Το 2011, μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα, η Άνγκελα Μέρκελ και η κυβέρνησή της ανακοίνωσαν υπερηφάνως την αποπυρηνικοποίηση της Γερμανίας, δείχνοντας με το δάχτυλο τη γειτονική Γαλλία που επέμενε «πυρηνικά». Ήταν τα ωραία χρόνια των εισαγωγών φθηνού ρωσικού αερίου – «καθάριζε» για λογαριασμό του Βερολίνου και της Μόσχας ο προκάτοχος της Μέρκελ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, που είχε μεταπηδήσει από τη γερμανική Καγκελαρία στην Gazprom.

Έντεκα χρόνια πέρασαν και το ειδυλλιακό τοπίο έχει αλλάξει άρδην. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατρέψει τον τότε «κολλητό» των Γερμανών, Βλαντιμίρ Πούτιν, σε δαίμονα και την Gazprom σε κόλαση, ενώ το SPD διέγραψε τον Σρέντερ από τον κατάλογο των «Μεγάλων Σοσιαλδημοκρατών». Οι στρόφιγγες των αγωγών έχουν ελαττώσει αισθητά τις ροές και η ρωσική ενέργεια μεταφέρεται στη Γερμανία μετ’ εμποδίων.

Τα χρόνια της αφθονίας τερματικό σταθμό για τη μεταφορά υγροποιημένου αερίου (LNG) με τάνκερ δεν χρειαζόταν η Γερμανία. Εσπευσμένως εγκαινιάστηκε ο πρώτος, μόλις προ τριημέρου, στο Βίλχελμσαβεν της Βόρειας Θάλασσας από τον καγκελάριο Όλαφ Σολτς και τους υπουργούς του Οικονομίας και Οικονομικών Χάμπεκ και Λίντνερ, αντίστοιχα.

Σύμφωνα με το γερμανικό τύπο, ο σταθμός θα καλύπτει περίπου το 6% των συνολικών αναγκών της χώρας για φυσικό αέριο. Αλλά οι ενεργειακές ανάγκες της Γερμανίας είναι πολλαπλάσιες. Και παρά την επείγουσα παράταση της λειτουργίας των έξι πυρηνικών σταθμών που επρόκειτο να κλείσουν εφέτος και οι οποίοι κάλυπταν το 2021 το 13,3% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια, η κυβέρνηση του Βερολίνου δεν έχει άλλη λύση παρά να στραφεί άρον-άρον στον έωλο λιγνίτη.

Ο Ευρωπαίος ρυπαντής

Τα στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ) είναι αποκαλυπτικά: το 2022 η παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε (εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης που αυτός δημιούργησε ασφαλώς) κατά 1,2%. Στη Γερμανία, όμως, αυξήθηκε κατά 19%! Μιλάμε για 26 εκατομμύρια τόνους επιπλέον, συγκριτικά με το 2021. Η αύξηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να εκτιναχθεί η κατανάλωση άνθρακα στην Ευρώπη συνολικά κατά 6% την χρονιά που φεύγει.

Μόνο η Ινδία ξεπερνά την Ευρώπη σε ποσοστιαία αύξηση της κατανάλωσης της πλέον ρυπογόνου πηγής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας: 7%. Η Κίνα, η οποία βεβαίως καταναλώνει το 53% του άνθρακα παγκοσμίως, αύξησε το 2022 την κατανάλωσή της μόλις κατά 0,4%.

Ασφαλώς δεν είναι μόνο η Γερμανία που αύξησε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με την καύση άνθρακα επαναλειτουργώντας εγκαταλελειμένα εδώ και χρόνια εργοστάσια. Και η Γαλλία επανενεργοποίησε λιγνιτικές μονάδες, συχνά όμως για την παραγωγή μικρών, συμπληρωματικών ποσοτήτων ενέργειας. Όμως, «μόνο στη Γερμανία, με 10 γιγαβάτ (GW) παρατηρούμε μια σημαντική στροφή στη χρήση λιγνίτη», σημειώνει η ΙΕΑ.

«Το Βερολίνο υπολόγιζε να πετύχει την πλήρη απανθρακοποίηση έως το έτος 2030 και να κλείσει έως τα τέλη του 2022 λιγνιτικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 1,6 γιγαβάτ. Εξαιτίας του πολέμου αναγκάστηκε να παρατείνει την παραγωγή στις μονάδες αυτές έως το Μάρτιο του 2024», θυμίζει η Αρμέλ Μποϊνέ, ρεπόρτερ της γαλλικής «Le Figaro».

Το τρίτο τρίμηνο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αυξήθηκε κατά 13,3% σε ετήσια βάση στη Γερμανία, για να φθάσει στις 42,9 τεραβατώρες (TWh). Η συνολική παραγωγή ενέργειας στη χώρα ήταν, παρά ταύτα, την περίοδο αυτή μικρότερη συγκριτικά με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021, σύμφωνα με τις μετρήσεις του γερμανικού Ινστιτούτου στατιστικών μελετών Destatis. energgy-crisis-energyintel

Πισωγύρισμα έως το 2025

Συνολικά σε παγκόσμια κλίμακα η κατανάλωση λιγνίτη αυξήθηκε κατά 1,2% εφέτος συγκριτικά με το 2021, κάτι που σημαίνει ότι στην ατμόσφαιρα προστέθηκαν περισσότερα από 8 δισ. εκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα. Πρόκειται για εκπομπές ρύπων που ξεπέρασαν το ρεκόρ που είχε καταγράψει η διεθνής Υπηρεσία το έτος 2013.

Πάντως σε άλλη εφετινή έκθεσή της η ΙΕΑ θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία και η κρίση θα λειτουργήσουν ως επιταχυντές για την ενεργειακή μετάβαση του πλανήτη σε καθαρότερες πηγές ενέργειας και συγκεκριμένα στις περίφημες Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ), στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια δηλαδή. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν πρόκειται να συμβεί πριν από το 2025. Μια τριετία ακόμα δηλαδή θα διαρκέσει το ενεργειακό «πισωγύρισμα» του πλανήτη με την αυξημένη χρήση άνθρακα, κατά τους ειδικούς της ΙΕΑ.

«Παρά την επίσπευση των προσπαθειών για την ενεργειακή μετάβαση, η παγκόσμια ζήτηση για λιγνίτη θα διατηρηθεί στα εφετινά επίπεδα έως το 2025. Το στερεό αυτό καύσιμο θα παραμείνει, ως εκ τούτου, μακράν η κορυφαία πηγή εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στο διεθνές ενεργειακό σύστημα», σημειώνει σε έκθεσή της για τον άνθρακα η ΙΕΑ.

