Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ποτέ μην λες ποτέ, λέει η γνωστή ρήση, και στην πολιτική αποκτά ακόμα μεγαλύτερη αξία.

Καθώς οδεύουμε προς τις κάλπες, και με το ενδεχόμενο αυτές να στηθούν και σχετικά νωρίτερα απ΄ ότι αρχικώς δήλωνε ο πρωθυπουργός, κάθε σενάριο παίρνει χώρο πάνω στο τραπέζι των προβλέψεων. Σε αρκετές τελευταίες μετρήσεις διαπιστώνεται πως ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος έχει αρχίσει να “χωνεύει” το ενδεχόμενο των κυβερνητικών συνεργασιών, πολλοί ψηφοφόροι, μάλιστα, το προκρίνουν από το άλλο μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Αυτό είναι ένα νέο ποιοτικό στοιχείο που δεν πρέπει να υποτιμάται, για δύο βασικούς λόγους:

–Πρώτον, γιατί ο πρωθυπουργός εμφανίζεται να ποντάρει αποκλειστικά στο να κατορθώσει να συγκεντρώσει 37-38% στις δεύτερες κάλπες, και ανάλογα με το άθροισμα των εκτός Βουλής κομμάτων να σταθεί εφικτό να σχηματίσει πλειοψηφία έστω και οριακά 151 εδρών. Το είπε και στο Λονδίνο, στην εκδήλωση της Morgan Stanley και το Χρηματιστηρίου Αθηνών για την προσέλκυση επενδυτών. Και δεν το είπε τυχαία: προσπάθησε να διασκεδάσει τις ανησυχίες περί πολιτικής αστάθειας που για τους διεθνείς οίκους αποτελεί σοβαρό ζήτημα (πολιτικός κίνδυνος).

-Δεύτερον, επειδή μεταξύ πρώτης (απλή αναλογική) και δεύτερης κάλπης, το δίλημμα διακυβέρνησης θα τεθεί πολύ έντονα και θα κρίνει τις μετακινήσεις ψηφοφόρων. Εάν, δηλαδή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φανεί πως αγωνίζεται για ένα μόνο αποτέλεσμα (αυτοδυναμία), αλλά απέχει σημαντικά απ΄αυτόν τον στόχο, θα αξιολογηθεί διαφορετικά η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για προοδευτική διακυβέρνηση. Ιδιαίτερα εάν ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι πιθανό, και για να είναι πιθανό πρέπει, πρωτίστως, να αποτυπώνεται στην εκλογική αριθμητική. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εφόσον ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ συγκεντρώσει στην πρώτη κάλπη ποσοστό κοντά στο 30%, και η διαφορά του από τη Ν.Δ (εάν είναι πρώτο κόμμα, όπως φαίνεται καθαρά, σήμερα, στις δημοσκοπήσεις) είναι μικρή. Στην Κουμουνδούρου θεωρούν πως σήμερα η “ψαλίδα” έχει κλείσει στις 3,5 έως 4 μονάδες, λαμβάνοντας, όπως λένε, υπόψιν τους την παραδοσιακή υποκτίμηση των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ και μια σειρά άλλα ποιοτικά στοιχεία.

Έτσι, το βράδυ της Κυριακής της απλής αναλογικής το τοπίο ίσως είναι αρκετά ευκρινές. Ή ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει αποκτήσει μία πειστική προβολή αυτοδυναμίας (θεωρείται ασφαλές, προς τούτο, ένα ποσοστό από 33 έως 35%), ή ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θα μπορέσει να καταστήσει και αριθμητικά αξιόπιστο το σχέδιο μιας προοδευτικής διακυβέρνησης. Οι γνωρίζοντες λένε, μάλιστα, πως εάν η διαφορά είναι πολύ μικρή και τα ποσοστά των άλλων κομμάτων (εταίρων) το επιτρέπουν, τότε η δήλωση της Θεσσαλονίκης μπορεί να απενεργοποιηθεί.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που συζητείται είναι κατά πόσο μπορούν να δημιουργηθούν προεκλογικά εκείνες οι συνθήκες που θα επιτρέψουν μετεκλογικά τις συγκλίσεις.

1. Εάν με το σκάνδαλο των υποκλοπών δημιουργήθηκε ένας “κοινός τόπος” μεταξύ της Κουμουνδούρου και της Χαριλάου Τρικούπη (με τις συχνές ενστάσεις και ισορροπίες του Νίκου Ανδρουλάκη, για να μην υπονομεύσει την τακτική της πολιτικής αυτονομίας), εκείνο που φαίνεται πως απομακρύνει έτι περαιτέρω το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ από κάποια συνεργασία με τη Ν.Δ, και το φέρνει ταυτόχρονα πιο κοντά στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ήταν η σύγκρουση στη Βουλή για το νομοσχέδιο Γκάγκα-Πλεύρη για το ΕΣΥ. Πώς θα μπορούσε να συνεργαστεί αυτό το ΠΑΣΟΚ με τη Ν.Δ, την οποία κατηγορεί πως γκρεμίζει την κωρωνίδα του ανδρεϊκού και γεννηματικού στέμματος, το ΕΣΥ;

