Η Morgan Stanley εκτιμά ότι τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν κατά σχεδόν 270 εκατομμύρια βαρέλια μεταξύ της 1ης Μαρτίου και της 25ης Απριλίου.

Η απότομη μείωση σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις και οι βιομηχανίες χάνουν το περιθώριο να απορροφήσουν τον αντίκτυπο της διακοπής της προμήθειας άνω του ενός δισεκατομμυρίου βαρελιών πετρελαίου από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου.

Η αναστάτωση αυτή προκύπτει καθώς ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει το κόστος ενέργειας και απειλεί να διακόψει τις προμήθειες μέσω των Στενών του Ορμούζ, βασικής διόδου για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατ. ευρώ ημερησίως λόγω των αυξημένων τιμών ενέργειας, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει από τους συνεργάτες του να ετοιμαστούν για παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν, που μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

«Στην Ευρώπη έχουμε εικόνα και δεσμεύσεις μέχρι τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της DHL Group Τόμπιας Μάγερ, σε ενημέρωση που παρακολούθησε το POLITICO νωρίτερα αυτό τον μήνα. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει σαφής εικόνα για το πόσα έχουν ήδη αντληθεί».

Οι ευρωπαϊκές αρχές δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες για κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και επικαιροποιημένες, ενώ οι εθνικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες περιστασιακά κοινοποιούν τα δικά τους στοιχεία.

Ωστόσο, πέρα από αυτά, όσοι επιθυμούν να γνωρίζουν πότε μπορεί να στερέψουν τα αποθέματα έχουν ελάχιστα δεδομένα στη διάθεσή τους — ένα κενό που απειλεί να αφήσει τις κυβερνήσεις ανίκανες να εντοπίσουν έγκαιρα ελλείψεις ή αναγκασμένες να λάβουν έκτακτα μέτρα με ελλιπή πληροφόρηση.

Κενά στην πληροφόρηση και εκκλήσεις για διαφάνεια

Σε πρόσφατη υψηλού επιπέδου σύνοδο, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επισήμαναν αυτά τα κενά γνώσης, καλώντας την ΕΕ να συντονίσει καλύτερη παρακολούθηση και ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα διυλισμένα προϊόντα. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας ζήτησε ακόμη τη δημιουργία καναλιού επικοινωνίας μέσω WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών-μελών και της Επιτροπής.

«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και δεδομένα για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος υπουργείου Ενέργειας ευρωπαϊκής χώρας. «Η γνώση μας για το τι κυκλοφορεί, τι αποσύρεται και τι μεταφέρεται σε διαφορετικές διαδρομές… είναι σίγουρα ανεπαρκής».

Όταν πρόκειται για προϊόντα όπως το ντίζελ ή τα καύσιμα αεροπορίας, η κατάσταση είναι ακόμη πιο θολή. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Eurostat και στη συντονισμένη ενημέρωση μεταξύ κρατών-μελών για να εκτιμήσει τα επίπεδα προσφοράς. Όμως τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε διάσπαρτες εμπορικές εγκαταστάσεις, με τις εταιρείες να διστάζουν να κοινοποιήσουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα που δεν υποχρεούνται νομικά να αναφέρουν.

Ακόμη και τα στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA), που συντόνισε πρόσφατα την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου, είναι περιορισμένα γι’ αυτόν τον λόγο, σύμφωνα με αξιωματούχο της Επιτροπής. Η IEA δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα σχολιασμού.

«Σε έναν ιδανικό κόσμο θα είχαμε τέλεια πληροφόρηση», πρόσθεσε ο αξιωματούχος της Επιτροπής. «Όμως τελικά εξαρτόμαστε από όσα μας κοινοποιούνται. Και έχω ακούσει συναδέλφους να εκφράζουν την ίδια ανησυχία — ελπίζουμε ότι έχουμε τη σωστή εικόνα».

Πρωτοβουλίες της ΕΕ για καλύτερη παρακολούθηση

Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, να ενισχύσει τη δυνατότητα παρακολούθησης των αποθεμάτων σε υπόγειες εγκαταστάσεις, δεξαμενές μεγάλων λιμανιών, υπερδεξαμενόπλοια στα ευρωπαϊκά ύδατα και αποθήκες σε αεροδρόμια ή κατά μήκος αγωγών-κλειδιά.

Η ίδια η Επιτροπή αναγνώρισε αυτή την έλλειψη δεδομένων, παρουσιάζοντας σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» που θα «παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα αποθέματα καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ», παρόμοιο με την πολύ πιο πλήρη Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.

«Φυσικά θέλουμε καλύτερη επισκόπηση της κατάστασης καυσίμων στην ΕΕ», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Καΐσα Ίτκονεν. «Το επεξεργαζόμαστε ακόμα — είναι νωρίς για λεπτομέρειες».

