή, η κ. Φούκα αναφέρει ότι «φαινόμενα όπως η μεταφορά σκόνης (πχ σαχαριανή σκόνη) και η αυξημένη υγρασία, μπορούν να επιδεινώσουν τις κρίσεις άσθματος, αυξάνοντας τα περιστατικά προσέλευσης σε νοσοκομεία.

   Ως μια σύνθετη χρόνια φλεγμονώδη νόσο των αεραγωγών με σημαντικό κοινωνικό και κλινικό αποτύπωμα χαρακτηρίζει το άσθμα ο Κωνσταντίνος Σάμιτας, πνευμονολόγος-φυματιολόγος, επιμελητής Α΄ ΕΣΥ, στην 7η Πνευμονολογική Κλινική του ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», υπεύθυνος Ομάδας Εργασίας Βρογχικού ‘Ασθματος της ΕΠΕ. «Η αποφυγή των παροξύνσεων, οι οποίες συνδέονται με οξεία επιβάρυνση της πνευμονικής λειτουργίας, αυξημένη νοσηρότητα και επιδείνωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με άσθμα, αποτελεί βασικό στόχο στη διαχείρισή του. Οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συγκαταλέγονται στους κυριότερους εκλυτικούς παράγοντες σοβαρών παροξύνσεων».

   Στο πλαίσιο αυτό, καταλήγει ο κ. Σάμιτας, η στρατηγική οχύρωση των ασθενών μέσω του εμβολιασμού κρίνεται επιβεβλημένη. «Η ανοσοποίηση έναντι της εποχικής γρίπης, της COVID-19, αλλά και η ενσωμάτωση του νέου εμβολίου έναντι του ιού RSV στις ενδείξεις των ενηλίκων, σε συνδυασμό με τον εμβολιασμό για μη ιογενείς νόσους, όπως για τον πνευμονιόκοκκο, αποτελούν αδιαπραγμάτευτο πυλώνα πρόληψης. Η θωράκιση αυτή μειώνει δραστικά την πιθανότητα κλινικής επιδείνωσης και διασφαλίζει τον βέλτιστο έλεγχο της νόσου. Προτρέπουμε τους ασθενείς να συνεργάζονται στενά με τον πνευμονολόγο τους, να ενημερώνονται για το άσθμα τους και τα προληπτικά μέτρα που μπορούν να λάβουν μαζί. Γιατί η ελεύθερη αναπνοή είναι δικαίωμα όλων μας».

   Το άσθμα είναι μια συχνή χρόνια πάθηση, η οποία μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπεία εξηγεί η Μαρία Καλλιέρη, πνευμονολόγος-φυματιολόγος, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, επικουρική επιμελήτρια, Β’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν», και Early Career Member Ομάδας Εργασίας Βρογχικού ‘Ασθματος ΕΠΕ. «Η βάση της αντιμετώπισης είναι τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, που μειώνουν τη φλεγμονή στους αεραγωγούς, σε συνδυασμό με τα βρογχοδιασταλτικά φάρμακα που συμβάλλουν στη χαλάρωση των μυών των αεραγωγών και στη βελτίωση της αναπνοής. Ωστόσο, η πρόσβαση σε αυτά τα φάρμακα δεν είναι πάντα δεδομένη, λόγω οικονομικών περιορισμών, γεωγραφικών ανισοτήτων και ανεπαρκούς ενημέρωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς καθυστερούν να προμηθευτούν τη θεραπεία τους ή τη διακόπτουν, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση της νόσου και αυξημένο κίνδυνο παροξύνσεων». Η τακτική παρακολούθηση από τον πνευμονολόγο είναι καθοριστική, καθώς μέσω της συνταγογράφησης διασφαλίζεται η κατάλληλη θεραπεία. Η ενημέρωση, η πρόσβαση και η συνεργασία ασθενών και ιατρών είναι βασικές προϋποθέσεις για τον έλεγχο του άσθματος, που αποτελεί δικαίωμα όλων, τονίζει η κ. Καλλιέρη.

Μια στιγμή ανάτασης και ελπίδας

Καθώς η πομπή πλησίαζε, η ατμόσφαιρα άλλαξε. Οι ψαλμοί και η μυρωδιά του θυμιάματος έφτασαν μέχρι τους θαλάμους, εκεί όπου δίνεται η καθημερινή μάχη για τη ζωή.

Οι ασθενείς και το προσωπικό του νοσοκομείου κρατώντας αναμμένα κεριά, παρακολουθούσαν με δέος την περιφορά και προσεύχονταν.

Η κίνηση αυτή δεν είχε μόνο θρησκευτικό χαρακτήρα, αλλά αποτέλεσε μια βαθιά ανθρωπιστική χειρονομία. Η «συνάντηση» του Επιταφίου με τους ανθρώπους που δοκιμάζονται σκληρά, υπενθύμισε σε όλους ότι το μήνυμα της Ανάστασης είναι, πάνω από όλα, μήνυμα νίκης της ζωής απέναντι στον πόνο.

«Ήταν σαν να ήρθε η παρηγοριά στην πόρτα μας», δήλωσε συγγενής ασθενούς, αποτυπώνοντας το κλίμα κατάνυξης που επικράτησε όταν ο Επιτάφιος στάθηκε για λίγα λεπτά μπροστά στην κεντρική είσοδο.