Η περίπτωση της Κίνας

Η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι οι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας που στρέφονται ξανά στον άνθρακα. Όσο για την Κίνα, η οριακή αύξηση κατά μόλις 0,4% το 2022 οφείλεται κυρίως στη μεγάλη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας που προκάλεσαν στη χώρα τα αλλεπάλληλα λοκντάουν που κήρυξαν οι αρχές στο πλαίσιο της πολιτικής μηδενικής ανοχής στην Covid του Πεκίνου.

Η κατανάλωση άνθρακα μάλιστα θα ήταν πολύ χαμηλότερη στην Κίνα, αν τους καλοκαιρινούς μήνες δεν σάρωνε τη χώρα το πρωτοφανές κύμα καύσωνα που εκτίναξε τη ζήτηση για ηλεκτρικό ρεύμα. Όπως είναι γνωστό πάντως, μόλις προ ολίγων εβδομάδων έπειτα από τις ογκώδεις διαδηλώσεις και τις έντονες διαμαρτυρίες των Κινέζων πολιτών η κινεζική νομενκλατούρα εγκατέλειψε την πολιτική μηδενικής ανοχής στην Covid. Κάτι που προοιωνίζεται για το 2023 ανάκαμψη της κινεζικής οικονομίας αλλά και της ζήτησης για άνθρακα.

Τουλάχιστον δεν επενδύουν…

Στην έκθεσή της η IEA σημειώνει ότι οι τρεις μεγάλοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη, η Κίνα, η Ινδία και η Ινδονησία, αύξησαν τη χρονιά που φεύγει την παραγωγή τους σε νέα επίπεδα ρεκόρ. Μιλάμε για τρεις χώρες που συγκεντρώνουν σχεδόν το μισό πληθυσμό της γης. Από 1,4 δισεκατομμύρια κατοίκους έχουν η Κίνα και η Ινδία, ενώ η Ινδονησία έχει ξεπεράσει τα 275 εκατομμύρια.

«Παρά ταύτα στις χώρες αυτές δεν υπάρχουν ενδείξεις αύξησης των επενδύσεων σε προγράμματα εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων άνθρακα. Ταυτόχρονα, η σοβούσα ενεργειακή κρίση επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και επίσης τις προσπάθειες για μεγαλύτερη ενεργειακή αποτελεσματικότητα», επαναλαμβάνει με ένα τόνο αισιοδοξίας η Διεθνής Υπηρεσία.

ΠΗΓΗ : ot.gr

Είναι, όμως, η Ελλάδα προστατευμένη αρκετά; Δεν θα βρεθεί μπροστά σε νέα έκρηξη τιμών ενέργειας, ακόμα και σε δελτίο και άλλα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης; Ουδείς μπορεί να το πεί με βεβαιότητα, αν και είναι αλήθεια πως υπάρχουν κάποια συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Κατά την χθεσινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου οπρωθυπουργός ενημερώθηκε για τα εναλλακτικά σενάρια που έχει επεξεργαστεί η Επιτροπή σε περίπτωση μειωμένης διάθεσης, ή και πλήρους διακοπής ρωσικού φυσικού αερίου το φθινόπωρο και τον χειμώνα προς την Ευρώπη, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας. Η κυβέρνηση εκπέμπει αυτή την στιγμή μία εικόνα αισιοδοξίας ότι η Ελλαδα δεν θα επηρεαστεί ιδιαίτερα από την εντεινόμενη ενεργειακή κρίση, παρά τα όσα δηλώνουν άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες και ενώ Γερμανία, Γαλλία και άλλες χώρες προετοιμάζονται για δελτίο στο ηλεκτρικό ρεύμα και άλλα μέτρα έκτακτης ανάγκης.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στη σύσκεψη παρουσιάστηκαν όλα τα δεδομένα παραγωγής, εισαγωγών, εξαγωγών και αποθήκευσης και διαπιστώθηκε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε πιο ευνοϊκή θέση συγκριτικά με άλλες χώρες της ΕΕ.

Επίσης κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, έγινε εκτίμηση για την πορεία των διεθνών τιμών καυσίμων και η επίπτωση στις δημοσιονομικές αντοχές της οικονομίας.

Τα σενάρια για οριστική διακοπή της ροής ρωσικού φυσικού αερίου
Τα σενάρια πάντως που έχουν τεθεί στο τραπέζι ήδη από την αρχή της κρίσης περιλαμβάνουν και το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής της ροής ρωσικού φυσικού αερίου.

Σε μια τέτοια περίπτωση η τροφοδοσία της χώρας θα αυξηθεί μέσω των υπόλοιπων συμβάσεων αερίων αγωγού (κυρίως μέσω του αγωγού ΤΑΡ) και με υγροποιημένο φυσικό αέριο από τη Ρεβυθούσα όπου έχει ληφθεί μέριμνα να υπάρχουν υψηλά αποθέματα.

Πέραν αυτών οι γραμμές άμυνας της χώρας που μπορούν να υποκαταστήσουν την ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, περιλαμβάνουν την μεγιστοποίηση συμμετοχής των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ αλλά και τη χρήση πετρελαίου ντήζελ αντί για φυσικό αέριο στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, ισχύος 1,7 γιγαβάτ που έχουν δυνατότητα λειτουργίας με εναλλακτικό καύσιμο.

Εξάλλου βρίσκεται ήδη στη Ρεβυθούσα η νέα πλωτή δεξαμενή υγροποιημένου φυσικού αερίου που αυξάνει τη χωρητικότητα αποθήκευσης του σταθμού, σε περισσότερα από 380.000 κυβικά μέτρα (από 225.000 που είναι τώρα). Η προσθήκη της δεξαμενής αυξάνει επίσης την ευελιξία της αλυσίδας εφοδιασμού με ΥΦΑ.

Πηγές αναφέρουν επίσης, ότι οι επιτελείς καταλήγουν στο συμπέρασμα πως εφόσον λειτουργούν οι υφιστάμενες πέντε λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ και προστεθεί και η καινούργια “Πτολεμαϊδα V” από τον Σεπτέμβριο αλλά και εφόσον οι τρεις μονάδες φυσικού αερίου των ιδιωτών ΗΡΩΝ ΚΑΙ elpedison και οι δύο της ΔΕΗ που έχουν τη δυνατότητα μετατροπής καυσίμου λειτουργήσουν με πετρέλαιο, τότε επιτυγχάνεται η ασφαλής παροχή ηλεκτροδότησης στο σύστημα μεταφοράς. Επιπροσθέτως καταβάλλεται προσπάθεια ώστε ο τερματικός σταθμός LNG του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα να είναι διαρκώς φουλαρισμένος… προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες σε φυσικό αέριο.

