Η Αναγκαιότητα της Ενεργειακής Μετάβασης

Για δεκαετίες, ο λιγνίτης αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά του ελληνικού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής, προσφέροντας ενεργειακή αυτάρκεια και στηρίζοντας τη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας. Ωστόσο, η επίκληση του λιγνίτη ως «εθνικού καυσίμου» στη σημερινή εποχή αγνοεί τη σκληρή οικονομική  και περιβαλλοντική πραγματικότητα. Η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη έχει καταστεί πλέον εξαιρετικά ασύμφορη, κυρίως λόγω του κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Το κόστος αυτό δεν αποτελεί μια αυθαίρετη εκτίμηση, αλλά προκύπτει από την τιμή των δικαιωμάτων ρύπων στην Ευρώπη με τον συντελεστή εκπομπών του ελληνικού λιγνίτη. 

Λόγω των ποιοτικών χαρακτηριστικών του λιγνίτη σε συνδυασμό με το χαμηλό βαθμό φόρτισης των λιγνιτικών μονάδων, προκύπτει ειδική εκπομπή της τάξεως του 1,15 έως και 1,6 τόνοι CO2/MWhe. Με τη χρηματιστηριακή τιμή του CO2 να κινείται σταθερά στην περιοχή των 80 ευρώ ανά τόνο –και με σαφή τάση ανόδου προς τα 90 με 100 ευρώ– το κόστος των ρύπων μόνο για την κάλυψη των δικαιωμάτων CO2 διαμορφώνεται περίπου από 92€ ανά MWh (περίπτωση Πτολεμαΐδας V ) και μπορεί να φτάσει έως τα 160€ ανά MWh (για τις παλαιότερες μονάδες) όταν η μέση τιμή της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας κινείται τους τελευταίους μήνες στα επίπεδα των 90 ευρώ.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ειδικό κόστος λιγνίτη αυξάνεται δραματικά με τη μείωση της συμμετοχής λιγνίτη στο ενεργειακό μείγμα λόγω των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με τα λοιπά λειτουργικά έξοδα (μισθοί, συντηρήσεις) και συνυπολογίζοντας και το κόστος εμπορίας δικαιωμάτων CO2, το συνολικό κόστος παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη αυξάνεται σε τέτοιο επίπεδο που καθίσταται μη ανταγωνιστικό. Αυτή η μεγάλη οικονομική επιβάρυνση θα μεταφερόταν αναπόφευκτα στους καταναλωτές, καθιστώντας τη διατήρηση των λιγνιτικών μονάδων μια οικονομικά επιζήμια επιλογή για την εθνική οικονομία. Ακόμα και η υπερσύγχρονη μονάδα «Πτολεμαΐδα V», η οποία σχεδιάστηκε με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες, συμμετέχει ελάχιστα στην παραγωγή ενέργειας ακριβώς επειδή το κόστος λειτουργίας της την καθιστά μη ανταγωνιστική έναντι άλλων μέσων παραγωγής.

Παράλληλα, η προσέγγιση ότι οι λιγνιτικές μονάδες είναι απαραίτητες για τη σταθερότητα του συστήματος έχει ξεπεραστεί από την τεχνολογική εξέλιξη. Οι παλαιές θερμικές μονάδες, ως «μονάδες βάσης», χαρακτηρίζονται από εξαιρετική τεχνική δυσκαμψία, καθώς απαιτούν πολλές ώρες για να τεθούν σε λειτουργία ή να σβήσουν. Σε ένα σύγχρονο ενεργειακό μείγμα που κυριαρχείται από την καθαρή και φθηνή παραγωγή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, το σύστημα χρειάζεται ευέλικτες μονάδες που μπορούν να ανταποκρίνονται ακαριαία στις αυξομειώσεις της ζήτησης και της παραγωγής. Η σταθερότητα του δικτύου δεν εξασφαλίζεται πλέον από τη συνεχή καύση λιγνίτη, αλλά από τον συνδυασμό της ευέλικτης παραγωγής και των σύγχρονων τεχνολογιών αποθήκευσης ενέργειας.

Για τον λόγο αυτό, η ΔΕΗ υλοποιεί ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα πράσινης μετάβασης, αναπτύσσοντας ένα διαφοροποιημένο και ανθεκτικό χαρτοφυλάκιο που εστιάζει στην ευέλικτη παραγωγή και την αποθήκευση ενέργειας. Στον τομέα της αποθήκευσης, η εταιρεία πρωτοστατεί με την ανάπτυξη συστημάτων μπαταριών (BESS) υψηλής απόκρισης, τα οποία προσφέρουν άμεση εξισορρόπηση στο σύστημα, καθώς και με δύο εμβληματικά έργα αντλησιοταμίευσης στη Δυτική Μακεδονία, συγκεκριμένα στην Καρδιά και στο Νότιο Πεδίο, τα οποία λειτουργούν ως «φυσικοί συσσωρευτές» ενέργειας μακράς διάρκειας. Παράλληλα, οι επενδύσεις σε ευέλικτες μονάδες φυσικού αερίου εγγυώνται τη σταθερή και άμεση παροχή ισχύος σε περιόδους αιχμής, ενισχύοντας την ασφάλεια του συστήματος με σημαντικά μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η Αλήθεια για την Απόσυρση των Εκσκαφέων: Βιομηχανική Ασφάλεια, Κυκλική Οικονομία και Υπεύθυνη Διαχείριση: 

Η ΔΕΗ στο πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης με τη ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. (που έχει εγκριθεί με νόμο), είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει σε αποξήλωση και απομάκρυνση του οριστικά αποσυρόμενου και παλαιωμένου εξοπλισμού με σκοπό την απόδοση των εδαφών στη ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. Οι εν λόγω εκτάσεις θα αποδοθούν στο Ελληνικό Δημόσιο προς περαιτέρω αξιοποίηση. 

Η ελεγχόμενη ανατίναξη των τριών παλαιών εκσκαφέων στα κλειστά ορυχεία της Πτολεμαΐδας αποτελεί μια αμιγώς επιχειρησιακή και τεχνική απόφαση, η οποία βασίζεται στην απόλυτη προτεραιότητα που δίνει η ΔΕΗ στην ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής και την ορθή διαχείριση των παροπλισμένων βιομηχανικών της εγκαταστάσεων. Οι συγκεκριμένοι εκσκαφείς, μετά από δεκαετίες λειτουργίας σε αντίξοες συνθήκες εξόρυξης, είχαν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής τους και παρουσίαζαν εκτεταμένη δομική κόπωση και διάβρωση των μεταλλικών τους στοιχείων, καθιστώντας τους στατικά ασταθείς.

Σημειώνεται ότι η απόσυρση των συγκεκριμένων μηχανημάτων, με δεδομένη την πρότερη λειτουργική τους κατάσταση, δεν επηρεάζει με κανένα τρόπο την τρέχουσα επιχειρησιακή και λειτουργική ικανότητα της ΔΕΗ αναφορικά με την εξόρυξη λιγνίτη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για εξοπλισμό ο οποίος, λόγω της παλαιότητάς του που ξεπερνάει τα 50 έτη και της κακής λειτουργικής κατάστασης, δεν προσελκύει το ενδιαφέρον δυνητικών αγοραστών (προμηθευτές παρόμοιου εξοπλισμού, άλλες ενεργειακές εταιρίες ή και ορυχεία) οι οποίοι  ενδιαφέρονται είτε για μικρότερα μηχανήματα είτε για πολύ πιο νέα σε ηλικία για να μπορούν να αναβαθμιστούν και να εκσυγχρονιστούν. 

