«Πήγε για θεραπεία και …μολύνθηκε»
«Η Μ.Λ. ήταν ένα κορίτσι χαρούμενο και όμορφο, «σαν τα κρύα τα νερά…», όπως λέει ο λαός. Πριν κάποιους μήνες, όταν έμαθε τα άσχημα νέα, δε λύγισε. Αντιμετώπισε με θάρρος το σοβαρό πρόβλημα υγείας που διαγνώσθηκε, ακολούθησε τις συστάσεις των γιατρών της και τώρα τελευταία πήγαινε καλά, με πολλές πιθανότητες να ξεπεράσει το πρόβλημά της ολοκληρωτικά. Πριν λίγο καιρό πήγε στο νοσοκομείο όπου την παρακολουθούσαν για να κάνει μία ακόμα από τις τελευταίες χημειοθεραπείες. Η θεραπεία γινόταν ενδοφλέβια από μία κεντρική φλέβα και κάθε φορά που την έκανε, τα φάρμακα της προκαλούσαν κάποια δυσάρεστα συμπτώματα. Αυτή τη φορά στα συμπτώματά της προστέθηκε και ένας άσχημος πυρετός με έντονο ρίγος και μεγάλη κακουχία. Ξαναγύρισε στο νοσοκομείο όπου έγινε εκτάκτως εισαγωγή και οδηγήθηκε κατ’ ευθείαν στην ΜΕΘ. Μετά από εξετάσεις και καλλιέργειες αίματος διαπιστώθηκε ότι είχε μια σοβαρή λοίμωξη σχετιζόμενη με τον κεντρικό φλεβικό καθετήρα από ένα μικρόβιο ανθεκτικό σχεδόν σε όλα τα αντιβιοτικά. Το μικρόβιο κυκλοφορούσε στο αίμα της και είχε προκαλέσει μια κατάσταση που στην ιατρική ονομάζεται σηπτικό shock. Το σηπτικό shock είναι μια πολύ σοβαρή κατάσταση και παρά την θεραπεία με αντιβιοτικά και την υπόλοιπη υποστηρικτική θεραπεία, 4 στους 10 ασθενείς που θα βρεθούν σ’ αυτή, μπορεί να πεθάνουν!», διηγείται ο Λοιμωξιολόγος και Επίτιμος Διευθυντής Υγειονομικού του ΓΕΕΘΑ.

Ανησυχία για τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά μικρόβια
Τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά μικρόβια ανησυχούν πάρα πολύ τους επιστήμονες. Πρόσφατα και βάσει υπολογισμών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ανακοινώθηκε ότι στην εποχή μας και κάθε χρόνο πεθαίνουν περίπου 1.5 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο αποκλειστικά και μόνο από λοιμώξεις από ανθεκτικά μικρόβια. Σε 25 χρόνια και αν η κατάσταση δεν βελτιωθεί, θα πεθαίνουν 10 εκατομμύρια άνθρωποι τον χρόνο, περισσότεροι απ’ όσους πεθαίνουν κι από τον καρκίνο. Ανησυχούν όμως και οι οικονομολόγοι και οι κυβερνήσεις, αφού έχει υπολογιστεί ότι αν η κατάσταση συνεχιστεί όπως είναι σήμερα, το ακαθάριστο εθνικό προϊόν θα μειωθεί κατά 3-3.5% και το κόστος της μικροβιακής αντοχής θα φτάσει τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια.

«Οι αιτίες της ανάπτυξης αλλά και της διασποράς της αντοχής των μικροβίων στα αντιβιοτικά είναι αρκετές. Έχουν να κάνουν κυρίως με την έμφυτη ιδιότητα των μικροβίων να προσαρμόζονται και να μπορούν να αναπτυχθούν ακόμα και κάτω από πιεστικές γι’ αυτά καταστάσεις όπως είναι η έκθεση στα αντιβιοτικά, αλλά και με την κατάχρηση των αντιβιοτικών που έχει κάνει ο άνθρωπος τα τελευταία 50 χρόνια, την χρήση φαρμάκων στην ζωική παραγωγή και την καλλιέργεια ψαριών, την χρήση παρασιτοκτόνων και άλλων χημικών στην αγροτική παραγωγή, με την μόλυνση του περιβάλλοντος, την έλλειψη καθαρού νερού για την εφαρμογή κανόνων υγιεινής και πολλά άλλα. Υπ’ αυτή την έννοια το πρόβλημα πρέπει να το δούμε με την οπτική της Ενιαίας Υγείας (One Health), πράγμα που σημαίνει ότι η μικροβιακή αντοχή δεν είναι μόνο αντικείμενο προβληματισμού για τους γιατρούς αλλά ολόκληρης της κοινωνίας», σχολιάζει ο κ. Χατζηγεωργίου.