Οι αναφορές του Μιχάλη Κατρίνη στη Βουλή, και η γραπτή δήλωση του Νίκου Ανδρουλάκη έχουν σημασία:

Κατρίνης: “Το ΕΣΥ ως φιλοσοφία, ως αντίληψη και ως περιεχόμενο διαχωρίζει τη συντηρητική παράταξη από την δημοκρατική παράταξη. Γιατί το όραμα του ΕΣΥ ήταν και παραμένει η παροχή καθολικών, ποιοτικών και δωρεάν υπηρεσιών σε όλους τους πολίτες. Και αυτό ήταν και παραμένει το όραμα του ΠΑΣΟΚ για την παροχή υπηρεσιών υγείας στους πολίτες για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες, για όλους όσοι ζουν σε αυτή τη χώρα… Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιμείται πιστά τη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη που επιχείρησε μία ανάλογη παρέμβαση. Σας θυμίζω το 1992, την οποία βέβαια κατήργησε ο Ανδρέας Παπανδρέου δύο χρόνια μετά“.

Ανδρουλάκης: “Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δείχνει ξεκάθαρα με κάθε ευκαιρία ότι προτεραιότητά της είναι η εξυπηρέτηση συμφερόντων, μικρών και μεγάλων, ακόμη και εις βάρος της ευημερίας των πολιτών”.

Παρότι τίποτε δεν είναι απίθανο στην πολιτική, πώς θα μπορούσε να συνεργαστεί το κόμμα που έκανε την επανάσταση του ΕΣΥ και του ΑΣΕΠ, με ένα κόμμα το οποίο κατηγορεί πως καταργεί και γκρεμίζει το ΕΣΥ και το ΑΣΕΠ; Ακόμα κι αυτό, πέραν του σκανδάλου της παρακολούθησης του Νίκου Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ, θα αρκούσε για να διακόψει οιαδήποτε προσπάθεια σύγκλισης.

2. Ακόμα κι αν τα κόμματα διεκδικούν θέση στο μετεκλογικό σκηνικό, ανάλογα με το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει το κλίμα πριν απ΄ αυτή. Ως προς αυτό, έχει ενδιαφέρον μία πρόταση του έμπειρου Νίκου Βούτση (Realfm-Κάτια Μακρή): “Θα ήθελα να έχει αρχίσει μία σύγκλιση σε δημόσια κλίμακα στα ζητήματα του προγράμματος με όλες τις προοδευτικές δυνάμεις. Θα δημιουργούσε και κίνητρο στον κόσμο να ψηφίσει. Για να έχεις ένα θετικό αποτέλεσμα πρέπει να γίνουν ενέργειες σε προγραμματικό επίπεδο”, είπε.

Είναι προσωπική του άποψη; Μάλλον όχι. Και άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν πως πρέπει το επόμενο διάστημα να κατατεθεί στην δημόσια συζήτηση ένα βασικό πρόγραμμα προοδευτικής διακυβέρνησης που να υιοθετεί προτάσεις του ΠΑΣΟΚ και να προσδιορίζει βασικές πολιτικές για τα μεγάλα θέματα. Καλό είναι να υπάρχει ένα manual για την Δευτέρα μετά τις εκλογές.

Αυτή η κίνηση θα απαντούσε, άλλωστε, έως ένα βαθμό και σε όσα επισημαίνει ο Γιάνης Βαρουφάκης. “Και με τον διάβολο είμαστε έτοιμοι για συνεργασία, αλλά υπό έναν όρο, προεκλογική σύγκλιση. Είμαστε εδώ για τους ανθρώπους, όχι για τα αξιώματα”, δηλώνει και ζητά σχέδιο σύγκλισης προεκλογικά, λέγοντας πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί μετεκλογικά σε 2-2,5 μέρες (όσο κρατά μία εντολή της Προέδρου της Δημοκρατίας). Βεβαίως, το αίτημα υποκρύπτει και τον φόβο πως τα ποσοστά του Μερα25 μετά την πρώτη κάλπη δεν θα ενισχύουν την διαπραγματευτική ικανότητα που έχει σήμερα, ίσως και επειδή -εν μέσω πόλωσης- θα απειλείται ακόμα και η κοινοβουλευτική του ύπαρξη στην δεύτερη κάλπη. Ωστόσο, για να γίνει συνομιλητής του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ ο Γιάνης Βαρουφάκης πρέπει να απομακρυνθεί λίγο από την αντανάκλαση του ειδώλου του…

Η επιχείρηση είχε το όνομα «Κωδικός Ανδρέας», καθώς αυτό είναι το μικρό όνομα του 43χρονου ηλεκτρολόγου πλοίων, ο οποίος δεν έχει διαφύγει στο εξωτερικό, αλλά κρύβονταν προκειμένου να μην συλληφθεί από τις διωκτικές αρχές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του newsit.gr, οι άνδρες της ΕΛΑΣ χτένισαν την Αττική όσο και παραπλήσιους νομούς και τον συνέλαβαν τελικά στην Κόρινθο, όπου είναι και ο τόπος καταγωγής του.