Η αποσυναρμολόγηση αυτών των μεταλλικών δομών (μεγάλου ύψους και βάρους εκατοντάδων τόνων), δίχως την πρότερη καθαίρεσή τους, θα απαιτούσε την εργασία τεχνικού προσωπικού σε μεγάλο ύψος επάνω στις φθαρμένες αυτές υποδομές. Μια τέτοια μέθοδος θα εξέθετε τους εργαζόμενους σε υψηλό κίνδυνο εργατικού ατυχήματος. Αντίθετα, η μέθοδος της ελεγχόμενης κατεδάφισης με χρήση εκρηκτικών αποτελεί τη διεθνώς ενδεδειγμένη και ασφαλέστερη βιομηχανική πρακτική για την απόσυρση βαρέως εξοπλισμού ορυχείων που έχει τεθεί οριστικά εκτός λειτουργίας. Επιτρέπει την ελεγχόμενη και άμεση καθαίρεση, όπου πλέον οι εργασίες αποξήλωσης και ανακύκλωσης των μετάλλων μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια για το προσωπικό και τον περιβάλλοντα χώρο.

Υπογραμμίζεται ότι, στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, το σύνολο των υλικών και των εκατοντάδων τόνων μετάλλου από τους παροπλισμένους εκσκαφείς δεν καταστρέφεται άσκοπα, αλλά οδηγείται εξ ολοκλήρου για ανακύκλωση. Μέσα από πλήρως πιστοποιημένες και ελεγχόμενες βιομηχανικές διαδικασίες, τα παλαιά μέταλλα συλλέγονται, ταξινομούνται και προωθούνται στην αγορά ως πολύτιμη δευτερογενής πρώτη ύλη. Με αυτόν τον τρόπο, ελαχιστοποιείται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και διασφαλίζεται ότι κανένας πόρος δεν πάει χαμένος, μετατρέποντας τον παροπλισμένο εξοπλισμό του χθες σε χρήσιμο υλικό για τις ανάγκες της σύγχρονης βιομηχανίας.

Η υπεύθυνη αυτή διαχείριση των άχρηστων μεταλλικών δομών δεν συνιστά σε καμία περίπτωση υποβάθμιση ή απαξίωση της ιστορικής διαδρομής της περιοχής. Αντίθετα, η ΔΕΗ, αναγνωρίζοντας το βαθύ χρέος της απέναντι στην ιστορία της Δυτικής Μακεδονίας και στους ανθρώπους της που εργάστηκαν στα ορυχεία, σχεδιάζει τη δημιουργία ενός Μουσείου Βιομηχανικής Κληρονομιάς στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Απρίλιο του 2025 κατά την παρουσίαση του επενδυτικού πλάνου ύψους €5,75 δισ. για τον μετασχηματισμό της Δυτικής Μακεδονίας σε πράσινο ενεργειακό και τεχνολογικό κόμβο. Στο πλαίσιο αυτού του έργου, θα διατηρηθούν και θα αποκατασταθούν εμβληματικά βιομηχανικά κτίρια, πύργοι ψύξης, ιστορικές καμινάδες και εγκαταστάσεις μεγάλης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας.

Επιπλέον, συγκεκριμένα μηχανήματα και εξοπλισμός που έχουν χαρακτηριστεί ως κινητά βιομηχανικά μνημεία θα συντηρηθούν και θα εκτεθούν στον χώρο του μουσείου. Στο πλαίσιο αυτής της πρόνοιας, θα διατηρηθούν και θα αναδειχθούν εμβληματικοί εκσκαφείς, αντίστοιχοι  με αυτούς που αποσύρθηκαν, οι οποίοι θα παραμείνουν στην περιοχή ως μόνιμα εκθέματα. Με αυτόν τον τρόπο, η ιστορία του λιγνίτη και η βιομηχανική κληρονομιά του θα αναδειχθούν με επιστημονικό, ασφαλή και αξιοπρεπή τρόπο, προσφέροντας παράλληλα έναν τουριστικό πόλο έλξης για ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία.

Το Πρόγραμμα Αποκαταστάσεων και Πράσινων Επενδύσεων της ΔΕΗ

Η απολιγνιτοποίηση δεν αποτελεί μια βίαιη αποχώρηση της ΔΕΗ από τη Δυτική Μακεδονία, αλλά μια βαθιά, δομική και υψηλής προστιθέμενης αξίας δέσμευση για την περιβαλλοντική και οικονομική αναγέννηση της περιοχής. Η εταιρεία υλοποιεί ένα πρωτοφανές σε μέγεθος πρόγραμμα αποκατάστασης εδαφών και αποσύρσεων, πραγματοποιώντας σημαντικές επενδύσεις για να αναβαθμίσει περιβαλλοντικά και να επαναφέρει σε παραγωγική χρήση τις εκτάσεις όπου αναπτύχθηκε η εξορυκτική δραστηριότητα επί δεκαετίες.

Μέχρι σήμερα, έχουν αποκατασταθεί πλήρως πάνω από 80.000 στρέμματα πρώην λιγνιτωρυχείων. Από αυτά, περίπου 55.000 στρέμματα παραχωρούνται σταδιακά στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε., προκειμένου να αποδοθούν για άλλες χρήσεις προς όφελος της τοπικής κοινωνίας. Η γη αυτή μετατρέπεται σε παραγωγικές εκτάσεις για αγροτική χρήση, δασικές ζώνες αναψυχής και οργανωμένες περιοχές για την προσέλκυση νέων, καθαρών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η ΔΕΗ επανατοποθετείται στη Δυτική Μακεδονία ως ο μεγαλύτερος επενδυτής καθαρής και ευέλικτης ενέργειας. Η ολοκλήρωση της κατασκευής φωτοβολταϊκών πάρκων συνολικής ισχύος 2,13 GW, σε συνδυασμό με τις μεγάλες επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, μεταμορφώνει την περιοχή στο μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο κέντρο πράσινης και ευέλικτης παραγωγής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Όσον αφορά στην ηλεκτροπαραγωγή, η ΔΕΗ διασφαλίζει την ομαλή και δυναμική εξέλιξη των υφιστάμενων υποδομών της. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη ξεκινήσει η μετατροπή της μονάδας «Πτολεμαΐδα V» σε μια καθαρή μονάδα φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου. Η νέα αυτή επένδυση, η οποία προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028 ως ανοιχτού κύκλου και το 2029 ως συνδυασμένου, θα παρέχει ευέλικτη ισχύ, διατηρώντας παράλληλα εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό στην περιοχή και εξασφαλίζοντας τη μακροχρόνια αξιοποίηση του σταθμού.

Παράλληλα με τη μετατροπή των μεγάλων μονάδων, η ΔΕΗ αναπτύσσει ένα ευρύτατο πλέγμα συμπληρωματικών τεχνολογιών αιχμής που καθιερώνουν τη Δυτική Μακεδονία ως πρότυπο ενεργειακό κόμβο. Σε αυτές περιλαμβάνεται η κατασκευή σύγχρονης μονάδας Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Αποδοτικότητας (ΣΗΘΥΑ), η οποία θα εξασφαλίσει τη βιώσιμη, απρόσκοπτη και οικονομική τηλεθέρμανση των πόλεων της περιοχής, έργο το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τέλος του 2026. Επιπλέον, επενδύοντας και σε νέες καθαρές τεχνολογίες ενέργειας, η ΔΕΗ, μέσω της κοινοπραξίας Hellenic Hydrogen, συμμετέχει στην πρώτη βιομηχανικής κλίμακας μονάδα παραγωγής υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές στο Αμύνταιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο η νέα μονάδα ΣΗΘΥΑ όσο και η υπό μετατροπή «Πτολεμαΐδα V» έχουν σχεδιαστεί με τις πλέον σύγχρονες προδιαγραφές ώστε να είναι έτοιμες να λειτουργήσουν εν μέρει με πράσινο υδρογόνο (hydrogen-ready), επιταχύνοντας την ενεργειακή μετάβαση. Ταυτόχρονα, για τη θωράκιση του ηλεκτρικού δικτύου απέναντι στις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης, στον ΑΗΣ Καρδιάς οι παλαιές γεννήτριες θα μετατραπούν σε σύγχρονους πυκνωτές που συμβάλλουν σημαντικά στην εξισορρόπηση του συστήματος υπερυψηλής τάσης, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τις υφιστάμενες υποδομές.