Περιπτώσεις κατάχρησης των αντιβιοτικών
Τι μπορεί να γίνει όμως τώρα; Σε ποιες καταστάσεις γίνεται κατάχρηση του φοβερού αυτού όπλου που είχε ο άνθρωπος τα τελευταία χρόνια και τώρα κοντεύει να αχρηστευθεί; Ποιες είναι οι περιπτώσεις εκείνες που γίνεται κακή χρήση των αντιβιοτικών στον άνθρωπο και πρέπει άμεσα να σταματήσουν να συμβαίνουν;

Σύμφωνα με το μέλος του ΕΟΔΥ, η συνηθέστερη περίπτωση είναι η χρησιμοποίηση αντιβιοτικών σε απλές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπου τα αντιβιοτικά είναι τελείως ανενεργά αφού δεν καταστρέφουν τους ιούς. «Παράδειγμα υπήρξε η πανδημία, όπου η λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 θεραπευόταν από κάποιους συναδέλφους με αντιβιοτικά με την δικαιολογία να «προστατευθεί» ο άρρωστος από μια πιθανή δευτερογενή μικροβιακή λοίμωξη. Όμως, οι δευτερογενείς μικροβιακές λοιμώξεις μετά από ίωση συμβαίνουν πολύ σπάνια (στην περίπτωση της Covid-19 υπολογίστηκε σε ποσοστό μικρότερο του 1%) και σίγουρα όχι στην αρχή της νόσου αλλά αφού περάσουν 7-10 μέρες. Παρόμοια είναι και η περίπτωση της γρίπης, όπου και πάλι συνταγογραφούνται αντιβιοτικά για την “αντιμετώπιση” του πυρετού και του βήχα, ενώ αφ’ ενός υπάρχει ειδική αντι-ιϊκή θεραπεία που καταστέλλει τον ιό της γρίπης, αφ’ ετέρου δε, ούτε ο πυρετός ούτε ο βήχας υποχωρούν με τα αντιβιοτικά.

Μια άλλη περίπτωση κατάχρησης αντιβιοτικών είναι ο πονόλαιμος (φαρυγγίτιδα), ειδικά όταν συνδυάζεται με διόγκωση ή άσπρα στίγματα πάνω στις αμυγδαλές. Η περίπτωση όπου πραγματικά η φαρυγγίτιδα χρειάζεται αντιβιοτικό είναι όταν υπάρχει στρεπτόκοκκος πυογόνος Group A, μια διάγνωση που μπορεί να γίνει εύκολα στο ιατρείο με ένα γρήγορο τεστ (Strep Test). Θεωρείται πλέον ιατρικό σφάλμα διεθνώς, η συνταγογράφηση αντιβιοτικών για πονόλαιμο χωρίς να έχει προηγηθεί Strep Test που να βγει θετικό», τονίζει.

Τέλος, άλλη μία περίπτωση κακής χρήσης αντιβιοτικών είναι οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού που παρουσιάζονται με μπούκωμα στη μύτη (ρινική συμφόρηση) με ή χωρίς φλεγμονή στα ιγμόρεια. Στις περιπτώσεις αυτές (που και πάλι τα αίτια είναι ιογενή κατά κανόνα), χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά για να αντιμετωπισθεί η ιγμορίτιδα που μερικές φορές συνοδεύει την κατάσταση. Όμως και πάλι, η κύρια θεραπεία της ιγμορίτιδας είναι τα αποσυμφορητικά και όχι τα αντιβιοτικά.