Ο 43χρονος είναι το 10ο κατά σειρά άτομο για το οποίο έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης για τη φρικιαστική υπόθεση του Κολωνού.

Το σφάλμα έγκειται στο γεγονός ότι παρομοίασε αρκετές φορές τον Αλέξη Τσίπρα με τον Ανδρέα Παπανδρέου και την στάση του για τις αμερικανικές βάσεις, στην διαπραγμάτευση του 1983.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου και η εξωτερική του πολιτική “ήρθε” στο επίκεντρο της κόντρας του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, στη ψηφοφορία για τη κύρωση της αμυντικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Ξεκινώντας τη δευτερολογία του ο πρωθυπουργός απευθύνθηκε προς τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, λέγοντας χαρακτηριστικά , “μου θυμίσατε τον Ανδρέα Παπανδρέου που εκλέχτηκε με το “έξω οι βάσεις του θανάτου” για να υπογράψει το 1983 την παραμονή για 5 χρόνια.

“Αν δεν είχατε κυβερνήσει ποτέ θα μπορούσα να καταλάβω πως αυτές είναι θέσεις κόμματος που δεν έχει περάσει ποτέ από τη βάσανο της λήψης δύσκολων αποφάσεων που αφορούν τα εθνικά θέματα. Κυβερνήσατε όμως και υπάρχει καταγεγραμμένο υλικό που πιστοποιεί τον τρόπο που εσείς αντιλαμβανόσασταν τις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Το πόσο γρήγορα ξεχάσατε τις πορείες προς την αμερικανική πρεσβεία και αγκαλιάσατε τις ΗΠΑ ως στρατηγικό εταίρο της χώρας” είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Η απάντηση Τσίπρα

“Νομιζετε ότι θα με προσβάλλετε λέγοντας ότι τηρώ τη στάση απέναντι στις ΗΠΑ που τηρούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Δεν καταλάβατε. Με τιμά να μου το λέτε. Γιατι η σταση της προοδευτικής παράταξης στα εθνικά ήταν πάντα πατριωτική”, απάντησε χαρακτηριστικά ο Αλέξης Τσίπρας. Μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας απευθυνόμενος στον Μιχάλη Κατρίνη που αντέδρασε όταν εκείνος αναφέρθηκε στην στάση του Ανδρέα Παπανδρέου το ’90 , τον κάλεσε να απολογηθεί για το “γιατί το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ αλλάζει στάση και υπερψηφίζει τη Συμφωνία, παρά το αίτημα του State Department για ενίσχυση του στόλου των F16 στην Τουρκία”.

Τόνισε ότι “εδώ είναι η διαφορά μας”, καθώς “επί ΣΥΡΙΖΑ πράγματι έγιναν πολύ ουσιαστικά βήματα, είχαμε απόλυτη αίσθηση της ευθύνης να υπερασπιστούμε την εθνική γραμμή και προχωρήσαμε σε επιλογές που ενίσχυσαν το ρόλο της χώρας διεθνώς”.

Το σφάλμα του πρωθυπουργού είναι σαφές. Αφενός ταύτισε τον Αλέξη Τσίπρα με τον Ανδρέα Παπανδρέου ως προς την στάση του έναντι της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας, τότε και τώρα,αφετέρου έφερε σε δύσκολη θέση το (νέο) ΠΑΣΟΚ, καθώς δημιούργησε την εντύπωση πως ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι συνέχεια εκείνης της στάσης του Ανδρέα Παπανδρέου, σε αντιδιαστολή με το άρτι αναβαπτισθέν ως ΠΑΣΟΚ, ΚΙΝΑΛ, που ψηφίζει την συμφωνία με τις ΗΠΑ που έφερε η κυβέρνηση στη Βουλή.

Στις 17 Μαΐου του 2018, μετά από τρεις μέρες απουσίας, η μικρή Ιωάννα επέστρεψε στο σχολείο. Και ενώ ο καιρός ήταν καλός το παιδί φορούσε μακρυμάνικο, καθώς η μητέρα της ήθελε να κρύψει τα σημάδια της κακοποίησης. Η κίνησή της, όμως αυτή, έβαλε σε υποψίες τους εκπαιδευτικούς.

Από εκείνη την ημέρα η Ιωάννα απομακρύνθηκε από το διαμέρισμα – κολαστήριο και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Παίδων. Εκεί τα στελέχη της κοινωνικής υπηρεσίας κατάφεραν και την ξεκλείδωσαν και τους εκμυστηρεύτηκε την κόλαση που βίωνε.

