Όπως τόνισε, ο μόνος δρόμος για να επιτύχει το Ισραήλ ασφάλεια είναι μέσω διαπραγματεύσεων, ωστόσο θα πρέπει πρώτα να αποδεχθεί πλήρη κατάπαυση του πυρός.

«Αν το Ισραήλ πιστεύει ότι μέσω των παραβιάσεων και της καταστροφής των χωριών στα σύνορα μπορεί να εξασφαλίσει ασφάλεια», είπε ο Αούν, «τότε κάνει λάθος, γιατί το έχει δοκιμάσει και στο παρελθόν χωρίς αποτέλεσμα».

Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε στις 16 Απριλίου, παρατάθηκε για επιπλέον τρεις εβδομάδες, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια συνομιλιών στην Ουάσιγκτον με τους πρέσβεις του Ισραήλ και του Λιβάνου, παρά τη συνεχιζόμενη βία στα σύνορα.

Κατά τις επαφές αυτές, ενημερώθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις στον Λίβανο, ενώ εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επίτευξη δεκαήμερης εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη η λιβανέζικη κυβέρνηση να ασκεί πλήρη κυριαρχία σε ολόκληρη την επικράτειά της, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα διατηρεί στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και πολύ καλές σχέσεις με τον Λίβανο.

Παράλληλα, δήλωσε την ετοιμότητα της χώρας να συμβάλει όπου χρειαστεί, ενώ τόνισε ότι η διατήρηση της εκεχειρίας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.

Σπύρος Σιδέρης

Όποια κι αν είναι η απάντηση, η ουσία παραμένει: οι αιχμές του κινδυνεύουν να λειτουργήσουν ως πολιτικό άλλοθι για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου ώστε να επεκτείνει τη στρατιωτική εκστρατεία προς τον Λίβανο, επικαλούμενος τη μη αποκλειστικότητα των όπλων στα χέρια του κράτους και την «αδυναμία» της Βηρυτού να επιβάλει την αρχή αυτή.

Στη Βηρυτό, η ανάγνωση των σχολίων του Μπαράκ είναι σχεδόν ομόφωνη: συνιστούν προειδοποίηση που, αν δεν διαχειριστεί σωστά, μπορεί να εξελιχθεί σε πράσινο φως για κλιμάκωση. Πολιτικές πηγές υπογραμμίζουν ότι το σήμα αυτό εκπέμπεται ενώ η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει ήδη αποδεχθεί, κατ’ αρχήν, τα βήματα ενός αμερικανικού «οδικού χάρτη» για σταδιακή επιβολή της αποκλειστικότητας των όπλων στο κράτος και αποκλιμάκωση στη μεθόριο. Τονίζουν ακόμη ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι δύσκολο να ασκηθεί συμμετρική πίεση στον Νετανιάχου για την τήρηση αντίστοιχων δεσμεύσεων, εφόσον το πολιτικό πλαίσιο μετατίθεται από μια τεχνική μεσολάβηση σε κατηγορία κατά της λιβανικής κυβέρνησης.

Κύκλοι προσκείμενοι στους «Φίλους του Λιβάνου» στο εξωτερικό εκφράζουν ανάλογο σκεπτικισμό. Το ερώτημα που αιωρείται είναι αν η ένταση που καταγράφηκε στην πρόσφατη συνεδρίαση της Διεθνούς Επιτροπής Παρακολούθησης για την εκεχειρία –παρουσία της Μόργκαν Ορτάγκους, αναπληρώτριας ειδικής απεσταλμένης του Αμερικανού προέδρου για τη Μέση Ανατολή– προϊδέαζε για πιο σκληρή γραμμή εκ μέρους των ΗΠΑ ή αν επρόκειτο για παρερμηνεία. Ο λιβανικός παράγοντας, πάντως, διαβεβαιώνει ότι δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση περί δυσαρέσκειας προς το σχέδιο του στρατού για σταδιακή επιβολή της αποκλειστικότητας των όπλων, αρχής γενομένης από την πλήρη ανάπτυξη των Ενόπλων Δυνάμεων νότια του Λιτάνι μέχρι τη διεθνή μεθόριο.