«Συνταγογραφούν αντιβιοτικά είναι επειδή πολλές φορές τα ζητάει ο ίδιος ο ασθενής»
«Ο λόγος που κάποιοι συνάδελφοι συνταγογραφούν τα αντιβιοτικά είναι επειδή πολλές φορές το ζητάει ο ίδιος ο ασθενής αλλά και επειδή θεωρούν τη συζήτηση με τον ασθενή απώλεια χρόνου, αφού η συνταγογράφηση σταματάει οποιαδήποτε συζήτηση για την αναγκαιότητα ή μη των αντιβιοτικών. Επί πλέον, σκέφτονται ότι η μη ικανοποίηση της επιθυμίας του πελάτη τους, είναι δυνατόν να έχει προφανείς αρνητικές οικονομικές συνέπειες, αφού εκείνος ενδεχομένως να προτιμήσει άλλον συνάδελφο την επόμενη φορά. Για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προτείνει σε κάθε επίσκεψη να χορηγείται υποχρεωτικά μια χειρόγραφη ιατρική συνταγή που να μην περιέχει αντιβιοτικά αλλά άλλες οδηγίες για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Πολλές φορές στην σκέψη των ασθενών κυριαρχεί η γνώμη ότι, ας μην είναι απαραίτητα τα αντιβιοτικά, εγώ θα ήθελα να τα πάρω επειδή θα προστατευθώ από μια ενδεχόμενη επιπλοκή. Ή επειδή ένας γνωστός μου πήρε και έγινε καλά. Ή επειδή θεωρώ ότι το γεγονός ότι ο γιατρός μου συνταγογράφησε αντιβιοτικά σημαίνει ότι ασχολήθηκε με την περίπτωσή μου», λέει ο κ. Χατζηγεωργίου.

Οι επιπλοκές από την άσκοπη χρήση των αντιβιοτικών
Όμως, η λήψη των αντιβιοτικών δεν είναι καθόλου αθώα και ακίνδυνη και κάθε άνθρωπος, ανεξάρτητα από το προηγούμενο ιστορικό του, μπορεί να παρουσιάσει επιπλοκές από την άσκοπη χρήση αντιβιοτικών. Τέτοιες επιπλοκές είναι οι αλλεργίες (κάποιες φορές πολύ σοβαρές), οι μυκητιάσεις (κάποιες φορές επίμονες και μη ανταποκρινόμενες στην θεραπεία) και τώρα τελευταία όλο και πιο συχνά η εντεροκολίτιδα από Κλωστηρίδιο, η οποία είναι πολύ σοβαρή νόσος, ταλαιπωρεί τον ασθενή για πολύ καιρό και είναι και δυνητικά θανατηφόρος. Εκτός από τις παραπάνω παρενέργειες, η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών συμβάλλει βεβαίως και στην ενίσχυση του φαινομένου της μικροβιακής αντοχής.

«Τα περιθώρια έχουν στενέψει πάρα πολύ. Δεν υπάρχει χρόνος για εφησυχασμό. Πρέπει να αλλάξουμε άμεσα τακτική και να προστατέψουμε τα αντιβιοτικά και κατ’ επέκταση τον άνθρωπο. Οι ασθενείς με καρκίνο π.χ., για όσο διάστημα κάνουν θεραπείες, βασίζονται στα αντιβιοτικά για να επιβιώσουν. Οι ασθενείς που κάνουν πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις ή μεταμοσχεύσεις το ίδιο. Τα νεογνά που γεννιούνται πρόωρα το ίδιο. Αν χάσουμε το όπλο των αντιβιοτικών χάνουμε την μάχη με τα μικρόβια και θα χαθούν πολλοί άνθρωποι. Η κοπέλα με το σηπτικό shock σώθηκε αυτή τη φορά, αν και έφτασε στα πρόθυρα του θανάτου. Θα τα καταφέρει την επόμενη φορά;;;», αναρωτιέται ο κ. Χατζηγεωργίου.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Το libre βρέθηκε στο συνέδριο και μίλησε με τους ειδικούς, σε μία προσπάθεια να μπουν τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και να μην υπάρχει πανικός στους πολίτες.
Το κυριότερο θέμα είναι η αναδυόμενη μεγάλη απειλή από τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, που πλέον λαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις, αλλά και το πού οφείλεται το φαινόμενο και τι μπορούμε να κάνουμε για τον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο περιορισμό του.