«Δέχομαι πολλές τιμωρίες από τον Μ… Φοβάμαι. Βλέπω εφιάλτες. Δεν θέλω να γυρίσω στο σπίτι. Ο μπαμπάς όσο ήταν μαζί μας χτυπούσε τη μαμά. Φοβάμαι και τον μπαμπά» είχε πει το κοριτσάκι.

Εν τω μεταξύ ενώπιον της 12ης Ανακρίτριας θα οδηγηθεί σήμερα το ζευγάρι που κατηγορείται ότι σκότωσε τον 7χρονο γιο της γυναίκας, κρύβοντας επί πέντε χρόνια την σορό του αγοριού.

Οι δύο σύντροφοι που είναι αντιμέτωποι με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας από κοινού, καλούνται να απολογηθούν στη δικαστική λειτουργό για όσα υπέστη ο Ανδρέας τον Ιανουάριο του 2017 όταν ξεψύχησε δεμένος και φιμωμένος με μονωτική ταινία από τον σύντροφο της μητέρας του. Η γυναίκα, σύμφωνα με την δικογραφία, ήταν παρούσα σε όσα συνέβησαν.

Υπό το βάρος όσων αποκαλύπτονται για συνεχείς κακοποιητικές ή και βασανιστικές συμπεριφορές τους απέναντι στον 7χρονο Ανδρέα αλλά και για άλλες πτυχές της οικογενειακής ζωής τους, η 29χρονη μητέρα και ο 33χρονος σύντροφος της θα κληθούν από τη δικαστική λειτουργό να δώσουν απαντήσεις για την φρικαλέα υπόθεση της δολοφονίας αλλά και για την μεθοδική επιχείρηση απόκρυψης του εγκλήματος τους.

Το έγκλημα σε βάρος του παιδιού ανακοινώθηκε το Σάββατο αφού οι αστυνομικοί, αξιοποιώντας πληροφορία που φαίνεται να έλαβαν για το έγκλημα πριν λίγο καιρό, εντόπισαν σε εργαλειοθήκη του 33χρονου, τα οστά του 7χρονου. Το έγκλημα εξιχνιάστηκε αναδεικνύοντας παράλληλα και μία ζοφερή κατάσταση που βίωνε τόσο το αγόρι που φαίνεται να μην αναζήτησε επισταμένα κανείς, όσο και η αδελφή του που πλέον ζει με ανάδοχη οικογένεια.

«Ήθελα να το συνετίσω, επειδή έκανε συνεχώς αταξίες»

Η αντίδραση του αγοριού στην σκληρή τιμωρία που του είχε επιβάλει ο κατηγορούμενος ήταν αυτή που, όπως ισχυρίζεται, τον οδήγησε να του κλείσει το στόμα με μονωτική ταινία και να του κρατήσει την μύτη με τα χέρια του. «Ήθελα να το συνετίσω, επειδή έκανε συνεχώς αταξίες» φέρεται να εξήγησε στους αστυνομικούς σε μια προσπάθεια να μιλήσει για τις προθέσεις του. Το αγοράκι δεν άντεξε κατέρρευσε και σύμφωνα με τον 33χρονο μόλις κατάλαβε ότι το παιδί ήταν νεκρό έφτιαξε «ένα πρόχειρο “τάφο” με τούβλα στο δώμα».

«Όταν αργότερα μας έκαναν έξωση από το διαμέρισμα έβαλα τα οστά του σε μια εργαλειοθήκη και τα είχα μαζί μου όπου και αν πήγαινα, αφού για ένα διάστημα ήμουν άστεγος» εμφανίζεται να λέει στη συνέχεια. Το γεγονός ότι ο 33χρονος έκλεισε με ταινία το στόμα του παιδιού που στεκόταν όρθιο για τιμωρία φέρεται να επιβεβαιώνει και η 29χρονη μητέρα στην προανακριτική της απολογία.

Η κατηγορούμενη, σύμφωνα με πληροφορίες, παραδέχεται πως δεν προσπάθησε να εμποδίσει τον σύντροφο της καθώς έπαιζε παιχνίδια στον υπολογιστή της. Αργότερα όταν το παιδί της δεν είχε πια τις αισθήσεις του η 29χρονη εμφανίζεται να λέει πως ανέλαβε ο συγκατηγορούμενος της να εξαφανίσει το άψυχο κορμάκι του. Όταν μετακόμισαν, σύμφωνα με τις αρχές, οι κατηγορούμενοι έβαλαν τη σορό του 7χρονου σε ένα κουτί που έμοιαζε με εργαλειοθήκη και το τοποθέτησαν στη βεράντα. Το μοιραίο ζευγάρι γνωρίστηκε το 2015 ενώ η 29χρονη είχε ήδη χωρίσει από τον, επίσης, Πολωνό σύντροφο της και πατέρα των δυο παιδιών της. Το κοριτσάκι της 29χρονης δόθηκε σε ανάδοχη οικογένεια το 2018 μετά από καταγγελία ότι κακοποιείται. Ωστόσο, ο αδελφός της είχε εξαφανιστεί ένα χρόνο νωρίτερα και η μικρή φέρεται να τον αναζητούσε. Η μητέρα της, για να δικαιολογήσει την απουσία του Ανδρέα, ισχυριζόταν ότι βρισκόταν με τον πατέρα του στην Πολωνία.