Τα αποθέματα φυσικού αερίου πιο διαφανή – αλλά όχι πλήρως

Το φυσικό αέριο είναι σχετικά πιο εύκολο στην παρακολούθηση. Μετά τις ελλείψεις που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, επιβλήθηκε στις χώρες-μέλη υποχρέωση πλήρωσης των αποθηκών έως το 90% της χωρητικότητας κάθε χειμώνα. Έτσι η ΕΕ γνωρίζει ανά πάσα στιγμή περίπου πόσο φυσικό αέριο διαθέτει — αν και υπάρχουν ακόμη «τυφλά σημεία» ως προς εισροές-εκροές και διασυνοριακές συναλλαγές.

Η Eurostat επίσης παρακολουθεί πανευρωπαϊκά προϊόντα πετρελαίου — αλλά επικαιροποιεί τα στοιχεία σπάνια. Τα τελευταία επαρκώς πλήρη δεδομένα χρονολογούνται από τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την αναλύτρια του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας & Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης Ana Maria Jaller-Makarewicz.

Tότε οι περισσότερες χώρες της ΕΕ —πλην Λετονίας, Ιρλανδίας και Κύπρου— κάλυπταν την απαίτηση κατοχής αποθεμάτων πετρελαίου ίσων με 90 ημέρες κατανάλωσης. Τα αποθέματα αυτά αποτελούνταν κυρίως από αργό πετρέλαιο, ντίζελ και πρώτες ύλες διυλιστηρίων, με λιγότερες ποσότητες βενζίνης ή καυσίμων τζετ.

Τι έχει συμβεί έκτοτε; Είναι «αρκετά δύσκολο να έχουμε επικαιροποιημένη εικόνα», σημείωσε δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος υπουργείου Ενέργειας. «Ξέρουμε τι θα έπρεπε να έχουν στις δεξαμενές τους. Αλλά τι υπάρχει πραγματικά ανά πάσα στιγμή δεν μπορούμε να γνωρίζουμε».

Eμπόδια στη διαφάνεια των εμπορικών αποθεμάτων

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η παρακολούθηση διυλισμένων προϊόντων όπως ντίζελ, βενζίνη ή καύσιμα τζετ. «Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν ήθελαν να μοιραστούν πληροφορίες», ανέφερε τρίτος ανώτερος αξιωματούχος υπουργείου Ενέργειας.

“Δυστυχώς αυτή είναι πληροφορία που [τα μέλη] δεν θα μοιραστούν μαζί μου”, δήλωσε ο διευθυντής του λόμπι καυσίμων FuelsEurope Alaine Mathuren, διευκρινίζοντας πως ο οργανισμός του δεν θα τη ζητούσε έτσι κι αλλιώς λόγω κανόνων ανταγωνισμού στην ΕΕ.

Παρά τα μεγάλα κενά στα δεδομένα, είναι «νωρίς ακόμη» για να ειπωθεί αν η Επιτροπή θα θεσπίσει υποχρέωση ενημέρωσης των κρατών-μελών, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο της Κομισιόν.

Nέα δεδομένα μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου ήταν ήδη χαμηλά πριν την επίθεση στο Ιράν, κάτω από το 30% της χωρητικότητας λόγω μεγάλης χρήσης τον χειμώνα. Η αναπλήρωσή τους εξαρτάται από κινήσεις εμπόρων που προτιμούν συνήθως να γεμίζουν δεξαμενές το καλοκαίρι όταν πέφτουν οι τιμές — όμως ο πόλεμος στο Ιράν ανατρέπει αυτή τη λογική κι οι προσπάθειες της ΕΕ έχουν μικτή αποτελεσματικότητα.

Η επανακατεύθυνση των παγκόσμιων αγορών ενέργειας μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Τα δεξαμενόπλοια πλέον δεν μεταφέρονται μέσω Ευρώπης προς Ασία αλλά πλέουν απευθείας εκεί από τη Δυτική Αφρική ή τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τον αναλυτή φυσικού αερίου στη Kpler Charles Costerousse.

“Οι παραδόσεις εξακολουθούν να κινούνται εντός του πενταετούς μέσου όρου”, είπε στο POLITICO. “Απλώς δεν λαμβάνουν όσα θα μπορούσαν θεωρητικά, δεδομένης της αυξημένης παραγωγής στις ΗΠΑ”.

Tεχνολογίες παρακολούθησης & επισφαλή στοιχεία

Tα αποθέματα αργού πετρελαίου μπορούν επίσης να παρακολουθούνται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η Kpler παρέχει δεδομένα στη IEA αξιολογώντας το ύψος των δεξαμενών με πλωτή οροφή μέσω δορυφορικών εικόνων και σκιάσεων — μια μέθοδος που καλύπτει περίπου το 90% της παγκόσμιας χωρητικότητας 6 δισεκ. βαρελιών σύμφωνα με τον αναλυτή Homayoun Falakshahi.

Tο πιο πρόσφατο δελτίο της IEA δείχνει ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν ήδη χαμηλά τον Φεβρουάριο συγκριτικά με πέρυσι ενώ υπάρχουν λίγα στοιχεία για τον Μάρτιο. Τα κράτη-μέλη φέρονται να ενημέρωσαν πρόσφατα τις Βρυξέλλες για τα δικά τους αποθέματα αλλά λεπτομέρειες δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα — κάποια κράτη ήδη απελευθερώνουν στρατηγικά αποθέματα ως μέρος ιστορικής διεθνούς συμφωνίας.

