Σπύρος Σιδέρης

Το σημαντικότερο, όμως, είναι βαθύτερο: η κρίση αυτή αποδομεί το αφήγημα της ενεργειακής ανεξαρτησίας, αποκαλύπτοντας ότι σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο, ακόμη και οι ισχυρότερες οικονομίες παραμένουν ευάλωτες σε εξωτερικά σοκ.

Η Ασία βρίσκεται στο επίκεντρο της καταιγίδας. Ως η μεγαλύτερη καταναλώτρια ενέργειας παγκοσμίως, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από προμήθειες πετρελαίου και LNG από τη Μέση Ανατολή, οι οποίες σε μεγάλο ποσοστό διέρχονται από το Ορμούζ. Η διακοπή αυτών των ροών έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό προσφοράς, οδηγώντας τις ασιατικές οικονομίες σε έναν αγώνα δρόμου για εξασφάλιση εναλλακτικών πηγών. Οι αγορές στρέφονται πλέον προς το ρωσικό πετρέλαιο, αλλά και προς πιο απομακρυσμένους προμηθευτές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δυτική Αφρική και η Βραζιλία.

Ωστόσο, οι λύσεις αυτές είναι ακριβές, επισφαλείς και κυρίως προσωρινές. Όπως επισημαίνει η αναλύτρια Μουγιού Σου, τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που απελευθερώνουν χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα μπορούν να καλύψουν μόνο βραχυπρόθεσμες ανάγκες. Εάν η κρίση παραταθεί, το πρόβλημα μετατρέπεται σε διαρθρωτικό έλλειμμα. Την ίδια στιγμή, πολλές ασιατικές χώρες αυξάνουν τη χρήση άνθρακα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, επιχειρώντας να αντισταθμίσουν την απώλεια περίπου 20% των παγκόσμιων ροών LNG.

• Η πίεση αυτή μεταφέρεται άμεσα και στην Ευρώπη, η οποία βρίσκεται σε ακόμη πιο ευάλωτη θέση. Η ήπειρος παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγωγές ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα υφίσταται τις επιπτώσεις του έντονου παγκόσμιου ανταγωνισμού για προμήθειες. Η Ασία, προσφέροντας υψηλότερες τιμές, απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων φορτίων LNG, αφήνοντας την Ευρώπη να ανταγωνίζεται σε σαφώς μειονεκτική θέση.

Η μετάβαση της Ευρώπης από την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο σε αυξημένη χρήση αμερικανικού LNG μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν αποδείχθηκε πανάκεια. Αντίθετα, δημιούργησε μια νέα μορφή εξάρτησης – αυτή τη φορά από τις διεθνείς τιμές spot και τη δυναμική του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Μάσιμο ντι Οντοάρντο, η αυξημένη ανάγκη για άντληση αποθεμάτων και η επαναπλήρωσή τους το καλοκαίρι θα εντείνει περαιτέρω την πίεση στις αγορές, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα ακόμη και μετά την αποκατάσταση των ροών.

Κι όμως, το μεγαλύτερο ίσως παράδοξο εντοπίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θεωρητικά, πρόκειται για τη χώρα με τη μεγαλύτερη ενεργειακή αυτάρκεια, καθώς η εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου καλύπτει πάνω από το σύνολο των αναγκών της. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το αμερικανικό σύστημα διύλισης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από βαρύτερους τύπους αργού πετρελαίου, τους οποίους η χώρα συνεχίζει να εισάγει.

• Σχεδόν το 70% των διυλιστηρίων στις ΗΠΑ λειτουργεί πιο αποδοτικά με βαριά αργά, γεγονός που καθιστά τις εισαγωγές αναγκαίες. Έτσι, παρά την υψηλή παραγωγή, οι τιμές των καυσίμων στην εσωτερική αγορά παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ αυξάνονται με πρωτοφανή ταχύτητα.