Συνολικά, μέσω του στρατηγικού επενδυτικού πλάνου του Ομίλου ΔΕΗ, ύψους €5,75 δισ., οι πρώην λιγνιτικές εκτάσεις στη Δυτική Μακεδονία θα μεταμορφωθούν σε έναν τεχνολογικό και πράσινο ενεργειακό κόμβο για τη χώρα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το ψηφιακό μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας: Το Mega Data Center ως νέος πυλώνας ανάπτυξης

Η πιο σημαντική εξέλιξη για την επόμενη μέρα της Δυτικής Μακεδονίας είναι η απόφαση της ΔΕΗ να ξεκινήσει εντός του έτους την κατασκευή ενός Mega Data Center στην περιοχή. Σε πρώτη φάση, θα κατασκευαστεί ένα Mega Data Center ισχύος 300 MW στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μια μεγάλη επένδυση σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία μπορεί να ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια από την έναρξη κατασκευής. Το αρχικό έργο των 300 MW θα έχει τη δυνατότητα επέκτασης σε 1.000 MW (Giga Data Center) κατόπιν δέσμευσης από hyperscalers. 

Τα οφέλη από τη λειτουργία μιας τέτοιας υποδομής για την τοπική κοινωνία και την οικονομία της Δυτικής Μακεδονίας είναι πολυεπίπεδα. Κατά τη φάση της κατασκευής και της πλήρους λειτουργίας του έργου, αναμένεται να δημιουργηθούν χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Το σημαντικότερο είναι ότι αυτές οι θέσεις εργασίας αφορούν εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό στον τομέα των κατασκευών, της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.

Η Δυτική Μακεδονία επιλέχθηκε για αυτή την επένδυση επειδή διαθέτει μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η ύπαρξη έτοιμων βιομηχανικών εκτάσεων με εξασφαλισμένες αδειοδοτήσεις, η εγγύτητα σε μονάδες παραγωγής ενέργειας και η διαθεσιμότητα δικτύων, καθιστούν την περιοχή ιδανικό προορισμό για τέτοιου είδους υποδομές.

Απέναντι σε τυχόν επιφυλάξεις ή κριτική σχετικά με την κατανάλωση νερού για τις ανάγκες ψύξης των Data Centers, τα επίσημα τεχνικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι η νέα δραστηριότητα αποτελεί πρότυπο ορθολογικής διαχείρισης και προστασίας των υδάτινων πόρων. Συγκεκριμένα, η αρχικά αδειοδοτημένη ετήσια κατανάλωση νερού για τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου ανερχόταν σε 30 εκατομμύρια κυβικά, ενώ η αντίστοιχη αδειοδότηση για το σύνολο των ΑΗΣ του λεκανοπεδίου ανέρχονταν σε 70 εκατομμύρια κυβικά. Αντιθέτως, η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση νερού για τη λειτουργία του νέου Mega Data Center υπολογίζεται ότι δε θα ξεπεράσει τα 400.000 κυβικά μέτρα το έτος. Η ποσότητα αυτή αντιπροσωπεύει μόλις το 0,6% του νερού που απαιτούσε η παλαιά λιγνιτική δραστηριότητα. Αυτή η εντυπωσιακή εξοικονόμηση επιτυγχάνεται διότι το σύστημα ψύξης του Data Center θα λειτουργεί ως κλειστό, ανακυκλούμενο κύκλωμα, με τη χρήση πρόσθετου νερού να προβλέπεται ως ενισχυτική αποκλειστικά και μόνο σε ακραίες συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών περιβάλλοντος.

Επιπλέον, ο ενεργειακός εφοδιασμός του Data Center θα καλύπτεται από το νέο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ στην περιοχή, με έμφαση στην αξιοποίηση καθαρών πηγών ενέργειας. Η αρχιτεκτονική του έργου έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε η ζήτηση αυτή να ικανοποιείται χωρίς να προκαλείται καμία επιβάρυνση ή κορεσμός στο εθνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Mega Data Center μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη συνολική οικονομική μεταμόρφωση της περιοχής, προσελκύοντας παγκόσμιους κολοσσούς της τεχνολογίας, νεοφυείς επιχειρήσεις και ερευνητικά κέντρα, δημιουργώντας ένα δυναμικό οικοσύστημα καινοτομίας.

Η Δυτική Μακεδονία παύει να είναι μια μονοθεματική περιοχή εξαρτημένη από τον λιγνίτη και μετατρέπεται με γρήγορα βήματα σε έναν σύγχρονο, διεθνή κόμβο καθαρής και ευέλικτης ενέργειας, ψηφιακής τεχνολογίας και Τεχνητής Νοημοσύνης, δημιουργώντας ένα βιώσιμο μέλλον για τις επόμενες γενιές.

Θέματα της συζήτησης αποτέλεσαν η υλοποίηση του προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, τα έργα υποδομών στην περιφέρεια, οι πρωτοβουλίες για την προσέλκυση περαιτέρω επενδύσεων, καθώς και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Ήδη με βάση το νέο νομικό πλαίσιο ν. 5149/2024 διπλασιάστηκε η μοριοδότηση της εντοπιότητας στις προσλήψεις του Δημοσίου για τους δήμους της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ στον νέο αναπτυξιακό νόμο προβλέπεται ειδική μεταχείριση για την Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης, με υπαγωγή στο ειδικό καθεστώς των υψηλότερων ενισχύσεων. Εξαιτίας της διαδικασίας απολιγνιτοποίησης στη Δυτική Μακεδονία τα έργα που κατατίθενται στην Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας πλέον θα χαρακτηρίζονται μείζονος σημασίας, προκειμένου να προχωρούν γρήγορα οι διαδικασίες ωρίμανσης και η υλοποίησή τους.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης μίλησε για τις 3 βασικές πρωτοβουλίες που πρόκειται να παρθούν για το θέμα της περιοχής αυτής, η οποία πλήττεται από την απολιγνιτοποίηση. Υποστήριξε πως θα υπάρξει:
Ρήτρα για την απολιγνιτοποίηση. Συγκεκριμένα πως θα στείλει επιστολή στους Υπουργούς της κυβέρνησης, ώστε όπου είναι εφικτό να υπάρχει σε όλα τα νομοσχέδια που θα κατατίθενται ειδική πρόβλεψη για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. «Η ρήτρα απολιγνιτοποίησης δεν είναι θεωρία, έχει ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζεται σε μια σειρά από πρωτοβουλίες. Αποτελεί, ωστόσο, πρόθεση της κυβέρνησης να ενισχύσουμε ακόμα περισσότερο την προσπάθεια, ειδικά στις λιγνιτικές περιοχές».
Διϋπουργική σύσκεψη για την Κεντρική Μακεδονία. Τόνισε πως θα καθιερωθεί, σε τακτική βάση, διυπουργική σύσκεψη με τα συναρμόδια Υπουργεία για ζητήματα της Δυτικής Μακεδονίας, με στόχο αυτά να αντιμετωπίζονται κατά προτεραιότητα και με τη μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα.
Στοχευμένα ζητήματα πάνω σε καθυστερήσεις. Παρακολούθηση και υλοποίηση αναπτυξιακών έργων στην περιοχή, για τα οποία ενημερώθηκε σχετικά από τους τοπικούς εκπροσώπους.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ κ. Θανάσης Κοντογεώργης, ο Βουλευτής ΝΔ Κοζάνης Στάθης Κωνσταντινίδης, ο Βουλευτής ΝΔ Κοζάνης κ. Μιχάλης Παπαδόπουλος, ο Βουλευτής ΝΔ Γρεβενών κ. Αθανάσιος Σταυρόπουλος, η Βουλευτής ΝΔ Καστοριάς κ. Μαρία Αντωνίου, ο Βουλευτής ΝΔ Φλώρινας Σταύρος Παπασωτηρίου, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας κ. Γιώργος Αμανατίδης, ο Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Δυτικής Μακεδονίας και Δήμαρχος Άργους Ορεστικού κ. Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου, ο Δήμαρχος Αμυνταίου κ. Ιωάννης Λιάσης, ο Δήμαρχος Γρεβενών κ. Κυριάκος Ταταρίδης, ο Δήμαρχος Νεστορίου κ. Χρήστος Γκοσλιόπουλος, ο Δήμαρχος Βελβεντού κ. Εμμανουήλ Στεργίου, ο Δήμαρχος Βοΐου κ. Χρήστος Ζευκλής, ο Δήμαρχος Εορδαίας κ. Παναγιώτης Πλακεντάς, ο Δήμαρχος Κοζάνης κ. Ιωάννης Κοκκαλιάρης, ο Δήμαρχος Πρεσπών κ. Γεώργιος Στεργίου και ο Αντιδήμαρχος Βοΐου κ. Χρήστος Παραλής.
Ο κ. Χατζηδάκης, αφού άκουσε τις τοποθετήσεις των τοπικών εκπροσώπων υπογράμμισε ότι «αποτελεί στοίχημα τόσο για τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και για εμένα προσωπικά να πετύχει η προσπάθεια για δίκαιη μετάβαση στη Δυτική Μακεδονία». Και πρόσθεσε: «Είναι προτεραιότητά μας να κρατήσουμε όρθια τη Δυτική Μακεδονία και να της δώσουμε νέα αναπτυξιακή πνοή».