Tα αποθέματα καυσίμων τζετ —που φυλάσσονται κυρίως σε δεξαμενές σταθερής οροφής— είναι ακόμη πιο δύσκολο να καταγραφούν σύμφωνα με τον Falakshahi· βασίζονται κυρίως σε εθελοντικές δηλώσεις εταιρειών κι η έλλειψη διαφάνειας αντανακλά συνεχιζόμενες διαφωνίες ως προς το πραγματικό υπόλοιπο καυσίμου στην Ευρώπη.

Nαφθαλίνη: εξαίρεση στη θολή εικόνα

Aλλα προϊόντα όπως η νάφθα — βασική πρώτη ύλη πλαστικών — παρακολουθούνται ευκολότερα χάρη σε καθημερινές έρευνες εταιρειών όπως η Insights Global στη Βόρεια Ευρώπη, σύμφωνα με τον επικεφαλής αναλυτή πετροχημικών στην Kpler Ciaran Tyler.

Tα στοιχεία δείχνουν πως παρότι κάποιες ποσότητες νάφθας εξάγονται πλέον προς Ασία μαζί με άλλα προϊόντα, η ευρωπαϊκή πετροχημική βιομηχανία ωφελείται προσωρινά από το κλείσιμο του Ορμούζ· αυτό όμως ισχύει μόνο για εργοστάσια που μπορούν να μεταβούν από νάφθα σε αιθάνιο ή προπάνιο ως πρώτη ύλη.

“Η απώλεια [πετροχημικών] από Μέση Ανατολή κι Ασία σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές μονάδες σήμερα βλέπουν αύξηση κερδών”, δήλωσε ο Tyler στο POLITICO.

Eθελοντική πληροφόρηση αλλά περιορισμένη αξιοπιστία

Aν κι αυτές οι πληροφορίες μοιράζονται αποκλειστικά σε εθελοντική βάση, είναι χρήσιμες σύμφωνα με τον Tyler: “Πρέπει πάντα να κρατά κανείς επιφυλάξεις”, εξηγεί. “Θα πόνταρα όλες μου τις οικονομίες στα συγκεκριμένα στοιχεία; Όχι. Είναι όμως σωστά ως προς τη γενική τάση; Ναι”.

Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις σε όλη την Ελλάδα, που προκάλεσε η κακοκαιρία Byron, η κατάσταση στη λίμνη του Μόρνου φαίνεται να παραμένει δύσκολη, σύμφωνα με τις φωτογραφίες του πρακτορείου Eurokinissi.

Τα σημάδια της λειψυδρίας είναι ακόμη εμφανή, γεγονός που μαρτυρά και το χωριό Κάλλιο, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αναδυθεί ξανά από τα νερά του μεγαλύτερου ταμιευτήρα που υδροδοτεί την Αττική.

Αυτοψίες από συνεργεία της ΕΥΔΑΠ με τη βοήθεια drones φανερώνουν τη ραγδαία μείωση της στάθμης του νερού. Μεγάλες εκτάσεις που πριν από δύο έως τρία χρόνια ήταν μέρος του βυθού αποτελούν πλέον όχθες των δύο λιμνών, προδίδοντας την ταχύτατη υποχώρηση των υδάτων, ενώ στα αβαθή του Μόρνου ξεπροβάλλουν τα άλλοτε βυθισμένα ερείπια του εγκαταλελειμμένου χωριού Κάλλιο.

Τι δείχνουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΥΔΑΠ

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, τα αποθέματα στον ταμιευτήρα του Μόρνου ανέρχονται σε 187.363.000 κυβικά μέτρα νερού. Πρόκειται για αριθμό σαφώς υψηλότερο από τα 169 εκατομμύρια κυβικά μέτρα στις 30 Νοεμβρίου, ωστόσο παραμένει χαμηλός για να μπορούμε να πούμε ότι ο Μόρνος δεν εκπέμπει πλέον SOS.

Μόρνος: Απώλεια άνω του 40% των υδάτων σε μία διετία

Υπενθυμίζεται πως, σύμφωνα με τις νεότερες μετρήσεις, ο Μόρνος έχει χάσει άνω του 40% των αποθεμάτων σε μία διετία, με αποτέλεσμα η επιφάνεια της λίμνης να μειωθεί σχεδόν στο μισό, ενώ στην Υλίκη η ποσότητα του νερού του μειωθεί κατά 40% μόλις σε ένα έτος. Στη συρρίκνωση των σωμάτων νερού συμβάλλει και η κλιματική αλλαγή, καθώς οι άνυδροι χειμώνες και η έλλειψη χιονιού στις βουνοκορφές οδηγούν στο στέρεμα των ρυακιών και που ανανεώνουν φυσικά το απόθεμα λιμνών και ποταμών.

Την ίδια στιγμή ωστόσο, η κατανάλωση του νερού στην Αττική αυξήθηκε το 2024 κατά 6% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, επιτείνοντας το πρόβλημα και επιταχύνοντας την εξέλιξή του.