Σε σχέση με το LNG βέβαια, απαραίτητη προϋπόθεση στο ενδεχόμενο διακοπής της παροχής ρωσικού αερίου είναι να υπάρχει η αναγκαία προσφορά, καθώς η παγκόσμια παραγωγή του προϊόντος είναι λιγότερη σε σχέση με τη ζήτηση.

Η Ελλάδα αξίζει να σημειωθεί πως με βάση το ευρωπαϊκό σχέδιο επάρκειας αερίου είναι υποχρεωμένη να καλύπτει με εξαγωγές και τις ανάγκες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.

Προέχει, όμως, λένε οι πληροφορίες να διασφαλίζει πρωτίστως την επάρκεια στην εγχώρια αγορά ενέργειας.

Οι κίνδυνοι

Εκτιμάται, όπως αναφέρει το K-Report, ότι, ακόμα κι αν στις 21 Ιουλίου διακοπεί η παροχή ρωσικού φυσικού αερίου, η ηλεκτροδότηση της χώρας μας δεν θα έχει πρόβλημα για 45 ημέρες περίπου. Μετά, όλα εξαρτώνται κυρίως από τις ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου που θα καταφέρνουμε να συγκεντρώνουμε εν μέσω άγριου ανταγωνισμού. Και τούτο, διότι παράγουμε το 60% του ηλεκτρισμού από φυσικό αέριο (υγροποιημένο ή μη), όσο παρήγαμε και πέρυσι τέτοιο καιρό.

Η εξάρτηση: Σημειώστε, μάλιστα, ότι η χρήση φυσικού αερίου αυξήθηκε 25 φορές την τελευταία 8ετία, 30% μεταξύ 2019 και 2020 και άλλο 25% από τον περσινό Σεπτέμβριο έως σήμερα. Ειδικά το α΄ 6μηνο φέτος, μειώθηκαν 21,3% οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου αλλά αυξήθηκαν 46,3% οι εισαγωγές LNG.

Οι λιγνίτες: Η χτεσινή κυβερνητική σύσκεψη (εδώ) αποφάσισε να διπλασιαστεί η παραγωγή ηλεκτρισμού από λιγνίτη, από 5 σε 10 τεραβατώρες, όπερ απαιτεί επενδύσεις 150 εκατ. ευρώ στα ορυχεία λιγνίτη και, κυρίως, χρόνο: Ένα 12μηνο. Σήμερα, οι λιγνιτικές μονάδες λειτουργούν στο 40% της δυναμικότητάς τους και, επειδή είναι παλιές, σε συνθήκες πίεσης διατρέχουν τον κίνδυνο να τεθούν εκτός λειτουργίας.

Εναλλακτικές: Η χώρα μας διαθέτει επίσης 5 μονάδες φυσικού αερίου που μπορούν να δουλέψουν με εναλλακτικό καύσιμο, ντίζελ. Κι αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει για διάστημα μεγαλύτερο των 20 ημερών περίπου, εκτάκτως, όχι μόνιμα -διαφορετικά προκαλούνται σοβαρά προβλήματα τεχνικής φύσεως. Τέλος, οι χώρες της Ε.Ε. απαγορεύεται να σταματήσουν τις εξαγωγές ηλεκτρισμού σε άλλες χώρες μέλη. Σήμερα, εξάγουμε ρεύμα σε Αλβανία και Ιταλία –όπου λόγω καύσωνα έχουν τεθεί εκτός πολλά υδροηλεκτρικά.

Μία κυβερνητική απόφαση εγκρίθηκε σήμερα, συμπεριλαμβάνοντας τον άνθρακα, το καύσιμο πετρέλαιο, αλλά και φυσικό αέριο που παράγεται στην Ουκρανία, σε μία λίστα αγαθών, η εξαγωγή των οποίων απαγορεύεται, καθώς η χώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Σύμφωνα με την ίδια απόφαση, η εξέλιξη αυτή συνδέεται “ με την ένοπλη επιθετικότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας, αλλά και γην επιβολή στρατιωτικού νόμου στην Ουκρανία.”

Δύο χρόνια μετά και με την οξύτατη ενεργειακή κρίση που είχε ήδη ξεκινήσει από τα τέλη του καλοκαιριού του 2021, η στρατηγική αυτή άλλαξε άρδην. Όπως έγινε γνωστό στα τέλη Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, κι αφού οι τιμές ενέργειας είχαν αρχίσει να εκτοξεύονται από το φθινόπωρο, ανακοινώθηκε πως ο λιγνίτης θα είναι απαραίτητος μέχρι το 2025, για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, αλλά και δύο πετρελαϊκές μονάδες της Κρήτης μέχρι και το 2024 όταν θα λειτουργήσει η μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση με την Αττική.

Αυτό προκύπτει σαφώς από την υπουργική απόφαση που ανήρτησε στα τέλη Δεκεμβρίου (σύμφωνα με ρεπορτάζ της “Καθημερινής”) στη «Διαύγεια» το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία, κάνοντας αποδεκτό σχετικό αίτημα της ΔΕΗ, παρατείνει τις ώρες λειτουργίας 7 λιγνιτικών μονάδων (Αγ. Δημήτριος 1, 2, 3, 4 και 5, Μελίτη και Μεγαλόπολη 4) και των πετρελαϊκών μονάδων του ΑΗΣ Αθερινόλακκου στην Κρήτη, βάζοντας ουσιαστικά στον πάγο το πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης.

Τόσο το αίτημα της ΔΕΗ και το σκεπτικό που το συνοδεύει, όσο και η υιοθέτησή του από το ΥΠΕΝ συνιστούν έμμεση παραδοχή της μη ετοιμότητας της χώρας -όπως σημείωνε η εφημερίδα- για τον εξοβελισμό του λιγνίτη από το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής το 2023, κάτι που ανέδειξε και η τρέχουσα ενεργειακή κρίση, η οποία κατέστησε τον άνθρακα και το πετρέλαιο φθηνότερη πρώτη ύλη από το φυσικό αέριο.

Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες πηγές, η εμπειρία και της ενεργειακής κρίσης υποχρεώνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ξαναδεί με πιο ρεαλιστική ματιά τη στρατηγική της ενεργειακής μετάβασης στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ). Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση ανέδειξε όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά συνολικά για την Ευρώπη ότι ο σχεδιασμός της ενεργειακής μετάβασης δεν έλαβε σοβαρά υπόψη του την παράμετρο κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι κυρώσεις της Δύσης κατά της Ρωσίας -μαζί με το μπλοκάρισμα των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που αποφάσισαν οι ΗΠΑ- επιδείνωσαν την ενεργειακή κρίση σε βαθμό που να κλυδωνίζονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες, παρά το γεγονός πως μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ιταλία κ.ά) έχουν καταστήσει σαφές πως δεν σκοπεύουν, υπό τις παρούσες συνθήκες, να απαγορεύσουν την εισαγωγή φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, η παράταση των ωρών λειτουργίας κατά παρέκκλιση ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής οδηγίας σε σχέση με την έκλυση εκπομπών ρύπων, τόσο των λιγνιτικών μονάδων όσο και των δύο πετρελαϊκών, κρίνεται απαραίτητη για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, ιδίως κατά τις χρονικές περιόδους ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Οι εν λόγω μονάδες λειτουργούν ήδη σε καθεστώς παρέκκλισης της ευρωπαϊκής οδηγίας, έχοντας περιορίσει σημαντικά τον επιτρεπόμενο χρόνο λειτουργίας τους που διασφάλισαν με προηγούμενες υπουργικές αποφάσεις.

“Δουλεύουν στο φουλ”

Για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της ιστορίας έκανε λόγο ο υπουργός Ανάπτυξης, Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας προ ημερών στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ και πρόσθεσε ότι αυτή η κατάσταση των αυξήσεων στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, στη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, δεν αντιμετωπίζεται από ένα κράτος μόνο του.

Ο υπουργός χαρακτήρισε λαϊκισμό τους ισχυρισμούς πως η τιμή στην ενέργεια αυξήθηκε στη χώρα μας γιατί έχουν κλείσει οι λιγνιτικές μονάδες. Εξήγησε ότι εκτός από μια μονάδα στην Καρδιά Αμυνταίου που έκλεισε το 2018, όλες οι άλλες λιγνιτικές μονάδες, δουλεύουν στο φουλ.

Ο ίδιος τόνισε ότι η απόφαση Μητσοτάκη για την απολιγνιτοποίηση αφορά το κλείσιμό τους το 2023 και δεν μπορεί κάτι που είναι να γίνει τότε, να επηρεάζει την τιμή τον Μάρτιο του 2022.

Ο υπουργός, σημείωσε ότι η κυβέρνηση κρατά την ψυχραιμία της και εμπιστεύεται την ΕΕ και κάλεσε τους πολίτες να σκεφτούν τι θα είχε γίνει αν η Ελλάδα είχε βρεθεί εκτός ευρωζώνης και έπρεπε να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση σε συνθήκες πληθωριστικής δραχμής.

Επιστροφή στον άνθρακα

Όπως αναφέρει το euractiv.gr, στο πλαίσιο της καταγραφής των αποφάσεων των ευρωπαϊκών κρατών, άρον-άρον οι περισσότερες χώρες αναστέλλουν τον σχεδιασμό απολιγνιτοποίησης.

Συγκεκριμένα, αρκετές χώρες της ΕΕ ανέστειλαν τα σχέδια σταδιακής κατάργησης του άνθρακα, καθώς βασίζονταν στις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Αντί για επενδύσεις σε υποδομές φυσικού αερίου, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή άλλες εναλλακτικές λύσεις, η επέκταση της εξόρυξης άνθρακα θεωρείται συχνά ως η υπ’ αριθμόν ένα επιλογή.

«Υπάρχει ένας προσωρινός ρόλος για τον άνθρακα, ο οποίος ελπίζαμε ότι θα βγει από το ενεργειακό μείγμα μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας. Αλλά θα παραμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Θα τον χρειαζόμαστε μέχρι να βρούμε εναλλακτικές πηγές. Μέχρι τότε, ακόμη και η πιο πράσινη κυβέρνηση δεν θα καταργήσει σταδιακά τον άνθρακα», δήλωσε ο Βάτσαλβ Μπαρτούσκα, Επίτροπος της τσεχικής κυβέρνησης για την ενεργειακή ασφάλεια, στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Seznam Zprávy.

Η Τσεχική Δημοκρατία στήριξε τη στρατηγική της για την απεξάρτηση από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο ως μεταβατική πηγή.

Με την τρέχουσα εξάρτηση κατά 90% από τις ρωσικές εισαγωγές, τα σχέδια αυτά έχουν ανατραπεί. Όπως έμαθε η EURACTIV Τσεχίας, αρκετές τσεχικές εταιρείες έχουν ήδη αποφασίσει να στραφούν από το φυσικό αέριο πίσω στον άνθρακα.

Στη Βουλγαρία, τα φιλόδοξα σχέδια για την κατασκευή ενός μεγάλου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο – ένα έργο που περιλαμβάνεται στο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης – έχουν αποσυρθεί από το τραπέζι. Η χώρα είναι έτοιμη να διατηρήσει τη βιομηχανία άνθρακα μέχρι την κατασκευή τουλάχιστον δύο νέων πυρηνικών αντιδραστήρων.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο BBC, ο Επίτροπος της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία Φρανς Τίμερμανς σημείωσε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να παραμείνουν περισσότερο στον άνθρακα, εάν προχωρήσουν αμέσως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί του φυσικού αερίου. «Αυτό μπορεί ακόμα να είναι εντός των παραμέτρων που έχουμε θέσει για την πολιτική μας για το κλίμα», δήλωσε.

Ο ρόλος του άνθρακα συζητήθηκε επίσης από τη ρουμανική κυβέρνηση.

Όπως ενημέρωσε ο Ρουμάνος υπουργός Ενέργειας Βέρτζιλ Ποπέσκου, κανένα ορυχείο δεν θα ανοίξει ξανά στη Ρουμανία, αλλά η ικανότητα εξόρυξης άνθρακα θα αυξηθεί και μια νέα τουρμπίνα θα ξεκινήσει εκ νέου τη λειτουργία της. Ωστόσο, το μερίδιο του άνθρακα στο ρουμανικό ενεργειακό μείγμα δεν είναι τόσο υψηλό όσο στη Βουλγαρία ή την Τσεχική Δημοκρατία, όπου περίπου το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από άνθρακα.