Σύμφωνα με τον αναλυτή Πάτρικ ντε Χάαν, οι Αμερικανοί καταναλωτές δαπανούν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια περισσότερα ημερησίως για καύσιμα σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου. Η αύξηση στις τιμές του ντίζελ καταγράφει ιστορικά ρεκόρ ως προς τον ρυθμό ανόδου, ακόμη κι αν οι απόλυτες τιμές δεν έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «δεν είναι τα επίπεδα που σοκάρουν, αλλά η ταχύτητα της αύξησης».

Το κοινό νήμα που συνδέει όλες αυτές τις εξελίξεις είναι η κατάρρευση μιας βασικής υπόθεσης: ότι οι μεγάλες οικονομίες μπορούν να επιτύχουν πραγματική ενεργειακή απομόνωση. Η ενεργειακή ανεξαρτησία αποδεικνύεται σε μεγάλο βαθμό μύθος. Ακόμη και χώρες με ισχυρή παραγωγή παραμένουν εξαρτημένες από τις διεθνείς αγορές, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις τιμές αναφοράς που καθορίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

• Η κρίση στο Ορμούζ λειτουργεί έτσι ως ένας βίαιος υπενθυμιστής: η ενέργεια δεν είναι απλώς ένα εμπόρευμα, αλλά ένα παγκόσμιο σύστημα αλληλεξάρτησης. Όταν διαταράσσεται ένας κρίκος της αλυσίδας, οι συνέπειες μεταφέρονται άμεσα σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές και ανησυχητικό. Σε έναν κόσμο όπου οι αγορές είναι βαθιά διασυνδεδεμένες, δεν υπάρχουν πραγματικά «ασφαλή λιμάνια». Το ενεργειακό σοκ που ξεκίνησε από τη Μέση Ανατολή δεν είναι μια τοπική κρίση, αλλά μια παγκόσμια αναδιάταξη ισχύος, που επανακαθορίζει τις ισορροπίες, τις προτεραιότητες και τα όρια της οικονομικής πολιτικής. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η νέα πραγματικότητα μόλις αρχίζει να διαμορφώνεται.

Συνολικά 790 εκατ. κάτοικοι σε 12 χώρες στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική βίωσαν πρωτόγνωρες θερμοκρασίες για τον μήνα Ιούνιο. Για 26 άλλες χώρες, ο μήνας αυτός ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί, όπως στην Κίνα, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Λαϊκή δημοκρατία του Κονγκό και την Αιθιοπία.

Σε όλο τον κόσμο καταγράφονται πρόωρα και ακραία κύματα ζέστης, αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής που αυξάνει την ένταση και τη συχνότητα των καυσώνων.

Οι κάτοικοι στη νότια και δυτική Ευρώπη βίωσαν στα τέλη Ιουνίου ένα πρόωρο κύμα ζέστης, κάτι που έθεσε σε δοκιμασία τους τοπικούς πληθυσμούς που δεν είναι συνηθισμένοι σε τέτοιες ακραία υψηλές θερμοκρασίες, όπως στην περιοχή του Παρισιού στη Γαλλία, στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Δεκαπέντε χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελβετία, η Ιταλία ή το σύνολο των Βαλκανίων, βίωσε θερμοκρασίες κατά 3°C πάνω από τα συνηθισμένα για την εποχή επίπεδα. Η Ισπανία, η Βοσνία και το Μαυροβούνιο γνώρισαν επίσης τον πιο θερμό Ιούνιο που έχουν καταγράψει ποτέ.

Πριν από την Ευρώπη, η Ιαπωνία γνώρισε κύμα ζέστης από τα μέσα Ιουνίου και τον πιο θερμό Ιούνιο από τότε που άρχισαν να τηρούνται τα σχετικά αρχεία το 1898. Η θερμοκρασία στα παράκτια ύδατα του αρχιπελάγους ήταν αυξημένη κατά 1,20°C από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ του Ιουνίου 2024.