Σημειώνεται πως, παρά τις προειδοποιήσεις για λελογισμένη κατανάλωση νερού, πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής έδειξε πως η πλειονότητα των Ελλήνων αναγνωρίζει μεν ως σοβαρό το πρόβλημα της λειψυδρίας, όμως το ποσοστό όσων έχουν επίγνωση του προβλήματος πέφτει στο μισό όταν καλούνται να απαντήσουν εάν επηρεάζει την περιοχή όπου κατοικούν οι ίδιοι.

Η κρατική εταιρεία ύδρευσης της σουηδικής πρωτεύουσας, η Stockholm Vatten och Avfall, ανακοίνωσε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες στη λίμνη Μάλαρεν – πηγή πόσιμου νερού για δύο εκατομμύρια ανθρώπους – έχουν μειώσει την ποσότητα νερού βρύσης που μπορεί να παράγει η περιοχή.

«Η εξαιρετικά ζεστή θερμοκρασία του νερού στη λίμνη Μαλάρεν διαταράσσει τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού, οδηγώντας σε μειωμένη παραγωγή. Για να διασφαλιστεί ο επαρκής εφοδιασμός, όλοι οι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις καλούνται να μειώσουν την κατανάλωση πόσιμου νερού», τόνισε η εταιρεία. «Κάθε σταγόνα μετράει», ανέφερε.

Άλλα μέρη της χώρας, ιδίως το νησί Γκότλαντ στη Βαλτική Θάλασσα, αντιμετωπίζουν περιστασιακά προβλήματα παροχής νερού, αλλά τέτοιες ειδοποιήσεις είναι σπάνιες στην περιοχή της Στοκχόλμης.

«Αυτό το Σαββατοκύριακο και την επόμενη εβδομάδα, πολλοί κάτοικοι της Στοκχόλμης θα επιστρέψουν από διακοπές, πριν από την επιστροφή στις δουλειές τους και το σχολείο. Ξέρουμε από την εμπειρία μας ότι γίνεται μεγάλη κατανάλωση νερού κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου», υπογράμμισε η Stockholm Vatten och Avfall.

Συνεπώς, οι αρχές έκαναν σύσταση στους κατοίκους να μην ποτίζουν γκαζόν, να μην γεμίζουν πισίνες, να μην πλένουν τα αυτοκίνητά τους ή να μην αφήνουν το νερό να τρέχει άσκοπα. Συνιστούν επίσης να λειτουργούν τα πλυντήρια ρούχων και πιάτων μόνο όταν είναι γεμάτα και να κάνουν γρήγορα ντους αντί για μπάνιο.

Γνωστή για το πιο δροσερό της κλίμα, η Σουηδία επλήγη από εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες τον Ιούλιο, συμπεριλαμβανομένου ενός καύσωνα στο δεύτερο μισό του μήνα, με θερμοκρασίες που πλησίαζαν τους 30° βαθμούς Κλεσίου. Ερευνητές ανέφεραν χθες Πέμπτη σε έκθεση που δημοσιεύθηκε από το επιστημονικό δίκτυο World Weather Attribution (WWA) ότι ο καύσωνας, ο οποίος έπληξε επίσης τη Νορβηγία και τη Φινλανδία, ήταν συνέπεια της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ο Ιούλιος ήταν ο θερμότερος μήνας εδώ και 100 χρόνια σε περιοχές της Σουηδίας, με το βόρειο τμήμα της χώρας να έχει πληγεί περισσότερο.

Η πρωτεύουσα της Νορβηγίας, Όσλο, δυσκολεύεται επίσης να γεμίσει τις δεξαμενές της λόγω των χαμηλότερων από τις κανονικές βροχοπτώσεων φέτος και έχει ζητήσει από τους κατοίκους από τα τέλη Ιουλίου να περιορίσουν οικειοθελώς την κατανάλωση νερού, δήλωσε εκπρόσωπος της αρχής ύδρευσης της πόλης.

Στο Λιτόρνιο της Φινλανδίας, κοντά στο Χωριό του Άγιου Βασίλη στο Ροβανιέμι, οι μέγιστες θερμοκρασίες παρέμειναν πάνω από τους 25° βαθμούς Κελσίου για 26 συνεχόμενες ημέρες.

  Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από έρευνα του World Resources Institute (https://www.wri.org/data/aqueduct-40-country-rankings) αλλά και από έκθεση της Deloitte για τη διαχείριση των υδάτων που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης.

Η έκθεση, την οποία αποκαλύπτει το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, υπογραμμίζει το μέγεθος του κινδύνου που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Ένας κίνδυνος, ο οποίος εντείνεται ασφαλώς, αν συνυπολογισθούν οι απώλειες από τα δίκτυα που πολλαπλασιάζουν το πρόβλημα.

   Σύμφωνα με την έκθεση της Deloitte, αναλυτικά η Ελλάδα:

   1. Καταγράφει υπερδιπλασιασμό (+139%) των απολήψεων νερού για ύδρευση την περίοδο 2001-2022, εξαιτίας, μεταξύ άλλων λόγων, και της αυξημένης τουριστικής κίνησης.

