Ο Abdulkadir Selvi, έγκριτος αρθρογράφος της τουρκικής εφημερίδας Hurriyet, ανέφερε ότι μια αξιόπιστη πηγή του αποκάλυψε πως ο Άσαντ παρείχε αναλυτικό κατάλογο με τη θέση αποθηκών όπλων, πυραυλικών συστημάτων και πολεμικών αεροσκαφών. Αυτό έγινε, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ως διασφάλιση ότι το Ισραήλ δεν θα τον στοχοποιούσε κατά την πτήση διαφυγής του.

Το Ισραήλ άρχισε να ρίχνει αεροπορικές επιδρομές σε συριακά στρατιωτικά προπύργια αμέσως μετά την πτώση της κυβέρνησης Άσαντ – γεγονός που οδηγεί τον Selvi στο συμπέρασμα ότι οι αναφορές για την ανταλλαγή είναι πιθανότατα αληθινές.

Ο Selvi ισχυρίζεται επίσης ότι υπάρχουν και άλλες λεπτομέρειες σχετικά με την προσπάθεια του Άσαντ να σωθεί, οι οποίες «αφορούν ιδιαίτερα τον ρόλο του Ισραήλ», αλλά δεν έχει αναπτύξει τις λεπτομέρειες.

Ο Άσαντ διέφυγε κρυφά με ελικόπτερο στη Ρωσία, όπου ο φίλος του Βλαντιμίρ Πούτιν του πρόσφερε καταφύγιο.

Από τότε οι Ισραηλινές Δυνάμεις Άμυνας (IDF) έχουν πραγματοποιήσει αμέτρητα πλήγματα σε αποθήκες όπλων, όπως λένε.

Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι πρόκειται για προληπτικά πλήγματα με σκοπό να σταματήσουν τα όπλα να πέσουν «στα χέρια εξτρεμιστών».

Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (SOHR) με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε μόλις πριν από λίγες ημέρες ότι το Ισραήλ στόχευσε μια βάση πυρομαχικών στην Ταρτούς, στη βορειοδυτική Συρία.

Πλάνα κατέγραψαν την εκπληκτική έκρηξη, πυροδοτώντας ένα σύννεφο μανιταριών φωτιάς και καπνού μέσα σε εκκωφαντικό θόρυβο.

Δεκάδες άλλες ισραηλινές επιθέσεις παρατηρήθηκαν σε όλη τη Συρία την Κυριακή (15/12), ενώ πολεμικά αεροσκάφη φέρονται να εξαπέλυσαν επιθέσεις ακριβείας σε αποθήκες όπλων.

Οι επιθέσεις έχουν περιγραφεί ως οι πιο σφοδρές εδώ και πάνω από μια δεκαετία – επικεντρώθηκαν σε δεκάδες τοποθεσίες σε όλη τη χώρα.

Στη πρώτη του συνέντευξη σε διεθνές Μέσο από την πτώση του Άσαντ, ο επικεφαλής της στρατιωτικής πτέρυγας αποκάλυψε πως η δική του ομάδα, που έχει τη βάση της στα βορειοδυτικά της χώρας, επικοινώνησε με τους αντάρτες στο νότο για να δημιουργήσουν ένα ενιαίο μέτωπο με στόχο να περικυκλώσουν ολοκληρωτικά τη Δαμασκό και από τις δύο κατευθύνσεις.

Αποκάλυψε πως παρά το γεγονός ότι ο σχεδιασμός της επιχείρησης για την εκδίωξη του Άσαντ από την εξουσία, που ονομάστηκε «αποτρεπτική επιθετικότητα», είχε ξεκινήσει πριν από ένα χρόνο, η ομάδα προετοιμαζόταν εδώ και πολλά χρόνια. Από το 2019, η ομάδα της HTS ανέπτυξε ένα στρατιωτικό δόγμα που χρησιμοποιούσε για να μετατρέψει μαχητές που προέρχονταν από ανόμοιες, αποδιοργανωμένες ομάδες αντιπολίτευσης και τζιχαντιστές σε μια πειθαρχημένη μαχητική δύναμη.