Βουλευτικές πηγές στη Βηρυτό, εμφανώς ενοχλημένες, μιλούν για «ατόπημα διπλωματικού πρωτοκόλλου» εκ μέρους του Μπαράκ: ως μεσολαβητής δεν οφείλει να προσφέρει «δωρεάν στήριξη» στον Νετανιάχου τη στιγμή που ο λιβανικός λόγος ετοιμάζεται για το βήμα της Γενικής Συνέλευσης. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι ο λιβανικός στρατός έχει ήδη ξεκινήσει συλλογή παράνομου οπλισμού από παλαιστινιακά στρατόπεδα τόσο νότια όσο και βόρεια του Λιτάνι, ενώ η πλήρης ανάκτηση σημείων στη γραμμή επαφής εμποδίζεται από τη συνεχιζόμενη ισραηλινή κατοχή προκεχωρημένων θέσεων παρατήρησης.

Η επόμενη κρίσιμη καμπή συνδέεται με το μηνιαίο δελτίο της Στρατιωτικής Ηγεσίας, κατ’ εντολή του Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο θα αποτιμήσει την πρόοδο της πρώτης φάσης του σχεδίου. Το έγγραφο αναμένεται πριν από το τέλος της πρώτης εβδομάδας του Οκτωβρίου και θα αποτελέσει βάση αξιολόγησης από τη Διεθνή Επιτροπή Παρακολούθησης και την άτυπη Ομάδα Φίλων του Λιβάνου. Η επιλογή του Μπαράκ να προεξοφλήσει, με δημόσιες κατηγορίες, την επάρκεια της λιβανικής προσπάθειας θεωρείται από πολιτικούς παρατηρητές στρατηγικό σφάλμα. Αν η αμερικανική διοίκηση υιοθετήσει τις θέσεις του, η Ιερουσαλήμ μπορεί να εκλάβει το σήμα ως συναίνεση για διεύρυνση της εκστρατείας προς τον βορρά· αν όχι, η παρέμβαση κινδυνεύει να καταγραφεί ως θορυβώδες προσωπικό στίγμα με υψηλό επικοινωνιακό κόστος.

Στο εσωτερικό της λιβανικής σκηνής, αρκετοί βλέπουν πίσω από τη ρητορική Μπαράκ μια προσπάθεια χαράξεως γραμμής για τον νέο Αμερικανό πρέσβη, Μισέλ Ίσσα, λίγο πριν διαδεχθεί τη Λίζα Τζόνσον. Κατά τις ίδιες αναγνώσεις, ο Μπαράκ επέλεξε να αποχαιρετήσει τον ρόλο του με σκληρές διατυπώσεις, προκειμένου να δεσμεύσει τον διάδοχό του σε ανυποχώρητη στάση έναντι της κυβέρνησης της Βηρυτού. Η στοχοποίηση της Χεζμπολάχ και του Ιράν ως βασικών εμποδίων στην αποκλειστικότητα των όπλων βρίσκει, άλλωστε, πρόθυμα ακροατήρια τόσο στον αραβικό όσο και στον δυτικό κόσμο.

Η Χεζμπολάχ παραμένει στο επίκεντρο της εσωτερικής συζήτησης. Οι επικριτές της μιλούν για δημόσια επίδειξη ισχύος και διατήρηση οπλισμού, συνοδευόμενες από δυσπιστία προς την UNIFIL και παρεμπόδιση περιπολιών στο πλαίσιο του ψηφίσματος 1701, ενός πλαισίου που ουδέποτε εφαρμόστηκε πλήρως από τον Αύγουστο του 2006. Κεντρικές πηγές διερωτώνται κατά πόσο εξυπηρετείται το συλλογικό συμφέρον όταν εκπέμπονται διπλά μηνύματα, επισημαίνοντας ότι η εμπλοκή της οργάνωσης στη Γάζα επέφερε πλήγματα που διατάραξαν την ισορροπία αποτροπής και τους κανόνες εμπλοκής στα βόρεια σύνορα. Παράλληλα, ο σεΐχης Ναΐμ Κάσεμ απηύθυνε κάλεσμα για κλείσιμο της εσωτερικής σελίδας και διάλογο με τη Σαουδική Αραβία, χαιρετίζοντας τη συμπόρευση των τριών κορυφαίων θεσμικών παραγόντων του Λιβάνου στην καταδίκη των ισραηλινών πληγμάτων· σχεδόν αμέσως, όμως, βουλευτές του χώρου επανήλθαν σε σκληρή γραμμή κατά του πρωθυπουργού Ναγουάφ Σαλάμ, κατηγορώντας την κυβέρνησή του για εκτέλεση ξένων εντολών, ιδίως αμερικανικών, εξέλιξη που θολώνει το μήνυμα εκτόνωσης.