Στη Γερμανία, η επαναλειτουργία των εγχώριων ανθρακωρυχείων είναι επίσης εκτός ημερήσιας διάταξης, τουλάχιστον προς το παρόν. Ωστόσο, πρόκειται να δημιουργηθούν στρατηγικά αποθέματα άνθρακα. Επιπλέον, ο γερμανικός οργανισμός ενεργειακών δικτύων έχει ζητήσει να παραμείνουν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα της χώρας σε ετοιμότητα, εάν χρειαστεί.

Το 2017, η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η έξοδος από τον άνθρακα θα πραγματοποιηθεί έως το 2025 στο πλαίσιο του εθνικού στρατηγικού σχεδίου της.

Αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία όμως, ο πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι έκανε στροφή και δήλωσε ότι «η επαναλειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα μπορεί να είναι απαραίτητη για την κάλυψη τυχόν ελλείψεων στο άμεσο μέλλον».

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας παραδέχεται ότι η στροφή στον άνθρακα είναι μια επιλογή.

«Εκτιμούμε ότι μια προσωρινή στροφή από το φυσικό αέριο στον άνθρακα για την παραγωγή ενέργειας με καύση πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση φυσικού αερίου για ενέργεια κατά περίπου 28 δισ. κυβικά μέτρα πριν υπάρξει συνολική αύξηση των εκπομπών που σχετίζονται με την ενέργεια στην ΕΕ», έγραψε ο οργανισμός στο σχέδιό του για τη μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι πρόσθετες 120 TWh στην παραγωγή με καύση άνθρακα θα μπορούσαν να μειώσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά 22 δισ. κυβικά μέτρα σε ένα έτος.

Παρόλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε τη μετάβαση από το φυσικό αέριο στον άνθρακα στο σχέδιο RePowerEU, προτείνοντας τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά δύο τρίτα πριν από το τέλος του 2022.

«Υπάρχει ένας προσωρινός ρόλος για τον άνθρακα, ο οποίος ελπίζαμε ότι θα βγει από το ενεργειακό μείγμα μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας. Αλλά θα παραμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Θα τον χρειαζόμαστε μέχρι να βρούμε εναλλακτικές πηγές. Μέχρι τότε, ακόμη και η πιο πράσινη κυβέρνηση δεν θα καταργήσει σταδιακά τον άνθρακα», δήλωσε ο Βάτσαλβ Μπαρτούσκα, Επίτροπος της τσεχικής κυβέρνησης για την ενεργειακή ασφάλεια, στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Seznam Zprávy.

Η Τσεχική Δημοκρατία στήριξε τη στρατηγική της για την απεξάρτηση από τον άνθρακα στο φυσικό αέριο ως μεταβατική πηγή.

Με την τρέχουσα εξάρτηση κατά 90% από τις ρωσικές εισαγωγές, τα σχέδια αυτά έχουν ανατραπεί. Όπως έμαθε η EURACTIV Τσεχίας, αρκετές τσεχικές εταιρείες έχουν ήδη αποφασίσει να στραφούν από το φυσικό αέριο πίσω στον άνθρακα.

Στη Βουλγαρία, τα φιλόδοξα σχέδια για την κατασκευή ενός μεγάλου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο – ένα έργο που περιλαμβάνεται στο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης – έχουν αποσυρθεί από το τραπέζι. Η χώρα είναι έτοιμη να διατηρήσει τη βιομηχανία άνθρακα μέχρι την κατασκευή τουλάχιστον δύο νέων πυρηνικών αντιδραστήρων.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο BBC, ο Επίτροπος της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία Φρανς Τίμερμανς σημείωσε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να παραμείνουν περισσότερο στον άνθρακα, εάν προχωρήσουν αμέσως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντί του φυσικού αερίου. «Αυτό μπορεί ακόμα να είναι εντός των παραμέτρων που έχουμε θέσει για την πολιτική μας για το κλίμα», δήλωσε.

Ο ρόλος του άνθρακα συζητήθηκε επίσης από τη ρουμανική κυβέρνηση.

Όπως ενημέρωσε ο Ρουμάνος υπουργός Ενέργειας Βέρτζιλ Ποπέσκου, κανένα ορυχείο δεν θα ανοίξει ξανά στη Ρουμανία, αλλά η ικανότητα εξόρυξης άνθρακα θα αυξηθεί και μια νέα τουρμπίνα θα ξεκινήσει εκ νέου τη λειτουργία της. Ωστόσο, το μερίδιο του άνθρακα στο ρουμανικό ενεργειακό μείγμα δεν είναι τόσο υψηλό όσο στη Βουλγαρία ή την Τσεχική Δημοκρατία, όπου περίπου το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από άνθρακα.

Στη Γερμανία, η επαναλειτουργία των εγχώριων ανθρακωρυχείων είναι επίσης εκτός ημερήσιας διάταξης, τουλάχιστον προς το παρόν. Ωστόσο, πρόκειται να δημιουργηθούν στρατηγικά αποθέματα άνθρακα. Επιπλέον, ο γερμανικός οργανισμός ενεργειακών δικτύων έχει ζητήσει να παραμείνουν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα της χώρας σε ετοιμότητα, εάν χρειαστεί.

Το 2017, η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η έξοδος από τον άνθρακα θα πραγματοποιηθεί έως το 2025 στο πλαίσιο του εθνικού στρατηγικού σχεδίου της.

Αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία όμως, ο πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι έκανε στροφή και δήλωσε ότι «η επαναλειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα μπορεί να είναι απαραίτητη για την κάλυψη τυχόν ελλείψεων στο άμεσο μέλλον».

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας παραδέχεται ότι η στροφή στον άνθρακα είναι μια επιλογή.

«Εκτιμούμε ότι μια προσωρινή στροφή από το φυσικό αέριο στον άνθρακα για την παραγωγή ενέργειας με καύση πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση φυσικού αερίου για ενέργεια κατά περίπου 28 δισ. κυβικά μέτρα πριν υπάρξει συνολική αύξηση των εκπομπών που σχετίζονται με την ενέργεια στην ΕΕ», έγραψε ο οργανισμός στο σχέδιό του για τη μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, οι πρόσθετες 120 TWh στην παραγωγή με καύση άνθρακα θα μπορούσαν να μειώσουν τη ζήτηση φυσικού αερίου κατά 22 δισ. κυβικά μέτρα σε ένα έτος.

Παρόλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε τη μετάβαση από το φυσικό αέριο στον άνθρακα στο σχέδιο RePowerEU, προτείνοντας τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά δύο τρίτα πριν από το τέλος του 2022.

