Η απόφαση αφορά σε υπόθεση νομιμοποίησης αυθαίρετων κατασκευών σε πολυκατοικία στον Δήμο Παπάγου – Χολαργού. Ένα τμήμα της πιλοτής μετατράπηκε σε κύρια κατοικία διαμερίσματος που βρισκόταν στο ισόγειο και ένα άλλο τμήμα μετατράπηκε σε αποθηκευτικό χώρο, καθ’ υπέρβαση της οικοδομικής άδειας. Οι μετατροπές αυτές στην πιλοτή υπήχθησαν στη συνέχεια στις ρυθμίσεις νομιμοποίησης του νόμου 3843/2010.

Ωστόσο, ένας εκ των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας δεν συναίνεσε στις μετατροπές αυτές και έκανε καταγγελία στην Πολεοδομία. Διαπιστώθηκαν οι δύο πολεοδομικές παραβάσεις, οι οποίες ωστόσο είχαν υπαχθεί στις ρυθμίσεις του νόμου 3843/2010 και ως εκ τούτου επιβλήθηκε μόνο πρόστιμο διατηρήσεως. Η ιδιοκτήτρια του ισογείου στη συνέχεια μετέφερε τις αυθαίρετες κατασκευές στους μεταγενέστερους νόμους νομιμοποίησης αυθαιρέτων και σύμφωνα με τον τελευταίο νόμο επήλθε νομιμοποίηση των επίμαχων αυθαίρετων κατασκευών.

Ο ιδιοκτήτης των δύο διαμερισμάτων προσέφυγε στη συνέχεια στο Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ), υποστηρίζοντας ότι οι ενέργειες της ιδιοκτήτριας για τη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων είναι παράνομες, καθώς έγιναν έπειτα από δικές της ενέργειες, χωρίς τη συναίνεση του ίδιου.

Η προσφυγή του απορρίφθηκε με το αιτιολογικό ότι σύμφωνα με τον νόμο 4178/2013 υπάρχει πλειοψηφία των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας, ανάλογα με το ποσοστό που έχει ο καθένας για τις επίμαχες κατασκευές στην πιλοτή.

Στη συνέχεια, ο ιδιοκτήτης των δύο διαμερισμάτων προσέφυγε στα Διοικητικά Δικαστήρια Αθηνών. Οι διοικητικοί εφέτες ακύρωσαν την απόφαση του ΣΥΠΟΘΑ, κρίνοντας ότι για τη νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών στους κοινόχρηστους χώρους απαιτείται η συναίνεση όλων των συνιδιοκτητών και όχι μόνο της πλειοψηφίας αυτών.

Η ιδιοκτήτρια του ισογείου από την πλευρά της προσέφυγε στο ΣτΕ, το Ε’ τμήμα του οποίου αποφάνθηκε ότι είναι αντισυνταγματική η διάταξη του άρθρου 11 που προβλέπει ότι «κάθε αυθαίρετη κατασκευή που καταλαμβάνει κοινόχρηστο χώρο ακινήτου (…) εξαιρείται της κατεδαφίσεως υποχρεωτικώς, με την υποβολή δηλώσεως από τον ενδιαφερόμενο, χωρίς να ερευνάται εάν αντίκειται στους ισχύοντες όρους και περιορισμούς δομήσεως του ρυμοτομικού σχεδίου και αν υπάρχει υπέρβαση της επιτρεπόμενης κάλυψης στην περιοχή».

Το Ε΄τμήμα του ΣτΕ απεφάνθη και για τα δικαιώματα των συνιδιοκτητών πολυκατοικιών, επισημαίνοντας ότι «ο κάθε ιδιοκτήτης ορόφου ή διαμερίσματος οικοδομής για την οποία έχει συσταθεί εγκύρως οριζόντια ιδιοκτησία, δικαιούται λόγω της αναγκαίας συγκυριότητάς του επί των κοινοχρήστων μερών της οικοδομής (…) να κάνει απόλυτη χρήση αυτών και να προβαίνει στην επισκευή και ανανέωση αυτών, αρκεί να μη βλάπτει τα αντίστοιχα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών και να μη μεταβάλει τον συνήθη προορισμό των μερών αυτών».

Μπορεί επίσης, σημειώνουν οι δικαστές, με συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών, η οποία πρέπει να καταρτισθεί με συμβολαιογραφικό έγγραφο, να παραχωρηθεί η αποκλειστική χρήση κοινόχρηστων χώρων σε έναν ή περισσότερους συνιδιοκτήτες, με αντίστοιχο αποκλεισμό των άλλων.

Καταλήγοντας οι δικαστές, σημειώνουν ότι «βλαπτική για το δικαίωμα των λοιπών συνιδιοκτητών είναι η χρήση που εμποδίζει ή δυσχεραίνει αυτούς στη χρήση των οριζόντιων ιδιοκτησιών τους ή και σε σύγχρηση των κοινών μερών».