Για τη Βηρυτό, η τριπλή πρόκληση παραμένει δύσκολη: πρώτον, η εμπέδωση της αποκλειστικότητας των όπλων στο κράτος με πλήρη ανάπτυξη των Ενόπλων Δυνάμεων νότια του Λιτάνι· δεύτερον, η πολιτικο-διπλωματική διαχείριση της έντασης στη μεθόριο κατά τρόπο που να μην εκλαμβάνεται ως υποχώρηση ικανή να προκαλέσει εσωτερικές ρωγμές· και τρίτον, η διατήρηση διεθνούς στήριξης, ιδίως από Ουάσινγκτον και Παρίσι, χωρίς ο Λίβανος να μετατραπεί σε πεδίο αναπλήρωσης ευρύτερων γεωπολιτικών επιδιώξεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επαναβεβαίωση της εκεχειρίας και η ενίσχυση της UNIFIL με σαφείς κανόνες εμπλοκής, διαφάνεια στις περιπολίες και στενό συντονισμό με τον λιβανικό στρατό συνιστούν τον πιο ρεαλιστικό διάδρομο αποκλιμάκωσης. Η κυβέρνηση Σαλάμ οφείλει να επικοινωνήσει πειστικά τη σταδιακή πρόοδο –στις κατασχέσεις οπλισμού, στην ανακατάληψη σημείων και στη διευκόλυνση της ανθρωπιστικής πρόσβασης– ώστε να αφαιρέσει επιχειρήματα από όσους πιέζουν για στρατιωτική λύση.

Η πολιτική οικονομία της κρίσης δείχνει πόσο ευαίσθητες είναι οι αγορές, οι ροές κεφαλαίων και οι ανθρωπιστικές γραμμές στον Λίβανο απέναντι σε σήματα αστάθειας. Ένα «θερμό» φθινόπωρο θα σήμαινε αναταράξεις στη συναλλαγματική ισοτιμία με πρόσθετη πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, πλήγμα στο διασυνοριακό εμπόριο και στις λιμενικές λειτουργίες, καθώς και διακινδύνευση των ανθρωπιστικών διαδρόμων προς τις πληγείσες κοινότητες του νότου. Σε αυτή τη σκηνή, ο διεθνής ρόλος της Σαουδικής Αραβίας και της Γαλλίας είναι διπλός: από τη μια, προσφέρουν διπλωματική ομπρέλα για το πολιτικό σκέλος· από την άλλη, μπορούν να στηρίξουν στοχευμένα την οικονομική και ανθρωπιστική σταθερότητα. Η σύζευξη αυτών των δύο παραμέτρων θα μπορούσε να μετατρέψει τον Οκτώβριο από μήνα ρίσκου σε μήνα προσυμφωνιών, υπό την προϋπόθεση ότι Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ θα παγώσουν μονομερείς κινήσεις που εντείνουν την ένταση.

Ενόψει των άμεσων αναγκών, τρεις προτεραιότητες προβάλλουν καθαρά και αλληλοσυμπληρούμενα. Πρώτον, απαιτείται δημόσια αποσαφήνιση από την Ουάσινγκτον ότι οι δηλώσεις του Τομ Μπαράκ δεν συνιστούν εντολή πίεσης προς τη Βηρυτό αλλά υπενθύμιση των στόχων του οδικού χάρτη· χωρίς αυτό, ο κίνδυνος παρερμηνειών είναι μεγάλος. Δεύτερον, χρειάζεται ένα διαβαθμισμένο χρονοδιάγραμμα από Υπουργικό Συμβούλιο και Στρατό για την Πρώτη Φάση νότια του Λιτάνι, με μετρήσιμους δείκτες –όπως αριθμό σημείων ελέγχου, περιπολιών και κατασχέσεων– που θα δημοσιοποιούνται μηνιαίως, ώστε να θωρακίζεται η κυβέρνηση απέναντι στην εξωτερική κριτική. Τρίτον, είναι κρίσιμη η διατήρηση λειτουργικών καναλιών με τη Χεζμπολάχ για μια τακτική συνύπαρξη επί του πεδίου σχετικά με κανόνες εμπλοκής, ασφάλεια της UNIFIL και έγκαιρες προειδοποιήσεις κινήσεων, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα που ανάβουν αστραπιαία τη φωτιά.