Πώς ξεκίνησε η ανατροπή Άσαντ στη Συρία

«Μετά την τελευταία στρατιωτική επιχείρηση, τον Αύγουστο του 2019, κατά την οποία χάσαμε σημαντικά εδάφη, όλες οι επαναστατικές φατρίες συνειδητοποίησαν τον κρίσιμο κίνδυνο. Το θεμελιώδες πρόβλημα ήταν η απουσία ενοποιημένης ηγεσίας και ελέγχου στη μάχη», αποκάλυψε ο 40χρονος al-Hamwi, ο οποίος επιβλέπει την στρατιωτική πτέρυγα για πέντε χρόνια. Το συριακό καθεστώς ξεκίνησε μια επιχείρηση κατά των δυνάμεων της αντιπολίτευσης στη βορειοδυτική Συρία το 2019, απωθώντας με επιτυχία τις φατρίες στην επαρχία Ιντλίμπ.

Μετά από μια τελική μάχη, όπου η Τουρκία διαπραγματεύτηκε την εκεχειρία εκ μέρους των δυνάμεων της αντιπολίτευσης την άνοιξη του 2020, οι αντάρτες περιορίστηκαν σε μια μικρή περιοχή γης στη βορειοδυτική Συρία. Οι αντάρτες παρέμεναν σε αδιέξοδο με τις δυνάμεις του καθεστώτος μέχρι και πριν από λίγο καιρό.

Για να νικήσουν το καθεστώς Άσαντ, οι αντάρτες της HTS συνειδητοποίησαν ότι έπρεπε να βάλουν γερές βάσεις στη συμμαχία των φατριών της αντιπολίτευσης που είχαν απωθηθεί στην Ιντλίμπ. Τότε πρόσφερε σε άλλες ομάδες να συγχωνευθούν υπό την ηγεσία της, και όταν εκείνες αρνήθηκαν τις αντιμετώπισε. Πολέμησε ενάντια σε ομάδες όπως η θυγατρική της Αλ Κάιντα Hurras al-Din, η οποία απέρριψε την πιο ρεαλιστική ισλαμιστική προσέγγιση του HTS. Σύντομα, οι αντάρτες της HTS έγιναν η κυρίαρχη δύναμη στη βορειοδυτική Συρία.

Με την πολιτική διοίκηση να ενώνεται σιγά σιγά, ο 40χρονος al-Hamwi ξεκίνησε να εργάζεται πάνω στην εκπαίδευση των μαχητών της ομάδας και την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου στρατιωτικού δόγματος. «Μελετήσαμε διεξοδικά τον εχθρό, αναλύοντας τις τακτικές του, μέρα- νύχτα, και χρησιμοποιήσαμε αυτές τις ιδέες για να αναπτύξουμε τις δικές μας δυνάμεις» είπε ο Al-Hamwi.Η ομάδα, που αποτελούνταν από αντάρτες, έγινε σιγά σιγά μια πειθαρχημένη μαχητική δύναμη. Δημιουργήθηκαν στρατιωτικοί κλάδοι, μονάδες και δυνάμεις ασφαλείας.

Όπλα, πυρομαχικά και drones

Η HTS άρχισε επίσης να παράγει δικά της όπλα, οχήματα και πυρομαχικά. Εξοντωμένη από το καθεστώς Άσαντ, το οποίο είχε αεροπορία και την υποστήριξη της Ρωσίας και του Ιράν, η ομάδα γνώριζε ότι έπρεπε να είναι δημιουργική για να αξιοποιήσει στο έπακρο τους περιορισμένους πόρους της. Παράλληλα, δημιουργήθηκε μια μονάδα drone με μηχανικούς και άλλους ειδικούς. «Ενώσαμε τις γνώσεις τους και θέσαμε σαφείς στόχους: χρειαζόμασταν drones αναγνώρισης, drones επίθεσης και drones «αυτοκτονίας», με έμφαση στην εμβέλεια και την αντοχή», είπε ο al-Hamwi. Όπως είπε η παραγωγή των drone ξεκίνησε το 2019.

Το τελευταίο μοντέλο drone ονομάστηκε «Shahin» από τον ίδιο τον Αλ Χάμουι. Στα αραβικά σημαίνει γεράκι, και «συμβολίζει την ακρίβεια και τη δύναμή». Το drone Shahin αναπτύχθηκε για πρώτη φορά εναντίον των καθεστωτικών δυνάμεων πριν από λίγες μέρες, με καταστροφικά αποτελέσματα. Η ομάδα έστειλε μηνύματα στους αντάρτες στο νότο πριν από ένα χρόνο και άρχισε να τους συμβουλεύει για το πώς να δημιουργήσουν ένα ενιαίο πολεμικό μέτωπο. Η νότια Συρία βρισκόταν υπό τον έλεγχο του καθεστώτος από το 2018, και παρά τις συνεχείς μάχες, οι αντάρτικες ομάδες αναγκάστηκαν να παραμείνουν στη σκιά. Μεγάλο μέρος της στρατιωτικής ηγεσίας της νότιας αντιπολίτευσης ήταν εξόριστο στην Ιορδανία, όπου διατηρούσε επαφή με τις αντίστοιχες ομάδες τους.

