Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία σημειώνουν εκφράσουν παράλληλα την αλληλεγγύη τους στη Δανία και στον λαό της Γροιλανδίας και ως μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύονται να ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική ως κοινό διατλαντικό συμφέρον.

«Οι απειλές για την επιβολή δασμών υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και ενέχουν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής σπειροειδούς πορείας», σημειώνουν χαρακτηριστικά στη δήλωση.

Από τον Οκτώβριο του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, οι θερμοκρασίες σε ολόκληρη την Αρκτική ήταν οι υψηλότερες των τελευταίων 125 ετών σύγχρονης καταγραφής, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (Noaa), ενώ τα τελευταία 10 χρόνια ήταν τα 10 θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Αρκτική.

Η Αρκτική θερμαίνεται έως και τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων, και αυτή η επιπλέον θερμότητα παραμορφώνει το «ψυγείο του κόσμου» – μια περιοχή που λειτουργεί ως βασικός ρυθμιστής του κλίματος για τον υπόλοιπο πλανήτη.

Η μέγιστη έκταση του θαλάσσιου πάγου το 2025 ήταν η χαμηλότερη στα 47 χρόνια δορυφορικών καταγραφών, ανέφερε η Noaa στην ετήσια «κάρτα αναφοράς» για την Αρκτική. Αυτό αποτελεί το πιο πρόσφατο ορόσημο σε μια μακροχρόνια τάση, με τον παλαιότερο και παχύτερο πάγο της περιοχής να έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 95% από τη δεκαετία του 1980, καθώς η Αρκτική γίνεται ολοένα θερμότερη και πιο βροχερή.

Το φετινό έτος αποτέλεσε ρεκόρ και για τις βροχοπτώσεις στην Αρκτική. Μεγάλο μέρος αυτών δεν καταλήγει ως χιόνι – η έκταση χιονοκάλυψης τον Ιούνιο στην Αρκτική σήμερα είναι η μισή από ό,τι ήταν πριν από έξι δεκαετίες.

«Αυτή η χρονιά ήταν η θερμότερη που έχει καταγραφεί και είχε τις περισσότερες βροχοπτώσεις που έχουν καταγραφεί – το να συμβαίνουν και τα δύο σε ένα μόνο έτος είναι αξιοσημείωτο», δήλωσε ο Μάθιου Λάνγκντον Ντράκενμιλερ, επιστήμονας της Αρκτικής στο Εθνικό Κέντρο Δεδομένων Χιονιού και Πάγου του Πανεπιστημίου του Κολοράντο και συντάκτης της κάρτας αναφοράς για την Αρκτική. «Αυτή η χρονιά ανέδειξε πραγματικά όσα έρχονται».

Οι επιστήμονες έχουν εντυπωσιαστεί από το πόσο η εξαιρετική ζέστη άλλων εποχών, ιδιαίτερα του καλοκαιριού, γίνεται πλέον εμφανής και τον χειμώνα, επηρεάζοντας την ετήσια ανάπτυξη του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική κατά τους ψυχρότερους μήνες. Τον τελευταίο περίπου μήνα, η έκταση του θαλάσσιου πάγου ήταν η χαμηλότερη που έχει καταγραφεί, κάτι που ενδέχεται να προμηνύει ένα ακόμη μειωμένο μέγιστο για τον θαλάσσιο πάγο την επόμενη χρονιά.

«Υπάρχει μια σταθερή μείωση του θαλάσσιου πάγου και, δυστυχώς, βλέπουμε πλέον βροχή ακόμη και τον χειμώνα», είπε ο Ντράκενμιλερ. «Βλέπουμε αλλαγές στην καρδιά του χειμώνα, όταν περιμένουμε η Αρκτική να είναι κρύα. Ολόκληρη η έννοια του χειμώνα επαναπροσδιορίζεται στην Αρκτική».

Αυτές οι αλλαγές γίνονται έντονα αισθητές από τους ανθρώπους και την άγρια ζωή στην Αρκτική – η βροχή που πέφτει πάνω στο χιόνι μπορεί να παγώσει και να σχηματίσει ένα φράγμα που δυσκολεύει τα ζώα να αναζητήσουν τροφή, ενώ παράλληλα δημιουργεί πιο ολισθηρές και επικίνδυνες συνθήκες για τους ανθρώπους που μετακινούνται οδικώς. Η υποχώρηση των παγετώνων μπορεί επίσης να προκαλέσει δυνητικά επικίνδυνες πλημμύρες, όπως φάνηκε φέτος στο Τζούνο της Αλάσκας.

