Στην Ελλάδα η ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, οι συγκρούσεις των κομμάτων για μια σειρά από ζητήματα, η οικονομία με τις συνέπειες που προκαλεί η τεράστια ακρίβεια στο ταμείο των νοικοκυριών είναι θέματα που μονοπωλούν  τις συζητήσεις των ανθρώπων. Για όλα αυτά επιστήμονες και ειδικοί γράφουν και μιλούν στο libre.  

Χρόνης Διαμαντόπουλος

Σύμφωνα με τον Γιώργο Ατσαλάκη αναπληρωτή Καθηγητή στο  Πολυτεχνείο Κρήτης
υπεύθυνο του Εργαστηρίου Ανάλυσης Δεδομένων και Πρόβλεψης, «οι νέες τεχνολογικές καινοτομίες που θα επιφέρει η 4^η τεχνολογική επανάσταση θα ταρακουνήσει συθέμελα την ανθρωπότητα». Ο ίδιος προβλέπει ότι «η τεχνητή νοημοσύνη, η γενική τεχνητή νοημοσύνη (αλγόριθμοι που  θα αυτό-εκπαιδεύονται), οι νέες τεχνολογίες ανθεκτικών υλικών, η βιοτεχνολογία κυρίως με τις στοχευμένες θεραπείες κατευθείαν στα πάσχοντα σημεία του σώματος, και η τρισδιάστατη εκτύπωση, η οποία θα φέρει επανάσταση στον τρόπο παραγωγής, θα είναι οι κύριοι άξονες καθοριστικών αλλαγών τα επόμενα έτη».

Ο Κώστας Λάβδας, Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, δηλώνει ότι «ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος δημιούργησε νέες συνθήκες και εξακολουθεί να διαμορφώνει την διεθνή πραγματικότητα κάθε εβδομάδα που συνεχίζεται.

Δεν είναι ένας «νέος Ψυχρός Πόλεμος», όπως πολλοί άκριτα επαναλαμβάνουν, αυτό που χαρακτηρίζει την περίοδο που διανύουμε. Νέος «Ψυχρός Πόλεμος» δεν υφίσταται, αλλά ένα σύνθετο, αναδυόμενο πολυπολικό και πολυκεντρικό σύστημα που είναι δυνητικά πιο επικίνδυνο, εάν δεν αξιοποιηθούν οι δυνητικά θετικές του διαστάσεις ήδη στην παρούσα, επώδυνη μεταβατική περίοδο».  

Ο Παναγιώτης Πετράκης, ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ, αναφερόμενος στο 2023 εκτιμά ότι «οι μεγαλύτεροι νέοι κίνδυνοι συνδέονται με τον βαθμό επιθετικότητας των Ρώσων στην Ουκρανία την ερχόμενη άνοιξη, την αναζωπύρωση της επιδημίας στην Κίνα που διαταράζει πάλι τις γραμμές εφοδιασμού και βεβαίως πάντοτε από αναπάντεχα νέα γεγονότα (μαύροι κύκνοι όπως π.χ. ένας σεισμός ή ένας πολύ άσχημος χειμώνας)».

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι αναγκαία η πολιτική σταθερότητα ώστε η οικονομική δραστηριότητα να διατηρηθεί σ’ ένα βιώσιμο επίπεδο παρόλη την αβεβαιότητα από το ενεργειακό και το ουκρανικό.

Ο Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου, Πρόεδρος Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, θέτει ένα δίλημμα που όπως λέει θα κληθεί να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση το νέο έτος και θα πρέπει να απαντήσει: «Θέλει ως οικονομία να διασωθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να επενδύσουμε σε αυτές για την ανάκαμψη της χώρας ή προτιμά λίγες μεγάλες επιχειρήσεις, κάτι που θα προκαλέσει αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση;»

Ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας, Καθηγητής Αιματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, αναφερόμενος στην υγειονομική κρίση εξηγεί ότι με αφορμή και τον Covid 19, «τα εθνικά συστήματα υγείας – ακόμη και σε οικονομικά ισχυρές  χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία – εισέρχονται σε επιταχυνόμενη κρίση ως αποτέλεσμα του συνδυασμού της μακροχρόνιας υποχρηματοδότησης – στα πλαίσια του νεοφιλελεύθερου μοντέλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – και των αυξημένων αναγκών περίθαλψης που προκαλεί η πανδημία και οι συνέπειές της. Για να έχουμε μια εικόνα της πραγματικότητας αρκεί να αναφέρουμε ότι στην Γαλλία σήμερα, σε σύγκριση με το 2019 καταγράφεται αύξηση της θνητότητας κατά 7.6% (https://www.insee.fr/fr/statistiques/6206305) , περισσότερες από 20000 νοσοκομειακές κλίνες έχουν κλείσει λόγω έλλειψης προσωπικού και οι κενές θέσεις στο Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι 10 % για το νοσηλευτικό προσωπικό και 30% για το μόνιμο ιατρικό προσωπικό (https://www.lefigaro.fr/actualite-france/hopitaux-c-est-la-crise-de-l-ensemble-du-systeme-de-sante-francais-estime-arnaud-robinet-20221203).

Ο Κώστας Υφαντής, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Διευθυντής του ΙΔΙΣ, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τονίζει ότι «το 2023 ίσως αποδειχθεί κομβικό – αν και η ίδια πρόβλεψη συνόδευε και το 2022 πέρυσι τέτοια εποχή. Η σημερινή διελκυστίνδα με την Τουρκία δεν είναι βιώσιμη και η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης σε στρατιωτικό επίπεδο αυξάνεται με κάθε ημέρα που περνά μέσα σε συνθήκες έντασης και απειλών. Μια συζήτηση έστω με τις γνωστές φόρμες (διερευνητική, πολιτικός διάλογος,  ΜΟΕ) δεν έχει προοπτικές όσο η ατζέντα επιβαρύνεται με απαράδεκτα θέματα όπως η αποστρατιωτικοποίηση. Όμως, η Αθήνα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιδράσει σε μια πιθανή διπλωματική επίθεση “συνεννόησης” από την Άγκυρα. Σενάρια που αφορούν πολυμερή σχήματα διαπραγμάτευσης αλλά και διμερή επικοινωνία είναι ρεαλιστικά ενδεχόμενα. Καλό είναι η πρωτοβουλία να μην αφεθεί στην άλλη πλευρά».  

Η Αθηνά Λινού, καθηγήτρια Επιδημιολογίας Πρόεδρος Ινστιτούτου Prolepsis, κάνοντας ανασκόπηση του 2022 πιστεύει ότι «είναι πλέον βέβαιο ότι η πανδημία βοήθησε σημαντικά στην κατανόηση της βασικής αρχής ότι κρίσεις αυτού του τύπου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο από τις υγειονομικές αρχές και τους λειτουργούς υγείας. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά αποδείχτηκε ότι η συνεργασία μεταξύ όλων των κρατικών φορέων είναι εκείνη η οποία θα διευκολύνει την αντιμετώπιση των κρίσεων, είτε αυτές είναι κρίσεις μόνο υγειονομικές είτε κρίσεις που όπως οι πανδημίες είναι ταυτόχρονα και κοινωνικές και οικονομικές». Και όπως λέει στη συνέχεια «το τέλος αυτής της χρονιάς δε μας αφήνει μόνο με 15.000 λιγότερους Έλληνες που δεν θα τους είχαμε χάσει όλους αν είχαμε διαχειριστεί καλύτερα την πανδημία, δε μας αφήνει μόνο με δυσκολία να υπολογιστεί ο αριθμός ατόμων που υποφέρουν και θα συνεχίσουν να υποφέρουν από ψυχολογικά προβλήματα ή από long Covid. Μας αφήνει επίσης και δραματικά διχασμένους. Η ανθρωπότητα δεν είχε αντιμετωπίσει τόσο ευρύ κλίμα διχασμού και διαφωνίας ούτε καν στις περιπτώσεις των πολέμων ή και των εμφύλιων πολέμων.  Η ύπαρξη της ψευδούς πληροφορίας μέσα από τα social media δίχασε ακόμα και μέλη της ίδιας οικογένειας, πιστούς τις ίδιας θρησκείας, πολίτες του ίδιου κράτους ή ακόμα και κατοίκους της ίδιας γειτονιάς».