Η 29χρονη μητέρα του αγοριού οδηγήθηκε το πρωί στον Εισαγγελέα Εκτελέσεων μετά από ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε σε βάρος της για την δολοφονία του γιου της , ενώ χθες το βράδυ είχε οδηγηθεί στην Εισαγγελία και ο 33χρονος σύντροφος της.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης , η μητέρα ,όπως φέρεται να ομολόγησε στους Αστυνομικούς, σκότωσε μαζί με τον 33χρονο τον 7χρονο Ανδρέα το 2017, φράζοντας του την αναπνοή με μονωτική ταινία επειδή γκρίνιαζε για σκληρή τιμωρία που του είχαν επιβάλει. Ακολούθως το ζευγάρι φέρεται να είχε κατασκευάσει αυτοσχέδιο μνήμα στην ταράτσα της πολυκατοικίας όπου διέμεναν στα Πατήσια. Όπως εκτιμάται η σωρός του αγοριού μεταφερόταν όπου διέμενε το ζευγάρι ,το οποίο για ένα διάστημα φέρεται να ήταν άστεγο. Οι αστυνομικοί ,που ερευνούσαν την εξαφάνιση του αγοριού, εντόπισαν χθες τα οστά του αγοριού σε εργαλειοθήκη μέσα στο διαμέρισμα που κατοικούσαν στην Κυψέλη.

Τι αναφέρουν στο ΑΠΕ – ΜΠΕ πηγές της ΕΛΑΣ σχετικά με τα όσα ισχυρίζονται η Ελληνίδα μητέρα του παιδιού και ο αλλοδαπός σύντροφός της

“Του έβαλα μονωτική ταινία στο στόμα και του έκλεισα παράλληλα τη μύτη με τα χέρια μου, γιατί ήθελα να το συνετίσω, επειδή έκανε συνεχώς αταξίες”. Αυτά ισχυρίστηκε στους αστυνομικούς του Τμήματος Εγκλημάτων κατά Ζωής της Διεύθυνσης Ασφάλειας Αττικής, σύμφωνα με όσα αναφέρουν στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων πηγές της ΕΛΑΣ, ο 33χρονος Πολωνός που κατηγορείται για τη δολοφονία 7χρονου αγοριού, μαζί με την Ελληνίδα μητέρα του παιδιού, που διαπράχθηκε τον Ιανουάριο του 2017, στο διαμέρισμα που διέμενε τότε το ζευγάρι, στην οδό Σκιάθου, στην Κυψέλη.

“Μόλις κατάλαβα ότι ήταν νεκρό το παιδί έφτιαξα ένα πρόχειρο “τάφο” με τούβλα στο δώμα. Οταν αργότερα μας έκαναν έξωση από το διαμέρισμα έβαλα τα οστά του σε μια εργαλειοθήκη και τα είχα μαζί μου όπου και αν πήγαινα, αφού για ένα διάστημα ήμουν άστεγος”, πρόσθεσε, μεταξύ άλλων, ατάραχος ο καθ΄ ομολογίαν δράστης της αποτρόπαιης δολοφονίας του παιδιού, που σόκαρε ακόμη και τους έμπειρους αστυνομικούς που χειρίζονται την υπόθεση.

‘Από την πλευρά της, η 29χρονη μητέρα του άτυχου αγοριού, η οποία οδηγήθηκε, τελικά, σήμερα στον εισαγγελέα, αρχικά ομολόγησε, ενώ στη συνέχεια υποστήριξε, ότι δεν ήταν μπροστά στη δολοφονία του παιδιού της και δεν είχε καμία συμμετοχή στην φρικιαστική αυτή εγκληματική πράξη. “Λέει ψέματα η μητέρα. Ηταν παρούσα τη στιγμή που το παιδί της έχανε τη ζωή του από ασφυξία που της προκάλεσε ο 33χρονος”, επισημαίνουν στο ΑΠΕ – ΜΠΕ οι ίδιες αστυνομικές πηγές.

Σημειώνεται ακόμη, ότι ο καθ΄ομολογίαν δράστης πρόκειται να οδηγηθεί, πιθανότατα, την Τρίτη στον ανακριτή.

Η πτώση της Χούντας στις 24 Ιουλίου 1974, βρήκε τον Ανδρέα Παπανδρέου, 55 χρονών τότε, εξόριστο στον Καναδά. Ο ίδιος δεν έσπευσε να έλθει αμέσως στην Αθήνα, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά παρέτεινε την παραμονή του στο εξωτερικό με προτροπή των πολιτικών του φίλων, καθώς υπήρχαν φόβοι για τη ζωή του στο ρευστό πολιτικό τοπίο των πρώτων ημερών της μεταπολίτευσης, την οποία είχε χαρακτηρίσει απλά «αλλαγή φρουράς του ΝΑΤΟ στην Ελλάδα».