Με τη βοήθεια των ανταρτών της HTS, ιδρύθηκε μια αίθουσα επιχειρήσεων, που συγκέντρωνε τους διοικητές περίπου 25 ομάδων ανταρτών στο νότο. Ο καθένας από αυτούς θα συντόνιζε τις κινήσεις των μαχητών του μεταξύ τους και μετά μαζί με την HTS στον βορρά. Ο στόχος ήταν οι αντάρτες της HTS και οι σύμμαχοί τους να προσεγγίσουν από τον βορρά να συναντηθούν με το άλλο μέτωπο από τον νότο στη Δαμασκό.

Η κρίσιμη μέρα της ανατροπής Άσαντ στη Συρία

Στα τέλη Νοεμβρίου, η ομάδα αποφάσισε ότι είχε έρθει η κατάλληλη στιγμή. Προτεραιότητα της ομάδας των ανταρτών ήταν να σταματήσει τις περιφερειακές δυνάμεις, υπό την ηγεσία χωρών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, να «συνεργαστούν» με το καθεστώς Άσαντ μετά από χρόνια διπλωματικής απομόνωσης.

Παράλληλα, ήθελε να σταματήσει τις εντεινόμενες αεροπορικές επιθέσεις στη βορειοδυτική Συρία και τους κατοίκους της.
Τέλος, οι αντάρτες της HTS είδαν ότι οι διεθνείς σύμμαχοι του Άσαντ ήταν απασχολημένοι και αυτό δημιούργησε ένα στρατηγικό άνοιγμα.

Η Ρωσία, η οποία παρείχε την πλειοψηφία της εναέριας υποστήριξης, είχε ανοιχτό μέτωπο στην Ουκρανία. Το Ιράν και η Χεζμπολάχ, των οποίων οι μαχητές ήταν οι πιο σκληροί χερσαίοι στρατιώτες του Άσαντ, είχαν μέτωπο με το Ισραήλ.

Η επιχείρηση των ανταρτών της HTS ξεκίνησε μπαίνοντας στο Χαλέπι στις 29 Νοεμβρίου. Οι μαχητές της Χεζμπολάχ προσπάθησαν να υπερασπιστούν την πόλη, αλλά σύντομα υποχώρησαν. Η πόλη, η δεύτερη μεγαλύτερη της Συρίας, έπεσε γρήγορα. Για να απελευθερωθεί από το έλεγχο των ανταρτών το 2016, το καθεστώς Άσαντ είχε χρειαστεί τέσσερα χρόνια, γεγονός που εξέπληξε τους αντάρτες.

«Είχαμε μια πεποίθηση, που βασιζόταν σε ιστορικό προηγούμενο, ότι «η Δαμασκός δεν μπορεί να πέσει μέχρι να πέσει το Χαλέπι». είπε ο al-Hamwi.
Όταν όμως έπεσε το Χαλέπι, η προέλαση των ανταρτών στο βορρά ήταν φαινομενικά ασταμάτητη. Τέσσερις ημέρες αργότερα, η αντιπολίτευση κατέλαβε τη Χάμα. Στις 7 Δεκεμβρίου, οι αντάρτες ξεκίνησαν την επίθεσή τους στη Χομς. Κατέλαβαν την πόλη μέσα σε λίγες ώρες.

Οι αντάρτες στο νότο έπρεπε να περιμένουν μέχρι να πέσει η Χομς για να ξεκινήσουν τη δική τους εξέγερση στο νότο, σύμφωνα με τον Abu Hamzeh, αρχηγό της Αίθουσας Επιχειρήσεων για την Απελευθέρωση της Δαμασκού, αλλά ο ενθουσιασμός τους για τις εξελίξεις τους έκανε να ξεκινήσουν νωρίτερα.
Οι αντάρτες απώθησαν γρήγορα τον συριακό στρατό από την Ντάραα και έφτασαν στη Δαμασκό πριν το κάνει η HTS.

Στις 8 Δεκεμβρίου, ο Μπασάρ αλ Άσαντ εγκατέλειψε τη χώρα. Ο Al-Hamwi, γεωπόνος μηχανικός που αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο της Δαμασκού και εκτοπίστηκε από το καθεστώς Άσαντ μαζί με την οικογένειά του στην Ιντλίμπ, είπε ότι θα αναλάβει ρόλο στη νέα πολιτική κυβέρνηση.

