Ειδικότερα, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγήτρια την σύμβουλο Επικρατείας Γεωργία Ανδριοπούλου, με τέσσερεις αποφάσεις της (105-8/2026), έκρινε ότι οι διατάξεις του άρθρου πρώτου του νόμου 4093/2012, καθώς και της υπ΄ αριθμ. οικ. 2/83408/022/14.11.2012 αποφάσεως του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, που επέβαλαν μειώσεις στις αποδοχές των διπλωματικών υπαλλήλων του υπουργείου Εξωτερικών και των λοιπών συναφών κατηγοριών του ίδιου υπουργείου (κλάδου Εμπειρογνωμόνων, κλάδου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων και επιστημονικού προσωπικού της Ειδικής Νομικής Υπηρεσίας), αντίκεινται στις συνταγματικές αρχές της αναλογικότητας και της ισότητας στα δημόσια βάρη (άρθρα 25 παρ. 1 και 4 παρ. 5 του Συντάγματος).

Τόσο ο νόμος 4093/2012 όσο και η υπ΄ αριθμ. οικ. 2/83408/022/14.11.2012 απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, σύμφωνα με το ΣτΕ, «εφαρμόζοντας αποκλειστικά το εξισωτικό και, ως εκ τούτου, προδήλως απρόσφορο αριθμητικό κριτήριο της επίτευξης συγκεκριμένης μεσοσταθμικής μείωσης του μισθολογικού κόστους του Δημοσίου», παραβίασαν τις δύο εν λόγω συνταγματικές αρχές των άρθρων 25 παρ. 1 και 4 παρ. 5 του Συντάγματος.

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ είχαν προετοιμαστεί για ενδεχόμενη ήττα στο Ανώτατο Δικαστήριο, διαβεβαιώνοντας τον πρόεδρο ότι, εάν το Δικαστήριο ακύρωνε τους δασμούς του, θα υπήρχαν άλλοι τρόποι για την εφαρμογή τους.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ φέρεται να διαμαρτυρόταν έντονα σε ιδιωτικές συνομιλίες ότι το Ανώτατο Δικαστήριο καθυστερούσε υπερβολικά να εκδώσει απόφαση, σύμφωνα με αρκετές πηγές που έχουν γνώση των τοποθετήσεών του.

Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ, παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία όταν επέβαλε μονομερώς εκτεταμένους δασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο, σε μια ηχηρή ήττα για τον Λευκό Οίκο σε ένα ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής του.

Στην πρώτη του αντίδραση, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε «ντροπή» την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ότι υπερέβη τις αρμοδιότητές του επιβάλλοντας εκτεταμένους παγκόσμιους δασμούς, σύμφωνα με το CNN. Οι δηλώσεις Τραμπ έγιναν κατά τη διάρκεια του πρωινού που παρέθεσε στον Λευκό Οίκο για τους κυβερνήτες.

Είπε στους παριστάμενους ότι έχει στο μυαλό του ένα εναλλακτικό σχέδιο, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που ήταν παρόντα.

Με ψήφους 6-3, οι δικαστές επικύρωσαν την απόφαση κατώτερου δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία η χρήση του νόμου του 1977 για την επιβολή δασμών υπερέβη την αρμοδιότητά του. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα εξετάζοντας προσφυγές επιχειρήσεων που επλήγησαν από τους δασμούς και 12 πολιτειών των ΗΠΑ, στην πλειονότητά τους υπό διοίκηση των Δημοκρατικών, κατά της πρωτοφανούς μονομερούς επιβολής εισαγωγικών φόρων.

Ο Trump έχει αξιοποιήσει τους δασμούς ως βασικό εργαλείο οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής. Αποτέλεσαν άλλωστε τον πυρήνα του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου που ξεκίνησε με την έναρξη της δεύτερης προεδρικής του θητείας, προκαλώντας ένταση με βασικούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και εκτίναξη της διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας.