Δύο χρόνια μετά και με την οξύτατη ενεργειακή κρίση που είχε ήδη ξεκινήσει από τα τέλη του καλοκαιριού του 2021, η στρατηγική αυτή άλλαξε άρδην. Όπως έγινε γνωστό στα τέλη Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, κι αφού οι τιμές ενέργειας είχαν αρχίσει να εκτοξεύονται από το φθινόπωρο, ανακοινώθηκε πως ο λιγνίτης θα είναι απαραίτητος μέχρι το 2025, για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, αλλά και δύο πετρελαϊκές μονάδες της Κρήτης μέχρι και το 2024 όταν θα λειτουργήσει η μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση με την Αττική.

Αυτό προκύπτει σαφώς από την υπουργική απόφαση που ανήρτησε στα τέλη Δεκεμβρίου (σύμφωνα με ρεπορτάζ της “Καθημερινής”) στη «Διαύγεια» το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία, κάνοντας αποδεκτό σχετικό αίτημα της ΔΕΗ, παρατείνει τις ώρες λειτουργίας 7 λιγνιτικών μονάδων (Αγ. Δημήτριος 1, 2, 3, 4 και 5, Μελίτη και Μεγαλόπολη 4) και των πετρελαϊκών μονάδων του ΑΗΣ Αθερινόλακκου στην Κρήτη, βάζοντας ουσιαστικά στον πάγο το πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης.

Τόσο το αίτημα της ΔΕΗ και το σκεπτικό που το συνοδεύει, όσο και η υιοθέτησή του από το ΥΠΕΝ συνιστούν έμμεση παραδοχή της μη ετοιμότητας της χώρας -όπως σημείωνε η εφημερίδα- για τον εξοβελισμό του λιγνίτη από το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής το 2023, κάτι που ανέδειξε και η τρέχουσα ενεργειακή κρίση, η οποία κατέστησε τον άνθρακα και το πετρέλαιο φθηνότερη πρώτη ύλη από το φυσικό αέριο.

Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες πηγές, η εμπειρία και της ενεργειακής κρίσης υποχρεώνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ξαναδεί με πιο ρεαλιστική ματιά τη στρατηγική της ενεργειακής μετάβασης στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ). Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση ανέδειξε όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά συνολικά για την Ευρώπη ότι ο σχεδιασμός της ενεργειακής μετάβασης δεν έλαβε σοβαρά υπόψη του την παράμετρο κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι κυρώσεις της Δύσης κατά της Ρωσίας -μαζί με το μπλοκάρισμα των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που αποφάσισαν οι ΗΠΑ- επιδείνωσαν την ενεργειακή κρίση σε βαθμό που να κλυδωνίζονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες, παρά το γεγονός πως μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ιταλία κ.ά) έχουν καταστήσει σαφές πως δεν σκοπεύουν, υπό τις παρούσες συνθήκες, να απαγορεύσουν την εισαγωγή φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, η παράταση των ωρών λειτουργίας κατά παρέκκλιση ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής οδηγίας σε σχέση με την έκλυση εκπομπών ρύπων, τόσο των λιγνιτικών μονάδων όσο και των δύο πετρελαϊκών, κρίνεται απαραίτητη για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, ιδίως κατά τις χρονικές περιόδους ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Οι εν λόγω μονάδες λειτουργούν ήδη σε καθεστώς παρέκκλισης της ευρωπαϊκής οδηγίας, έχοντας περιορίσει σημαντικά τον επιτρεπόμενο χρόνο λειτουργίας τους που διασφάλισαν με προηγούμενες υπουργικές αποφάσεις.

“Δουλεύουν στο φουλ”

Για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της ιστορίας έκανε λόγο ο υπουργός Ανάπτυξης, Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας προ ημερών στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ και πρόσθεσε ότι αυτή η κατάσταση των αυξήσεων στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, δεν αντιμετωπίζεται από ένα κράτος μόνο του.

Ο υπουργός χαρακτήρισε λαϊκισμό τους ισχυρισμούς πως η τιμή στην ενέργεια αυξήθηκε στη χώρα μας γιατί έχουν κλείσει οι λιγνιτικές μονάδες. Εξήγησε ότι εκτός από μια μονάδα στην Καρδιά Αμυνταίου που έκλεισε το 2018, όλες οι άλλες λιγνιτικές μονάδες, δουλεύουν στο φουλ.

Ο ίδιος τόνισε ότι η απόφαση Μητσοτάκη για την απολιγνιτοποίηση αφορά το κλείσιμό τους το 2023 και δεν μπορεί κάτι που είναι να γίνει τότε, να επηρεάζει την τιμή τον Μάρτιο του 2022.

Ο υπουργός, σημείωσε ότι η κυβέρνηση κρατά την ψυχραιμία της και εμπιστεύεται την ΕΕ και κάλεσε τους πολίτες να σκεφτούν τι θα είχε γίνει αν η Ελλάδα είχε βρεθεί εκτός ευρωζώνης και έπρεπε να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση σε συνθήκες πληθωριστικής δραχμής.

Επιστροφή στον άνθρακα

Όπως αναφέρει το euractiv.gr, στο πλαίσιο της καταγραφής των αποφάσεων των ευρωπαϊκών κρατών, άρον-άρον οι περισσότερες χώρες αναστέλλουν τον σχεδιασμό απολιγνιτοποίησης.

Συγκεκριμένα, αρκετές χώρες της ΕΕ ανέστειλαν τα σχέδια σταδιακής κατάργησης του άνθρακα, καθώς βασίζονταν στις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Αντί για επενδύσεις σε υποδομές φυσικού αερίου, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή άλλες εναλλακτικές λύσεις, η επέκταση της εξόρυξης άνθρακα θεωρείται συχνά ως η υπ’ αριθμόν ένα επιλογή.