Τα ρεκόρ αυτά καταγράφονται ενώ η χώρα έχει ήδη βιώσει το πιο θερμό της καλοκαίρι το 2024 –όπως και το 2023– το οποίο έδωσε τη ‘σκυτάλη’ στο πιο θερμό φθινόπωρο που έχει καταγραφεί ποτέ. Η εμβληματική κορυφή του όρους Φούτζι καλύφθηκε από χιόνι στις αρχές Νοεμβρίου, ένα μήνα αργότερα από το συνηθισμένο.

Στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, η Νότια και η Βόρεια Κορέα επίσης βίωσαν τον πιο θερμό Ιούνιο από τότε που υπάρχουν στοιχεία για τις θερμοκρασίες, σχεδόν κατά 2°C υψηλότερα από τα συνηθισμένα για την εποχή επίπεδα.

Στην Κίνα, 102 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν ημερήσια ρεκόρ ζέστης τον Ιούνιο, με κάποιες θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40°C, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Το Πακιστάν, με 250 εκατ. κατοίκους, και το Τατζικιστάν, με πληθυσμό 10 εκατ., επίσης κατέγραψαν θερμοκρασίες ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο. Οι θερμοκρασίες αυτές έρχονται σε συνέχεια μιας εξαιρετικά θερμής άνοιξης για το σύνολο της κεντρικής Ασίας, ενώ εκτός από αυτές τις δύο χώρες, το Ιράν, το Αφγανιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν, επίσης βίωσαν την πιο θερμή άνοιξη (Απρίλιος-Ιούνιος) που έχουν καταγράψει ποτέ.

Ανάλογα με τη χώρα, το θερμόμετρο ανέβηκε κατά 2°C με 4°C πάνω από τον μέσο όρο της άνοιξης για τις χρονιές 1981-2010, με τη θερμοκρασία περιστασιακά να ξεπερνά τους 50°C σε ορισμένες άνυδρες περιοχές.

Η Νιγηρία, έκτη πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου με 230 εκατ. κατοίκους, ισοφάρισε το ρεκόρ της για τη θερμοκρασία του Ιουνίου, που καταγράφηκε το 2024.

Σε άλλες χώρες του Σάχελ και της Ισημερινής Αφρικής, όπως η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Νότιο Σουδάν, το Καμερούν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και η Αιθιοπία, ο φετινός Ιούνιος ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, μόλις πίσω από τον Ιούνιο του 2024.

Το Νότιο Σουδάν, όπου οι θερμοκρασίες ήταν 2,1°C πάνω από τα συνηθισμένα για τον μήνα Ιούνιο επίπεδα, είχε ήδη βιώσει ένα πρώτο κύμα ζέστης τον Μάρτιο, που συνήθως είναι ο θερμότερος μήνας της χρονιάς. Η ζέστη είχε ήδη αναγκάσει την κυβέρνηση να κλείσει τα σχολεία, ένα μέτρο πρωτοφανές για αυτή την ασταθή και φτωχή χώρα.

«Οι ακραίες θερμοκρασίες και οι επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας επηρεάζουν όλες τους τομείς της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης της Αφρικής και επιδεινώνουν την πείνα, την ανασφάλεια και τις μετακινήσεις του πληθυσμού», είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός.

Κάθε συναλλαγή μετράει, γι’αυτό μάζεψε συμμετοχές και αύξησε τις πιθανότητές σου να ζήσεις την εμπειρία από κοντά, καθώς και να διεκδικήσεις 150 ακόμα μοναδικά δώρα!

ΔΩΡΑ

• 2 διπλά εισιτήρια για τους αγώνες της Εθνικής Ομάδας Μπάσκετ στην
  Ασία
• 30 επίσημες εμφανίσεις της Εθνικής Ομάδας Μπάσκετ του Γιάννη
  Αντετοκούνμπο
• 30 υπογεγραμμένες μπάλες Molten από τους παίκτες της Εθνικής
  Ομάδας Μπάσκετ
• 40 συλλεκτικά t-shirt και καπέλα της Εθνικής Ομάδας Μπάσκετ
• 50 δωροεπιταγές των 50€ για τα πρατήρια ΕΚΟ

Κατέβασε το EΚΟ Smile App, γίνε μέλος και ξεκίνα να κερδίζεις σήμερα!