   Ο υπερδιπλασιασμός των απολήψεων νερού για ύδρευση οφείλεται αφενός στο συνδυασμό της αύξησης της τουριστικής κίνησης και της ανόδου τής κατά κεφαλήν κατανάλωσης αλλά και αφετέρου στις μεγάλες -της τάξης του 50%- απώλειες από τα δίκτυα διανομής. Το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο σε περιοχές με αυξημένες τουριστικές ροές (όπως λόγου χάριν οι Κυκλάδες) όπου η κατανάλωση αυξάνεται ενώ η διαθεσιμότητα του πόρου είναι πολύ περιορισμένη. Πρόσθετο πρόβλημα δημιουργεί το γεγονός ότι η ζήτηση στους τουριστικούς προορισμούς κορυφώνεται κατά τους θερινούς μήνες, οπότε ανακύπτουν ήδη σε αρκετά νησιά θέματα επάρκειας ενώ καταπονούνται παράλληλα οι υποδομές.

   2. Δαπανά τον μεγαλύτερο όγκο νερού ανά εκτάριο αρδευόμενης γης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τις συγκρίσιμες από άποψη κλιματολογικών στοιχείων μεσογειακές χώρες της ΕΕ. Παρά τη σημαντική μείωση στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις τα προηγούμενα χρόνια, οι απολήψεις υδάτων για άρδευση δεν έχουν μειωθεί σημαντικά, για τους εξής λόγους: αύξηση της θερμοκρασίας, μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό ανά καλλιέργεια, μεγάλες απώλειες των δικτύων -τα περισσότερα από τα οποία είναι άνω των 20 ετών- και καλλιέργεια ποικιλιών με μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό.

   Περαιτέρω, σημειώνεται στην έκθεση, οι πολιτικές στήριξης του αγροτικού τομέα μπορεί να οδηγήσουν τα επόμενα χρόνια σε αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων, άρα και της κατανάλωσης νερού.

   3. Αντιμετωπίζει μείωση διαθεσιμότητας των επιφανειακών πόρων και αύξηση της χρήσης γεωτρήσεων με αποτέλεσμα την υφαλμύριση των υδάτων.

   Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (https://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SOP07/-) κατά την περίοδο 2000-2022 η άντληση υπόγειων υδάτων αυξήθηκε κατά 80%, από 3.453 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως σε 6.221. Αντίθετα, η χρήση επιφανειακών υδάτων μειώθηκε κατά 40% (3.852 εκατ. κ.μ. το 2022 έναντι 6.471 εκατ. κ.μ. το 2000). Η σημαντική αύξηση στην άντληση υπόγειων υδάτων, πιέζει τα αποθέματα στον υδροφόρο ορίζοντα και οδηγεί σε υφαλμύριση των υδάτων.

   Ενδεικτικό είναι, επίσης, ότι παρά τις αυξημένες βροχοπτώσεις των τελευταίων μηνών τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες των υδροηλεκτρικών της ΔΕΗ βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Τα φράγματα της ΔΕΗ χρησιμοποιούνται τόσο για την παραγωγή ενέργειας όσο και για άρδευση/ύδρευση. Έτσι, η μείωση των αποθεμάτων εγκυμονεί κινδύνους όχι μόνο για την επάρκεια νερού αλλά και για το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η σημαντική μείωση της στάθμης του νερού έχει φέρει στην επιφάνεια το βυθισμένο χωριό Κάλλιο, το οποίο είχε καλυφθεί όταν δημιουργήθηκε η τεχνητή λίμνη. Η κατάσταση αυτή έχει θέσει σε συναγερμό την ΕΥΔΑΠ, η οποία αναζητά εναλλακτικές πηγές για την ενίσχυση του δικτύου υδροδότησης της Αθήνας.

🛰️ Δορυφορικές μετρήσεις της έκτασης της τεχνητής λίμνης του Μόρνου

🔗 https://t.co/yMHezNRUEK pic.twitter.com/AHSuHJKfDE

— meteo.gr – Ο καιρός (@meteogr) August 27, 2024

Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου, η συνολική έκταση της επιφάνειας της λίμνης μειώθηκε από 16,5 km² τον Ιούλιο του 2023 σε μόλις 12,8 km² τον Ιούνιο του 2024. Αυτή η δραματική μείωση της στάθμης του νερού φέρνει στο φως το πρόβλημα της λειψυδρίας, το οποίο μπορεί να επιδεινωθεί αν δεν σημειωθούν βροχοπτώσεις.

Ο Νίκος Γιαπράκας που βρέθηκε στο σημείο, αναφέρει ότι η στάθμη του νερού της λίμνης έχει κατέβει κατά πολλές δεκάδες μέτρα, αποκαλύπτοντας ακόμα και τα κτίρια του παλιού χωριού Κάλλιο. Ο Αντιδήμαρχος Λιδωρικίου, Κωνσταντίνος Κουτσούμπας, σημειώνει πως η κατάσταση είναι παρόμοια με το 1993 και εκφράζει την ανησυχία του ότι, αν δεν βρέξει σύντομα, θα χρειαστεί να εγκατασταθούν αντλίες για την άντληση του νερού, καθώς η στάθμη έχει πέσει κάτω από το επίπεδο του πυθμένα της λίμνης.