Το πλήρες κείμενο της απόφασης δεν έχει δημοσιευθεί και ακόμη δεν γνωρίζουμε ποιες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων στηλιτεύουν οι δικαστές, ούτε πώς ακριβώς ερμηνεύουν την αρχή της αναλογικότητας στη συγκεκριμένη περίπτωση. Σύμφωνα πάντως με ανακοίνωση του Δικαστηρίου του Δευτέρα, η επιβολή απαγόρευσης της κυκλοφορίας σε ολόκληρο το κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης, με βάση τη σημερινή επιδημιολογική εικόνα, κρίνεται «απλουστευτική και χωρίς διαφοροποιήσεις», ενώ δεν θεωρείται επαρκής τεκμηρίωση «ο φόβος για μία εκθετική αύξηση του αριθμού των νέων κρουσμάτων». Αυτό σημαίνει ότι οι δικαστές δεν απορρίπτουν εξ’ αρχής το μέτρο, προειδοποιούν όμως ότι δεν μπορεί να επιβληθεί παρά μόνον εφόσον αποδεδειγμένα δεν έχουν αποδώσει άλλα, πιο ήπια μέτρα.

Συμμόρφωση υπόσχεται η πολιτική ηγεσία

Η τοπική κυβέρνηση δηλώνει ότι θα συμμορφωθεί με την ετυμηγορία. Υπενθυμίζεται ότι από το 2016 κυβερνά στο κρατίδιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης ο «Πράσινος» Βίνφριντ Κρέτσμαν ως επικεφαλής κυβέρνησης συνασπισμού με τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU). Μέχρι πριν δύο εβδομάδες ο Κρέτσμαν, σε δηλώσεις του, επέμενε στη νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, επικαλούμενος τη σχετική εμπειρία της Αυστρίας. Σε μία πρώτη αντίδραση μετά τη δικαστική απόφαση ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Ρούντι Χούγκβιλετ παραδέχεται ότι «με δεδομένη τη μείωση του αριθμού των κρουσμάτων ήταν αναμενόμενο να τεθεί κάποια στιγμή το ζήτημα της αναλογικότητας» και σημειώνει ότι «έχουμε πλέον σαφή εικόνα για τα νομικά δεδομένα της υπόθεσης». Για τον υπουργό Υγείας Μάνφρεντ Λούκα από το κόμμα των Πρασίνων «εξυπακούεται ότι η δικαστική απόφαση θα υλοποιηθεί με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα». Ωστόσο ο υπουργός δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει ότι, για όσον καιρό εφαρμόζεται, η απαγόρευση της κυκλοφορίας «έχει συμβάλλει αποφασιστικά στη μείωση του αριθμού των κρουσμάτων».

Κριτική ασκεί στην τοπική κυβέρνηση η σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση.

«Τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν είναι ελεημοσύνες» δηλώνει χαρακτηριστικά ο βουλευτής Μπόρις Βάιρχαουχ. Ικανοποίησή για τη δικαστική απόφαση εκφράζει και το κόμμα των Φιλελευθέρων (FDP). Σύμφωνα με γερμανικά ΜΜΕ η τοπική κυβέρνηση Κρέτσμαν προσανατολίζεται πλέον σε αλλαγή στρατηγικής, επιβάλλοντας μία απαγόρευση κυκλοφορίας μόνο σε συγκεκριμένες πόλεις που, με βάση την επιδημιολογική εικόνα τους, παραμένουν hot spots του κορωνοϊού. Αποφάσεις δεν αναμένονται πάντως πριν από τις επικείμενες διαβουλεύσεις, την Τετάρτη, ανάμεσα στην καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ και τους πρωθυπουργούς των 16 ομόσπονδων κρατιδίων.

Πληθαίνουν οι παρεμβάσεις της δικαιοσύνης

Ασφαλώς η δικαιοδοσία του δικαστηρίου περιορίζεται στα όρια της Βάδης-Βυρτεμβέργης, το τρίτο σε πληθυσμό κρατίδιο της Γερμανίας. Εκτιμάται ωστόσο ότι η συγκεκριμένη απόφαση θα διαβαστεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ολόκληρη τη Γερμανία. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που η δικαιοσύνη ανατρέπει αποφάσεις της εκτελεστικής εξουσίας για την πανδημία, έστω και σε τοπικό επίπεδο.

Τον Νοέμβριο του 2020 το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, του πολυπληθέστερου κρατιδίου της Γερμανίας, είχε αμφισβητήσει την πολιτική απόφαση για υποχρεωτική δεκαήμερη καραντίνα δέκα ημερών σε ταξιδιώτες που φτάνουν στη Γερμανία, ακόμη και σε εκείνους που προσκομίζουν αρνητικό τεστ. Μετά τη δικαστική απόφαση η τοπική κυβέρνηση της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας αναγκάστηκε να καταργήσει την υποχρεωτική καραντίνα. Πρόσφατα ωστόσο την επανέφερε για συγκεκριμένες χώρες (Μ.Βρετανία, Ιρλανδία κ.α.) με αιτιολογία την καταπολέμηση του νέου, παραλλαγμένου στελέχους του κορωνοϊού, το οποίο θεωρείται πιο μεταδοτικό.

Πηγή: DW