Διάρκεια διαγωνισμού έως 30/6.

Η Ρωσία δεν βλέπει «κανένα νόημα» να διατηρεί την ίδια διπλωματική παρουσία στη Δύση, δήλωσε σήμερα ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ανακοινώνοντας ότι η Μόσχα θα επικεντρωθεί πλέον στην Ασία και την Αφρική.

«Δεν υπάρχει κανένα νόημα και καμία διάθεση, ασφαλώς, να διατηρηθεί η ίδια παρουσία σε δυτικές χώρες», είπε ο Λαβρόφ, κατά τη διάρκεια συνάντησης με νέους πτυχιούχους που προσλήφθηκαν πρόσφατα από το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών.

Ρώσοι διπλωμάτες εργάζονται εκεί «σε συνθήκες που δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν ανθρώπινες, τους δημιουργούν συνεχώς προβλήματα, προχωρώντας συνεχώς σε απειλές», τόνισε ο Λαβρόφ.

«Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει δουλειά εκεί αφού η Ευρώπη αποφάσισε να μας αποκλείσει, να αναστείλει κάθε οικονομική συνεργασία» με τη Μόσχα, συνέχισε.

«Τι να κάνουμε; Δεν μπορούμε να αναγκάσουμε τους άλλους να μας αγαπήσουν», πρόσθεσε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας.

«Οι χώρες του Τρίτου Κόσμου, στην Ασία όπως και στην Αφρική, αντίθετα χρειάζονται πρόσθετη προσοχή», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η Ρωσία έχει πολλά έργα εκεί, ιδιαίτερα εμπορικά, «τα οποία απαιτούν διπλωματική συνοδεία».

«Υπό αυτές τις συνθήκες, φυσικά θα μεταθέσουμε το κέντρο βάρους σε εκείνες τις χώρες που είναι έτοιμες να εργαστούν επί ίσοις όροις και να συνεργαστούν μαζί μας σε αμοιβαία επωφελή βάση», κατέληξε ο Λαβρόφ.

Πολλές δυτικές χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία ή η Αυστρία απέλασαν μαζικά Ρώσους διπλωμάτες από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι απελάσεις συνοδεύτηκαν από κατηγορίες για κατασκοπεία.

Η Μόσχα δεσμεύτηκε να απαντήσει σε καθένα από αυτά τα μέτρα και δεκάδες δυτικοί διπλωμάτες έχουν ήδη απελαθεί από τη Ρωσία.

Η Ινδονησία ανακοίνωσε 1.560 νέα κρούσματα κορονοϊού σήμερα, ανεβάζοντας το συνολικό τους αριθμό σε 109.936, σύμφωνα με στοιχεία από τις αρμόδιες αρχές της χώρας. Ανακοινώθηκαν επίσης 62 νέοι θάνατοι, με το σύνολο των νεκρών λόγω της Covid-19 στην Ινδονησία να φθάνει τους 5.193.

Την ίδια ώρα, οι Φιλιππίνες ανακοίνωσαν 4.963 νέα κρούσματα, αριθμός που είναι η μεγαλύτερη ημερήσια αύξηση που έχει καταγραφεί στη χώρα. Το υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι τα κρούσματα ανέρχονται πλέον σε 98.232, ενώ οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 17 στους 2.039.

Στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας, οι Φιλιππίνες κατατάσσονται στη δεύτερη θέση μετά την Ινδονησία σε ό,τι αφορά τον αριθμό των θανάτων και των κρουσμάτων.

Στην Ιαπωνία, ο αριθμός των νέων κρουσμάτων που επιβεβαιώθηκαν σήμερα στην πρωτεύουσα Τόκιο είναι 472, αριθμός που αποτελεί νέο ρεκόρ, σύμφωνα με δηλώσεις τοπικών αξιωματούχων στην κρατική τηλεόραση NHK. Είναι η δεύτερη συναπτή ημέρα που ο αριθμός των νέων περιστατικών στην ιαπωνικη πρωτεύουσα ξεπερνά τα 400.

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