«Υπάρχει ένας προσωρινός ρόλος για τον άνθρακα, ο οποίος ελπίζαμε ότι θα βγει από το ενεργειακό μείγμα μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας. Αλλά θα παραμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Θα τον χρειαζόμαστε μέχρι να βρούμε εναλλακτικές πηγές. Μέχρι τότε, ακόμη και η πιο πράσινη κυβέρνηση δεν θα καταργήσει σταδιακά τον άνθρακα», δήλωσε ο Βάτσαλβ Μπαρτούσκα, Επίτροπος της τσεχικής κυβέρνησης για την ενεργειακή ασφάλεια, στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Seznam Zprávy.

Η Τσεχική Δημοκρατία στήριξε τη στρατηγική της για την απεξάρτηση από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο ως μεταβατική πηγή.

Με την τρέχουσα εξάρτηση κατά 90% από τις ρωσικές εισαγωγές, τα σχέδια αυτά έχουν ανατραπεί. Όπως έμαθε η EURACTIV Τσεχίας, αρκετές τσεχικές εταιρείες έχουν ήδη αποφασίσει να στραφούν από το φυσικό αέριο πίσω στον άνθρακα.

Στη Βουλγαρία, τα φιλόδοξα σχέδια για την κατασκευή ενός μεγάλου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο – ένα έργο που περιλαμβάνεται στο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης – έχουν αποσυρθεί από το τραπέζι. Η χώρα είναι έτοιμη να διατηρήσει τη βιομηχανία άνθρακα μέχρι την κατασκευή τουλάχιστον δύο νέων πυρηνικών αντιδραστήρων.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο BBC, ο Επίτροπος της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία Φρανς Τίμερμανς σημείωσε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να παραμείνουν περισσότερο στον άνθρακα, εάν προχωρήσουν αμέσως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί του φυσικού αερίου. «Αυτό μπορεί ακόμα να είναι εντός των παραμέτρων που έχουμε θέσει για την πολιτική μας για το κλίμα», δήλωσε.

Ο ρόλος του άνθρακα συζητήθηκε επίσης από τη ρουμανική κυβέρνηση.

Όπως ενημέρωσε ο Ρουμάνος υπουργός Ενέργειας Βέρτζιλ Ποπέσκου, κανένα ορυχείο δεν θα ανοίξει ξανά στη Ρουμανία, αλλά η ικανότητα εξόρυξης άνθρακα θα αυξηθεί και μια νέα τουρμπίνα θα ξεκινήσει εκ νέου τη λειτουργία της. Ωστόσο, το μερίδιο του άνθρακα στο ρουμανικό ενεργειακό μείγμα δεν είναι τόσο υψηλό όσο στη Βουλγαρία ή την Τσεχική Δημοκρατία, όπου περίπου το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από άνθρακα.

Στη Γερμανία, η επαναλειτουργία των εγχώριων ανθρακωρυχείων είναι επίσης εκτός ημερήσιας διάταξης, τουλάχιστον προς το παρόν. Ωστόσο, πρόκειται να δημιουργηθούν στρατηγικά αποθέματα άνθρακα. Επιπλέον, ο γερμανικός οργανισμός ενεργειακών δικτύων έχει ζητήσει να παραμείνουν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα της χώρας σε ετοιμότητα, εάν χρειαστεί.

Το 2017, η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η έξοδος από τον άνθρακα θα πραγματοποιηθεί έως το 2025 στο πλαίσιο του εθνικού στρατηγικού σχεδίου της.

Αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία όμως, ο πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι έκανε στροφή και δήλωσε ότι «η επαναλειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα μπορεί να είναι απαραίτητη για την κάλυψη τυχόν ελλείψεων στο άμεσο μέλλον».

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας παραδέχεται ότι η στροφή στον άνθρακα είναι μια επιλογή.

«Εκτιμούμε ότι μια προσωρινή στροφή από το φυσικό αέριο στον άνθρακα για την παραγωγή ενέργειας με καύση πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση φυσικού αερίου για ενέργεια κατά περίπου 28 δισ. κυβικά μέτρα πριν υπάρξει συνολική αύξηση των εκπομπών που σχετίζονται με την ενέργεια στην ΕΕ», έγραψε ο οργανισμός στο σχέδιό του για τη μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι πρόσθετες 120 TWh στην παραγωγή με καύση άνθρακα θα μπορούσαν να μειώσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά 22 δισ. κυβικά μέτρα σε ένα έτος.

Παρόλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε τη μετάβαση από το φυσικό αέριο στον άνθρακα στο σχέδιο RePowerEU, προτείνοντας τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά δύο τρίτα πριν από το τέλος του 2022.

Στο νομοσχέδιο ενσωματώθηκε και η τροπολογία του υπουργείου Υγείας, που προβλέπει την καταβολή έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης, ίσης προς το ήμισυ του καταβαλλόμενου βασικού μηνιαίου μισθού των υγειονομικών, καθώς και η μείωση της ισχύος των πιστοποιητικών νόσησης, από τους έξι στους τρεις μήνες.

Την ρύθμιση υπερψήφισαν ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ. Από τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, ΚΚΕ και ΜεΡΑ25 δήλωσαν «παρών», ενώ καταψήφισε η Ελληνική Λύση.

Υπερψηφίστηκε επίσης η τροπολογία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που προβλέπει την αναστολή των χρεώσεων των υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στους λογαριασμούς της ΔΕΗ για πέντε μήνες, και την εξόφληση των λογαριασμών φυσικού αερίου, σε τέσσερις δόσεις.

Υπέρ της τροπολογίας ψήφισαν ΝΔ και ΚΙΝΑΛ ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης την καταψήφισαν.

Σύσσωμη η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, υπεραμύνθηκε της πολιτικής της κάνοντας λόγο για «ένα πολύ σημαντικό, ισχυρό, ευέλικτο και αποτελεσματικό σχέδιο, που θα εγκαθιδρύσει στη χώρα ένα νέο παραγωγικό ενεργειακό μοντέλο, ενισχύοντας την οικονομία και την ανάταξη της Δυτικής Μακεδονίας».

Από την πλευρά τους, τα κόμματα της αντιπολίτευσης αμφισβήτησαν τους στόχους του νομοσχεδίου, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι οδηγεί σε ερημοποίηση τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ το ίδιο το νομοσχέδιο χαρακτηρίστηκε «μη αναπτυξιακό», «αντιπεριβαλλοντικό», έως και «εγκληματικό».

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης βρέθηκε κυρίως η αποκατάσταση των εδαφών στις λιγνιτικές ζώνες, ο ρόλος και οι υποχρεώσεις της ΔΕΗ καθώς και η στήριξη της τοπικής κοινωνίας με ανταποδοτικά κίνητρα.

Ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Νίκος Παπαθανάσης, έκανε λόγο για «ένα πολύ σημαντικό, ισχυρό, ευέλικτο και αποτελεσματικό σχέδιο, που θα εγκαθιδρύσει στη χώρα ένα νέο παραγωγικό ενεργειακό μοντέλο ενισχύοντας την οικονομία», ενώ η αντιπολίτευση αμφισβήτησε τους στόχους του και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι οδηγεί σε περαιτέρω ερημοποίηση τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας.

«Είναι ένα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο που αγγίζει τη ζωή μιας μεγάλης περιοχής της Δυτικής Μακεδονίας και έχει στόχο την δημιουργία ενός ευέλικτου αποτελεσματικού συστήματος διακυβέρνησης, ώστε να προχωρήσουμε με γρήγορα βήματα στη δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση», τόνισε ο κ. Παπαθανάσης.