Η χθεσινή νύχτα στην Καλλιθέα απέδειξε πως η παράδοση, όταν συναντά την ενσυναίσθηση, μπορεί να προσφέρει πραγματικό φως στις πιο δύσκολες στιγμές του ανθρώπου.

Ο υπουργός Υγείας Α. Γεωργιάδης έκανε σήμερα λόγο για «Νέα εποχή εξυπηρέτησης για όλους τους ασθενείς στην Ελλάδα», δίνοντας στη δημοσιότητα τα στοιχεία που αφορούν την νέα δωρεάν υπηρεσία αποστολής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) από τον ΕΟΠΥΥ που ξεκίνησε 16 Ιουνίου 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά η υπηρεσία είχε εξυπηρετήσει έως 15 Μαρτίου 2026 συνολικά 294.648 αιτήματα ασθενών, οι οποίοι παρέλαβαν τη φαρμακευτική τους αγωγή κατ΄ οίκον ή από τα 64 αποκεντρωμένα σημεία που δε λειτουργούν αυτόνομα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ ή από ιδιωτικές κλινικές και φαρμακεία.

 Από τα δεδομένα λειτουργίας της υπηρεσίας, προκύπτει πως από το σύνολο των δικαιούχων που έλαβαν «κατ’οίκον» την φαρμακευτική τους αγωγή, το 44% ήταν στην Αττική, το 12% στη Θεσσαλονίκη, 15% στην νησιωτική χώρα και το 29% στην υπόλοιπη Επικράτεια. Σε ό,τι αφορά τον πρώτο μήνα διανομής φαρμάκων υψηλού κόστους μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων, το 63% ήταν στην Αττική, το 13% στη Θεσσαλονίκη, το 7% στη νησιωτική χώρα και το 17% στην υπόλοιπη επικράτεια.

Βάσει των στοιχείων του 2ου εξαμήνου του 2025 (1/7/2025 έως 31/12/2025), το σύνολο των μοναδικών δικαιούχων (ΑΜΚΑ) που υπέβαλαν αίτημα για αποστολή φαρμάκων υψηλού κόστους κατ’ οίκον ανήλθε σε 53.604.

«Από 16/02/2026 επεκτάθηκε το πρόγραμμα της διάθεσης  φαρμάκων υψηλού κόστους από τον ΕΟΠΥΥ με σημείο εκτέλεσης το ιδιωτικό φαρμακείο επεκτείνοντας την λίστα των φαρμάκων που ήδη διακινούνταν με παρόμοιο τρόπο ήδη από το 2020 ενώ η διαδικασία διασφαλίζει τα προσωπικά δεδομένα και την συναίνεση του ασθενούς για την λήψη της συγκεκριμένης υπηρεσίας όπως και στην κατ’ οίκονπαράδοση φαρμάκων. Στη δράση συμμετέχουν περίπου 7.800 φαρμακεία πανελλαδικά τα οποία έχουν επικαιροποιήσει τα στοιχεία τους στην ήδη υφιστάμενη ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ.

Τα κυριότερα πρόσθετα ποιοτικά χαρακτηριστικά που προσέδωσε η νέα υπηρεσία είναι τα ακόλουθα:

• Ηλεκτρονική παρακολούθηση και διαχείριση της ιχνηλασιμότητας κάθε φαρμακευτικού σκευάσματος από την υποβολή του αιτήματος έως και την παράδοση στον εκάστοτε δικαιούχο.

• Ενημέρωση σε κάθε στάδιο τόσο των δικαιούχων όσο και των ιδιωτών φαρμακοποιών που συμμετέχουν στη δράση, για την πορεία του αιτήματος για αποστολή φαρμάκων υψηλού κόστους μέσω της ειδικής πλατφόρμας του ΕΟΠΥΥ.

• Πανελλαδική κάλυψη παραδόσεων σύμφωνα με τα GDP’S (GoodDistribution Practices).

• Μέσος χρόνος παράδοσης των φαρμακευτικών σκευασμάτων «κατ’ οίκον» από την ημερομηνία έγκρισης και φαρμακευτικού ελέγχου του αιτήματος έως την παράδοση, 3,6 ημέρες για τους διαμένοντες στην Αττική/Θεσσαλονίκη και 6 ημέρες για τους διαμένοντες στην υπόλοιπη Επικράτεια», αναφέρει αναλυτικά σε ανάρτηση του στο Χ ο υπουργός Υγείας που ευχαριστεί τους δικαιούχους που αγκάλιασαν, επέλεξαν και εμπιστεύτηκαν τις σημαντικές καινοτόμες υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ.

«Η στήριξη αυτή επιβεβαιώνει την συνεχιζόμενη προσπάθεια των στελεχών του Οργανισμού για την περαιτέρω βελτίωση και ενίσχυση των παρεχόμενων υπηρεσιών με σκοπό την καλύτερη ποιότητα ζωής των ασθενών», καταλήγει.

Σε συνέντευξη Τύπου οι εκπρόσωποι της ΕΠΕ παρουσίασαν τις σχετικές πρωτοβουλίες της επιστημονικής εταιρείας, καθώς και τα νεότερα δεδομένα σχετικά με τη διαχείριση των ασθενών με παρόξυνση ΧΑΠ, τις θεραπείες, τα πιλοτικά προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης, αλλά και τη σημασία του εμβολιασμού στους ασθενείς με ΧΑΠ.