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ αποδίδει στο Κογκρέσο -και όχι στον πρόεδρο– την εξουσία επιβολής φόρων και δασμών. Ωστόσο, ο Trump επικαλέστηκε νομοθετική εξουσιοδότηση μέσω του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), για να επιβάλει δασμούς σχεδόν σε όλους τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Παράλληλα, έχει επιβάλει και πρόσθετους δασμούς βάσει άλλων νόμων που δεν αποτελούν αντικείμενο της συγκεκριμένης υπόθεσης και αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο των σχετικών εσόδων.

Ο νόμος IEEPA επιτρέπει στον πρόεδρο να ρυθμίζει το εμπόριο σε περίπτωση εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ο Trump ήταν ο πρώτος πρόεδρος που τον χρησιμοποίησε για την επιβολή δασμών, σε μια ευρύτερη στρατηγική διεύρυνσης των ορίων της εκτελεστικής εξουσίας, η οποία επεκτάθηκε σε πεδία όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι απομακρύνσεις αξιωματούχων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στο εσωτερικό και στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Εναλλακτικές

Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τους δασμούς ζωτικής σημασίας για την οικονομική ασφάλεια των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτούς η χώρα θα ήταν«ανυπεράσπιστη» και «κατεστραμμένη». Τον Νοέμβριο δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι χωρίς τους δασμούς «ο υπόλοιπος κόσμος θα γελούσε μαζί μας», κατηγορώντας χώρες όπως η Κίνα ότι εκμεταλλεύτηκαν τις ΗΠΑ.

Μετά την εκδίκαση της υπόθεσης σε χαμηλότερο βαθμό τον Νοέμβριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα εξετάσειεναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση αρνητικής απόφασης.Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent και άλλα στελέχη της κυβέρνησης έχουν αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν άλλες νομικές βάσεις, ώστε να διατηρήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους από τους δασμούς του Trump. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται διατάξεις που επιτρέπουν δασμούς για λόγους εθνικής ασφάλειας ή ως αντίμετρα έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.

Άμεση αντίδραση από την ΕΕ

Άμεση ήταν η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να καταργήσει του δασμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Ο εκπρόσωπος της ΕΕ τόνισε ότι «η Ένωση θα αναλύσει προσεκτικά τη συγκεκριμένη απόφαση του Δικαστηρίου και θα συνεχίσει να υποστηρίζει τους χαμηλούς δασμούς».

«Λαμβάνουμε υπόψη την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ και την αναλύουμε προσεκτικά. Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, καθώς επιδιώκουμε σαφήνεια σχετικά με τα βήματα που προτίθενται να λάβουν σε απάντηση σε αυτήν την απόφαση», δήλωσε ο εκπρόσωπος.

«Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εξαρτώνται από τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα στις εμπορικές σχέσεις. Συνεπώς, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε χαμηλούς δασμούς και να εργαζόμαστε για τη μείωσή τους», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό ότι με την απόφαση αυτή επιβεβαιώνεται η δυνατότητα να υπάρχουν, όπου είναι ανάγκη για λόγους περιβαλλοντικούς ή άλλους, ειδικά κίνητρα (bonus) σε ό,τι αφορά στα ύψη, στα δώματα, στις φυτεμένες στέγες, κ.λπ. Και αυτό είναι σημαντικό, διότι τα εργαλεία αυτά, είναι απολύτως απαραίτητα για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, ιδίως στις πυκνοδομημένες περιοχές, καθώς ο τρόπος που είναι σήμερα δομημένες οι μεγαλουπόλεις μας (μεγάλη κάλυψη, με μικρό ύψος), τις καθιστά μη βιώσιμες μακροχρόνια σε ένα περιβάλλον οξυνόμενης κλιματικής κρίσης και αυξημένων θερμοκρασιών» αναφέρει ο Θ. Σκυλακάκης και συνεχίζει:

«Τα κίνητρα αυτά θα προβλεφθούν συνεπώς, όπου αυτό καθίσταται αναγκαίο, στο πλαίσιο του τοπικού, πολεοδομικού σχεδιασμού, που βρίσκεται σε εξέλιξη, με αντίστοιχη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, η οποία θα αναληφθεί άμεσα, ώστε να υπάρχει ορατότητα και νομική ασφάλεια. Η κυβέρνηση υλοποιεί, άλλωστε, εδώ και τρία χρόνια το μεγαλύτερο πρόγραμμα τοπικού σχεδιασμού από συστάσεως του ελληνικού Κράτους, το οποίο θα μας επιτρέψει να καθιερώσουμε με τρόπο νομικά αδιαμφισβήτητο κίνητρα, όπως αυτά περιέχονται στο ΝΟΚ, εκεί που είναι πράγματι αναγκαία».