Στα τέλη Ιουλίου διέψευσε τις πληροφορίες για την ίδρυση κόμματος, καθώς πίστευε ότι η δημοκρατία δεν είχε αποκατασταθεί και ότι αν τελικά πραγματοποιηθούν εκλογές αυτές θα είναι νόθες και διαβλητές. Στελέχη της προδικτατορικής Ένωσης Κέντρου και ιδιαίτερα ο Γιάννης Αλευράς θα τον πείσουν τελικά ότι στην Ελλάδα συντελούνται ουσιαστικές πολιτικές μεταβολές και ότι πλατιές λαϊκές μάζες περιμένουν ανυπόμονα την επιστροφή του στην Ελλάδα και την κάθοδό του στην πολιτική.

Στις αρχές Αυγούστου ο Ανδρέας παίρνει την απόφαση να έρθει στην Ελλάδα και να ηγηθεί κόμματος, όχι της προδικτατορικής Ένωσης Κέντρου, όπως περίμεναν πολλοί, αλλά μιας νέας πιο ριζοσπαστικής πολιτικής παράταξης, με σοσιαλιστικό προσανατολισμό. Στις 6 Αυγούστου συγκαλεί στο Βίντερτουρ της Ελβετίας για πρώτη και τελευταία φορά το εθνικό συμβούλιο του Πανελληνίου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ), μιας αντιστασιακής οργάνωσης, που είχε ιδρύσει κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και διακήρυττε όχι μόνο την πτώση της χούντας, αλλά και «την αποδέσμευση της χώρας από την ξένη εξάρτηση» και «την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών, με τελικό στόχο το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας».https://74464a006c920450113a1bf94c909786.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-38/html/container.html

Στη συνδιάσκεψη συμμετείχαν γύρω στα 80 άτομα, τα οποία την επομένη αποφάσισαν τη διάλυση του ΠΑΚ και τη μετεξέλιξή του σε σοσιαλιστικό κόμμα, που να βασίζεται στις διακηρυγμένες αρχές του Πανελληνίου Απελευθερωτικού Κινήματος. Παράλληλα, μια άλλη επιτροπή επιφορτιζόταν με τη συγγραφή ενός σχεδίου «διακήρυξης αρχών« του νέου πολιτικού σχηματισμού.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου επέστρεψε στην Ελλάδα το βράδυ της 16ης Αυγούστου και έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από πολιτικούς του φίλους και χιλιάδες λαού στο αεροδρόμιο του Ελληνικού και κατά μήκος της διαδρομής προς το Καστρί. Το σύνθημα που δονούσε την ατμόσφαιρα ήταν «ΝΑΤΟ, ΣΙΑ, προδοσία!». Μαζί του από το αεροπλάνο βγήκαν η σύζυγός του Μαργαρίτα, ο γιος του Γιώργος, ο Κίμων Κουλούρης, η Αγγέλα Κοκκόλα και ο Μιχάλης Ζιάγκας.

Ένα από τα πρώτα προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ήταν η επιμονή πολλών επιφανών κεντρώων πολιτικών να ηγηθεί της Ένωσης Κέντρου με ανανεωμένη φυσιογνωμία. Υπέρ αυτής της λύσης ήταν, μεταξύ άλλων, ο προδικτατορικός διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Αντώνης Λιβάνης, ο Γιάννης Αλευράς και ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος. Ο Ανδρέας δεν φαίνεται να πήρε σοβαρά την προοπτική αυτή και συζητούσε μαζί τους για χάρη της συζήτησης. Ήταν αποφασισμένος να ηγηθεί ενός νέου κόμματος κι εκεί κατευθύνονταν οι ουσιαστικές συζητήσεις με τους στενούς του συνεργάτες.

Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας της ιδρυτικής διακήρυξης του νέου πολιτικού σχηματισμού τέθηκε και το ζήτημα της ονομασίας. Ο Ανδρέας πρότεινε το «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα για την Αναγέννηση της Ελλάδας», αλλά ο όρος «αναγέννηση» θα θεωρηθεί από τους περισσότερους συνομιλητές του απαρχαιωμένος, ενώ άλλοι θα πουν ότι μοιάζει με σύνθημα της χούντας. Τελικά, θα εγκαταλειφθεί και θα επιλεγεί η ονομασία «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα». Η πρόταση του Αντώνη Λιβάνη για αντικατάσταση του «σοσιαλιστικό» με τη λέξη «δημοκρατικό» επίσης απορρίφθηκε. Στο δίλημμα «κόμμα» ή «κίνημα» επικράτησε εύκολα το δεύτερο για να τονίζει τον αντιγραφειοκρατικό χαρακτήρα του νέου πολιτικού σχηματισμού. Το σήμα που τελικά υιοθετήθηκε, ήταν ένας πράσινος ανατέλλων ήλιος, εμπνευσμένο από μια μικρή τροτσκιστική ομάδα.https://74464a006c920450113a1bf94c909786.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-38/html/container.html