Η ΧΑΠ προσβάλλει περισσότερα από 340 εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, επισημαίνει ο Πέτρος Μπακάκος, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, διευθυντής Α΄ Πανεπιστημιακής Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», γενικός γραμματέας ΕΠΕ.

Ελληνική μελέτη

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, οργανώνει και συντονίζει την πολυκεντρική, προοπτική, μη παρεμβατική, μελέτη παρατήρησης ασθενών με ΧΑΠ και καρδιαγγειακά συνοδά νοσήματα.

«Ο κύριος στόχος της μελέτης HELICOPD είναι η περιγραφή των δημογραφικών και κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών με ΧΑΠ και καρδιαγγειακά συνοδά νοσήματα και η διαχείρισή τους, ανέφερε ο Γιώργος Χειλάς, πνευμονολόγος-φυματιολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Β΄ Πνευμονολογική Κλινική, ΠΓΝ «Αττικόν».

Σημειώνεται ότι στη μελέτη, για τη χρονική περίοδο 15 Οκτωβρίου 2024 έως 20 Οκτωβρίου 2025 εντάχθηκαν συνολικά 837 ασθενείς από 31 κέντρα από όλη την Ελλάδα, ενώ αναμένεται να ανέλθουν στους 883 οι ασθενείς που θα ενταχθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης. Η μέση ηλικία του πληθυσμού είναι τα 71 έτη, με σαφή υπεροχή του ανδρικού φύλου (80%) και μόνο το 1% του πληθυσμού της μελέτης δεν είχαν καπνίσει ποτέ στη ζωή τους. Από το σύνολο των ασθενών που εντάχθηκαν στη μελέτη, το 22% έπασχε από νεοδιαγνωσθείσα ΧΑΠ ενώ το 21% από νεοδιαγνωσθέν καρδιαγγειακό νόσημα. Η διάρκεια της μελέτης είναι δύο έτη, ενώ η παρακολούθηση των ασθενών έχει διάρκεια 6-24 μήνες και περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο επισκέψεις (αρχική και τελική) και επιπλέον μία ενδιάμεση επίσκεψη τουλάχιστον ανά 6μηνο, στο πλαίσιο της τακτικής κλινικής παρακολούθησης του ασθενή.

Οι στόχοι της μελέτης είναι:

α) Η διερεύνηση της παρούσας κατάστασης στην Ελλάδα, μέσω της καταγραφής διαφορών και ομοιοτήτων, καθώς και του κόστους κάθε προσέγγισης στη διαχείριση των ασθενών με ΧΑΠ που νοσηλεύονται λόγω σοβαρής παρόξυνσης και λαμβάνουν εξιτήριο με οδηγίες από το νοσοκομείο και β) η δημιουργία ενός προτυποποιημένου πρωτοκόλλου βέλτιστης προσέγγισής τους βάσει διεθνών συστάσεων και της γνώμης των ειδικών, που θα μπορούσε να εφαρμοστεί με τρόπο ενιαίο και με κοινά εχέγγυα ποιότητας, στο σύνολο των κλινικών του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ)».

Προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης

Η ΕΠΕ υλοποιεί πιλοτικά προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης στους Δήμους Περιστερίου και Θεσσαλονίκης. Δυστυχώς τα πλεονεκτήματα της πνευμονικής αποκατάστασης για τους αναπνευστικούς ασθενείς δεν είναι ευρέως γνωστά, ενώ τα προγράμματα αποκατάστασης που λειτουργούν στη χώρα μας είναι πολύ λίγα, υποστηρίζονται κυρίως από τις Ιατρικές Σχολές στο πλαίσιο μεγάλων Πνευμονολογικών κλινικών και δεν αποζημιώνονται, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει η δυνατότητα να καλυφθούν οι ανάγκες των ασθενών. Για το θέμα οι εκπρόσωποι της ΕΠΕ θα έχουν συνάντηση με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη.

Η ΧΑΠ παραμένει μια σημαντική πρόκληση δημόσιας υγείας απαιτώντας μέτρα πρόληψης, έγκαιρη διάγνωση και πρόσβαση όλων των ασθενών σε σύγχρονες και αποτελεσματικές θεραπείες.

Ποια εμβόλια πρέπει να κάνουν οι ασθενείς με ΧΑΠ

Οι ασθενείς με ΧΑΠ αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου καθώς κάθε λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει σε παρόξυνση. Πρόσφατα δεδομένα από νοσηλείες λόγω λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού στο ΓΝΑ “Ευαγγελισμός”, έδειξαν ότι οι ασθενείς που κατέληξαν κατά τη νοσηλεία τους ήταν κυρίως ασθενείς με ΧΑΠ. Συγκεκριμένα, οι ασθενείς με ΧΑΠ που νοσηλεύτηκαν λόγω γρίπης ή RSV είχαν θνητότητα 18%, ανέφερε η Παρασκευή Κατσαούνου, καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ.

Τόνισε ότι σύμφωνα με τις συστάσεις της ΕΠΕ οι ασθενείς με ΧΑΠ θα πρέπει να εμβολιάζονται:

1. Εφάπαξ με το εικοσαδύναμο εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου.

2. Ετησίως με το εμβόλιο έναντι της γρίπης.

3. Κάθε δέκα έτη με το εμβόλιο έναντι του κοκκύτη.