Τελικά, οι λέξεις έχουν βάρος όταν εκφέρονται σε μεθοριακές ζώνες – και οι δηλώσεις του Τομ Μπαράκ το επιβεβαιώνουν. Στον Λίβανο, όπου η πολιτική ισορροπία είναι εξίσου εύθραυστη με τη στρατιωτική, μια αβλεψία στον τόνο μπορεί να εξελιχθεί σε πυροκροτητή. Η Βηρυτός έχει συμφέρον να επιδείξει απτά βήματα για την αποκλειστικότητα των όπλων και την ασφάλεια του νότου· η Ουάσινγκτον έχει συμφέρον να αποσαφηνίσει ότι δεν επιδιώκει μετωπική ρήξη· και η Ιερουσαλήμ έχει συμφέρον να μη μετατρέψει ένα διπλωματικό εργαλείο σε αιχμή εισβολής. Αν επικρατήσει αυτό το μοτίβο, οι δηλώσεις του Μπαράκ θα αποδειχθούν μια παρένθεση στη δύσκολη διαπραγμάτευση. Διαφορετικά, ίσως αποδειχθούν η στιγμή όπου η περιοχή γλίστρησε από τη ρητορική πίεση σε μια νέα πραγματική σύγκρουση. Ως τότε, ο Λίβανος θα συνεχίσει να ισορροπεί πάνω σε μια λεπτή γραμμή: ανάμεσα στη διπλωματία και την πυρά, στην κρατική ευθύνη και την παραστρατιωτική ισχύ, στη διεθνή στήριξη και τα επί του πεδίου τετελεσμένα—και σε αυτό το σκηνικό, κάθε λέξη και κάθε σιωπή είναι πολιτική πράξη.

Σπύρος Σιδέρης

Το αξιοσημείωτο σε αυτή τη φόρμουλα είναι ότι είναι «μερική», δεδομένων των φιλοδοξιών που εγείρει, είτε σε σχέση με τους Σύρους πρόσφυγες είτε με τη χάραξη των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ της Συρίας και των γειτόνων της.

Σε αντίθεση με τους προέδρους του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη και της Ελλάδας Κυριάκο Μητσοτάκη που βρέθηκαν στο Μέγαρο των Ηλυσίων, ο πρόεδρος της Συρίας Άχμαντ αλ Σαράα επικοινώνησε «εξ αποστάσεως». Ο Μακρόν δήλωσε ότι δεν αποκλείεται να προσκληθεί ο Αλ Σαράα να επισκεφθεί το Παρίσι και θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τις επόμενες εβδομάδες, αλλά έθεσε ως προαπαιτούμενο την εκπλήρωση ορισμένων προϋποθέσεων και δεδομένων που σχετίζονται με την εξέλιξη της κατάστασης στην ίδια τη Συρία.

• Αξίζει να σημειωθεί ότι η επικοινωνία με τον Αλ-Σαράα πραγματοποιήθηκε σε τρία στάδια: Διμερώς με τον Μακρόν, τριμερώς με τους προέδρους της Γαλλίας και του Λιβάνου και πενταμερώς με τους τέσσερις προέδρους. Τα συμπεράσματά της ήταν η γέννηση ενός «οδικού χάρτη» που συμπεριλήφθηκε υπό τον τίτλο «Πενταμερής της Ανατολικής Μεσογείου».

Η μεγαλύτερη απουσία στο Παρίσι ήταν αναμφίβολα η Τουρκία, η οποία ασχολείται με την οριοθέτηση των συνόρων όχι μόνο με τη Συρία, αλλά και, κυρίως, με την Κύπρο και την Ελλάδα. Ενώ οι σχέσεις μεταξύ Άγκυρας, Αθήνας και Λευκωσίας έχουν σε μεγάλο βαθμό ηρεμήσει μετά από μια περίοδο έντασης που παραλίγο να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος και η Ελλάδα φοβούνται μια συμφωνία για την οριοθέτηση των συνόρων μεταξύ Συρίας και Τουρκίας που θα ήταν επιζήμια για τα συμφέροντα και τα δικαιώματά τους, δεδομένης της στενής σχέσης μεταξύ του νέου συριακού καθεστώτος και της Τουρκίας.