Η προοπτική της οικοδόμησης μιας νέας χώρας δεν είναι εύκολη υπόθεση και ο ίδιος το αναγνωρίζει. Υπάρχουν φόβοι από τις θρησκευτικές μειονότητες ότι η ισλαμιστική ομάδα μπορεί να επιβάλει το δικό της δόγμα.

«Δηλώνουμε ότι οι μειονότητες στη Συρία είναι μέρος του έθνους και έχουν το δικαίωμα να ασκούν τις τελετουργίες, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες τους όπως κάθε άλλος Σύρος πολίτης. Το καθεστώς φύτεψε διχασμό και προσπαθούμε, όσο το δυνατόν περισσότερο, να γεφυρώσουμε αυτές τις διαφορές», δήλωσε ο ίδιος, σε συνέντευξή του στον Guardian.

Τη στιγμή που οι αναταραχές στην χώρα είναι έντονες, τα στρατόπεδα είναι χωρισμένα στα 2 και οι αντιδράσεις από τα τα κράτη όλου του κόσμου, ποικίλλουν.

Το Sky News στην ανάλυσή του αναφέρει τη στάση όλων των χωρών μετά τις εξελίξεις στη Συρία.

«Η Ελλάδα χαιρετίζει την πτώση του αυταρχικού καθεστώτος Άσαντ στη Συρία», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του.

«Θα πρέπει, ωστόσο, άμεσα να διασφαλιστεί η ειρήνη στη χώρα και η ομαλή μετάβαση εξουσίας σε μια δημοκρατικά νομιμοποιημένη κυβέρνηση, με βάση την απόφαση 2254 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η Ελλάδα υποστηρίζει την ενότητα, την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της Συρίας», συνεχίζεται στην ανακοίνωσή του.

«Ιδιαίτερη μέριμνα θα πρέπει να υπάρξει για την προστασία όλων των αμάχων, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών μειονοτήτων καθώς και των θρησκευτικών μνημείων και της πλούσιας πολιτιστικής της κληρονομιάς.

Η επιστροφή στη δημοκρατική ομαλότητα θα πρέπει να σημάνει το τέλος των προσφυγικών ροών από την πολύπαθη χώρα και να ανοίξει το δρόμο για την ασφαλή επιστροφή των Σύρων προσφύγων στις εστίες τους.

Η Ελλάδα, από τη θέση του μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, καθώς και με τους ισχυρούς δεσμούς που διαθέτει στον αραβικό κόσμο, θα συμβάλλει στην κατά το δυνατόν συντομότερη αποκατάσταση της ειρήνης και της ευημερίας στη Συρία», καταλήγει.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, έδωσε άσυλο στον Μπασάρ αλ Ασάντ και την οικογένειά του, τη στιγμή που ρωσικές στρατιωτικές βάσεις στη Συρία βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή.

«Ό,τι συνέβη εξέπληξε τον κόσμο. Σε κάθε περίπτωση, δεν αποτελούμε εξαίρεση», είπε ο εκπρόσωπος του Βλαντιμίρ Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Λόιντ Όστιν, εξήγησε πως δεν περίμεναν την πτώση του καθεστώτος Ασάντ και προειδοποίησε πως το Ισλαμικό Κράτος θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ξεκινήσει τις αεροπορικές επιδρομές με στόχο στρατόπεδα στην κεντρική Συρία. 

«Ολόκληρη η διεθνής κοινότητα εξεπλάγη», ανέφερε ο Λόιντ Όστιν.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έκρουσε το καμπανάκι του κινδύνου για τον κίνδυνο που υπάρχει μετά την πτώση του καθεστώτος ενώ μίλησε και για τις νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται στη Μέση Ανατολή.

«Το στυγνό καθεστώς Άσαντ κατέρρευσε. Η ιστορική αυτή αλλαγή στην περιοχή ανοίγει πεδίο νέων ευκαιριών, ωστόσο υπάρχει κι αυξημένο επίπεδο ρίσκου», ξεκαθάρισε.

Το Ιράν με τη σειρά του, δημιούργησε μία γραμμή άμεσης επικοινωνίας με τους αντάρτες στη Συρία για να αποφευχθεί μία εχθρική κατάσταση ανάμεσα στις δύο χώρες, σύμφωνα με το Reuters.

Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ξεκαθάρισε πως η πτώση του Άσαντ ήταν αποτέλεσμα των επιθέσεων που έκανε  το Ισραήλ σε Χεζμπολάχ και Ιράν.