Στην Αττική, αν οι κλιματικές συνθήκες δεν βελτιωθούν, τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες του Μόρνου αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες μόνο για τα επόμενα πέντε χρόνια. Ο Γενικός Γραμματέας Υδάτων του ΥΠΕΝ, Πέτρος Βαρελίδης, υπογραμμίζει ότι τα αποθέματα είναι επαρκή μόνο για 3,5 έως 5 χρόνια, αν συνεχιστεί η ανομβρία. Ως λύση προτείνεται η παροχέτευση νερού από τον Εύηνο, η αφαλάτωση και η χρήση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση ή ενίσχυση του υδροφόρου ορίζοντα.

Η κατασκευή μικρών φραγμάτων για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα είναι απαραίτητη, όπως εξηγεί ο καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδης. Αναφέρει πως η μείωση των χιονοπτώσεων στην Πίνδο επηρεάζει άμεσα τη στάθμη της λίμνης, ενώ προτείνει την κατασκευή μικρών φραγμάτων σε περιοχές με ανθρακικά πετρώματα, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά ρεζερβουάρ νερού.

Τα τελευταία δύο χρόνια, τα αποθέματα στους ταμιευτήρες της Αττικής μειώθηκαν κατά 300 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ η κατανάλωση νερού αυξήθηκε κατά 8-10% το πρώτο εξάμηνο του 2024 σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2023. Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια του νερού στην περιοχή της Αττικής.

Τα αποθέματα πρόκειται να αυξηθούν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, πριν από μια απότομη πτώση και εκτιμάται ότι τον Μάρτιο αναμένεται να είναι τα χαμηλότερα που έχουν καταγραφεί από το 2011.

Τα αποθέματα καυσίμου τύπου ντίζελ στη βορειοδυτική Ευρώπη θα φτάσουν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τουλάχιστον 12 ετών στις αρχές της άνοιξης, σύμφωνα με πρόβλεψη της εταιρείας συμβούλων Wood Mackenzie Ltd.

Τα αποθέματα πρόκειται να αυξηθούν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, πριν από μια απότομη πτώση και εκτιμάται ότι τον Μάρτιο αναμένεται να είναι τα χαμηλότερα που έχουν καταγραφεί από το 2011, δήλωσε ο Woodmac.

Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ετοιμάζεται να διακόψει τις παραδόσεις ρωσικών καυσίμων μέσω θαλάσσης στις αρχές Φεβρουαρίου, η ήδη στενή κατάσταση σε επίπεδο εφοδιασμού της ηπείρου κινδυνεύει να επιδεινωθεί, σημειώνει το Bloomberg. Τα αποθέματα είναι ένα ζωτικό μαξιλάρι έναντι τέτοιων διαταραχών και όταν εξαντλούνται, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα για αστάθεια στην αγορά.

Τα χαμηλότερα αποθέματα συνέβαλαν σε ισχυρότερα περιθώρια κέρδους για τα διυλιστήρια πετρελαίου, δίνοντας κίνητρα στα ευρωπαϊκά να λειτουργήσουν με μεγάλη ένταση, δήλωσε ο James Burleigh, κύριος αναλυτής της Woodmac. Ως αποτέλεσμα, η εταιρεία συμβούλων αναμένει ότι η ημερήσια επεξεργασία αργού στη βορειοδυτική Ευρώπη θα αυξηθεί κατά 420.000 βαρέλια αυτόν τον μήνα, φτάνοντας τα 6,14 εκατομμύρια.

Όμως καθώς η Ρωσία εξακολουθεί να είναι μακράν ο μεγαλύτερος εξωτερικός προμηθευτής καυσίμων τύπου ντίζελ μέσω πλοίων, η απότομη πτώση των αποθεμάτων στο τέλος του χειμώνα είναι αναμενόμενη.

Μέρος του προβλήματος διαθεσιμότητας ντίζελ στην Ευρώπη -και τις ΗΠΑ- έγκειται στη δομή των αγορών μελλοντικής εκπλήρωσης. Η καμπύλη ICE gasoil είναι προς τα πίσω, κάτι που σημαίνει ότι οι άμεσες προμήθειες είναι πιο ακριβές από το ίδιο καύσιμο που παραδίδεται σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Αυτό αποθαρρύνει τη συσσώρευση αποθεμάτων, καθώς οι έμποροι πιθανότατα μπορούν να πουλήσουν σήμερα σε καλύτερη τιμή από ό,τι μπορούν να κλειδώσουν για το μέλλον. Αυτή η δομή έχει αποδυναμωθεί τις τελευταίες ημέρες, αλλά παραμένει ισχυρή για τα ιστορικά δεδομένα.