Τι στάση θα τηρήσουν οι ευρωπαϊκές χώρες έναντι του ρωσικού φυσικού αερίου

Η Γερμανία και η Ουγγαρία είναι οι πιο ένθερμοι αντίπαλοι της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας στην ΕΕ, την οποία υποστηρίζει σθεναρά η Πολωνία, ενώ η Γαλλία και άλλοι παραμένουν ουδέτεροι.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ώθησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει αυτή την εβδομάδα σχέδια για την ανεξαρτητοποίησή της από όλα τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα «πολύ πριν από το 2030» και τη μείωση της εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά δύο τρίτα πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

Την ίδια ημέρα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι θα επιβάλουν άμεση απαγόρευση όλων των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων σε αντίποινα για την αυξανόμενη επιθετικότητα στην Ουκρανία.

Ωστόσο, η Ευρώπη εξαρτάται πολύ περισσότερο από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή μιας απαγόρευσης στην ΕΕ πολύ πιο δαπανηρή για την ίδια την ένωση.

Οι ανησυχίες αυτές αντικατοπτρίζονται παρακάτω σε μια σύνοψη από το δίκτυο της EURACTIV:

ΥΠΕΡ: Πολωνία

Ο πιο ένθερμος υποστηρικτής ολοκληρωτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας είναι η Πολωνία, ακόμη και αν αυτό θα έπληττε την ευρωπαϊκή οικονομία.

«Δισεκατομμύρια ρέουν προς τη Ρωσία μέσω του Nord Stream 1», δήλωσε Πολωνός διπλωμάτης, αναφερόμενος στον αγωγό φυσικού αερίου που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία. «Πρόκειται για δισεκατομμύρια για τα οποία σήμερα οι Ουκρανοί πληρώνουν με το ίδιο τους το αίμα».

Αν και η χώρα θα υποφέρει από μια διακοπή των προμηθειών φυσικού αερίου από τη Ρωσία, πιστεύουν ότι είναι καλά προετοιμασμένοι λόγω των αυξημένων εισαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και της κατασκευής του Baltic Pipe που φέρνει φυσικό αέριο από τη Νορβηγία. Το 2019, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει τη μόνιμη εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου μόλις λήξει η τρέχουσα σύμβαση με την Gazprom στο τέλος του τρέχοντος έτους.

• Το 2021, η Πολωνία εισήγαγε 8,3 εκατομμύρια τόνους άνθρακα από τη Ρωσία, αξίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων ζλότυ (625 εκατ. ευρώ), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου χρησιμοποιείται για τη θέρμανση ιδιωτικών κατοικιών.
• Το 2019, το 61,5% του συνόλου του πετρελαίου στην Πολωνία εισήχθη από τη Ρωσία.
• Το 55% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Πολωνίας προέρχεται από τη Ρωσία.

ΑΝΟΙΧΤΟΙ: Γαλλία, Ισπανία

Η Γαλλία δήλωσε επίσης ότι είναι έτοιμη να επιβάλει ενεργειακές κυρώσεις στη Ρωσία, αλλά φαίνεται επίσης πρόθυμη να διατηρήσει ανοιχτό το διάλογο με τη Μόσχα.

Ερωτηθείς εάν το Παρίσι θα υποστήριζε ένα μποϊκοτάζ του ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, ο υπουργός Εμπορίου Φρανκ Ριστέρ δήλωσε: «Η Γαλλία είναι έτοιμη να λάβει πρόσθετες αποφάσεις για να ασκήσει πίεση στη Ρωσία, αν χρειαστεί».

«Δεν κλείνουμε καμία πόρτα, απλά πρέπει να εξετάσουμε τι είναι αποτελεσματικό για την άσκηση πίεσης στη Ρωσία και λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συνέπειες που μπορεί να έχει αυτό στην ΕΕ και τα διάφορα μέλη της».

Η Γαλλία έχει βρεθεί υπό διεθνή έλεγχο όσον αφορά στις συνεχιζόμενες δραστηριότητες γαλλικών ενεργειακών εταιρειών στη Ρωσία. «Υπάρχει πλέον πρόβλημα αρχής στη συνεργασία με οποιοδήποτε πολιτικό ή οικονομικό πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στη ρωσική κυβέρνηση», δήλωσε την 1η Μαρτίου ο υπουργός Οικονομίας Μπρουνό Λεμέρ.

Η υπουργός Εργασίας της χώρας Ελίζαμπεθ Μπορν, προχώρησε ακόμη περισσότερο στις 8 Μαρτίου, λέγοντας ότι η Total Energies και η Engie θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να αποσυρθούν από τη Ρωσία.

«Δεν είμαι εδώ για να υπαγορεύσω στην Engie και την Total τι πρέπει να κάνουν. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι θέλουμε να αποφασιστούν οι οικονομικές κυρώσεις με πολύ ενωτικό τρόπο με όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλες χώρες – τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Νομίζω ότι είναι ζωτικής σημασίας να αντιληφθεί η Ρωσία ότι δεν έχει τίποτα να κερδίσει από αυτόν τον πόλεμο, ή τουλάχιστον να το αντιληφθούν αυτό οι ηγέτες της, και αυτό είναι το όλο νόημα των οικονομικών κυρώσεων που λαμβάνουμε».

• Το 17% των γαλλικών εισαγωγών φυσικού αερίου προέρχεται από τη Ρωσία.
• Το 7% του πετρελαίου της χώρας εισάγεται επίσης από τη Ρωσία.
• Ο άνθρακας αντιπροσωπεύει ένα ασήμαντο μερίδιο στο ενεργειακό μείγμα της Γαλλίας. Παρόλα αυτά, το 30,2% των γαλλικών εισαγωγών άνθρακα προέρχεται από τη Ρωσία.

Η Ισπανία είναι ένας άλλος υποστηρικτής των ενεργειακών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αν και δεν το καθιστά κορυφαία πολιτική προτεραιότητα. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει δηλώσει ότι η Μαδρίτη θα υποστηρίξει οποιοδήποτε μέτρο ληφθεί σε συντονισμό με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, εάν είναι απαραίτητο.

Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από τη σχετικά χαμηλή έκθεση της Ισπανίας στο ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

• Η Ισπανία αγόρασε 2,56 εκατομμύρια τόνους ρωσικού πετρελαίου το 2021, που αντιπροσωπεύουν μόνο το 4,5% των εισαγωγών πετρελαίου της χώρας.
• Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η Ιβηρική Χερσόνησος αποτελεί κόμβο για τερματικούς σταθμούς εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης Bruegel, η περιοχή μπορεί να εισάγει 40 TWh το μήνα, αλλά μπορεί να καταναλώσει μόνο 30 TWh. Η πρόκληση είναι να εξαχθεί αυτό το αέριο στην υπόλοιπη Ευρώπη, δεδομένου ότι οι υπάρχοντες αγωγοί επιτρέπουν μέγιστη μεταφορά 5 TWh το μήνα, δήλωσε το Bruegel.