Την συμπαράστασή του στους ανθρώπους της Συρίας, έδωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμάνουελ Μακρόν.

«Το βάρβαρο καθεστώς έχει πέσει. Επιτέλους αποτίουμε φόρο τιμής στους ανθρώπους της Συρίας, για το κουράγιο και την υπομονή τους», είπε συγκεκριμένα.

Η Γαλλία πρόκειται να υποστηρίξει την πολιτική μετάβαση στη Συρία, στέλνοντας ειδικό κλιμάκιο διπλωματίας τις επόμενες ημέρες στη χώρα.

Η Αίγυπτος κάλεσε όλα τα μέρη στη Συρία να διατηρήσουν τις δυνατότητες του κράτους και των εθνικών θεσμών, δήλωσε το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών.

Το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας δήλωσε ότι παρακολουθεί την κατάσταση με μεγάλη προσοχή, επιβεβαιώνοντας την υποστήριξή του προς τον συριακό λαό και την κυριαρχία και την ενότητα της χώρας.

Το Πεκίνο «παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κατάστασης στη Συρία και ελπίζει ότι η Συρία θα επιστρέψει στη σταθερότητα το συντομότερο δυνατό», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του.

«Η κυβέρνηση της Κίνας έχει βοηθήσει ενεργά τους Κινέζους πολίτες που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη Συρία με ασφαλή και ομαλό τρόπο και έχει διατηρήσει επαφή με Κινέζους πολίτες που παραμένουν στη Συρία», ανέφερε το υπουργείο.

«Καλούμε τα αρμόδια συριακά μέρη να λάβουν πρακτικά μέτρα για να διασφαλίσουν την ασφάλεια των κινεζικών ιδρυμάτων και του προσωπικού στη Συρία», πρόσθεσε.

«Προς το παρόν, η κινεζική πρεσβεία στη Συρία εξακολουθεί να κρατάει γερά και θα συνεχίσουμε να παρέχουμε πλήρη βοήθεια στους Κινέζους πολίτες που έχουν ανάγκη».

Ο Κιρ Στάρμερ ξεκαθάρισε πως το Ηνωμένο Βασίλειο χαιρετά την νέα εποχή στη Συρία μετά την πτώση του Ασάντ.

«Οι Σύροι έχουν υποφέρει υπό το βάρβαρο καθεστώς Άσαντ για μεγάλο χρονικό διάστημα. Καλωσορίζουμε τη νέα εποχή μετά την πτώση του.  Η προσοχή μας επικεντρώνεται τώρα στη διασφάλιση μιας πολιτικής λύσης και στην αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας», ξεκαθάρισε.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε πως η Συρία δεν αποτελεί απειλή για αυτούς.

«Οποιαδήποτε επέκταση του κουρδικού PKK δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη στη Συρία» πρόσθεσε όμως. 

«Ο Μπασάρ αλ Άσαντ έχει με βίαιες μεθόδους καταπιέσει τους πολίτες του, βρίσκεται πίσω από την απώλεια αμέτρητων ζωών και έχει οδηγήσει σειρά ατόμων στην αποχώρηση από τη Συρία, πολλοί από τους οποίους έχουν φτάσει στη Γερμανία» είπε ο καγκελάριος της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, που κατηγόρησε τον Μπασάρ αλ Άσαντ πως οδήγησε στον θάνατο αμέτρητους ανθρώπους.

«Οι Σύροι έχουν βιώσει τρομερές απώλειες. Το τέλος του καθεστώτος Άσαντ είναι επομένως θετική είδηση» πρόσθεσε.

«Η μεταχείριση των μειονοτήτων από τους αντάρτες Hayat Tahrir al Sham θα καθορίσει τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην ομάδα», δήλωσε από την πλευρά του το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών.

Ο στρατός του Λιβάνου δήλωσε ότι ενισχύει την παρουσία του στα σύνορα με τη γειτονική Συρία.

«Υπό το φως των ραγδαίων εξελίξεων και των ευαίσθητων συνθηκών που περνάει η περιοχή… οι μονάδες που είναι επιφορτισμένες με την παρακολούθηση και τον έλεγχο των βόρειων και ανατολικών συνόρων έχουν ενισχυθεί, σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση των μέτρων επιτήρησης», ανέφερε ο στρατός σε ανακοίνωσή του.

«Οι Φιλιππίνες καλούν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να απέχουν από περαιτέρω βία, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω απώλειες και θάνατοι αμάχων», δήλωσε το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας.