4. Κάθε δύο έτη με το εμβόλιο έναντι του RSV.

5. Ετησίως με το εμβόλιο έναντι της COVID-19.

6. Εφάπαξ με το εμβόλιο έναντι του έρπητα ζωστήρα.

Για τις περιπτώσεις 1-5 συστήνεται οι ασθενείς με ΧΑΠ να εμβολιάζονται ανεξαρτήτως ηλικίας.

Το πλάσμα, η πρώτη ύλη ζωής για χιλιάδες ασθενείς

Το πλάσμα του αίματος αποτελεί την ανεκτίμητη πρώτη ύλη για την παραγωγή εξειδικευμένων φαρμάκων που σώζουν ζωές. Οι θεραπείες που προέρχονται από ανθρώπινο πλάσμα είναι απαραίτητες για ασθενείς με σπάνια, χρόνια και απειλητικά για τη ζωή νοσήματα — όπως οι ανοσολογικές διαταραχές, η αιμορροφιλία και οι νευρολογικές παθήσεις.

Η ζήτηση αυτών των θεραπειών αυξάνεται διαρκώς παγκοσμίως. Ωστόσο, η παραγωγή τους εξαρτάται αποκλειστικά από τη συλλογή ανθρώπινου πλάσματος, καθώς δεν υπάρχει ακόμη δυνατότητα τεχνητής σύνθεσής του σε εργαστηριακές συνθήκες.

«Χρειάζεται ένα νέο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πλάσματος»

Ο ΣΦΕΕ τονίζει ότι η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως ένα μοντέρνο και αποτελεσματικό πλαίσιο συλλογής πλάσματος, πλήρως εναρμονισμένο με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι πάνω από 21.000 Έλληνες ασθενείς που πάσχουν από χρόνιες και σπάνιες παθήσεις θα έχουν σταθερή, ασφαλή και ισότιμη πρόσβαση στις απαραίτητες θεραπείες.

Η σημερινή εικόνα στην Ελλάδα

Η κατάσταση στη χώρα, όπως επισημαίνει ο ΣΦΕΕ, είναι ανησυχητική:

• Η κατά κεφαλήν κατανάλωση γ-σφαιρινών είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Η συλλογή πλάσματος για παραγωγή φαρμάκων είναι μηδενική.
• Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο που να ρυθμίζει συστηματικά τη συλλογή πλάσματος — είτε από δημόσιους είτε από ιδιωτικούς φορείς.
• Η χώρα εξαρτάται από εισαγωγές, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους για τη διαθεσιμότητα και το κόστος στο μέλλον.

Σύμφωνα με το νέο Position Paper του ΣΦΕΕ (Οκτώβριος 2025), η Ελλάδα παραμένει χωρίς εγχώρια παραγωγή παραγώγων πλάσματος, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο η προσφορά υστερεί κατά 38% σε σχέση με τη ζήτηση. Αυτό σημαίνει ότι, εάν δεν αναληφθούν πρωτοβουλίες, οι ελλείψεις θα ενταθούν τα επόμενα χρόνια, θέτοντας σε κίνδυνο τη θεραπεία ασθενών με σοβαρές παθήσεις.

Το διεθνές πλαίσιο και η θέση της Ευρώπης

Η European Blood Alliance προειδοποιεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγει μόλις το 12% της παγκόσμιας συλλογής πλάσματος, με το μεγαλύτερο μερίδιο (περίπου 70%) να προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτή η εξάρτηση δημιουργεί ευαλωτότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα και εντείνει την ανάγκη κάθε χώρας να εξασφαλίσει εθνική επάρκεια.

Η Ελλάδα, όπως επισημαίνει ο ΣΦΕΕ, οφείλει να ακολουθήσει τον δρόμο των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ήδη θεσπίσει μηχανισμούς για την οργανωμένη και ασφαλή συλλογή πλάσματος.

Τι λένε γιατροί και ασθενείς

Η έλλειψη θεραπειών πλάσματος έχει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή κλινική πράξη και στη ζωή των ασθενών:

• Καταγράφονται ελλείψεις σε ενδοφλέβιες θεραπείες για οξέα περιστατικά, ενώ η εικόνα είναι κάπως καλύτερη στις υποδόριες θεραπείες που χορηγούνται μακροχρόνια.
• Στα δημόσια νοσοκομεία η χρήση παραγώγων αίματος είναι εκτεταμένη και κρίσιμη για τη θεραπεία πλήθους νοσημάτων. Αντίθετα, στα ιδιωτικά νοσοκομεία η πρακτική αυτή δεν εφαρμόζεται, και πολλοί ασθενείς παραπέμπονται στον δημόσιο τομέα.
• Η έλλειψη ανοσοσφαιρίνης προκαλεί έντονη ανησυχία στην ιατρική κοινότητα, καθώς αποτελεί αναντικατάστατο θεραπευτικό μέσο. Γιατροί την αποκαλούν χαρακτηριστικά «ανοσοσφαιρίνη του τρόμου», αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Κίνδυνος για τη δημόσια υγεία

Η ανεπαρκής συλλογή και διαθεσιμότητα πλάσματος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά θέμα δημόσιας και εθνικής ασφάλειας υγείας.

Η έλλειψη επαρκών ποσοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε:

• διακοπή πρόσβασης ασθενών σε ζωτικές θεραπείες,
• διατάραξη της εθνικής επάρκειας φαρμάκων,
• αστάθεια στο σύστημα υγείας συνολικά.