Η απώλεια του θαλάσσιου πάγου ανοίγει τεράστιες εκτάσεις σκοτεινού ωκεανού, ο οποίος απορροφά, αντί να αντανακλά, περισσότερη από τη θερμότητα που αυξάνει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Αν και το λιώσιμο του θαλάσσιου πάγου δεν προκαλεί από μόνο του άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η απώλεια των παγετώνων της ξηράς το κάνει. Η Noaa ανέφερε ότι το τεράστιο παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας έχασε 129 δισεκατομμύρια τόνους πάγου το 2025. Αυτό θα συμβάλει στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η οποία θα απειλήσει παράκτιες πόλεις για γενιές.

«Βλέπουμε αλυσιδωτές επιπτώσεις από μια θερμαινόμενη Αρκτική», δήλωσε ο Ζακ Λέιμπ, κλιματολόγος στο Climate Central. «Οι παράκτιες πόλεις δεν είναι έτοιμες για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, έχουμε αλλάξει πλήρως την αλιεία στην Αρκτική, κάτι που οδηγεί σε αυξημένες τιμές των θαλασσινών. Μπορούμε να δείχνουμε την Αρκτική ως ένα μακρινό μέρος, αλλά οι αλλαγές εκεί επηρεάζουν ολόκληρο τον κόσμο».

«Η ένταξη της Φινλανδίας σηματοδοτεί μια νέα φάση», δήλωσε ο ταξίαρχος Μάνου Τουόμινεν, διοικητής των φινλανδικών στρατευμάτων που συμμετέχουν στην άσκηση. «Υπάρχουν ακόμη πολλά να μάθουμε, αλλά είμαστε καλά προετοιμασμένοι και ασκήσεις όπως αυτή μας καθιστούν καλύτερο μέλος», συμπλήρωσε.

Η Φινλανδία εντάχθηκε πέρυσι στο ΝΑΤΟ και η Σουηδία είναι έτοιμη να περάσει το κατώφλι της Συμμαχίας αφότου η Ουγγαρία επικύρωσε το πρωτόκολλο για την προσχώρησή της σκανδιναβικής χώρας. Ο Ούγγρος πρόεδρος Ταμάς Σούλιοκ υπέγραψε σήμερα το πρωτόκολλο για την ένταξη της Σουηδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Η Σουηδία εγκατέλειψε την πολιτική ουδετερότητας που τήρησε κατά τη διάρκεια δύο Παγκοσμίων Πολέμων, καθώς και την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, αναζητώντας ασφάλεια στους κόλπους του ΝΑΤΟ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Το σενάριο της άσκησης περιελάμβανε βολές αρμάτων μάχης Leopard και τακτικούς ελιγμούς στρατιωτών στο χιονισμένο δάσος. Σε μια ανάπαυλα ο σουηδός ταξίαρχος Ρίκαρντ Γιοχάνσον αδημονούσε να ρωτήσει φινλανδούς αξιωματούχους για τις πρώτες εντυπώσεις που αποκόμισαν μετά την ένταξη της χώρας τους στο ΝΑΤΟ. «Ανυπομονούμε να γίνουμε μέλος του ΝΑΤΟ το συντομότερο δυνατόν», είπε σε εκπροσώπους του Τύπου.

Η αντίδραση της Ρωσίας

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ επιταχύνουν την στρατιωτική τους δραστηριότητα στην Αρκτική, ισχυρίζεται η Ρωσία, καθώς η Συμμαχία ξεκίνησε μεγάλη στρατιωτική άσκηση στη βόρεια Ευρώπη.

Αυτό μετέδωσε το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο TASS επικαλούμενο σημερινή ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας. Δεν ανέφερε άμεσα με ποιο τρόπο η Ρωσία θα απαντήσει στην υποτιθέμενη δραστηριότητα.

Η Ρωσία ανέλαβε πρωτοβουλίες να ενισχύσει τις ένοπλες δυνάμεις της στα δυτικά και βορειοδυτικά της χώρας προκειμένου να αντιμετωπίσει το ΝΑΤΟ, δήλωσε από την πλευρά του ο Ρώσος υπουργός Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Interfax.

Στην αρχή ο Osechkin, ανέφερε πως πριν τον θάνατο του, ο ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης αναγκάστηκε να περάσει περισσότερες από δυόμισι ώρες σε υπαίθριο χώρο απομόνωσης, όπου η θερμοκρασία μπορεί να πέσει στους μείον 27 βαθμούς Κελσίου. Οι φυλακισμένοι κρατούνταν σε εξωτερικούς χώρους όχι περισσότερο από μία ώρα σε τέτοιες ακραίες συνθήκες.