Ιδιαίτερη εντύπωση για τις εκρηκτικές διαστάσεις του φαινομένου, σε παγκόσμια κλίμακα, έκανε ένα επιδημιολογικό δεδομένο που ανέφερε, στην εισήγησή του στο συνέδριο, ο Συντονιστής Διευθυντής Β’ ΜΕΘ του Παπανικολάου, Νίκος Καπραβέλος, ότι 700-800 χιλιάδες ασθενείς παγκοσμίως χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω λοιμώξεων που οφείλονται σε πολυανθεκτικά μικρόβια…

Νίκος Σύψας: «Πρέπει να υπάρχει ομάδα ελέγχου λοιμώξεων στα νοσοκομεία»

Ο καθηγητής Παθολογίας Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Νίκος Σύψας, Γ.Γρ. της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, ερωτώμενος για μέτρα πρόληψης είτε από τον ασθενή είτε από το γιατρό, γενικότερα στο νοσοκομειακό χώρο, που θα μπορούσαν να σταματήσουν τη διάδοση των πολυανθεκτικών μικροβίων, είπε στο libre:

«Στο Νοσοκομείο, πρέπει να υπάρχει ομάδα ελέγχου λοιμώξεων, που ανήκει στην Επιτροπή Λοιμώξεων, η οποία, όταν σημειωθεί κρούσμα, πρέπει να πάρει όλα τα κατάλληλα μέτρα για να μην υπάρξει διασπορά.

Αυτό που μπορούμε και πρέπει να κάνουμε προληπτικά για να μην υπάρχουν κρούσματα -πέρα από τη σχολαστική υγιεινή των χεριών- είναι πρώτον, να μη γίνεται κατάχρηση των αντιβιοτικών και δεύτερον να γίνεται έλεγχος των λοιμώξεων.

Δηλαδή, στα νοσοκομεία να απομονώνονται τα κρούσματα. Εάν αυτά τα δύο εφαρμοστούν, θα μειωθεί άμεσα η θνησιμότητα από λοιμώξεις λόγω πολυανθεκτικών μικροβίων».

Σχολιάζοντας, επίσης, πόσο κοντά βρισκόμαστε στην ανάπτυξη νέων ισχυρότερων αντιοβιοτικών, είπε χαρακτηριστικά:

«Tα νεότερα αντιβιοτικά είναι, δυστυχώς, απλώς μικρές παραλλαγές των παλαιότερων. Δεν υπάρχει κάτι πραγματικά καινούργιο. Για αυτό είναι πολύ σημαντική η δική μας στάση».

Ευάγγελος Γιαμαρέλος Μπουρμπούλης: «Τα μικρόβια είναι εξελικτικά πιο ικανά από τον άνθρωπο»

«Υπάρχει μία αρχή στη μικροβιολογία και στις λοιμώξεις, ότι δηλαδή τα μικρόβια έχουν εξελικτικό πλεονέκτημα έναντι του ανθρώπου», επεσήμανε στο libre o Καθηγητής Παθολογίας και Λοιμώξεων στην Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Ευάγγελος Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης, πρόεδρος της Ελληνικής Ομάδας Μελέτης της Σήψης.

«Το μικρόβιο ενδιαφέρεται να διατηρηθεί το είδος του και αποδέχεται ότι πεθαίνει και δίνει γένεση σε δύο του είδους του. Από τη φύση του, ο άνθρωπος δεν έχει τέτοιο μηχανισμό (να αποδέχεται να πεθάνει για να γεννηθούν δύο άλλοι άνθρωποι). Σε αυτό, τα μικρόβια εξελικτικό πλεονέκτημα».

«Η εμφάνιση των ανθεκτικών μικροβίων είναι συνάρτηση συνάθροισης στον ίδιο χώρο πολλών ασθενών που παίρνουν αντιβιοτικά, διότι τα αντιβιοτικά που παίρνει κάθε άρρωστος επάγουν τη δημιουργία ανθεκτικών μικροβίων. Τα μικρόβια τα οποία προέρχονται οι λοιμώξεις είναι μικρόβια που τα κουβαλάμε πάνω μας δεν μας έρχονται από το περιβάλλον, από μικρόβια που μεταδίδονται με τον αέρα.