Καταλήγοντας, ο υπουργός Περιβάλλοντος τονίζει: «Ταυτόχρονα, θα αναλάβουμε πολλαπλές πρωτοβουλίες, ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα τοπικής διαφθοράς, που συνδέονται με την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας. Φαινόμενα που από την υπόθεση της Χαλκιδικής που αποκαλύφθηκε σήμερα, προκύπτει ότι μπορεί να είναι εκτεταμένα σε περιοχές και να αποκτούν την υπόσταση ακόμα και εγκληματικής οργάνωσης».

Οι οκτώ Συνταγματολόγοι, σε κοινή επιστολή τους, τονίζουν πως δεν μπορεί να παρακαμφθεί η ρητή απαγόρευση των ιδιωτικών πανεπιστημίων από το άρθρο 16, με βάση μία σύμφωνη με το ευρωπαϊκό ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του Συντάγματος.

«Στο άρθρο 16 του Συντάγματος προβλέπεται ρητά ότι η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση, ότι οι καθηγητές τους είναι δημόσιοι λειτουργοί και ότι η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται», αναφέρουν.

Αναλυτικά, το κείμενο που κατατέθηκε στη διαβούλευση του νομοσχεδίου για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια:

«Το νομοσχέδιο για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια γεννά ένα ζήτημα πολύ σοβαρότερο και από το ίδιο το μέλλον της Ανώτατης Παιδείας στην Ελλάδα. Διακυβεύει το μέλλον όχι απλώς του Κράτους Δικαίου αλλά της έννοιας του Δικαίου αυτής καθ’ εαυτήν. Γιατί η στοιχειώδης ανθρώπινη επικοινωνία, πολλώ δε μάλλον οι κανόνες Δικαίου, προϋποθέτουν μια ελάχιστη αντίληψη για το τι σημαίνουν οι λέξεις, είτε πρόκειται για απλές καθημερινές λέξεις είτε για έννοιες νομικές. Ναι, τα πάντα ρει και το νερό στο ποτάμι δεν είναι ποτέ το ίδιο, μας λέει ο Ηράκλειτος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λέξη “ποτάμι” μπορεί για κάποιον να υποδηλώνει και το βουνό και για κάποιον άλλο και τη θάλασσα. Έτσι και το Δίκαιο, για να διασφαλίσει την εξέλιξη και προσαρμογή του στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες διαθέτει μεθόδους ερμηνείας: συσταλτική, διασταλτική, συνδυαστική, τελεολογική. Όλες όμως έχουν ως όριο τη σημειολογία.

Οι λέξεις και η έννοιά τους έχουν μεγάλη σημασία για το Δίκαιο, γιατί αλλιώς δεν θα μιλούσαμε για υποχρεωτικούς κανόνες ρύθμισης της συμπεριφοράς αλλά για ενδεικτικές συμβουλές και ευγενικές υποδείξεις. Ακόμα μεγαλύτερη όμως σημασία έχουν οι λέξεις στο επίπεδο του Συντάγματος, γιατί αυτό καθορίζει με ποια διαδικασία παράγεται και τι όρια έχει το κοινό δίκαιο. Τρεις είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες που προβλέπει το Σύνταγμα για να πετύχει τη χρυσή τομή ανάμεσα στο απαραβίαστο του Δημοκρατικού πολιτεύματος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει, τη σταθερότητα και ασφάλεια της έννομης τάξης και την ευέλικτη προσαρμογή του σε διαρκώς μεταβαλλόμενα δεδομένα. Η πρώτη είναι οι λεγόμενες αόριστες νομικές έννοιες (ισότητα, κοινωνική αλληλεγγύη, χρηστά ήθη, κατάχρηση δικαιώματος κ.λπ.) που επιτρέπουν στο νομοθέτη, υπό τον έλεγχο πάντοτε των δικαστηρίων, να προσαρμόζει το περιεχόμενό τους στις σύγχρονες ανάγκες και αντιλήψεις.