Τέλος, ο Κωνσταντίνος Φίλης, διεθνολόγος, Διευθυντής Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων, περιγράφοντας όσα γίνονται στα Βαλκάνια πιστεύει ότι «στη δική μας περιοχή, στα μεν Βαλκάνια επανέρχονται με προβληματικό τρόπο οι εκκρεμότητες που δεν έχουν διευθετηθεί, με την ευρωπαϊκή  προοπτική των δυτικών Βαλκανίων να απομακρύνεται, δημιουργώντας σύγχυση  και δίνοντας την ευκαιρία σε δυνάμεις εκτός  περιοχής να  παρεμβαίνουν στις εξελίξεις, στη δε  Ανατολική  Μεσόγειο οι εκλογικές  αναμετρήσεις  σε Κύπρο, Ελλάδα και Τουρκία δεν αφήνουν περιθώριο θετικών ανατροπών τουλάχιστον μέχρι το πρώτο εξάμηνο του νέου έτους».

Οι γνωρίζοντες, ωστόσο, παρατηρούν με μεγάλο ενδιαφέρον πως διαμορφώνονται οι πραγματικές ποιοτικές κοινωνικές τάσεις και ειδικότερα σε εκείνα τα θέματα που προκαλούν την ανησυχία και την αγωνία των πολιτών. Και όλα δείχνουν πως παρά την δημοσκοπική και πολιτική ηγεμονία της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού, οι πολιτικές εξελίξεις το επόμενο διάστημα θα σηματοδοτηθούν από την κατάσταση που θα επικρατήσει σε όλα το φάσμα της οικονομίας.

Αυτός, άλλωστε, είναι και ο βασικός λόγος που θα οδηγήσει -εάν οδηγήσει- τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε τυχόν αποφάσεις για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.

Τα ευρήματα είναι συγκλονιστικά:

Το 55% των πολιτών θεωρούν πως τα πράγματα θα πάνε άσχημα στην οικονομία και μόνο το 13,8% θεωρούν πως πάνε καλά. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως ακόμα και η συντριπτική πλειονότητα των ψηφοφόρων της Ν.Δ του Ιουλίου του 2019 πιστεύουν πως η κατάσταση στην οικονομία εξελίσσεται αρνητικά.

Το 61,5% θεωρεί πως η κατάσταση της οικονομίας σήμερα είναι κακή και πολύ κακή. Μόλις το 8% εχει αντίθετη άποψη! Το 62% λέει πως το εισόδημα των οικογενειών έχει μειωθεί λόγω πανδημίας και πως θα μειωθεί ακόμα περισσότερο.

Αναλυτικά και όπως δείχνουν οι πίνακες:

–Η λέξη «φόβος» σε ποσοστό 49% εκφράζει περισσότερο τους πολίτες για το παρόν και το μέλλον της χώρας, ακολουθεί η «ελπίδα» με ποσοστό 41,4%, η «οργή» με 37,3% και η «ντροπή» με 26,8%.

-Σε ό,τι αφορά τους δείκτες αισιοδοξίας και συγκεκριμένα στο ερώτημα «πώς πιστεύετε ότι πάνε τα πράγματα γενικά στη χώρα μας», το 54,6% απαντά «Πολύ άσχημα-Αρκετά άσχημα», ενώ το 13,8% απαντά «Πολύ καλά-Αρκετά καλά».

Στο ερώτημα, «πώς κρίνετε σε γενικές γραμμές σήμερα την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας», το 61,5% απαντά «Πολύ κακή – κακή» και το 8,1 % απαντά «Πολύ καλή-καλή».

Κορωνοϊός

Η πανδημία του Covid -19 έχει αφήσει βαθιά σημάδια στην ζωή της χώρας, όπως και στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Ως προς το υγειονομικό σκέλος της πανδημίας, το 75,3% των ερωτηθέντων φοβάται μια έξαρση της πανδημίας στο επόμενο χρονικό διάστημα, ενώ το 63,4% ανησυχεί με την πιθανότητα να ασθενήσει προσωπικά ή να ασθενήσει κάποιο μέλος της οικογένειας, κυρίως ηλικιωμένοι.

Το 62,1% των πολιτών απαντά ότι «το εισόδημα του νοικοκυριού έχει ήδη μειωθεί λόγω της πανδημίας» και «το εισόδημα του νοικοκυριού θα μειωθεί λόγω της πανδημίας το επόμενο χρονικό διάστημα».

Ελληνοτουρκικές Σχέσεις

Στο ερώτημα «Πόσο πιθανό θεωρείται ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας στη διάρκεια των επόμενων 12 μηνών», οι πολίτες με ποσοστό 66% απαντούν «πολύ» και «αρκετά».