Η επίσημη παρουσίαση του νέου κόμματος έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 στο ξενοδοχείο «Κινγκ Πάλας» της Αθήνας, παρουσία 150 ατόμων, που αποτέλεσαν τον ιδρυτικό του πυρήνα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου εμφανίστηκε καθυστερημένος στην αίθουσα της εκδήλωσης, φορώντας άσπρο πουκάμισο και φαρδιά δερμάτινη ζώνη. Διάβασε ολόκληρη τη «διακήρυξη αρχών» και στη συνέχεια τη μοίρασε στους παριστάμενους δημοσιογράφους, τυπωμένη σ’ ένα μικρό πράσινο βιβλιαράκι.

Το κεντρικό σύνθημα που αναφέρεται στη διακήρυξη και καθορίζει τις αρχές του νέου κόμματος, ήταν το τετράπτυχο «Εθνική Ανεξαρτησία – Λαϊκή Κυριαρχία – Κοινωνική Απελευθέρωση – Δημοκρατία». Όπως τόνισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο «βασικός κυριαρχικός στόχος του κινήματος είναι η δημιουργία μιας πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας.

Το Π.Σ.Κ, όπως το έγραφαν τις πρώτες μέρες οι εφημερίδες, ήταν γεγονός. Το αρκτικόλεξο ΠΑΣΟΚ, που θα επικρατήσει τελικά, θα το επιβάλλει μέσα από τις σελίδες του «Βήματος» ο πολιτικός συντάκτης Σταύρος Ψυχάρης.

© SanSimera.gr

Στην επιστολή παραίτησης τού διευθυντή της «Κ» -που δημοσιεύουμε πιο κάτω- ο δημοσιογράφος κατονομάζει τον τότε Έλληνα Πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα, ως το πρόσωπο που ήταν μπροστά -μαζί με άλλους- όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας «φέρεται να εκμυστηρεύτηκε σε μια νύχτα ευθυμίας στην Αθήνα, (σ.σ. ότι το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα) άφηνε στο Γραφείο του 300 εκατ. ετησίως (σ.σ. ο Α. Παράσχος παραδέχεται ως μοναδικό του λάθος το “ετησίως”), που τα πήγαινε μετά στις Σεϋχέλλες με ιδιωτικές πτήσεις».

Συγκεκριμένα, στο επίμαχο άρθρο, ο διευθυντής της «Κ» γράφει μεταξύ άλλων:

«Δεν ξέρω την πρόεδρο του Ανωτάτου, ξέρω όμως τον πρόεδρο Αναστασιάδη, ο οποίος για τη λύση δύο κρατών που βολιδοσκοπούσε από το 2017 και εντεύθεν, είχε μιλήσει και σε μένα και το έγραψα τον Μάρτιο του 2018, ότι “θα προσπαθούσε να εξασφαλίσει συναίνεση από την Ε.Ε. και τη σύμφωνη γνώμη του αρχιεπισκόπου”. Είχε όμως αντιληφθεί ότι “τα χρυσά διαβατήρια” ήταν η κότα με τα χρυσά αβγά, που όπως φέρεται να εκμυστηρεύτηκε σε μια νύχτα ευθυμίας στην Αθήνα, άφηνε στο Γραφείο του 300 εκατ. ετησίως, που τα πήγαινε μετά στις Σεϋχέλλες με ιδιωτικές πτήσεις. Γι’ αυτό στο Μoν Πελεράν δεν πήρε Βαρώσι και Μόρφου και στο Κραν Μοντάνα λύση. Αιφνιδίως όμως το Al Jazeera σήκωσε τη σκεπή και φάνηκε ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός, όπως και η κουστωδία του και πως εμάς τελικά μας πήρε ο δαίμονας!».

Την επόμενη ημέρα, κάτω από το άρθρο εμφανίστηκε η εξής «διευκρίνιση»:

Διευκρίνιση
Δήλωση του διευθυντή της «Κ» σε σχέση με την αρθρογραφία της 10ης Ιαν. 2021
11 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2021 – 15:44
Σε συνέχεια σχετικού άρθρου μου στην εφημερίδα ημερομηνίας 10.01.21 θα ήθελα να διευκρινίσω πως στην τελευταία παράγραφο εσφαλμένα αναπαράγονται ψίθυροι σχετικά με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας οι οποίοι δεν τεκμηριώνονται με ανάλογα στοιχεία.

Αυτό είναι λάθος και δεν μας εκφράζει ως πρακτική στην εφημερίδα μας.

Αντρέας Παράσχος
Διευθυντής
Η Καθημερινή Κύπρου

***Σημειώνεται ότι ο δημοσιογράφος γράφει πάντα το μικρό του όνομα με «δ» και ουδέποτε με «τ», δηλαδή «Ανδρέας» και όχι «Αντρέας».