Οι αόριστες νομικές έννοιες έχουν και αυτές τα ερμηνευτικά τους όρια. Από κει πέρα, αν μια συνταγματική διάταξη αποδειχθεί στην πορεία ξεπερασμένη και απρόσφορη, προβλέπεται η δεύτερη ασφαλιστική δικλείδα της συνταγματικής αναθεώρησης, με συγκεκριμένες τυπικές διαδικασίες και αυξημένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Η τρίτη και σπουδαιότερη δικλείδα είναι οι διατάξεις που το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει ως ανεπίδεκτες αναθεώρησης. Είναι αυτές που καθορίζουν το πολίτευμα και τις θεμελιώδεις αξίες που αποτελούν τον πυρήνα του (μορφή του πολιτεύματος και άρθ. 2 παρ. 1, άρθ. 4 παρ. 1, 4 και 7, άρθ. 5 παρ. 1 και 3, άρθ. 13 παρ. 1 και άρθρο 26). Χάρη σε αυτές μπορούμε να είμαστε ήσυχοι ότι δεν θα μας ανακοινωθεί ένα πρωί ότι για κάποιους λόγους, σοβαρούς έστω, το πολίτευμα έχει μεταβληθεί από προεδρευόμενη σε προεδρική ή βασιλευόμενη Δημοκρατία, οι λειτουργίες του κράτους δεν είναι τρεις αλλά πέντε ή δύο, η απόλαυση των πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων εξαρτάται από τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις και οι Έλληνες δεν είναι απολύτως ίσοι απέναντι του νόμου. Πώς εφαρμόζονται όλα αυτά στην περίπτωση του άρθρου 16 του Συντάγματος; Από το 1975 μέχρι σήμερα η παροχή της ανώτατης εκπαίδευσης αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση (άρθ. 16 παρ. 5), η απαγόρευση της ίδρυσης ανωτάτων σχολών από ιδιώτες (άρθ. 16 παρ. 8) και η ιδιότητα του δημοσίου λειτουργού για τους Καθηγητές ΑΕΙ (άρθ. 16 παρ. 6) είχε για όλους, δικαστές, νομικούς, καθηγητές, πολιτικούς και απλούς πολίτες την ίδια ακριβώς έννοια.

Μπορεί κάποιοι να διαφωνούν με τη σκοπιμότητα της ρύθμισης, όλοι όμως γνώριζαν και εξακολουθούν να γνωρίζουν ότι το ρήμα «απαγορεύω» και το επίρρημα «αποκλειστικά» δεν είναι δεκτικά ερμηνείας. Η συγκεκριμένη μορφή κρατικής οργάνωσης που χαρακτηρίζεται «νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου» δεν μπορεί να υποδηλώνει ούτε κρατικά ιδρύματα ούτε κρατικές επιχειρήσεις ούτε κρατικά μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα, πολλώ δε μάλλον τα αντίστοιχα ιδιωτικά. Ο όρος δημόσιος λειτουργός δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι αναφέρεται και σε δημόσιους ή ιδιωτικούς υπαλλήλους, συμβασιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες ή επιχειρηματίες. Μοναδική συνταγματική οδός για να αλλάξουν όλα αυτά είναι η διαδικασία της αναθεώρησης. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής και μόνο είναι δυνατόν να ανοίξει η συζήτηση, να αντιπαρατεθούν τα εκατέρωθεν επιχειρήματα και να δοκιμαστεί η αντοχή τους.