Ας υποθέσουμε ότι ένας ασθενείς που έχει πνευμονία παίρνει ένα αντιβιοτικό για την ένδειξη αυτή. Το αντιβιοτικό αντιμετωπίζει την πάθηση αλλά σκοτώνει και τα μικρόβια που έχει το έντερό του. Επειδή θα σκοτωθούν αυτά τα μικρόβια, σαν αποτέλεσμα θα δημιουργηθεί οικολογικό κενό και θα εμφανιστούν ανθεκτικά μικρόβια στο έντερο. Άρα, η εμφάνιση ανθεκτικών μικροβίων είναι αποτέλεσμα του ότι έχουμε λάβει αντιβιοτικά για άλλο λόγο. Ακόμα και στην περίπτωση που δεν τα πήραμε αδίκως…

Έτσι, ξαφνικά, μπορεί να πάθουμε μία καινούργια λοίμωξη από τα μικρόβια που κουβαλάμε πάνω μας, τα οποία, πλέον, έγιναν ανθεκτικά. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, από ασθενείς, για παράδειγμα, που λαμβάνουν καταχρηστικά αντιβιοτικά λόγω υπερβολικού άγχους, προκάλεσε έκρηξη του φαινομένου.

Αν όμως γίνεται ορθή χρήση των αντιβιοτικών, τότε θα περιοριστεί το φαινόμενο».

Ερωτώμενος εάν είναι κύριος στόχος της έρευνας νεότερα και πιο ισχυρά αντιβιοτικά, ικανά να αντιμετωπίσουν τα πολυανθεκτικά μικρόβια, ο κ. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης ήταν κατηγορηματικός: «Τα αντιβιοτικά είναι προϊόν τεχνολογίας και έχουν ένα όριο όπως έχει όρια η τεχνολογία. Στη συμπεριφορά μας και την ορθή χρήση των αντιβιοτικών βρίσκεται η λύση!».

Νίκος Καπραβέλος: «Τα πολυανθεκτικά μικρόβια είναι ο φόβος και ο τρόμος των ΜΕΘ, εδώ και πολλά χρόνια!

Σχολιάζοντας το εντυπωσιακά δυσοίωνο δεδομένο των 700-800 χιλιάδων ασθενών που πεθαίνουν ετησίως από πολυανθεκτικά μικρόβια, ο Συντονιστής Διευθυντής Β’ ΜΕΘ του Παπανικολάου, Νίκος Καπραβέλος, μας εξήγησε ότι:

«Αυτά τα νούμερα προήλθαν από μία μεγάλη έρευνα που έγινε από το αγγλικό σύστημα υγείας και εκτιμήθηκε, σε όλο τον κόσμο, η επίπτωση που έχουν τα πολυανθεκτικά μικρόβια σε σχέση με τη θνητότητα. Είναι εντυπωσιακά τα ευρήματα της μελέτης, αν και πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι δεν μπορούν να συνυπολογιστούν αντίστοιχα περιστατικά στον τρίτο κόσμο, ειδικά στις χώρες που δεν κρατάνε τέτοια στοιχεία, δηλαδή τον αριθμό των θανάτων πού οφείλονται σε πολυανθεκτικά μικρόβια».

Αξίζει να αναφέρουμε ότι από το αγγλικό σύστημα υγείας έκαναν την πρόβλεψη ότι, αν συνεχιστεί η κατάσταση και δεν ελέγξουμε τα πολυανθεκτικά μικρόβια, μετά από λίγα χρόνια οι νεκροί θα είναι εκατομμύρια ετησίως!

Στην ίδια μελέτη, αναφέρθηκε η επίπτωση των πολυανθεκτικών μικροβίων στα Covid περιστατικά και αυτό είναι κάτι που το βλέπουμε και εμείς τις ΜΕΘ. Ότι δηλαδή, οι ασθενείς, ενώ αρνητικοποιούνται στις Μονάδες, τελικά χάνουν τη ζωή τους διότι ήδη ο κορονοϊός έχει προκαλέσει μία πολύ σημαντική βλάβη στους πνεύμονες ή στη γενικότερη υγεία του ασθενή και βρίσκουν την ευκαιρία τα πολυανθεκτικά μικρόβια και δίνουν τη χαριστική βολή. Το ποσοστό που ανακοίνωσαν οι Βρετανοί είναι ήδη γύρω στο 35%. Δυστυχώς, στις δικές μας Μονάδες είναι πάνω από 50%… Το λέω αυτό με κάποια επιφυλακτικότητα, γιατί αναφέρομαι στα δεδομένα που καταγράφονται στη δική μας Μονάδα. Σε άλλα νοσοκομεία, τα ποσοστά μπορεί να είναι κάπως μικρότερα ή και μεγαλύτερα…