Όπως ανέφερε ενδεικτικά, τα αποθέματα της χώρας σε ηλιέλαιο είναι 24,7 εκατ. λίτρα και επαρκούν για πέντε μήνες και σε σογιέλαιο είναι 20,6 εκατ. λίτρα και επαρκούν για εννέα μήνες, ακόμα κι αν δεν γίνει καμία εισαγωγή.

Φρίκη: Πατέρας κακοποιούσε τη 10χρονη κόρη του

Αναλυτικά η τοποθέτησή του:

Την Τετάρτη ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της καταγραφής των αποθεμάτων σε βασικές πρώτες ύλες και δημητριακά.

Τα απολογιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν με τον πιο σαφή και ξεκάθαρο τρόπο ότι υπάρχει πλήρης επάρκεια και αυτονομία σε τρόφιμα και εφόδια αγροτικής παραγωγής, σε όλα τα επίπεδα επεξεργασίας.

Ενδεικτικά, τα αποθέματα της χώρας σε ηλιέλαιο είναι 24,7 εκατ. λίτρα και επαρκούν για πέντε μήνες και σε σογιέλαιο είναι 20,6 εκατ. λίτρα και επαρκούν για εννέα μήνες, ακόμα κι αν δεν γίνει καμία εισαγωγή.

Ακυρώνεται κάθε  συζήτηση για έλλειψη επάρκειας σε  ποσότητες αγαθών και αποδομείται πλήρως το αφήγημα περί επισιτιστικής κρίσης. Η αγορά, λόγω της πλήρους επάρκειας αγαθών, εμφανίζει προοπτική σταθεροποίησης και οι μηχανισμοί αυτορρύθμισης λειτουργούν.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στηρίζει τον Έλληνα αγρότη και συμβάλλει στη μεγιστοποίηση της παραγωγής.

Ταυτόχρονα παρακολουθεί τις εξελίξεις συλλέγοντας τα νέα δεδομένα με την υποχρεωτική, ανά πενθήμερο ανανέωση της καταγραφής των αποθεμάτων.

Σημειώνεται δε, ότι από κοινού με το συναρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης, θα υπάρξουν εκ νέου νομοθετικές παρεμβάσεις και παράλληλα οι έλεγχοι θα συνεχιστούν οργανωμένα και εξαντλητικά.

Η μάχη κατά της αισχροκέρδειας είναι διαρκής και θα κλιμακωθεί.

Στόχος μας είναι η προστασία παραγωγών και καταναλωτών, δηλαδή του συνόλου της ελληνικής κοινωνίας.

Ολόκληρη η ρύθμιση:

Έκτακτα μέτρα για την εξασφάλιση της επάρκειας γεωργικών προϊόντων και τροφίμων για την επισιτιστική ασφάλεια και την αποφυγή αθέμιτων εμπορικών πρακτικών

1. Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας, πώλησης, μεσιτείας, διακίνησης, διανομής και αποθήκευσης γεωργικών προϊόντων και τροφίμων στην Ελληνική Επικράτεια, υποβάλλουν εντός προθεσμίας δύο (2) ημερών από τη δημοσίευση της κοινής απόφασης της παρ. 6, δήλωση, σύμφωνα με την παρ. 3, με τα στοιχεία αποθεμάτων σε:

α) πρώτες ύλες για την παραγωγή λιπασμάτων,

β) λιπάσματα,

γ) ζωοτροφές,

δ) ωμά δημητριακά παντός είδους και ιδίως σιτάρι ή σμιγάδι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη, καλαμπόκι, εδώδιμο φαγόπυρο,

ε) άλευρα και ιδίως αλεύρια σιταριού ή σμιγαδιού και αλεύρια δημητριακών,

στ) ηλίανθο, και

ζ) φυτικά έλαια, εκτός από το ελαιόλαδο, και ιδίως ηλιέλαιο (έλαιο ηλιοτροπίου), φοινικέλαιο και αραβοσιτέλαιο.

2. Οι επιχειρήσεις της παρ. 1 υποβάλλουν κατ` ελάχιστο τα εξής στοιχεία: α) την ποσότητα των αποθεμάτων, σε κιλά για τα στερεά, σε λίτρα για τα υγρά και σε τεμάχια όπου ενδείκνυται, β) τη χώρα προέλευσης των προϊόντων, γ) την τοποθεσία αποθήκευσης των αποθεμάτων και, ιδίως, τη διεύθυνση και τον ταχυδρομικό κώδικα, δ) τα στοιχεία επικοινωνίας της επιχείρησης και, ιδίως, την επωνυμία και τον διακριτικό τίτλο, την έδρα, τον αριθμό τηλεφώνου, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, καθώς και τα ειδικότερα στοιχεία επικοινωνίας του νόμιμου εκπροσώπου της.

3. Η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω ειδικού συνδέσμου που βρίσκεται στον κεντρικό ιστότοπο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ο οποίος είναι προσβάσιμος μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr – ΕΨΠ). Η πρόσβαση γίνεται μέσω των κωδικών πρόσβασης του Γενικού Εμπορικού Μητρώου των υπόχρεων επιχειρήσεων ή, εφόσον αυτοί δεν υπάρχουν, μέσω των κωδικών πρόσβασης στο «TAXIS».