«Εκφράζουμε την ανησυχία μας σχετικά με την κατάσταση των Φιλιππινέζων μας στη Συρία και τους συμβουλεύουμε να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης και να παραμείνουν σε επαφή με την Πρεσβεία των Φιλιππίνων στη Δαμασκό».

«Παρακολουθώ με ανήσυχη προσοχή την εξέλιξη της κατάστασης στη Συρία», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι στο X.

«Βρίσκομαι σε συνεχή επαφή με την πρεσβεία μας στη Δαμασκό και με το γραφείο του πρωθυπουργού. Έχω συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση», πρόσθεσε.

Ο ΟΑΧΟ εξακολουθούσε να εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι η δήλωση που είχε κάνει η Δαμασκός ήταν ημιτελής και ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν τέτοια όπλα.

«Έως σήμερα (…) η δήλωση των συριακών αρχών σχετικά με το πρόγραμμά τους χημικών όπλων δεν μπορεί να θεωρηθεί ακριβής και πλήρης», επισήμανε ο Οργανισμός.

«Σοβαρές ανησυχίες παραμένουν σχετικά με την πληρότητα της πρωταρχικής δήλωσης της Συρίας και την τύχη μη καταγεγραμμένων σημαντικών ποσοτήτων χημικών όπλων» συμπλήρωσε.

Το Reuters μεταδίδει ότι δεν μπόρεσε αμέσως να εξακριβώσει ποιος επέβαινε στο αεροσκάφος. Δύο συριακές πηγές είπαν ότι υπήρχε πολύ μεγάλη πιθανότητα ο Άσαντ να σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα καθώς ήταν μυστήριο γιατί το αεροπλάνο έκανε μια αιφνιδιαστική στροφή και εξαφανίστηκε από τον χάρτη σύμφωνα με στοιχεία από τον ιστότοπο Flightradar.

“Εξαφανίστηκε από το ραντάρ, πιθανώς ο αναμεταδότης ήταν απενεργοποιημένος, αλλά πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι να καταρρίφθηκε το αεροσκάφος…”, είπε μια συριακή πηγή χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Η Δαμασκός στα χέρια των ανταρτών

Η εξτρεμιστική ισλαμιστική οργάνωση Χάγιατ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), η οποία ηγείται συμμαχίας ανταρτών στη Συρία, ανακοίνωσε σήμερα ότι οι δυνάμεις της εισήλθαν στη Δαμασκό. O πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ φέρεται να εγκατέλειψε τη χώρα. Δύο ανώτεροι αξιωματικοί των συριακών ενόπλων δυνάμεων δήλωσαν στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters πως ο πρόεδρος Άσαντ επιβιβάστηκε σε αεροπλάνο το οποίο αναχώρησε προς άγνωστο προορισμό.
Νωρίτερα, στρατιώτες και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας εγκατέλειψαν το αεροδρόμιο της συριακής πρωτεύουσας, όπως έγινε γνωστό από το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο Ράμι Άμπντελ Ραχμάν, διευθυντής της μη κυβερνητικής οργάνωσης που εδρεύει στο Λονδίνο αλλά διατηρεί ευρύ δίκτυο πηγών στη Συρία, ανέφερε ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αποσυρθούν από το διεθνές αεροδρόμιο της Δαμασκού.

«Οι δυνάμεις μας έχουν αρχίσει να εισέρχονται στη Δαμασκό», γνωστοποίησε τα ξημερώματα μέσω Telegram η ισλαμιστική οργάνωση Χάγιατ αλ Ταχρίρ. Παράλληλα ανέφερε ότι μαχητές της κατέλαβαν τη φυλακή Σεντνάγια στα περίχωρα της πρωτεύουσας, απελευθερώνοντας τους κρατούμενους. «Γιορτάζουμε μαζί με τον συριακό λαό την είδηση της απελευθέρωσης των κρατουμένων μας από τα δεσμά τους και την ανακοίνωση του τέλους της εποχής της αδικίας στη φυλακή Σεντνάγια», συμπληρώνει.

«Οι πόρτες της φυλακής Σεντνάγια, γνωστής ως “ανθρώπινο σφαγείο”, άνοιξαν για χιλιάδες κρατούμενους», επιβεβαίωσε το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η Χάγιατ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), στους κόλπους της οποίας κυριαρχεί ο πρώην βραχίονας της Αλ Κάιντα στη Συρία, και άλλες ομάδες ανταρτών εξαπέλυσαν την προηγούμενη εβδομάδα επιθέσεις εναντίον του συριακού στρατού, καταλαμβάνοντας γρήγορα δεκάδες κοινότητες και στρατηγικής σημασίας πόλεις, περικυκλώνοντας σταδιακά την πρωτεύουσα προτού εξαπολύσουν την τελική επίθεσή τους.