Ταυτόχρονα, απαντώντας στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης, ο κ. Παπαθανάσης αντέτεινε μεταξύ άλλων, ότι «για πρώτη φορά στην ιστορία του τόπου, η κυβέρνηση της ΝΔ και ο πρωθυπουργός, στρέφουν την προσοχή τους σε ένα τόσο σημαντικό θέμα, που αλλάζει τη ζωή χιλιάδων πολιτών σε μια περιοχή».

«Η αλήθεια είναι ότι το 2019, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πήρε την απόφαση να προχωρήσει γρήγορα μπροστά, για να ανοίξει τις πύλες χρηματοδότησης που έκλειναν και να πάρει η χώρα χρήματα. Όλα τα διαρθρωτικά κοινοτικά προγράμματα για την μεταλιγνιτική περίοδο έρχονται στη χώρα μας και φτάνουν κοντά στα 7,5 δισ. ευρώ», είπε.

«Σήμερα θέτουμε τη βάση για ένα σύστημα διακυβέρνησης που δεν κάνατε εσείς», ανέφερε ο κ. Παπαθανάσης απευθυνόμενος στο ΣΥΡΙΖΑ, και επικρίνοντας την στάση του για την απολιγνιτοποίηση.

«Η απολιγνιτοποίηση δεν ξεκίνησε έτσι ξαφνικά. Και έχετε μεγάλη ευθύνη εσείς του ΣΥΡΙΖΑ, και πρέπει να παραδεχτείτε τα λάθη σας, γιατί ενώ εσείς την ξεκινήσατε, αδρανήσατε πλήρως. Όμως, ήρθε η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και με απόφαση του, το επίσημο κράτος έστρεψε το ενδιαφέρον του πάνω σε ένα μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα. Αυτό που φέραμε εμείς σήμερα, έπρεπε να το είχατε φέρει εσείς το 2016. Η Ελλάδα έχασε χρόνο στον σχεδιασμό για τη μετάβαση σε καθαρότερο ενεργειακό μείγμα, με αναπτυξιακό και κοινωνικά δίκαιο τρόπο. Και αυτό το χαμένο έδαφος έρχεται η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη να τρέξει να το καλύψει γρήγορα», υπογράμμισε ο αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

«Οποιαδήποτε άλλη καθυστέρηση θα είχε ως αποτέλεσμα να χαθούν σημαντικά χρήματα για τη χώρα» συνέχισε ο κ. Παπαθανάσης. «Περίπου 7,5 δισ. ευρώ είναι τα χρήματα που θα έρθουν. Ούτε τα μισά θα έρχονταν αν η κυβέρνηση μας δεν προχωρούσε άμεσα το σχέδιο. Πάνω από 400 εκ. ευρώ θα διατεθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αποκατάσταση των περιοχών με λιγνιτικές μονάδες, ενώ με 24 δισ. ευρώ θα χρηματοδοτηθούν πράσινες επενδύσεις».

«Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην ΕΕ με την υψηλότερη απορρόφηση κονδυλίων. Αυτό που κάνουμε, είναι ό,τι πιο αποτελεσματικό και γρήγορο. Στόχος του σχεδίου μας είναι ο οικονομικός μετασχηματισμός της παραγωγικής βάσης όλων των λιγνιτικών περιοχών, η στήριξη και διευκόλυνση της επικοινωνίας όλων των έργων που χρειάζονται. Υπάρχει μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον και θα πετύχουμε τη γρήγορη εγκατάσταση επιχειρήσεων που θα δώσουν νέες θέσεις εργασίας», υπογράμμισε.

«Η Πολιτεία, ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση, θεωρούν ότι η απολιγνιτοποίηση είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την πατρίδα. Η επιτυχία του θα δώσει πολλές νέες θέσεις εργασίας σε νέους και νέες στις περιοχές μετάβασης. Αντίθετα με το ΣΥΡΙΖΑ που οδήγησε με την αδράνειά του, σε ερήμωση τις περιοχές, εμείς θέλουμε να αντιστρέψουμε το κλίμα, δίνοντας ταυτόχρονα προοπτική ανάπτυξης όλων των λιγνιτικών περιοχών. Το νομοσχέδιο εισάγει τα απαραίτητα θεσμικά εργαλεία ευελιξίας για την γρήγορη υλοποίηση των πολιτικών μας. Ήδη αποδίδει το εθνικό σχέδιο για την δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση. Πρώτη η Ελλάδα κατέθεσε σχέδιο καταφέρνοντας να εξασφαλίσει την μεγαλύτερη χρηματοδότηση και ταυτόχρονα αυξημένα κίνητρα για επενδύσεις σε περιοχές ευάλωτες», κατέληξε ο κ. Παπαθανάσης.

ΣΥΡΙΖΑ

Από την πλευρά της, η εισηγήτρια του ΣΥΡΙΖΑ, Θεοπίστη Πέρκα κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι, «μετά από δυόμιση χρόνια απραξίας, ξανασχεδιάζει την απολιγνιτοποίηση με την κοινωνία απούσα».

«Ο σχεδιασμός σας ακολουθεί μια εκ των άνω προς τα κάτω προσέγγιση, απόλυτα συγκεντρωτική, πολυδαίδαλη, με ασάφειες αρμοδιοτήτων, ρόλων, δομών. Προβλέπει νέες δομές, με επικάλυψη αρμοδιοτήτων. Η απολιγνιτοποίηση γίνεται από την Αθήνα. Δεν προβλέπεται καν το αυτονόητο: Οι προσλήψεις που θα γίνουν στις νέες δομές και στην κεντρική διοίκηση, να προέρχονται από τις λιγνιτικές περιοχές, ή τουλάχιστον να έχουν επιπλέον μοριοδότηση εντοπιότητας», τόνισε.

«Ναι στην απολιγνιτοποίηση και σήμερα, εφόσον εξασφαλίζεται επάρκεια και ασφάλεια δικτύου και εφόσον αντιμετωπιστούν οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της μετάβασης. Όμως αυτά τα δυόμιση χρόνια δεν έχει γίνει τίποτε, παρά τις εξαγγελίες, η τοπική κοινωνία έχει αγνοηθεί επιδεικτικά, και η μετάβαση της δίκαιης ανάπτυξης ανατέθηκε σε μια αόριστη πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα», ανέφερε η χαρακτηριστικά η κ. Πέρκα.

Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε στη δέσμευση του Αλέξη Τσίπρα, «για θεσμοθέτηση ρήτρας μηδενικού ελλείμματος ρυθμών ανάπτυξης και θέσεων εργασίας στις περιοχές αυτές» και πρόσθεσε ότι «ενώ θα περιμέναμε να δούμε σε αυτό το νομοσχέδιο κάποια πρόνοια για τους ανέργους, για αντισταθμιστικά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες, κάποια κίνητρα ή άρση εμποδίων, τίποτα από αυτά δεν προβλέπεται».

Ακόμα, χαρακτήρισε «υποθετικούς» τους πόρους ύψους 7,5 δισ. ευρώ, σημειώνοντας ότι θα προκύψουν, μόνο αν υπάρξει ανάλογο επενδυτικό ενδιαφέρον.

ΚΙΝΑΛ

Ο ειδικός αγορητής του ΚΙΝΑΛ, Γιώργος Αρβανιτίδης, μίλησε για «προχειρότητες και αοριστίες της κυβέρνησης, με ένα νομοσχέδιο που αφορά λίγους και εκλεκτούς επιχειρηματίες».