Τα πολυανθεκτικά μικρόβια είναι ο φόβος και ο τρόμος των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, εδώ και πολλά χρόνια! Μας θλίβει να έρχεται ασθενής από τροχαίο ατύχημα, για παράδειγμα, να γίνονται επιτυχημένα οι απαραίτητες επεμβάσεις, να σταθεροποιείται η κατάστασή του και να χάνει τη ζωή του από πολυανθεκτικά μικρόβια. Είναι πολύ άδικο…».

• Το πρόβλημα των πολυανθεκτικών μικροβίων μπορεί να αποτελέσει και πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, δηλαδή η μετάδοση τους να επεκταθεί και εκτός νοσοκομείου;

«Τα πολυανθεκτικά μικρόβια δε μεταδίδονται με το βήχα, όπως συμβαίνει στις ιογενείς λοιμώξεις. Τα πολυανθεκτικά μικρόβια μεταδίδονται με τα χέρια μας, με το προσωπικό στα νοσοκομεία. Για αυτό, τονίζουμε ότι στις ΜΕΘ, η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού είναι κρίσιμη για τη ζωή του ασθενή. Δηλαδή, αν μία νοσηλεύτρια είναι αναγκασμένη να ασχολείται με τρία και τέσσερα περιστατικά, όποια μέτρα και να πάρει όσα γάντια και να αλλάξει, το μικρόβιο θα μεταφέρεται από το ένα κρεβάτι στο άλλο και αυτό είναι μεγάλη πληγή για το σύστημα υγείας».

«Όσοι δουλεύουμε γενικά στα νοσοκομεία αλλά και στις ΜΕΘ βρισκόμαστε κάθε μέρα ‘αγκαλιά’ με αυτά τα μικρόβια. Ο μόνος φόβος μας που μπορεί να απειλήσει τη ζωή μας -και από αυτόν χάσαμε και πολλούς συναδέλφους, στην πανδημία- είναι οι ιογενείς λοιμώξεις, οι οποίες μεταδίδονται αερογενώς με σταγονίδια. Κανείς μας δεν έπαθε κάτι από πολυανθεκτικά μικρόβια.

Ο υγιής πληθυσμός δεν κινδυνεύει, για αυτό και η διάσταση που πήραν οι δηλώσεις για την Candida Auris είναι υπερβολική.

Αυτός ο μύκητας (και γενικά τα πολυανθεκτικά μικρόβια) προσβάλλει ανοσοκατασταλμένους ασθενείς, που έχουν ήδη κάποια υποκείμενα σοβαρά νοσήματα, όπως και ασθενείς με σοβαρά αιματολογικά προβλήματα που κάνουν μεταμόσχευση μυελού των οστών. Δεν αφορά τον γενικό πληθυσμό. Αυτοί οι ασθενείς είναι πολύ ευάλωτοι. Ο μύκητας είναι δίπλα μας (μύκητες μπορεί να υπάρχουν στη μούχλα) δεν προκαλεί κάτι στον υγιή πληθυσμό. Το ζήτημα είναι ότι όταν κάποιος ασθενής είναι σοβαρά και έρθει στο νοσοκομείο, τότε βρίσκει ο μύκητας την ευκαιρία και χτυπάει τον οργανισμό του.

Δεν κινδυνεύει ο γενικός πληθυσμός όσο κινδυνεύει από τον κορονοϊό! Αυτό που μας ανησυχεί, αυτή τη στιγμή πάρα πολύ, είναι η πανδημία και η εξέλιξή της. Να μην συμβούν αναζωπυρώσεις της πανδημίας και υπάρξουν πολλοί θάνατοι, καθώς δεν μπορούμε να προφυλαχτούμε αποτελεσματικά, διότι η αερογενής μετάδοση δεν ελέγχεται εύκολα.