Η συζήτηση για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια που έχει ανοίξει από τον κοινό και όχι τον αναθεωρητικό νομοθέτη έχει ως έρεισμα μια πρωτοφανή στα νομικά χρονικά ερμηνευτική προσέγγιση. Υπολαμβάνει ότι το νόημα τόσο των απλών λέξεων όσο και των νομικών εννοιών είναι απολύτως σχετικό και δεν έχει αντικειμενικά όρια, ότι η σημασία και ερμηνεία τους είναι θέμα υποκειμενικής πεποίθησης και βουλητικής επιλογής. Άποψη ενδιαφέρουσα ίσως στον τομέα της ψυχολογίας ή της μεταφυσικής, εξαιρετικά επικίνδυνη όμως για το Δίκαιο και τη νομική επιστήμη. Αν γίνει δεκτή η άποψη αυτή, η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης ουσιαστικά καταργείται ως περιττή, αφού οι συνταγματικές διατάξεις θα προσλαμβάνουν το επιθυμητό κατά περίπτωση περιεχόμενο με τη μέθοδο της διασκευής τους διά της ερμηνείας. Και το χειρότερο, δεν θα υπάρχει κανένα εμπόδιο να επεκταθεί η τακτική αυτή και στις ανεπίδεκτες αναθεώρησης διατάξεις του Συντάγματος, αρκεί να θεωρηθεί ότι το απαιτεί το δημόσιο συμφέρον και οι έκτακτες περιστάσεις.

Με πολύ απλά λόγια, γιατί περαιτέρω νομική επιχειρηματολογία δεν αξίζει τον κόπο. Η αναθεώρηση ενέχει εξ ορισμού πολιτικό ρίσκο και αβεβαιότητα ως προς το αποτέλεσμα γιατί αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός της. Πρόκειται για την κρισιμότερη θεσμική διαδικασία στο πλαίσιο του Κράτους Δικαίου και δεν μπορεί να επιχειρείται ελαφρά τη καρδία ούτε βέβαια να παρακάμπτεται με απλό νόμο. Και εννοείται ότι ο ρόλος της είναι να προηγείται και να υπαγορεύει τις ρυθμίσεις του κοινού νομοθέτη και όχι να έπεται και να υπαγορεύεται από τα τετελεσμένα γεγονότα που δημιουργούνται από συνειδητά αντισυνταγματικές νομοθετικές επιλογές».

Αθήνα, 12/2/2024 Μαρία Καραμανώφ
Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ.
Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος

Παυλόπουλος: Η αστοχία του φορολογικού νομοσχεδίου είναι πληγή για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα

«Τι δηλώνει με αυτό το νομοσχέδιο που σήμερα είναι νόμος του κράτους το ελληνικό δημόσιο. Την «πτώχευση» του συστήματος της φορολογίας στην Ελλάδα. Ομολογεί το κράτος την ανικανότητά του να εισπράξει φορολογητέα ύλη. Την αδυναμία του και από πλευράς υπηρεσιών (ανθρώπινου δυναμικού) και από πλευράς δυνατοτήτων σε ό,τι αφορά στην τεχνική του ελέγχου. Καθιστά τους Έλληνες, μιλώ στη συγκεκριμένη περίπτωση τους ελεύθερους επαγγελματίες εξ ορισμού ενόχους ψευδών δηλώσεων και με βάση αυτό το τεκμήριο που δεν ταιριάζει σε κράτος δικαίου αλλά σε αστυνομικό κράτος πραγματικά. Επιχειρεί να εξορθολογήσει ένα φορολογικό σύστημα όπου η φοροδιαφυγή προέρχεται από οποιονδήποτε άλλο εκτός από τους συγκεκριμένους επαγγελματίες. Όχι ότι δεν υπάρχει φοροδιαφυγή. Αλλά να ξέρουμε πού στοχεύουμε όταν προσπαθούμε να επιφέρουμε ισότητα ενώπιον των δημοσίων βαρών», είπε -μεταξύ άλλων- ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.

Οξύνοντας την κριτική του ο κ. Παυλόπουλος πρόσθεσε: «Πέρα από τις αστοχίες τις συνταγματικές, είναι μία -σας είπα – ομολογία της βασικότερης αστοχίας. Της αστοχίας του φορολογικού συστήματος της Ελλάδας αλλά και κυρίως είναι μία πληγή στην κυριολεξία για το κράτος δικαίου και τον τρόπο που το εκλαμβάνουμε στην Ελλάδα σήμερα. Και νομίζω ότι επειδή είναι πολλά τα μελανά σημάδια για το κράτος δικαίου και κυρίως για τα θεμελιώδη δικαιώματα τα τελευταία χρόνια αυτός ο νόμος και αυτές οι διατάξεις έρχονται να προστεθούν σε αυτή τη μεγάλη σειρά αυτών των ελλειμματικών διατάξεων οι οποίες μόνο ανησυχία μπορούν να γεννούν».