Η HTS, η οποία έχει αποσχισθεί από την Αλ Κάιντα από το 2016, επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από το τζιχαντιστικό της παρελθόν, παρουσιάζοντας την επίθεση ως κοινή προσπάθεια ανταρτών ενάντια στο καθεστώς.

Η επιχείρηση, που ονομάζεται “Operation Repelling the Aggression”, έχει ήδη οδηγήσει στην κατάληψη του κάστρου του Χαλεπίου, ένα οχυρό-σύμβολο που κρατούσαν οι κυβερνητικές δυνάμεις από το 2015. Η ονομασία αυτή και οι επίσημες ανακοινώσεις της αποφεύγουν τη τζιχαντιστική γλώσσα και τις ισλαμιστικές αναφορές. Οι αντάρτες έχουν προωθηθεί επίσης προς την πόλη Χάμα, ενώ αναφέρεται ότι έχουν καταλάβει σημαντικά στρατιωτικά αποθέματα, όπως ελικόπτερα και εξοπλισμό.

Οι Σύροι γενικά απωθούνται από την ακραία θρησκευτική ρητορική. Καθώς οι τζιχαντιστικές ομάδες κυριάρχησαν στην εξέγερση μετά τη συντριβή των διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας μετά τον πρώτο περίπου χρόνο του πολέμου μετά το 2011, πολλοί Σύροι είτε παρέμειναν ουδέτεροι είτε τάχθηκαν απρόθυμα στο πλευρό του καθεστώτος επειδή φοβούνταν τη δολοφονική τζιχαντιστική ιδεολογία του Ισλαμικού Κράτους.

Εικόνες από τα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν αντάρτες να περιφέρονται στις περιοχές που κατακτήθηκαν, ενώ εντύπωση προκαλεί η παρουσία μαχητών που κάνουν ουρά για φαγητό σε εστιατόρια του Χαλεπίου, σε μια ένδειξη προσωρινής ηρεμίας στην περιοχή.

Η ανασφάλεια του καθεστώτος και οι διεθνείς ανησυχίες

Παρά την κατάρρευση στρατηγικών σημείων, το καθεστώς Άσαντ και οι σύμμαχοί του, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, αναμένεται να αντιδράσουν.

Η Ρωσία έχει ήδη πραγματοποιήσει αεροπορικές επιδρομές εναντίον των ανταρτών, ενώ η ικανότητα των δυνάμεων του καθεστώτος να διατηρήσουν τον έλεγχο τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Παράλληλα, το Ιράν, βασικός σύμμαχος του Άσαντ, αντιμετωπίζει σοβαρά πλήγματα στην επιρροή του στην περιοχή, λόγω ισραηλινών επιθέσεων που έχουν αποδυναμώσει τη στρατιωτική του παρουσία.

Ο ΟΗΕ εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις. Ο Geir Pedersen, ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στη Συρία, δήλωσε ότι οι τελευταίες συγκρούσεις «θέτουν σοβαρούς κινδύνους για τους πολίτες και έχουν σοβαρές επιπτώσεις για την περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια». Υπενθύμισε επίσης τη συλλογική αποτυχία της διεθνούς κοινότητας να εφαρμόσει το Ψήφισμα 2254 του ΟΗΕ, που προβλέπει πολιτική λύση μέσω εκλογών και νέου συντάγματος.

Χωρίς αμφιβολία, το καθεστώς και οι σύμμαχοί του θα προσπαθήσουν να σταθεροποιηθούν και να αντεπιτεθούν, ιδίως με αεροπορική ισχύ. Οι αντάρτες δεν διαθέτουν πολεμική αεροπορία, αν και, σε μια άλλη ένδειξη του τρόπου με τον οποίο τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη φέρνουν επανάσταση στον πόλεμο, υπάρχουν αναφορές ότι χρησιμοποίησαν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος για να σκοτώσουν έναν ανώτερο αξιωματούχο των μυστικών υπηρεσιών του καθεστώτος.

Ο στόχος ήταν ένα μέλλον που θα διαμορφωνόταν από ελεύθερες εκλογές και ένα νέο σύνταγμα. Αλλά αυτό σήμαινε ότι ο Άσαντ και η οικογένειά του θα εγκατέλειπαν μια χώρα που για χρόνια αντιμετώπιζαν ως προσωπικό τους φέουδο. Περισσότεροι από μισό εκατομμύριο νεκροί μαρτυρούν την αποφασιστικότητά τους να μην αφήσουν να συμβεί αυτό.