«Νομίζω ότι πρώτα κατέστρεψαν το σώμα του κρατώντας τον στο κρύο για μεγάλο χρονικό διάστημα και επιβραδύνοντας την κυκλοφορία του αίματος στο ελάχιστο», δήλωσε ο Osechkin. «Και μετά γίνεται πολύ εύκολο να σκοτώσεις κάποιον, μέσα σε δευτερόλεπτα, αν ο πράκτορας έχει κάποια εμπειρία σε αυτό.»

Στη συνέχεια, ανέφερε ότι «Πρόκειται για μια παλιά μέθοδο των τμημάτων των ειδικών δυνάμεων της KGB. Εκπαίδευσαν τους πράκτορές τους να σκοτώνουν έναν άνθρωπο με μια γροθιά στην καρδιά, στο κέντρο του σώματος. Ήταν χαρακτηριστικό γνώρισμα της KGB.»

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι πρώην κρατούμενοι που είχαν εκτίσει ποινές στην περιοχή της Αρκτικής είχαν αναφέρει στο παρελθόν ότι κρατούμενοι σκοτώνονταν από τους δεσμοφύλακές τους με αυτόν τον τρόπο.

Η Ρωσία έχει κάνει σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές για να αναπτύξει την Βόρεια Θαλάσσια Οδό, την οποία θέλει να μετατρέψει σε σημαντική γραμμή ναυσιπλοΐας, καθώς στην Αρκτική αυξάνεται η θερμοκρασία γρηγορότερα από τα άλλα μέρη του κόσμου. Προς το παρόν δεν χρησιμοποιείται τον χειμώνα, επειδή καλύπτεται από παχύ στρώμα πάγου.

«Προγραμματίζουμε να αρχίσουμε την μετάβαση στην ναυσιπλοΐα καθ’ όλη την διάρκεια του έτους το 2022-2023» δήλωσε ο Τρούτνεφ στο κρατικό τηλεοπτικό κανάλι Rossiya 24.

Η διαδρομή μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού που γίνεται κατά μήκος των βόρειων παραλίων της Ρωσίας, χρησιμοποιείται σήμερα για την μεταφορά υδρογονανθράκων και άλλων πηγών ενέργειας, έως εννέα μήνες τον χρόνο.

Οι αξιωματούχοι θέλουν να αυξήσουν τον όγκο των εμπορευμάτων που αποστέλλονται μέσω αυτής της οδού, στους 80 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Πέρυσι ο όγκος των εμπορευμάτων είχε φθάσει τους 33 εκατομμύρια τόνους.

Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα ότι η Ρωσία πρέπει να αρχίσει συστηματικά την μεταφορά εμπορευμάτων με κοντέινερ μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού.

Η Ρωσία σχεδιάζει επίσης να ναυπηγήσει παγοθραυστικά που θα κινούνται με υγροποιημένο φυσικό αέριο, καθώς και μεγάλα παγοθραυστικά με σκοπό να αναπτύξει την διαδρομή αυτή ώστε να χρησιμοποιείται καθ όλη την διάρκεια του έτους.

Οι ασυνήθιστες ατμοσφαιρικές συνθήκες, που περιλαμβάνουν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες στη στρατόσφαιρα πάνω από το βόρειο πόλο, έχουν οδηγήσει σε μεγάλη μείωση των συγκεντρώσεων και αραίωση του όζοντος.

Το στρώμα του αέριου όζοντος στη στρατόσφαιρα αποτελεί μια ασπίδα προστασίας για τη ζωή στη Γη από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου, η οποία μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του δέρματος και καταρράκτες στα μάτια, καθώς και άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Using data from @CopernicusEU #Sentinel5p, scientists from @DLR_de observed an unusual ozone hole form over the #Arctic in the past weeks.
This animation shows the daily ozone levels over the Arctic from 9 March 2020 until 1 April 2020.
ℹ️📰 https://t.co/riZGeETjiT pic.twitter.com/l9Fc5nL4ON

— ESA EarthObservation (@ESA_EO) April 6, 2020

Η πιο γνωστή και μεγαλύτερη τρύπα του όζοντος είναι αυτή πάνω από την Ανταρκτική στο νότιο πόλο, που σχηματίζεται κάθε χρόνο στη διάρκεια του φθινοπώρου. Και οι δύο πόλοι εμφανίζουν εποχικές απώλειες όζοντος κατά τη διάρκεια του χειμώνα, αλλά η αραίωση πάνω από την Αρκτική συνήθως είναι σημαντικά μικρότερη από ό,τι πάνω από την Ανταρκτική. Στο παρελθόν μίνι τρύπες έχουν ανιχνευθεί και πάνω από το βόρειο πόλο, αλλά φέτος η τρύπα είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.