«Όσο σοβαρό ήταν το φιάσκο της απολιγνιτοποίησης επί ΣΥΡΙΖΑ, άλλο τόσο σοβαρό είναι το ενεργειακό αναπτυξιακό σχέδιο της ΝΔ. Δυστυχώς, και αυτό το νομοσχέδιο αφορά μπίζινες για λίγους με αόριστες υποσχέσεις για τους πολλούς. Είναι χωρίς όραμα και προοπτική. Ο υπουργός Ανάπτυξης θα περιοριστεί να κάνει τον τροχονόμο επενδύσεων. Αυτή είναι η φιλοσοφία του νομοσχεδίου», τόνισε ο εισηγητής του ΚΙΝΑΛ.

«Κάποιοι τα θέλουν πολύ γρήγορα να γίνουν όλα, χωρίς αντιμετώπιση των κινδύνων. Σκοπός πρέπει να είναι, να περάσουμε σε μια βιώσιμη ενεργειακή δημοκρατική προσαρμογή. Είναι ξεκάθαρο ότι το νομοσχέδιο δεν λαμβάνει υπόψη τις σημαντικές αβεβαιότητες που υπάρχουν. Οι προχειρότητες οδηγούν σε απόγνωση τις τοπικές κοινωνίες. Επιβάλατε τις δικές σας επιλογές αφήνοντας τις τοπικές κοινωνίες στο περιθώριο», σημείωσε και κατέληξε:

«Χωρίς διαβούλευση, χωρίς συνδιαμόρφωση και συναίνεση, δεν μπορεί κανένα σχέδιο να είναι αποτελεσματικό. Το ΚΙΝΑΛ λέει ότι δεν είναι όλα μαύρα ή άσπρα, όπως λένε ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ. Χρειάζεται πνεύμα συνεργασίας και ξεκάθαρες απαντήσεις, ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο, συνδιαμορφωμένο με τις τοπικές κοινωνίες, με ισχυρό ποιοτικό και κοινωνικά δίκαιο πρόσημο για την πράσινη ανάπτυξη. Η κυβέρνηση όμως ενδιαφέρεται για τους λίγους εκλεκτούς και δεν νοιάζεται για τις παράπλευρες απώλειες που δημιουργεί το σχέδιο της».

ΚΚΕ

Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ, Γιάννης Δελής, χαρακτήρισε «απολύτως ταξική και άδικη την ενεργειακή μετάβαση» και τόνισε ότι «είναι μόνο παχιά λόγια, τα όσα λέγονται για δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση».

«Ποτέ καμία καπιταλιστική ανάπτυξη δεν είναι δίκαιη και ούτε μπορεί να γίνει χωρίς την εκμετάλλευση εργαζομένων», σημείωσε.

«Δεν χωράνε μισόλογα. Οι επιχειρηματικοί όμιλοι, τα πράσινα αρπακτικά μεταβαίνουν ολοταχώς σε νέο πεδίο επενδύσεων με την ολόπλευρη φροντίδα του κράτους. Τρανή απόδειξη το νομοσχέδιο αυτό. Την ίδια στιγμή, κάποιοι άλλοι παραμένουν στο σκληρό κόσμο της ανεργίας, της ανασφάλειας, της ενεργειακής φτώχειας», τόνισε ο κ. Δελής.

«Όσοι επικαλείστε το αυξημένο κόστος των λιγνοτοπαραγωγών είναι απολύτως τεχνητό, γιατί έχει εκτοξευτεί μέσα από τα τέλη ρύπων που επιβάλλονται από την ΕΕ και τους διεθνείς ανταγωνισμούς», υποστήριξε.

«Καταψηφίζουμε επί της αρχής και επί των άρθρων. Υπάρχει διέξοδος για τις σύγχρονες ανάγκες του λαού, στη πρόταση του ΚΚΕ που κατοχυρώνει την ηλεκτρική ενέργεια ως κοινωνικό αγαθό», ανέφερε.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ

Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Βασίλης Βιλιάρδος, χαρακτήρισε «ορισμό του τσαρλατανισμού» την ενεργειακή πολιτική, τονίζοντας ότι, «εμείς δεν είμαστε δογματικοί, αρκεί να μην οδηγούμαστε σε ενεργειακή εξάρτηση και να μην χάνουμε τα αποθέματα που έχει η χώρα που ξεπερνούν τα 300 δισ. ευρώ».

«Είναι πολύ σημαντική η ενεργειακή μας ανεξαρτησία, και χωρίς τον λιγνίτη είναι αδύνατη» σημείωσε.

Ο κ. Βιλιάρδος υποστήριξε ακόμα, ότι «το νομοσχέδιο είναι με ένα ωραιοποιημένο τίτλο για τη δίκαιη μετάβαση, την ίδια ώρα που πληρώνουμε πανάκριβα τις περίφημες επενδύσεις στις λιγνιτικές περιοχές από την πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση».

Η κυβέρνηση κατέθεσε ένα εφαρμοστικό σχέδιο για προσλήψεις αυτών που θα τον εφαρμόσουνε, ανεπαρκέστατο, χωρίς καμία κοστολόγηση από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και χωρίς καμία αναφορά για συγκεκριμένες επενδύσεις. Και κατατίθεται ενώ κλιμακώνονται οι αντιδράσεις των πολιτών για τις ανατιμήσεις και των εργαζομένων που αντιδρούν στην ερημοποίηση των περιοχών τους. Πρόκειται για ένα απαράδεκτο νομοσχέδιο, ειδικά υπό τις παρούσες συνθήκες – και θα το καταψηφίσουμε», κατέληξε.

ΜεΡΑ 25

Ο ειδικός αγορητής του ΜεΡΑ25, Κρίτων Αρσένης, υποστήριξε ότι, «το νομοσχέδιο που φέρνει η κυβέρνηση είναι ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα».

«Πρόκειται για γρήγορη πληθυσμιακή κάθαρση στη Δυτική Μακεδονία. Δεν έχει προηγούμενο μεταπολεμικά η ερήμωση της περιοχής, καθώς καταρρέει όλη η παραγωγική της βάση. Νομοθετείτε χωρίς να περιγράφετε τίποτα για την αποκατάσταση των εδαφών, την ενεργειακή μετάβαση και την αλλαγή χρήσης των λιγνιτικών μονάδων. Η αποκατάσταση των εδαφών αρκεί για να απασχολήσει όλους τους εργαζόμενους στα λιγνιτωρυχεία. Αν δεν γίνει αποκατάσταση, δεν έχει μέλλον ο τόπος, δεν αποκαθίσταται η παραγωγή γης και καμία δυνατότητα δεν δίνεται για να αποτραπεί η πληθυσμιακή ερήμωση», υποστήριξε ο κ. Αρσένης και κατέληξε:

«Εμείς στηρίζουμε την απολιγνιτοποίηση, όμως με ένα ρεαλιστικό σχέδιο, ώστε να υπάρξουν νέες θέσεις εργασίας και όχι για να επωφεληθούν ορισμένοι και συγκεκριμένοι επιχειρηματίες, ντόπιοι και ξένοι. Το ΜεΡΑ25 θα καταψηφίσει αυτό το εγκληματικό νομοσχέδιο που είναι η ταφόπλακα για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και την υποχρεώνει σε πληθυσμιακή ερήμωση».

Νέα Δημοκρατία
«Το επενδυτικό ενδιαφέρον για τη Δυτική Μακεδονία είναι ήδη αυξημένο και αυτό είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρο και αισιόδοξο. Οι επενδύσεις θα ξεπεράσουν τα 7,5 δισ. ευρώ. Εμείς δεν σχεδιάζουμε απλά, αλλά προχωρούμε άμεσα στην υλοποίηση των έργων, κερδίζοντας το χαμένο χρόνο που άφησε πίσω της με την αδράνειά της, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ», αντέτεινε από την πλευρά του ο γενικός εισηγητής της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης.