Ο ΣΦΕΕ καλεί την Πολιτεία να αντιμετωπίσει το θέμα ως ζήτημα προτεραιότητας, τονίζοντας ότι κάθε καθυστέρηση επιτείνει τον κίνδυνο.

Το πλαίσιο δράσης που προτείνει ο ΣΦΕΕ

Στο Position Paper του, ο ΣΦΕΕ προτείνει ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκά εναρμονισμένο πλαίσιο πολιτικής για το πλάσμα, με πέντε άξονες παρέμβασης:

Α. Αναθεώρηση πολιτικών αποζημίωσης

• Εφαρμογή εξορθολογισμένων πολιτικών για τα Παράγωγα Αίματος, ειδικά όπου υπάρχει αδυναμία επαρκούς προμήθειας.
• Δημιουργία ξεχωριστού, σταθερού προϋπολογισμού για κρίσιμες κατηγορίες, όπως γ-σφαιρίνη και αλβουμίνη, κατά το πρότυπο του μηχανισμού των ηπαρινών (2020).

Β. Καταγραφή πραγματικών αναγκών

• Αξιοποίηση δεδομένων πραγματικής ζωής (RWD) μέσω εθνικών μελετών για την ποσοτικοποίηση της απόκλισης μεταξύ ζήτησης και προσφοράς.
• Ενεργοποίηση Μητρώου Ασθενών που λαμβάνουν γ-σφαιρίνες και απλοποίηση της σχετικής γραφειοκρατίας.
• Δημιουργία νέων μητρώων και για άλλα νοσήματα όπου χορηγούνται παράγωγα αίματος.

Γ. Προληπτικός έλεγχος επάρκειας

Θεσμοθέτηση διαδικασίας για έγκαιρη αξιολόγηση της επάρκειας παραγώγων αίματος για το επόμενο ή τα επόμενα έτη, με στόχο την πρόληψη ελλείψεων.

Δ. Νέες πολιτικές συλλογής πλάσματος

• Ενθάρρυνση δωρεών πλάσματος μέσω πλασμαφαίρεσης.
• Σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην παραγωγή παραγώγων αίματος.
• Κίνητρα για επενδύσεις στη δημιουργία Κέντρων Συλλογής Πλάσματος.

Ε. Διεθνής συνεργασία και τεχνογνωσία

Ενίσχυση του διαλόγου με διεθνείς οργανισμούς όπως η PPTA, καθώς και με φαρμακευτικές εταιρείες που διαθέτουν εμπειρία στην παραγωγή και διάθεση παραγώγων αίματος.

Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται άμεση δράση

Η υιοθέτηση ενός τέτοιου πλαισίου θα είχε πολλαπλά οφέλη:

• Αυτονομία και ασφάλεια για το εθνικό σύστημα υγείας.
• Αδιάλειπτη πρόσβαση των ασθενών στις απαραίτητες θεραπείες.
• Προσέλκυση επενδύσεων και ανάπτυξη υποδομών συλλογής πλάσματος.
• Εναρμόνιση της χώρας με τις ευρωπαϊκές πρακτικές.

Ενιαίο μήνυμα από φορείς και ειδικούς

Το Position Paper του ΣΦΕΕ συνυπογράφεται από:

• τον Σύνδεσμο Φίλων Ασθενών με Πρωτοπαθείς Ανοσοανεπάρκειες & Παιδιατρικής Ανοσολογίας «Αρμονία»,
• καθώς και τον Καθηγητή Νευρολογίας ΕΚΠΑ, Διευθυντή της Β’ Νευρολογικής Κλινικής του ΠΓΝ «Αττικόν», Γεώργιο Τσιβγούλη.

Η κοινή αυτή τοποθέτηση υπογραμμίζει τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς και το σύστημα υγείας και θέτει επιτακτικά την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης από την Πολιτεία.

Εν κατακλείδι, το πλάσμα δεν είναι απλώς μια πρώτη ύλη, αλλά ένας πολύτιμος πόρος ζωής. Η Ελλάδα καλείται σήμερα να εξασφαλίσει την επάρκειά του, να στηρίξει τους ασθενείς της και να θωρακίσει τη δημόσια υγεία της για το μέλλον.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής είπε ειδικότερα ότι «ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 3,6% και εμάς είναι 21,9%. Είμαστε εξίμιση φορές πάνω από τον μέσο Ευρωπαίο και αποτελούμε τη χώρα που αυξάνει γεωμετρικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αμέσως επόμενη χώρα με κακή επίδοση είναι η Φινλανδία με περίπου 12,5%, το μισό από εμάς». Υπογράμμισε ότι συνεπώς «όταν έχεις τόσο μεγάλο ποσοστό ανθρώπων στη χώρα οι οποίοι δεν μπορούν να λάβουν τη φροντίδα που απαιτείται για αυτούς, αυτό δημιουργεί ένα τεράστιο κοινωνικό ζήτημα».