Πολλοί παρατηρητές συγκρίνουν τις δύο αυτές χώρες με την κατάσταση μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης, η οποία κατέληξε σε μια συμφωνία οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων που εξόργισε την Αίγυπτο, την Κύπρο και την Ελλάδα.

• Δεν είναι μυστικό ότι η Γαλλία τάχθηκε στο πλευρό της Ελλάδας στο αποκορύφωμα της κλιμάκωσης της κρίσης με την Τουρκία, έστειλε ναυτικά σκάφη για να υποστηρίξει το ελληνικό ναυτικό και σύναψε στρατηγική συμφωνία με την Αθήνα. Τα παραπάνω δείχνουν το κρυφό χαρτί της συνάντησης στο Παρίσι και την επιθυμία των τριών ευρωπαϊκών χωρών να «συμβαδίσουν» με τις νέες συριακές αρχές, ώστε να μην υλοποιηθεί το σενάριο που φοβούνται.

Ο «οδικός χάρτης» χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια: Άρση των κυρώσεων, οικονομικές δεσμεύσεις, το προσφυγικό ζήτημα, οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και, τέλος, συριακή κυριαρχία.

Οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες υποστήριξαν την άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας, «σύμφωνα με τα συμπεράσματα που ενέκρινε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 20 Μαρτίου», σημειώνοντας την αναστολή ορισμένων τομεακών κυρώσεων της ΕΕ για τις μεταφορές και την ενέργεια τον Φεβρουάριο.

Το πιο σημαντικό είναι ότι «συμφώνησαν να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους στο πλαίσιο της ΕΕ για να επιτύχουν την άρση άλλων κυρώσεων και να ενθαρρύνουν άλλους διεθνείς εταίρους να πράξουν το ίδιο».

• Ωστόσο, σε αυτόν και σε άλλους τομείς, θέλησε να διατηρήσει ένα χαρτί πίεσης προς τη Δαμασκό αναφέροντας ότι «θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση στη Συρία». Η ΕΕ έχει τονίσει στο παρελθόν το ενδεχόμενο να ανατρέψει την άρση των κυρώσεων, εάν η κατάσταση στη Συρία δεν κινηθεί προς τη σωστή κατεύθυνση.

Σε συνέχεια της διάσκεψης των Βρυξελλών που πραγματοποιήθηκε στις 17 Μαρτίου, οι τρεις Ευρωπαίοι εξέφρασαν τη «δέσμευσή τους να αυξήσουν την οικονομική βοήθεια για την ανοικοδόμηση της Συρίας», στο πλαίσιο της συνέχειας της διάσκεψης των Βρυξελλών.

Ωστόσο, έσπευσαν να επισημάνουν ότι η δέσμευση αυτή «βασίζεται στην αποτελεσματική εφαρμογή από τις συριακές μεταβατικές αρχές μιας σειράς ειδικών μέτρων», το πρώτο από τα οποία είναι η διαδικασία «πολιτικής μετάβασης», δηλαδή «ο σχηματισμός μιας κυβέρνησης χωρίς αποκλεισμούς που θα σέβεται και θα εκπροσωπεί όλες τις συνιστώσες της συριακής κοινωνίας, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους».

• Σε επίπεδο ασφάλειας, οι τέσσερις χώρες καλούν τη Δαμασκό να «συντονίσει αποτελεσματικά τις δυνάμεις των συριακών αρχών με τους υφιστάμενους διεθνείς αντιτρομοκρατικούς μηχανισμούς, ιδίως με τον συνασπισμό κατά του ISIS (Operation Inherent Resolve)», ενώ χαιρετίζουν τη συμφωνία του περασμένου μήνα μεταξύ της Δαμασκού και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), οι οποίες αργότερα απέρριψαν τη νέα κυβέρνηση λόγω της υποεκπροσώπησής τους.