Τα πολυανθεκτικά μικρόβια και ό,τι ισχύει μέσα στις μονάδες αποτελούν ενδονοσοκομειακό πρόβλημα! Υπήρξαν υπερβολικοί τίτλοι στον τύπο, τις προηγούμενες ημέρες, σχετικά με τον κίνδυνο από την Candida Auris…».

• Πώς θα περιοριστεί η χρήση των αντιβιοτικών;

«Σχετικά με την κατάχρηση των αντιβιοτικών πρέπει να τονίσουμε ότι δεν είναι ένοχος ο ασθενής! Ένοχοι είμαστε εμείς οι ιατροί που συνταγογραφούμε και δίνουμε με ευκολία αντιβιοτικά.

Καθώς κάποιες ειδικότητες δεν γνωρίζουν καλά τα αντιβιοτικά πρέπει να συμβουλευτούν λοιμωξιολόγο. Εδώ, στη χώρα μας, τα φάρμακα τα παραγγέλνουμε από το τηλέφωνο ή διαδικτυακά… Κάνει κάποιος ένα πυρετό που είναι ιογενούς αιτιολογίας και παίρνει άδικα δυο-τρεις μέρες αντιβιοτικά. Αυτό δημιουργεί ανθεκτικότητα, διότι το μικρόβιο έχει την εκπληκτική δυνατότητα προσαρμογής σε ένα περιβάλλον το οποίο το ερεθίζει. Όσο περισσότερα αντιβιοτικά καταναλώνουμε, τόσο αυτό γίνεται πιο ανθεκτικό. Εμείς φταίμε για αυτήν την κατάσταση».

• Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε νέα ισχυρά αντιβιοτικά ή σε ισχυρούς συνδυασμούς που μπορούν να προέλθουν από υπάρχοντα αντιβιοτικά, ώστε να καταπολεμήσουμε τα πολυανθεκτικά μικρόβια;

«Τα περισσότερα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούσαμε έχουν αχρηστευθεί επειδή δεν τα χρησιμοποιήσαμε σωστά.

Στη μάχη κατά των πολυανθεκτικών μικροβίων, πλέον, χρησιμοποιούμε μόρια που δεσμεύουν και εξουδετερώνουν τους αμυντικούς μηχανισμούς των μικροβίων. Δεν είναι αντιβιοτικά φάρμακα. Βασιζόμαστε στη χημεία και τη βιοχημεία να βρούμε τα μόρια τα οποία θα εξουδετερώσουν την άμυνα του μικροβίου, ώστε να αφήσουν ελεύθερα τα αντιβιοτικά να δράσουν. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται η πρόοδός μας αυτή τη στιγμή. Αυτή είναι η μεγάλη προοπτική. Δεν έχουν βρεθεί κάποια μόρια που να εξουδετερώνουν όλους τους μηχανισμούς άμυνας του μικροβίου. Τα μικρόβια, στην πάροδο του χρόνου, έχει αποδειχτεί ότι είναι πιο έξυπνα από τον άνθρωπο και είναι αδύνατο να το εξουδετερώσουμε. Επομένως, καλά είναι τα φάρμακα που ανακοινώνονται αλλά και αυτά εάν γίνει κατάχρηση τους θα αχρηστευθούν», κατέληξε ο κ. Καπραβέλος.

Η μείωση – η μεγαλύτερη σε ετήσια βάση εδώ και δύο δεκαετίες – παρατηρήθηκε σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες που μελετήθηκαν (στις 26 από τις 27) και η αιτία της είναι κατά κύριο λόγο η πανδημία Covid-19.

Από το 2016 έως το 2019 είχε παρατηρηθεί μια μέση ετήσια μείωση 1,8% στη χρήση αντιβιοτικών, ενώ μεταξύ 2019-2018 η μείωση ήταν περίπου δεκαπλάσια (18,3%). Η μείωση αφορούσε διάφορα είδη αντιβιοτικών, όπως πενικιλλίνες, κεφαλοσπορίνες, μακρολιδικά κ.α.