«Αρνητική πρωταθλήτρια η χώρα μας με το 21,9% να δηλώνει πως αδυνατεί να λάβει την απαραίτητη ιατρική φροντίδα, ενώ είναι 3,6% ο ευρωπαϊκός μέσος όρος. Άλλη μια θλιβερή πρωτιά».
Συνέντευξη @kdtsoukalas -> @MegaTvOfficial https://t.co/SCuSNpG6zV pic.twitter.com/ZenxiJM4Mj

— ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής (@pasok) August 21, 2025

Σχολίασε πως την ίδια ώρα που κάνει αναρτήσεις ο κ. Μητσοτάκης «λέγοντας πόσο ικανοποιημένοι είναι οι Έλληνες από τη λειτουργία του ΕΣΥ, τα ίδια τα στοιχεία, όμως, έρχονται και αποκαθηλώνουν το αφήγημα της κυβέρνησης». «Έτσι όπως τα ακούμε από τη ΝΔ, είναι σαν η υγεία να αποτελεί κάποιο προνόμιο. Έχει τεράστια διαφορά το να μη δηλώνω ικανοποιημένος από το σύστημα υγείας από το να μη λαμβάνω καν φροντίδα από αυτό. Έχουμε υποτίθεται ένα δημόσιο σύστημα υγείας για όλους. Η κυβέρνηση θα έπρεπε να ομολογήσει την αποτυχία της. Απορώ πως στέκεται στη θέση του ο υπουργός Υγείας», υπογράμμισε.

Όσον αφορά στις κυβερνητικές εξαγγελίες για μειώσεις φόρων ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο κ. Τσουκαλάς ξεκαθάρισε ότι «προφανώς αν έρθει μία ελάφρυνση σε σχέση με τις οικογένειες με παιδιά, θα είναι θετικό, διότι και εκεί είμαστε η χώρα με τις πιο μεγάλες επιβαρύνσεις κάτι που αποτελεί βασικό αντικίνητρο στο να κάνεις οικογένεια». Υπενθύμισε, δε, ότι αυτό το μέτρο έχει προταθεί από το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής εδώ και δύο χρόνια.

Παράλληλα επικαλέστηκε «τελευταία μελέτη συστημικού πιστωτικού ιδρύματος που κατέδειξε ότι έχουμε εξοικονόμηση φόρων για το κράτος λόγω της μη τιμαριθμοποίησης της φορολογικής κλίμακας, 800 εκατ. ευρώ το 2024 και 1 δισ. ευρώ το 2025». Τόνισε ότι «όταν ανεβαίνουν οι ονομαστικοί μισθοί λίγο, η ακρίβεια ανεβαίνει παραπάνω και καθηλώνει τα πραγματικά εισοδήματα, αλλά μένουν οι ίδιοι φορολογικοί συντελεστές, αυτό συνιστά αύξηση φορολογίας».

«Η ΝΔ που θέλει να εμφανίζεται ως μια συνετή και αξιόπιστη δύναμη, είχε ενημερώσει το 2023 τους ελεύθερους επαγγελματίες ότι θα έρθει να επιβάλει τεκμαρτή φορολόγηση και θα δουν από 1.500 έως 3.000 ευρώ επιπλέον φορολογία το χρόνο; Δεν είναι μεσαία τάξη οι ελεύθεροι επαγγελματίες; Τους ελάφρυναν ή τους χαράτσωσαν;», διερωτήθηκε.

«Πρόκειται για μια στοχευμένη κυβερνητική επιλογή, που φέρνει την έννοια της λογοδοσίας στο επίκεντρο. Για πρώτη φορά, οι πολίτες αποκτούν ρόλο στην αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών που έλαβαν, ενώ η Πολιτεία δεσμεύεται να μετατρέπει την εμπειρία των ασθενών για καλύτερη διοίκηση, διαφάνεια και βελτίωση.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανασυγκρότησης του ΕΣΥ, όπου η ποιότητα δεν μετριέται με λόγια αλλά με στοιχεία», αναφέρει ο κ. Θεμιστοκλέους.

@mthemistocleous Σήμερα ξεκινά η αξιολόγηση των νοσοκομείων του Εθνικού Συστήματος Υγείας από τους ασθενείς. Τώρα μιλάς ΕΣΥ για το Ε.Σ.Υ.! #fy #fyp #tiktokgreece #fypgreece #ellada #greece #politiki #politics #ygeia #nosokomeia #ypourgeioygeias #doctor #γιατρος #deputyminister #axiologisi ♬ πρωτότυπος ήχος – mthemistocleous

Μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2024

Σύμφωνα με τον ΣΦΕΕ, ο Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) είναι η πλέον αξιόπιστη μελέτη αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων πανευρωπαϊκά. Διεξάγεται 20 χρόνια (από το 2004) και καλύπτει 36 χώρες.

Η μελέτη κατέδειξε πως λιγότερη φαρμακευτική καινοτομία φτάνει στους Έλληνες ασθενείς, καθώς μόλις 75 στα 173 νέα φάρμακα που πήραν έγκριση από τον ΕΜΑ, ήρθαν στην Ελλάδα το διάστημα 2020 – 2023, έναντι 79 στα 167 το διάστημα 2019 – 2022. Από τα 173 νέα φάρμακα, μόνο το 25% είναι πλήρως προσβάσιμα από τους Έλληνες ασθενείς, το 18% είναι διαθέσιμα με περιορισμούς, μέσω ΣΗΠ και ΙΦΕΤ, το 2% είναι διαθέσιμα μόνο ιδιωτικά, ενώ το 55% δεν είναι καθόλου διαθέσιμα.

Αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτών των 75 φαρμάκων, αυτός ανέρχεται σε 654 ημέρες κατά μέσο όρο, από την ευρωπαϊκή έγκριση τους μέχρι να αποζημιωθούν στην χώρα μας. Ο χρόνος αυτός υπολείπεται κατά 2,5 μήνες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες) και έχει χειροτερέψει κατά 67 ημέρες, δηλαδή πάνω από δυο μήνες, έναντι της προηγούμενης περιόδου (2019-2022) που ήταν 587 ημέρες.

Το ποσοστό διαθεσιμότητας των ογκολογικών προϊόντων έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων, καθώς μειώθηκε σε 59% από 71% το 2023, ενώ παράλληλα αυξήθηκε ο χρόνος που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτή, σε 657 ημέρες από 568 το 2023.

Ομοίως, για τα ορφανά φάρμακα, το ποσοστό διαθεσιμότητας μειώθηκε σε 36% από 41% το 2023 και ο χρόνος που απαιτείται για τη διαθεσιμότητα αυτή αυξήθηκε σε 704 ημέρες από 530 ημέρες το 2023. Ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας για τα ορφανά προϊόντα έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων: 174 ημέρες πιο αργός σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

Οι κύριες αιτίες μη διαθεσιμότητας και καθυστέρησης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες («Root Causes of Unavailability and Delay») για τη χώρα μας αφορούν πρωταρχικά στο ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών, αλλά και στον κανόνα 5/11, δηλαδή στον κανόνα που προαπαιτεί για την υποβολή αποζημίωσης στη χώρα μας το εκάστοτε φάρμακο να αποζημιώνεται σε 5 από 11 συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες.

Διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο ΣΦΕΕ ανέθεσε στην IQVIA την εκπόνηση μελέτης για τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα στο διάστημα 2021 – 2024, η οποία είχε τα εξής κύρια ευρήματα:

Από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που πήραν έγκριση ΕΜΑ το διάστημα 2021-2024, μόνο 36 φάρμακα (20%) ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά στις 31/03/2025 (εύρημα παρόμοιο με πέρσι), δηλαδή μόνο το 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας είναι σήμερα διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς.

«Το δεινό επιχειρηματικό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές, έχει σαν συνέπεια τα μισά (49%) από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα, να μην καταστούν κατά πάσα πιθανότητα διαθέσιμα για τους Έλληνες ασθενείς στο άμεσο μέλλον, αναφέρει ο ΣΦΕΕ.

«Οι ανωτέρω μελέτες καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η ανισότητα στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες. Πολιτεία και φαρμακοβιομηχανία μαζί, πρέπει να οικοδομήσουμε κοινές λύσεις, ξεκινώντας από το σημαντικό έλλειμμα στην δημόσια χρηματοδότηση του φαρμάκου στην χώρα, σε συνδυασμό με την βελτίωση της απόδοση της επένδυσης μέσω ελέγχων και χρήσης ψηφιακών εργαλείων», προσθέτει ο ΣΦΕΕ.

Ο Σύνδεσμος ζητάει να υλοποιήσει η Πολιτεία τις δεσμεύσεις της, όπως «ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ουσιαστικός εξορθολογισμός των υποχρεωτικών επιστροφών, στρατηγική αξιολόγηση και αποζημίωση των νέων φαρμάκων και φυσικά διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στο σύστημα να λειτουργήσει δίκαια και αποτελεσματικά».

Κάποια άλλη μέρα ένας άλλος ασθενής με άνοια τελικού σταδίου, ο κύριος Χ, που φιλοξενείται στο ίδιο οικοτροφείο, είναι ανήσυχος και φωνάζει δυνατά. Η νοσηλεύτρια ζητά από τη Μαρία να του παίξει μουσική. Όταν η Μαρία μπαίνει στο δωμάτιό του και αρχίζει να παίζει μουσική, ο κ. Χ σιγά-σιγά αρχίζει να ηρεμεί, η φωνή του μαλακώνει, η συχνότητα των έντονων εκφράσεων μειώνεται και σιγά σιγά είναι έτοιμος να κοιμηθεί.

Τα περιστατικά αυτά είναι χαρακτηριστικά όσων παρατηρήθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης με τίτλο «Η Ζωντανή Μουσική στην Ευζωία των Ατόμων Τρίτης Ηλικίας με Άνοια» που εκπόνησε η μουσικός ψυχολόγος -μουσικολόγος Μαρία Δηματάτη, με τη δωρεά του ΤΙΜΑ- Κοινωφελούς Ιδρύματος κι έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης».

Η μελέτη αυτή ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023 στο οικοτροφείο «Παναγία η Γλυκοφιλούσα» όπου φιλοξενούνται ασθενείς με άνοια τελικού σταδίου και περιελάμβανε 20 συναντήσεις στη διάρκεια των οποίων η κ. Δηματάτη έπαιζε εξατομικευμένη μουσική για καθέναν από τους 15 ασθενείς που μελετήθηκαν. Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσιάζονται αύριο 11 Απριλίου (ώρα 19:30) στην αίθουσα θεάτρου του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου, στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργανώνει η Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών.