Τέλος, οι Ευρωπαίοι κάλεσαν τη Δαμασκό να παράσχει «αποτελεσματική προστασία σε όλους τους πολίτες της Συρίας, ανεξάρτητα από την καταγωγή και τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, καθώς και αποτελεσματική και ουσιαστική λογοδοσία για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά αμάχων, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της πρόσφατης βίας στη δυτική ακτή της Συρίας». Υπογράμμισαν επίσης τη σημασία της «πλήρους μεταβατικής δικαιοσύνης, η οποία είναι απαραίτητη για τη διαδικασία συμφιλίωσης».

• Με άλλα λόγια, οι Ευρωπαίοι αρνούνται να δώσουν «λευκή επιταγή» στις νέες αρχές, κρατώντας τις συριακές εξελίξεις στο μικροσκόπιο και θεωρώντας το «οικονομικό χαρτί ως κρίσιμο» για να ωθήσουν τη Δαμασκό στον δρόμο που επιθυμούν, δεδομένης της οικονομικής δυσπραγίας που υφίσταται η χώρα λόγω των συνεχιζόμενων κυρώσεων που της έχουν επιβληθεί εδώ και χρόνια.

Η βοήθεια δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη διευθέτηση του φακέλου των Σύριων προσφύγων στις γειτονικές χώρες. Το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες φοβούνται τη συνέχιση της συριακής μετανάστευσης στα εδάφη τους.

Στην Κύπρο, για παράδειγμα, οι Σύριοι αποτελούν το 3% του πληθυσμού του νησιού. Ο οδικός χάρτης προτείνει «μια περιφερειακή προσέγγιση που θα φέρει σε επαφή τους αρμόδιους διεθνείς δωρητές και τις χώρες που φιλοξενούν Σύριους πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισμένους, καθώς και εξειδικευμένα ιδρύματα και αναπτυξιακές τράπεζες, ενσωματώνοντας την ανθρωπιστική βοήθεια, την ανοικοδόμηση, την αποκατάσταση των μέσων διαβίωσης και την οικονομική ανάπτυξη, ώστε να διασφαλιστεί ένα κατάλληλο περιβάλλον για την επιστροφή των Σύριων προσφύγων στις εστίες τους με ασφάλεια και αξιοπρέπεια».

Το ζήτημα της θωράκισης των θαλάσσιων συνόρων έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες φοβούνται τη συνεχιζόμενη μετανάστευση των Σύριων στα εδάφη τους.

Όσον αφορά το θέμα της οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων, οι τρεις Ευρωπαίοι προτίμησαν να υπενθυμίσουν τις γενικές αρχές που διέπουν τον τομέα αυτό, χωρίς να υπεισέλθουν σε ενδεχόμενες μετέπειτα διαφορές.

• Ως εκ τούτου, περιορίστηκαν στο να «υποστηρίξουν την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων της Συρίας με βάση το διεθνές ναυτικό δίκαιο, ιδίως τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα των γειτονικών ευρωπαϊκών χωρών, και δεσμεύτηκαν να συγκροτήσουν τις κατάλληλες επιτροπές για το σκοπό αυτό».

Ακολούθησαν επίσης την ίδια προσέγγιση όσον αφορά τη διατήρηση της συριακής κυριαρχίας. Ο οδικός χάρτης αναφέρει ότι «υποστηρίζουν τον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας της Συρίας, ιδίως όσον αφορά τις παραβιάσεις και τις παρεμβάσεις από τα ενδιαφερόμενα ξένα μέρη, και καλούν για την πλήρη αποχώρησή τους από το συριακό έδαφος».

Η τελευταία παράγραφος του οδικού χάρτη είναι αξιοσημείωτη για την προτίμησή της στην «ανωνυμία», πιθανότατα λόγω της επιθυμίας να μην κατονομάσει άμεσα το Ισραήλ.

Ωστόσο, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής, ο πρόεδρος Μακρόν δεν δίστασε να αναφερθεί ονομαστικά στο Ισραήλ και η ανακοίνωση που εξέδωσε το Ελιζέ την Κυριακή μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου περιλάμβανε μια παράγραφο που καλούσε το Ισραήλ να αποσυρθεί από το συριακό έδαφος.