Είναι πολύ νωρίς για να ξεγράψουμε το καθεστώς Άσαντ. Έχει έναν πυρήνα γνήσιας υποστήριξης. Ορισμένοι Σύροι το βλέπουν ως τη λιγότερο κακή επιλογή – καλύτερη από τους τζιχαντιστές που κυριάρχησαν στην εξέγερση. Όμως, αν άλλες ομάδες κατά του Άσαντ – και είναι πολλές – ξεσηκωθούν, το καθεστώς του θα βρεθεί και πάλι σε θανάσιμο κίνδυνο.

Τοπικό και διεθνές τοπίο

Η επίθεση των ανταρτών αναδεικνύει τον κατακερματισμό της βόρειας Συρίας. Το βορειοανατολικό τμήμα ελέγχεται από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), υπό κουρδική ηγεσία και με υποστήριξη των ΗΠΑ, που διατηρούν περίπου 900 στρατιώτες στην περιοχή.

Η Τουρκία ελέγχει συνοριακές περιοχές μέσω στρατευμάτων και υποστηριζόμενων πολιτοφυλακών, ενώ ομάδες που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος συνεχίζουν να πραγματοποιούν επιθέσεις στην έρημο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η HTS προσπαθεί να αναδιαμορφώσει την εικόνα της, αποφεύγοντας θρησκευτικές αναφορές στην επικοινωνιακή της στρατηγική. Σύμφωνα με την ειδικό του BBC, Mina al-Lami, αυτή η αλλαγή γλώσσας στοχεύει στην αποστασιοποίηση από το τζιχαντιστικό παρελθόν και στην προσέλκυση ευρύτερης υποστήριξης.

Ο ηγέτης της HTS, Αμπού Μοχάμαντ αλ Τζαουλάνι, έχει μακρά ιστορία ως ηγέτης των τζιχαντιστών στο Ιράκ και τη Συρία. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, απομακρύνθηκε από την αυστηρή τζιχαντιστική ιδεολογία για να προσπαθήσει να διευρύνει την απήχηση της ομάδας του. Το rebranding χρησιμοποιείται επίσης για να προσελκύσει υποστήριξη για την επίθεση.

Το μέλλον της Συρίας

Η επανέναρξη των συγκρούσεων υπενθυμίζει ότι η σύγκρουση στη Συρία δεν έληξε ποτέ, αλλά απλώς πέρασε σε φάση «παγώματος» τα τελευταία χρόνια.

Το καθεστώς Άσαντ παραμένει αποδυναμωμένο και η ανικανότητά του να διατηρήσει τον έλεγχο καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο ασταθή. Κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας πολέμου μετά το 2011, η κυριαρχία του Μπασάρ αλ Άσαντ επιβίωσε επειδή ήταν έτοιμος να διαλύσει τη Συρία για να σώσει το καθεστώς που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Για να το πετύχει αυτό στηρίχθηκε σε ισχυρούς συμμάχους, τη Ρωσία, το Ιράν και τη λιβανέζικη Χεζμπολάχ. Αυτοί επενέβησαν στο πλευρό του εναντίον επαναστατικών ομάδων που αποτελούνταν από τζιχαντιστές εξτρεμιστές του Ισλαμικού Κράτους μέχρι πολιτοφυλακές που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ και τις πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου.

Ο Geir Pedersen επανέλαβε την ανάγκη για πολιτική λύση, αλλά η πορεία προς αυτήν φαίνεται μακρινή, καθώς η χώρα βυθίζεται ξανά στη βία.

Το καθεστώς Άσαντ δεν ανέκτησε ποτέ τη δύναμη που χρησιμοποιούσε για να ελέγχει τη Συρία πριν από το 2011, έτος των αραβικών εξεγέρσεων, αν και εξακολουθεί να διατηρεί στις φυλακές του ένα σωρό Σύρους κρατούμενους. Ακόμα κι έτσι, μέχρι τις τελευταίες ημέρες, το καθεστώς του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ ήλεγχε τις μεγάλες πόλεις, τη γύρω ύπαιθρο τους και τους κύριους αυτοκινητόδρομους που τις συνέδεαν.

Η αναζωπύρωση του πολέμου θέτει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της περιοχής, καθώς και για τον ρόλο της διεθνούς κοινότητας στη σταθεροποίηση της Συρίας, που παραμένει μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις του αιώνα.