«Όλη η μελέτη στηρίζεται σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ζωντανής μουσικής με προσωποκεντρική προσέγγιση. Συλλέξαμε μέσω των συγγενών ερωτηματολόγια σχετικά με το μουσικό προφίλ των ασθενών έτσι ώστε η εξατομικευμένη μουσική παρέμβαση να είναι σχεδιασμένη και προσαρμοσμένη στις δικές τους ανάγκες. Πραγματοποιούσαμε συναντήσεις ζωντανής μουσικής με τον κάθε ασθενή, ως επί το πλείστον στο δωμάτιό του. Υπήρχε και κάποιος άλλος χώρος που έρχονταν με τα αμαξίδια για να υλοποιηθεί παρέμβαση, αλλά κυρίως το πρόγραμμα γινόταν στα δωμάτιά τους. Στόχος μου ήτανε να μπορέσω να επικοινωνήσω μέσα από τη μουσική μαζί τους με τα τραγούδια τα γνωστά και τα προτεινόμενα από τους συγγενείς τους. Συλλέχθηκε μία γκάμα ρεπερτορίου από κλασική, ροκ, ποπ, ελληνική μουσική, καντάδες, βυζαντινούς ύμνους και τραγούδια εποχής για να εγείρουμε και την αυτοβιογραφική τους μνήμη. Η παρέμβαση έγινε με ένα φορητό πιάνο στο οποίο έπαιζα ζωντανή μουσική. Στόχος ήταν να παίζει ζωντανή μουσική. Η ζωντανή μουσική είναι ένα ζωντανός οργανισμός κι αυτός είναι ο λόγος που επιλέχτηκε. Εκείνη τη στιγμή,όταν εγώ έπαιζα μουσική παρακολουθούσα τον ασθενή και τι ανάγκη είχε κάθε στιγμή. Άρα λοιπόν είχα τη δυνατότητα σύμφωνα και με τις εκφράσεις του προσώπου και με την κινητικότητα του σώματος αλλά ενδεχομένως και με τον αναπνευστικό ρυθμό του, να ελέγχω και να παρατηρώ, πώς χρειάζεται να προσαρμοστώ, αν χρειάζεται να αλλάξω την προσέγγιση ανάλογα με τις ανάγκες του» σημειώνει η κ. Δηματάτη μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Οι περισσότερες παρεμβάσεις έγιναν με πιάνο, αλλά χρησιμοποιήθηκε και το σαντούρι ως έγχορδο όργανο, καθώς και το handpan προκειμένου να παρατηρηθεί πως ανταποκρίνονται οι ασθενείς.

«Χρησιμοποίησα αρκετά την αυτοσχεδιαζόμενη μουσική γιατί η αυτοσχεδιαζόμενη μουσική είναι ένα ζωντανός οργανισμός, δρα στη στιγμή του “εδώ και τώρα” γιατί εκείνη τη στιγμή της-επιτρέψτε μου να πω- θεραπευτικής συνεδρίας καλούμαστε εμείς οι θεραπευτές να συνδεθούμε συναισθηματικά και πνευματικά μέσα από αυτή τη μουσική πράξη. Οπότε κάθε φορά ήταν και μια έκπληξη για μένα το που θα οδηγούνταν όλο αυτό. Επειδή αυτοί οι άνθρωποι είναι μιας συγκεκριμένης ηλικίας άνω των 67 ετών, με μέσο όρο- αν θυμάμαι καλά- άνω των 80, χρησιμοποίησα αρκετά ρεπερτόριο είτε από Χατζιδάκι είτε μουσική από ελληνικές ταινίες που ακόμη και άνθρωποι που μας είπαν ότι δεν άκουγαν μουσική, σίγουρα λίγο πολύ είχαν δει τις ελληνικές ταινίες και είχαν ακούσει αρκετά αυτά τα τραγούδια οπότε υπάρχουν στην ακουστική στους μνήμη, στη μουσική τους μνήμη» εξηγεί η κ. Δηματάτη.

Η ίδια αναφέρει πως υπάρχει μία ανομοιογένεια στο σύνολο των ασθενών που μελετήθηκαν γιατί κάποιοι διαφοροποιούνται στη διάγνωση των συμπεριφορικών και ψυχιατρικών συμπτωμάτων.

«Για παράδειγμα κάποιος ασθενής μπορεί να βρισκόταν σε έντονη ανησυχία, αναλόγως κι εγώ προσάρμοζα την τεχνική, την προσέγγιση της μουσικής παρέμβασης. Κάποιος άλλος ασθενής μπορεί να βρισκόταν σε υποτονική κατάσταση, σε απάθεια. Άρα εκεί η προσέγγιση της μουσικής παρέμβασης διαφοροποιούνταν. Είδαμε μία σημαντική διαφορά ως προς τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της νευροψυχολογικής κλίμακας ως προς τα συμπεριφορικά και τα ψυχιατρικά συμπτώματα και με μεγάλο ενθουσιασμό διαπιστώσαμε και μία σημαντική αλλαγή ως προς τη βαρύτητα στο στάδιο της άνοιας. Υπάρχει μία συσχέτιση στη βαρύτητα της άνοιας και στα αποτελέσματα. Είδαμε ότι οι άνθρωποι με συγκεκριμένο στάδιο βαρύτητας της άνοιας ανταποκρίνονται διαφορετικά στο μουσικό ερέθισμα. Χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση γιατί η έρευνά μας ήταν πιλοτική και πραγματοποιήθηκε σε μικρό δείγμα ασθενών» προσθέτει η κ.Δηματάτη.