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τους ερευνητές του ECDC, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο “Eurosurveillance”, τα επίπεδα αντιμικροβιακής αντίστασης παραμένουν υψηλά για αρκετούς σημαντικούς συνδυασμούς βακτηρίων, ιδίως στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης. Τόνισαν επίσης ότι μένει να φανεί κατά πόσο η μείωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών θα συνεχιστεί και το 2021, καθώς επίσης αν αυτό θα έχει επιπτώσεις στην αντιμικροβιακή αντίσταση στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με την Ευρωπαία επίτροπο Στέλλα Κυριακίδου, “η αντιμικροβιακή αντίσταση παραμένει σοβαρή πρόκληση παγκοσμίως. Είναι μια σιωπηλή πανδημία που συμβαίνει εδώ και τώρα. Μολονότι η κατανάλωση αντιβιοτικών γενικά μειώθηκε στην ΕΕ/ΕΟΧ, πρέπει να αυξήσουμε την αντίδραση μας σε επίπεδο δημόσιας υγείας”.

Η διευθύντρια του ECDC Αντρέα ‘Αμον δήλωσε ότι “παρά την εστίαση μας στη συνεχιζόμενη πανδημία, είναι ανάγκη να επιμείνουμε στις προσπάθειες μας να μειώσουμε περαιτέρω την περιττή χρήση αντιβιοτικών”.

Η μείωση στη χρήση αντιβιοτικών πέρυσι συνέβη κυρίως επειδή μειώθηκαν οι επισκέψεις σε γιατρούς εν μέσω πανδημίας, με αποτέλεσμα να υπάρξουν λιγότερες συνταγογραφήσεις φαρμάκων για ήπιες λοιμώξεις που δεν χρειάζονται νοσηλεία. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνες τις χώρες όπου πριν την πανδημία γινόταν κατάχρηση αντιβιοτικών με το παραμικρό. Επίσης η μείωση των αντιβιοτικών προήλθε από το γεγονός ότι εξαιτίας της πανδημίας και των μέτρων προστασίας του πληθυσμού (μάσκες, αποστάσεις, λοκντάουν κλπ), περιορίστηκαν δραστικά άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις.

Σύμφωνα με το ECDC η αντίσταση στα αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής άμυνας, όπως η βανκομυκίνη και οι καρβαπενέμες, παραμένει σοβαρό ζήτημα. Όταν αυτά τα αντιβιοτικά συναντούν αντίσταση από τα μικρόβια, υπάρχουν πλέον πολύ περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές, συχνά με μοιραία κατάληξη για τους ασθενείς.

Το ECDC εκτιμά ότι κάθε χρόνο στην Ευρώπη συμβαίνουν περισσότερες από 670.000 λοιμώξεις λόγω βακτηριακής αντίστασης στα αντιβιοτικά και περίπου 33.000 άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας τους. Το κόστος σε ζωές από την αντιμικροβιακή αντίσταση είναι συγκρίσιμο με εκείνο από τη γρίπη, τη φυματίωση και το AIDS μαζί.

Φέτος, μεταξύ 17 και 24 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί η Παγκόσμια Εβδομάδα Αντιμικροβιακής Ενημέρωσης, μια πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Στην Ευρώπη η αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά πραγματοποιείται στις 18 Νοεμβρίου.

Η συνταγή χορήγησης αντιβιοτικών θα είναι από σήμερα ηλεκτρονική και θα αναγράφει τη συγκεκριμένη νόσο για την οποία κρίνεται αναγκαία η χορήγηση του φαρμάκου καθώς και την δοσολογία.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, κατά τις οποίες δεν είναι δυνατή η έκδοση ηλεκτρονικής συνταγής, η χειρόγραφη συνταγή πρέπει να περιέχει όλα τα στοιχεία της ηλεκτρονικής και κυρίως τη νόσο για την οποία κρίνεται αναγκαία η χορήγηση του συγκεκριμένου.

Με δεδομένο ότι η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρώπη σε κατανάλωση αντιβιοτικών στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και το ECDC (Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων) να καταγράφει διπλάσια χρήση αντιβιοτικών στη χώρα μας σε σχέση με το Μ.Ο. της ΕΕ, ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος ζήτησε πιεστικά από την ηγεσία του υπουργείου Υγείας το 2019 να ενσωματώσει τις ευρωπαϊκές οδηγίες στην ελληνική νομοθεσία.