Βενιζέλος: Το βάρος της απόδειξης το έχει η φορολογική διοίκηση, όχι ο φορολογούμενος

Από την πλευρά του ο Ευάγγελος Βενιζέλος στάθηκε και αυτός σε νομολογία του ΣτΕ που όπως είπε έχει συνάφεια με τη φορολόγηση παρότι αφορά την ασφαλιστική αντιμετώπιση.

«Έχει πει η νομολογία του ΣτΕ κάτι πολύ σημαντικό. Ότι η εισαγωγή ενός τεκμηρίου το οποίο είναι μαχητό δεν συνιστά αυτό που συνήθως λένε οι νομικοί, αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Δεν μετατίθεται το βάρος της απόδειξης για την φορολογητέα ύλη από τη φορολογική διοίκηση στον φορολογούμενο. Το βάρος της απόδειξης εξακολουθεί να το φέρει η φορολογική διοίκηση. Το μαχητό τεκμήριο έχει πει η νομολογία το ΣτΕ συνιστά κανόνα εκτίμησης των αποδείξεων εν τέλει από το δικαστή αλλά όχι ριζική αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Εδώ νομίζω ότι θεμελιώνεται με απλό και πρακτικό τρόπο αυτό που ακούσαμε να λέγεται τεκμήριο φορολογικής ειλικρίνειας. Το βάρος της απόδειξης εξακολουθεί να βαραίνει την φορολογική Αρχή. Έστω και αν εισάγονται ειδικότεροι κανόνες», ανέφερε αρχικά ο κ. Βενιζέλος και συμπλήρωσε:

«Έρχεται εδώ ο νομοθέτης του νόμου 5073 του 2023 στο άρθρο 15 παράγραφο 1 και προσκρούει στην κοινή πείρα εισάγοντας κριτήρια τα οποία στην πραγματικότητα συνδέουν το τεκμαρτό εισόδημα του ελεύθερου επαγγελματία και του επιτηδευματία με το εισόδημα του μισθωτού. Και μάλιστα ενός μισθωτού που στην πραγματικότητα τελεί σε συνθήκες εργασιακής ασφάλειας διότι δεν λαμβάνει υπόψιν του τον μισθωτό εκείνο που τελεί υπό συνθήκες ημίγκρίζας εργασίας και ανασφάλειας.

Αυτό δεν προσκρούει απλώς στην κοινή πείρα (…) προσκρούει στη νομολογία του ΣτΕ, ποια νομολογία όμως. Θέλω να είμαστε σαφείς για να μπορούμε να εμφανίσουμε δικανικά επιχειρήματα. Αυτές οι πολύ σημαντικές αποφάσεις τις οποίες έχουμε όλοι επικαλεστεί και επικαλέστηκε και η επιστημονική υπηρεσία της Βουλής, οι αποφάσεις 1880 και 1889 του 2019 της Ολομέλειας του ΣτΕ δεν αφορούν τη φορολογική νομοθεσία και τη φορολογική συσχέτιση μεταξύ ελεύθερου επαγγελματία και μισθωτού. Αφορούν όμως κάτι απολύτως συναφές που είναι η ασφαλιστική μεταχείριση των δύο αυτών υποκειμένων. 

Πρόκειται για αμφισβήτηση της Συνταγματικότητας της κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας και άρα κατέληξε το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο στην κρίση ότι βεβαίως οι ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών μπορούν να καθορίζονται διαφορετικά από τις εισφορές των μισθωτών διότι πρόκειται για δύο διαφορετικές οικονομικές καταστάσεις και για δύο διαφορετικά οικονομικά υποκείμενα στο πλαίσιο που λειτουργεί η οικονομία. Αυτή τη διαφορετική περιγραφή στη νομολογία βεβαίως και μπορούμε να τη μεταφέρουμε στο πεδίο της φορολογικής νομοθεσίας».