ΚΑΤΑ: Γερμανία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Φινλανδία

Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καταναλωτής ρωσικού πετρελαίου στην Ευρώπη, αντιτίθεται σθεναρά σε οποιεσδήποτε κυρώσεις στη ρωσική ενέργεια. Ο αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ προειδοποίησε ότι κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο την «κοινωνική ειρήνη» στη χώρα και θα δημιουργούσε «πραγματικό κίνδυνο ενεργειακής υποπροσφοράς σε ορισμένους τομείς».

Κορυφαία στελέχη της αντιπολίτευσης, όπως ο χριστιανοδημοκράτης πολιτικός Norbert Röttgen, έχουν ταχθεί υπέρ της απαγόρευσης.

• Η Γερμανία λαμβάνει το 55% του φυσικού αερίου της από τη Ρωσία, περίπου 140 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) το 2021.
• Εισάγει επίσης το 35% του αργού πετρελαίου της και το 50% του άνθρακα της από τη Ρωσία.

Στην Ουγγαρία, ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν δήλωσε ότι θα αντιταχθεί στις ενεργειακές κυρώσεις σε επίπεδο ΕΕ. «Ενώ καταδικάζουμε την ένοπλη επίθεση της Ρωσίας και καταδικάζουμε επίσης τον πόλεμο, δεν θα επιτρέψουμε να αναγκαστούν οι ουγγρικές οικογένειες να πληρώσουν το τίμημα», δήλωσε ο Όρμπαν την Τρίτη (8 Μαρτίου). Η Ουγγαρία εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της από τη Ρωσία.

Πέρυσι, η Ουγγαρία υπέγραψε νέα 15ετή συμφωνία προμήθειας φυσικού αερίου με τον κρατικά ελεγχόμενο ρωσικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom, μια κίνηση που η Ουκρανία επέκρινε έντονα εκείνη την εποχή.

• Ενώ η Ρωσία κυριαρχεί στον εφοδιασμό της Ουγγαρίας με φυσικό αέριο, η Βουδαπέστη έχει επίσης διαφοροποιήσει τις εισαγωγές της και έχει πρόσβαση σε προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου από τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Κροατία.

Στη Βουλγαρία, ο πρωθυπουργός Κίριλ Πέτκοφ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του υποστηρίζει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αλλά θα επιδιώξει εξαίρεση από μια πιθανή απαγόρευση εισαγωγών ενέργειας.

«Η Βουλγαρία θα υποστήριζε όλα τα είδη των μέτρων επειδή είμαστε πραγματικά κατά του πολέμου, αλλά αυτά τα δύο (πετρέλαιο και φυσικό αέριο), ίσως ζητήσουμε μια εξαίρεση… Δεν έχουμε τρέχουσες εναλλακτικές λύσεις αυτή τη στιγμή. Είμαστε πολύ εξαρτημένοι», δήλωσε ο Πέτκοφ σε συνέντευξή του στο Reuters.

• Η Βουλγαρία εξαρτάται κατά 70% από τις προμήθειες φυσικού αερίου από τη ρωσική Gazprom. Το υπόλοιπο 30% προέρχεται από το Αζερμπαϊτζάν.
• Το μοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της, που ανήκει στη ρωσική LUKOIL, παρέχει πάνω από το 60% των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στη χώρα.
• Η Βουλγαρία εξαρτάται επίσης κατά 100% από τη Ρωσία για πυρηνικά καύσιμα

Στη Φινλανδία, η κυβέρνηση δεν είναι υπέρ των κυρώσεων που σχετίζονται με την ενέργεια, οι οποίες θα είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας.

Τούτου λεχθέντος, οι περισσότερες φινλανδικές εταιρείες έχουν ανακοινώσει ότι θα αποχωρήσουν από τη Ρωσία. Μεγάλα φινλανδικά εμπορικά σήματα όπως η Fazer, η Nokia, η Wärtsilä και η StoraEnso έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Η Fortum, μια εταιρεία που ανήκει κατά 56% στο κράτος, είναι εγκατεστημένη στη Ρωσία εδώ και δεκαετίες, όπου κατέχει και λειτουργεί μονάδες παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας στη Σιβηρία. Η Fortum έχει επίσης επενδύσει στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια στη Ρωσία. Την περασμένη εβδομάδα η εταιρεία δήλωσε ότι αποφάσισε να σταματήσει όλες τις νέες επενδύσεις εκεί.

Η Φινλανδία έχει αποφασίσει να καταργήσει σταδιακά τον άνθρακα στην παραγωγή ενέργειας το 2029, αλλά πολλές ενεργειακές εταιρείες έχουν ήδη αποφασίσει να απαλλαγούν από τον άνθρακα νωρίτερα. Η Helen, μία από τις μεγαλύτερες φινλανδικές ενεργειακές εταιρείες που ανήκει στην πόλη του Ελσίνκι, ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να χρησιμοποιεί ρωσικό άνθρακα.

• Περίπου το 50% του άνθρακα της Φινλανδίας προέρχεται από τη Ρωσία, αλλά η Φινλανδία θα σταματήσει να χρησιμοποιεί άνθρακα ούτως ή άλλως τα επόμενα χρόνια.
• Τα δύο τρίτα του φυσικού αερίου της Φινλανδίας εισάγονται από τη Ρωσία. Σχεδόν όλο αυτό χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία και όχι για τη θέρμανση των νοικοκυριών.
• Τα δύο τρίτα του πετρελαίου της χώρας εισάγονται από τη Ρωσία.

ΟΥΔΕΤΕΡΟΙ: Ιταλία, Τσεχία, Ελλάδα, Σλοβενία, Ρουμανία

Στην Ιταλία, ο πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι δεν εξέφρασε υποστήριξη ή αντίθεση στις ενεργειακές κυρώσεις, επιμένοντας στην ανάγκη ενότητας της ΕΕ για την αντιμετώπιση των συνεπειών του πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, εάν η ΕΕ προτείνει την απαγόρευση του ρωσικού πετρελαίου, η Ιταλία πιθανότατα θα την υποστηρίξει, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg.