4. Η μη υποβολή ή η υποβολή ανακριβούς δήλωσης, σύμφωνα με το παρόν επισύρει την αθροιστική επιβολή κυρώσεων ως εξής:

α) κατάσχεση των αναφερόμενων ειδών, στο μέτρο που δεν έχουν δηλωθεί ή έχουν δηλωθεί ανακριβώς, και

β) διοικητικό πρόστιμο ύψους από χίλια (1.000) έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης.

5. Αρμόδιες αρχές για τον έλεγχο συμμόρφωσης των υπόχρεων της παρ. 1, την επιβολή των κυρώσεων της παρ. 4 και τη συγκέντρωση και τον έλεγχο των υποβαλλόμενων από τους υπόχρεους στοιχείων της παρ. 2, ορίζονται κατά περίπτωση με την κοινή απόφαση της παρ. 6 το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή και η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθώς και ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων.

6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού, δύναται να εξειδικεύονται οι επιχειρήσεις και τα είδη των προϊόντων της παρ. 1, τα στοιχεία των αποθεμάτων της παρ. 2, που υποβάλλονται με τις δηλώσεις της παρ. 3, η επικαιροποίηση των δηλώσεων των περ. α), β), γ) και δ) της παρ. 2, οι αρμόδιες αρχές της παρ. 5, η διαδικασία του ελέγχου, τα αρμόδια για την επιβολή των κυρώσεων της παρ. 4 όργανα, η κλιμάκωση των κυρώσεων ανάλογα με τη βαρύτητά τους, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

7. Οι υποχρεώσεις του παρόντος ισχύουν για χρονικό διάστημα τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων το χρονικό διάστημα του πρώτου εδαφίου μπορεί να παρατείνεται για χρονικό διάστημα μέχρι και τριών (3) επιπλέον, κάθε φορά, μηνών.

“Τα υπόγεια αποθέματα αερίου είναι πάνω από 75% σε όλη των Ευρώπη. Το επίπεδο αυτό είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο δέκα ετών, αλλά επαρκές για να καλύψει τις εποχιακές ανάγκες του χειμώνα”, δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μιλώντας σε συζήτηση για την εκτόξευση των τιμών αερίου που έχουν πλήξει τους φτωχότερους πολίτες της ΕΕ, επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις των επιχειρήσεων και απειλούν να επιβραδύνουν την οικονομική ανάκαμψη, η Σίμσον είπε πως θα παρουσιάσει σύντομα ένα σχέδιο για την αναδιαμόρφωση της αγοράς αερίου.

“Μέχρι τα τέλη του έτους, θα προτείνω μια μεταρρύθμιση της αγοράς αερίου, και θα αναθεωρήσουμε σε αυτό το πλαίσιο θέματα γύρω από την αποθήκευση και την ασφάλεια του εφοδιασμού”, είπε η Επίτροπος.

Μία από τις ιδέες, την οποία πρότεινε η Ισπανία, είναι να αγοράσει από κοινού η ΕΕ αέριο προκειμένου να εκμεταλλευθεί τη δύναμη της ενιαίας αγοράς των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών και να δημιουργήσει στρατηγικά αποθέματα αερίου της ΕΕ. Η Σίμσον είπε πως η κοινή προμήθεια και αποθήκευση αξίζει να αναλυθούν.

Είπε πως ενώ η μακροπρόθεσμη απάντηση σε υψηλότερες τιμές αερίου είναι να αυξηθεί η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βραχυπρόθεσμα οι κυβερνήσεις της ΕΕ μπορούν να παράσχουν στοχευμένη υποστήριξη στους καταναλωτές μέσω απευθείας πληρωμών σε εκείνους που κινδυνεύουν περισσότερο από ενεργειακή φτώχεια, να μειώσουν τους φόρους στην ενέργεια και να μετατοπίσουν τις χρεώσεις στη γενική φορολογία.

Προκειμένου να βοηθήσουν τους πολίτες, οι κυβερνήσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέρος των χρημάτων από την πώληση αδειών άνθρακα βάσει του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών, είπε. Την ίδια ώρα οι αρχές ανταγωνισμού θα πρέπει να χαλιναγωγήσουν την κερδοσκοπία στις αγορές ενέργειας, πρόσθεσε.

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει την ερχόμενη εβδομάδα έναν κατάλογο μέτρων που συνάδουν με τους νόμους της ΕΕ.

“Η Ευρώπη πρέπει να απαντήσει με ταχεία συντονισμένη δράση σε επίπεδο χώρας μέλους, αξιοποιώντας τη δύναμη της ενιαίας αγοράς της και αυξάνοντας την ετοιμότητά της για μελλοντικές κρίσεις”, είπε η Σίμσον. “Πρέπει να απαντήσουμε από κοινού.”

“Πρέπει επίσης να συνεχίσουμε να λαμβάνουμε υπόψη τη σημασία της γεωπολιτικής της ενέργειας και να αναπτύξουμε μια πιο στρατηγική προσέγγιση στην εξωτερική ενεργειακή πολιτική”, είπε.