«Η επιτυχία του σχεδίου είναι μια τεράστια πρόκληση εθνική που αφορά την ελληνική οικονομία. Το σχέδιο νόμου δίνει τη δυνατότητα στην ελληνική οικονομία να δημιουργεί καλοπληρωμένες και εξειδικευμένες νέες θέσεις εργασίας. Επιλογή της Ελλάδας και της Ευρώπης είναι να ηγηθούν της πράσινης μετάβασης», σημείωσε.

Σχολιάζοντας τη κριτική της αντιπολίτευσης και κυρίως του ΣΥΡΙΖΑ, ο κ. Καιρίδης ανέφερε χαρακτηριστικά:

«Δεν μπορούμε να είμαστε, και με το αέριο του θερμοκηπίου, και με το περιβάλλον. Αυτές τις αντιφάσεις ανακυκλώνει η αντιπολίτευση, αλλά ήρθε η ώρα να τις ξεπεράσουμε. Διαφορετικά είμαστε τσαρλατάνοι, καραγκιόζηδες. Η ενεργειακή μετάβαση είναι μια μεγάλη μεταρρύθμιση της ΕΕ, που φιλοδοξεί να παραμείνει πρωτοπόρος στην αντιμετώπιση της κλιματικής κατάρρευσης».

Υποστήριξε ακόμα, ότι «η παραγωγή λιγνιτικής ενέργειας είναι ασύμφορη και ζημιογόνα» ενώ επεσήμανε ότι «μετά το 2015 δεν έγινε απολύτως τίποτα για την προετοιμασία της χώρας».

Νομοσχέδιο για την ταχεία υλοποίηση του σχεδίου μετάβασης των λιγνιτικών περιοχών που θα περιλαμβάνει τα κίνητρα τα οποία θα θεσπίσει η κυβέρνηση για επενδύσεις στις περιοχές αυτές ανήγγειλε σήμερα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αφορμή την ανάρτηση του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (masterplan) των λιγνιτικών περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, σε δημόσια διαβούλευση.

Οι βασικοί άξονες του σχεδίου παρουσιάστηκαν το Σεπτέμβριο και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αυξημένες ενισχύσεις για επενδύσεις, φοροαπαλλαγές, ειδικά κίνητρα και πόρους από τον προϋπολογισμό και την ΕΕ, ύψους άνω των 5 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα το σχέδιο περιλαμβάνει πέντε πυλώνες ανάπτυξης (καθαρή ενέργεια, βιομηχανία, βιοτεχνία και εμπόριο, έξυπνη αγροτική παραγωγή, βιώσιμος τουρισμός, τεχνολογία και εκπαίδευση). Κύρια προτεραιότητά του είναι η προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων και η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας που θα υπερκαλύψουν αυτές που θα χαθούν λόγω της απολιγνιτοποίησης. Η πρόταση που προωθείται προς έγκριση από τα αρμόδια εθνικά και ευρωπαϊκά όργανα προβλέπει:

• Για τις Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Φλώρινας και Τρίπολης αύξηση των ενισχύσεων για την υλοποίηση νέων επενδύσεων σε 60% για τις μεγάλες επιχειρήσεις, 70% για τις μεσαίες και 80% για τις μικρές.

Ακολούθησε το Έθνος στο Google News! Live όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό, με την υπογραφή του www.ethnos.gr

• Για τις λοιπές περιοχές της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης, η πρόταση είναι να προβλεφθεί μέγιστη ενίσχυση της τάξης του 40% για μεγάλες επιχειρήσεις, 50% για μεσαίες και 60% για μικρές.

Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το τελικό masterplan -που θα εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο- θα αποτελέσει τη βάση για το νέο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης 2021-2027 που θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης του νέου ΕΣΠΑ. Παράλληλα, προετοιμάζεται σχέδιο νόμου με στόχο την ταχεία υλοποίηση του masterplan που θα συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, διατάξεις που θα διασφαλίζουν την ουσιαστική εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών. Θα παρουσιάζονται επίσης τα κίνητρα που θα θεσπίσει η χώρα μετά την έγκριση από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Το masterplan που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση δίνει ουσιαστικές απαντήσεις στους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης. Θέλουμε οι λιγνιτικές περιοχές να γυρίσουν σελίδα. Θέτουμε τα θεμέλια για τη δημιουργία ενός παραγωγικού μοντέλου που δεν θα εξαρτάται μόνο από την ενέργεια, αλλά και από τη βιομηχανία, τη βιοτεχνία, τον εναλλακτικό τουρισμό και την βιολογική γεωργία. Μπορούν να αναπτυχθούν πολλές δραστηριότητες και έχουμε δύο βασικά εργαλεία για την προώθησή τους: Πρώτον, τη χρηματοδότηση ύψους 5,05 δισ. ευρώ από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους που θα διοχετευθεί στις λιγνιτικές περιοχές. Δεύτερον, το πλαίσιο των κινήτρων που θα οριστικοποιηθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα προσελκύσουν μεγάλες παραγωγικές επενδύσεις. Έχουμε ήδη παρουσιάσει 16 project που δείχνουν τον δρόμο που θέλουμε να ακολουθήσουμε, είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και άλλα. Και φυσικά δεν ξεκινάμε από μηδενική βάση, αφού η δράση μας για τις λιγνιτικές περιοχές έχει ξεκινήσει από τις αρχές του έτους, όταν παρουσιάσαμε σχέδιο 12 σημείων, που ήδη υλοποιείται. Ο λιγνιτικός πόρος -136 εκατ. ευρώ- αποδίδεται. Το Πράσινο Ταμείο έχει προκηρύξει ειδικά προγράμματα για την απολιγνιτοποίηση, έχουμε βρει βιώσιμες λύσεις για τη θέρμανση των περιοχών που είχαν εξάρτηση μέχρι πρότινος από τις λιγνιτικές μονάδες. Για παράδειγμα, στο Αμύνταιο, όπου η μονάδα της ΔΕΗ έκλεισε, ξεκίνησε προ ημερών η δοκιμαστική λειτουργία της μονάδας καύσης βιομάζας με την οποία θα συνδεθεί η τηλεθέρμανση. Βασικό μας μέλημα είναι να μην υπάρξει κενό την περίοδο έως το 2022, που είναι και οι πιο κρίσιμες χρονιές για τη μετάβαση. Γι’ αυτό δίνουμε προτεραιότητα στο πρόγραμμα των αποκαταστάσεων των ορυχείων της ΔΕΗ, ώστε αυτοί που σήμερα σκάβουν αύριο να εργάζονται για την αποκατάσταση των γαιών για να μπορούν να αποδοθούν σε άλλες χρήσεις. Έχουμε μάλιστα ζητήσει και 300 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε. ειδικά για τον λόγο αυτό».

Ο πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, Κωστής Μουσουρούλης, δήλωσε: «Θέτουμε σε δημόσια διαβούλευση το masterplan για τις λιγνιτικές περιοχές. Δεν πρόκειται για μια έκθεση ιδεών, αλλά για ένα στρατηγικό σχέδιο συνεκτικό, δομημένο, περιεκτικό και πρωτοπόρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ένα σχέδιο που θέτει φιλόδοξους ρεαλιστικούς στόχους και, ταυτόχρονα, προσδιορίζει τα αναγκαία μέσα για την επίτευξή τους. Οπωσδήποτε θα υπάρχουν και κενά που πρέπει να συμπληρωθούν, ατέλειες που πρέπει να διορθωθούν, σημεία που πρέπει να βελτιωθούν. Γι’ αυτό ακριβώς γίνεται η διαβούλευση».

Η δημόσια διαβούλευση στην ιστοσελίδα opengov.gr θα διαρκέσει έως τις 10 Νοεμβρίου 2020. Το σύνολο του υποστηρικτικού υλικού διατίθεται στην επίσημη ιστοσελίδα της Συντονιστικής Επιτροπής www.sdam.gr