«Η Ιταλία έχει δεσμευτεί για μια γρήγορη μείωση της εξάρτησής μας από το ρωσικό φυσικό αέριο», δήλωσε ο Ντράγκι νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, προσθέτοντας ότι έχει συνομιλήσει με το Κατάρ για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της Ιταλίας με φυσικό αέριο.

Στη Ρώμη, η κυβέρνηση φέρεται ότι θα αντικαταστήσει περίπου 16 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από εναλλακτικούς προμηθευτές μέχρι την άνοιξη. Αυτοί θα μπορούσαν να προέρχονται από το Κατάρ ή τον αραβικό κόσμο και τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Αζερμπαϊτζάν.

Σύμφωνα με τα τελευταία νέα από το υπουργικό συμβούλιο του Ντράγκι, η Ιταλία σχεδιάζει να μειώσει την τιμή του φυσικού αερίου και να την αποσυνδέσει από το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, εστιάζοντας σε άλλες πηγές εφοδιασμού.

• Το 3% του φυσικού αερίου της Ιταλίας εισάγεται από τη Ρωσία, ένα σημαντικό μερίδιο αν αναλογιστεί κανείς ότι το φυσικό αέριο αποτελεί σχεδόν το 42% της συνολικής ενεργειακής ζήτησης της χώρας.
• Το 13% του πετρελαίου της Ιταλίας εισάγεται από τη Ρωσία (47% της συνολικής ενέργειας).
• Το μερίδιο του άνθρακα στο ενεργειακό μείγμα της χώρας είναι μικρό, στο 3,43%. Παρόλα αυτά, το 78% αυτού εισάγεται από τη Ρωσία.

Στην Τσεχία, η κυβέρνηση δεν έχει υιοθετήσει σαφή θέση σχετικά με μια πιθανή απαγόρευση της ΕΕ στις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία.

Ο πρωθυπουργός Πετρ Φιάλα δήλωσε επανειλημμένα ότι η ΕΕ πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, αλλά δεν υποστήριξε την απαγόρευση των εισαγωγών. Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος ODS και  ευρωβουλευτής Αλεξάντρ Βόντρα, υποστηρίζει την απαγόρευση των εισαγωγών φυσικού αερίου.

Τσέχοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου θα ήταν επικίνδυνη για την τσεχική οικονομία. Παράλληλα, λένε ότι η χώρα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ευκολότερα μια απαγόρευση του πετρελαίου. Οι εταιρείες ενέργειας διαβεβαιώνουν τους πολίτες ότι διαθέτουν επαρκή αποθέματα ορυκτών καυσίμων για τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

• Η Τσεχική Δημοκρατία εισάγει περίπου το 90% του φυσικού αερίου της από τη Ρωσία.
• Το 50% της τσεχικής κατανάλωσης πετρελαίου εισάγεται από τη Ρωσία.
• Η χώρα διαθέτει δικά της ορυχεία άνθρακα και εισάγει επιπλέον άνθρακα, κυρίως από την Πολωνία.

Η Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να απαγορευτούν οι εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία, αλλά πρόσθεσε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη εάν η Μόσχα προχωρήσει και αποφασίσει να κλείσει τη στρόφιγγα.

Και ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει επιταχύνει τις προσπάθειες για την απεξάρτηση της οικονομίας της από το ρωσικό φυσικό αέριο. «Ενισχύουμε τη διαφοροποίηση των πηγών μας. Τον Ιανουάριο, για παράδειγμα, η χώρα μας κάλυψε το 47% της εγχώριας ζήτησης με υγροποιημένο φυσικό αέριο από την περιοχή της Ρεβυθούσας 20% μέσω του αγωγού ΤΑΡ. Το ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο διαχρονικά αποτελούσε το μεγαλύτερο μερίδιο στο μείγμα εισαγωγών φυσικού αερίου της χώρας, έπεσε για πρώτη φορά στο 33%».

Ο τομέας του φυσικού αερίου της χώρας δεν θα αντιμετωπίσει ελλείψεις μέχρι τις 15 Μαρτίου. Από τις 16 Μαρτίου και μέχρι το τέλος του μήνα, θα υπάρξει έλλειμμα φυσικού αερίου περίπου μισής τεραβατώρας.

• Η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 26% των εισαγωγών πετρελαίου της Ελλάδας.
• Το 39% του φυσικού αερίου της Ελλάδας εισάγεται από τη Ρωσία.
• Όντας μεγάλος χρήστης άνθρακα, η Ελλάδα δεν εισάγει ρωσικό άνθρακα, σύμφωνα με τη Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της χώρας.

Στη Σλοβενία, η κυβέρνηση δεν έχει προβεί σε δημόσιες δηλώσεις σχετικά με την απαγόρευση εισαγωγών ενέργειας από τη Ρωσία. Οι συζητήσεις έχουν επικεντρωθεί μέχρι στιγμής στην ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, με έμφαση κυρίως στο φυσικό αέριο, αλλά δεν έχουν γίνει σημαντικές ανακοινώσεις.

Όλες οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες είναι εξ ολοκλήρου ή εν μέρει κρατικές και περιμένουν από την κυβέρνηση να λάβει θέση. Σύμφωνα με δημόσιες δηλώσεις, καμία από αυτές δεν έχει έργα πετρελαίου ή φυσικού αερίου στη Ρωσία.

• Το 91% του φυσικού αερίου της Σλοβενίας αγοράζεται από τον κόμβο φυσικού αερίου Baumgarten στην Αυστρία, όπου κυριαρχεί το ρωσικό φυσικό αέριο. Άλλοι προμηθευτές στο Baumgarten περιλαμβάνουν τη Νορβηγία και άλλες χώρες, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό αγοράστηκε απευθείας από τη Ρωσία.

Στη Ρουμανία, ούτε η κυβέρνηση ούτε ο πρόεδρος Κλάους Γιοχάνις έχουν μιλήσει για απαγόρευση της ρωσικής ενέργειας. Ωστόσο, ζητούν ωστόσο από την ΕΕ να τερματίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Η Ρουμανία εξαρτιέται όλο και περισσότερο από τη Ρωσία για τις ενεργειακές της ανάγκες τα τελευταία χρόνια.

• Το 2021, η Ρουμανία στηριζόταν σε εισαγωγές για το 30% του φυσικού αερίου της, και περισσότερο από το 80% προερχόταν από τη Ρωσία.
• Περίπου τα δύο τρίτα του πετρελαίου που διυλίζεται στη Ρουμανία εισάγονται, εκ των οποίων τα μισά προέρχονται από τη Ρωσία.

Πηγή: euractiv.gr