Μετά το πρόσφατο μνημόνιο συνεργασίας για την εξεύρεση και την εξόρυξη υδρογονανθράκων,  δύο ακόμη συμφωνίες, στρατιωτικού χαρακτήρα αυτήν την φορά, συνήψαν η Τουρκία και ο Λίβανος στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία αλλά και τις επίσημες ανακοινώσεις που ακολούθησαν, η πρώτη συμφωνία αφορά τη «βελτίωση των ικανοτήτων της πολεμικής αεροπορίας της Λιβύης χάρη στην τουρκική τεχνογνωσία στον τομέα αυτό», ενώ η δεύτερη συμφωνία περικλείει «αρκετές συμβάσεις εφαρμογής που σχετίζονται με τη συμφωνία ασφαλείας που υπογράφηκε το 2019» από την Άγκυρα και την πρώην κυβέρνηση της Τρίπολης. Αν και οι δύο αυτές συμφωνίες δεν αφορούν άμεσα την Χώρα μας, το ερώτημα που τίθεται, ανάμεσα στα άλλα, είναι με το γιατί η Τουρκία δείχνει αυτήν την ιδιαίτερη προτίμηση για την λιβανέζικη πλευρά.

Εδώ, τα πράγματα μόνον ως απλά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν, γιατί αυτό που κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή του Λιβάνου είναι η παρατεταμένη ρευστότητα. Άλλωστε, το μνημόνιο συνεργασίας, στις αρχές Οκτωβρίου, υπεγράφη βιαστικά στον Λίβανο, εγείροντας τις αντιδράσεις του λιβανέζικου κοινοβουλίου που το έκρινε παράνομο, ενώ και αυτές οι δύο συμφωνίες υπεγράφησαν, χωρίς όμως να έχουν τροφοδοτήσει αντιδράσεις, από τον Υπουργό Άμυνας της Τουρκίας Χουλουσί Ακάρ.

Την λιβανέζικη πλευρά εκπροσώπησε ο Πρωθυπουργός του Λιβάνου, Αμπντελχαμίντ Ντμπέïμπα, αν και η εκτελεστική λειτουργία κατανέμεται ανάμεσα στον Πρωθυπουργό και τον Πρόεδρο Μισέλ Αούν, ο οποίος θεωρείται ότι κινεί τα πολιτικά νήματα, ότι λαμβάνει τις σημαντικές πολιτικές αποφάσεις, σε μια χώρα, όμως, που μαστίζεται από σοβαρές, αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις και η οποία περιμένει να οριστικοποιηθεί το πολιτικό status στις κορυφές του κράτους.

Το Κοινοβούλιο της χώρας απέτυχε στα τέλη Σεπτεμβρίου να εκλέξει νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας μετά από έναν πρώτο γύρο ψηφοφορίας, χωρίς να έχει βρεθεί ακόμη συναίνεση για την επιλογή του διαδόχου του απερχόμενου αρχηγού κράτους, Μισέλ Αούν, παρά την πρωτοφανή οικονομική κρίση.

Οι βαθιές διχόνοιες εντός της Συνέλευσης εγείρουν φόβους ότι ο Λίβανος θα μπορούσε να βρεθεί ξανά χωρίς Πρόεδρο για μήνες, μετά τη λήξη της θητείας του Μισέλ Αούν στα τέλη Οκτωβρίου, γεγονός που θα υπονόμευε ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη των πιστωτών.

Η εκλογή του σημερινού Προέδρου έγινε το 2016 και πραγματοποιήθηκε μετά από σχεδόν τριάντα μήνες προεδρικής «χηρείας». Είναι ενδεικτικό του πολιτικού χάους, το οποίο επικρατεί στον Λίβανο, ότι οι βουλευτές προσπάθησαν – εις μάτην – σαράντα πέντε φορές, μέχρι να καταλήξουν σε συναίνεση για έναν υποψήφιο. 

Το φαινόμενο χρονολογείται από πολύ παλιά, αλλά, από το 2019, ο Λίβανος έχει βυθιστεί σε μια βαθιά οικονομική κρίση, με μεγάλο μέρος του πληθυσμού να κατηγορεί την άρχουσα πολιτική ελίτ για κακοδιαχείριση και εκτεταμένη διαφθορά.

Κυρίως, όμως, ο Λίβανος βιώνει μια από τις χειρότερες οικονομικές κρίσεις στον κόσμο από τα μέσα του προπερασμένου αιώνα, μια κρίση που συνοδεύεται από  ιλιγγιώδη άνοδο των τιμών, «βουτιά» του εθνικού νομίσματος και σοβαρές ελλείψεις σε αγαθά πρώτης ανάγκης.

Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, τέσσερις στους πέντε Λιβανέζους ζουν τώρα κάτω από το όριο της φτώχειας, σε μια κατάσταση άνευ προηγουμένου φτωχοποίησης.

Οι αποφάσεις που λαμβάνουν οι πολιτικές αρχές, δεν χαίρουν προφανώς πολιτικής νομιμοποίησης, δεν τυγχάνουν νωπής λαϊκής αποδοχής. Ο θεσμικός τραγέλαφος του μνημονίου συνεργασίας ανάμεσα στην Λιβύη και την Τουρκία είναι πολύ πρόσφατος, όταν η ίδια η νομοθετική εξουσία της χώρας κατήγγειλε το μνημόνιο ως αντίθετο προ το Σύνταγμα και την υφιστάμενη νομοθεσία.

Για την Τουρκία όμως, αυτά είναι «ψιλά γράμματα», που δεν την εμποδίζουν να συνάπτει συμφωνίες.

«Η αιτία του ατυχήματος δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη. Θα μπορούσε να είχε συμβεί λόγω αμέλειας ή εξωτερικής επέμβασης από πυραύλους ή βομβιστικές επιθέσεις» φέρεται να δήλωσε ο Άουν, όπως μετέδωσε το τηλεοπτικό δίκτυο MTV.

Ο ίδιος ανέφερε ότι ζήτησε από τον πρόεδρο Μακρόν να παράσχει εναέριες φωτογραφίες προκειμένου να διαπιστωθεί εάν καταγράφηκαν τυχόν αεροσκάφη ή πύραυλοι στην περιοχή.

«Ζήτησα από τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, να μας παράσχει εναέριες φωτογραφίες για να προσδιορίσουμε εάν υπήρχαν αεροσκάφη ή πύραυλοι» πρόσθεσε ο πρόεδρος, σημειώνοντας ότι εάν το Παρίσι δεν ικανοποιήσει το αίτημα, η Βηρυτός θα ζητήσει από άλλες χώρες να το κάνουν.

Στους 154 ανέρχονται οι νεκροί από την έκρηξη στη Βηρυτό, όπως μετέδωσε νωρίτερα, σήμερα, το λιβανέζικο πρακτορείο ειδήσεων NNA, επικαλούμενο τον υπουργό Υγείας του Λιβάνου.

Ο υπουργός Υγείας, Χαμάντ Χάσαν, δήλωσεε πως ένας στους πέντε από τους περίπου 5.000 ανθρώπους που τραυματίστηκαν στην έκρηξη που σημειώθηκε την περασμένη Τρίτη, χρειάστηκε νοσηλεία και πως 120 βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση.

Η έκρηξη που ισοπέδωσε το λιμάνι της Βηρυτού οδήγησε την κυβέρνηση στην απόφαση να κηρύξει την πόλη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για δύο εβδομάδες, και να παραδώσει τον έλεγχο της ασφάλειας της πρωτεύουσας στον στρατό.

Οι ζημιές που προκάλεσε η έκρηξη ενδέχεται να ανέλθουν σε 10 με 15 δισεκατομμύρια δολάρια, εκτίμησε, από την πλευρά του, ο κυβερνήτης της Βηρυτού. Σημείωσε πως ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει τόσο τις άμεσες όσο και τις έμμεσες απώλειες που σχετίζονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Μεταξύ των νεκρών είναι και μια Ελληνίδα, ενώ ακόμη πέντε Έλληνες τραυματίστηκαν, με τους δύο εξ αυτών να βρίσκονται σε σοβαρή κατάσταση.

Συνελήφθησαν 16 υπάλληλοι του λιμανιού για την έκρηξη
Στη σύλληψη 16 υπαλλήλων του λιμανιού της Βηρυτού προχώρησαν οι αρχές του Λιβάνου, όπως έγινε γνωστό, χτες, Πέμπτη.