Αυτούσια η επιστολή παραίτησης του Ανδρέα Παράσχου:

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗΣ

Δημήτρη Λοττίδη & Χρίστη Λοττίδη

Κύριοι

Όσο αφελής είναι ένας στρατιώτης που πηγαίνει στον πόλεμο με τη βεβαιότητα ότι δεν θα τον αγγίξει σφαίρα άλλο τόσο αφελής είναι ένας δημοσιογράφος που πιστεύει ότι θα βγει αλώβητος επιχειρώντας να αναδείξει αλήθειες, σε μια χώρα όπου πολιτικοί, με ηγήτορα τον Πρόεδρο, σε σύμπραξη με μια κουστωδία δικηγόρων, λογιστών και επιχειρηματιών ανάπτυξης γης, ξεφτίλισαν διεθνώς την Κυπριακή Δημοκρατία, με ανώτατους άρχοντες του τόπου στο ρόλο προαγωγού του κόλπο γκρόσο των «χρυσών διαβατηρίων» των 8-9 δισ., όπως αποδείχθηκε.

Για τούτο ποτέ δεν επεδίωξα το απυρόβλητο της σύμπραξης ή συμπόρευσης με την όποια εξουσία αλλά ούτε και απέφυγα τον κόπο και το βαρύ άχθος της ερευνητικής δημοσιογραφίας. Αντίθετα σεμνύνομαι να έχω ως παράσημα δημοσιογραφικής δουλειάς:

• την πολυετή έρευνα για τους αγνοούμενους 1963-1974. Μια τραχιά διαδρομή που με οδήγησε μέχρι την Τουρκία.
• Το 1995 αποκάλυψα τον μέχρι τότε άκρως απόρρητο κατάλογο αγνοουμένων πράγμα αδιανόητο για μια χώρα που αναζητά 1500 αγνοούμενα πρόσωπα. Πίσω από το απόρρητο παιζόταν ένα πολιτικό-κομματικό παιγνίδι που με άλλο τρόπο συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
• Έγραψα για τα εγκλήματα πολέμου της Τουρκίας κατά Ε/κ αιχμαλώτων και πολιτών και τα εγκλήματα πολέμου Ε/κ παραστρατιωτικών κατά Τ/κ. Έγραψα για την ανάλγητη συμπεριφορά ανθρώπων των Η.Ε. στην Κύπρο και κυρίως των εκπροσώπων του γ.γ. του ΟΗΕ στη Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, που για σειρά πολλών ετών κρατούσαν κλειδωμένα στα γραφεία τους αρχεία με στοιχεία αγνοουμένων.
• Ερεύνησα και έγραψα για όλα τα σημαντικά γεγονότα που σημάδεψαν την Κύπρο τα τελευταία τριάντα και πλέον χρόνια, όπως
o το σκάνδαλο Μιλόσεβιτς,
o το σκάνδαλο του ΧΑΚ,
o την τραγωδία των 121 θυμάτων της Ήλιος και των οικογενειών τους,
o το Μαρί,
o το Κούρεμα,
o τη διάλυση της Λαϊκής Τράπεζας και την καταλήστευση των κεφαλαίων της,
o τις ανάδελφες εξαγορές τραπεζών στο εξωτερικό από Τράπεζα Κύπρου και Λαϊκή,
o την κατάρρευση του Συνεργατισμού και
o την εξαθλίωση της δικαιοσύνης.
Όλα αυτά, σε μια χώρα μέλος της Ε.Ε. –υπό κατοχή η μισή- που όζει πλέον αφόρητης δυσωδίας λόγω της εμφανούς διαφθοράς. Χώρα όπου τα πορίσματα όλων των ερευνητικών επιτροπών που συστάθηκαν σκονίζονται στις ελληνικές καλένδες ενώ οι αυτουργοί όχι μόνο κυκλοφορούν ελεύθεροι αλλά ηγούνται του κάθε νέου κόλπου που επινοείται. Όλα αυτά σε μια χώρα που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δηλώνει ότι το δικηγορικό του γραφείο στη Λεμεσό έκαμε 57 διαβατήρια αλλά διερωτάται, «Πού είναι το ανήθικο;» (Πολίτης 10.01.2021), ενώ το καλοκαίρι του 2017 είπε ότι θα διερευνούσε και θα με ενημέρωνε σχετικά με την πληροφορία που έθεσα ενώπιον του ότι το Γραφείο του είχε κάμει μέχρι τότε 253 «χρυσά διαβατήρια» αλλά ουδέποτε έλαβα απάντηση. Στην ίδια χώρα, που ο Πρόεδρος όταν ρωτήθηκε για το ρεπορτάζ του AlJazeera είπε στους δημοσιογράφους ότι θα τους πάρει ο δαίμονας. Σε αυτή τη χώρα που ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τον Απρίλη του 2017 κάνει αναφορά σε λύση δύο κρατών αναγκάζοντας τον ίδιο τον Υπουργό του των Εξωτερικών Ιωάννη Κασουλίδη να του απαντήσει: «Να μην πεις ποτέ ξανά έτσι κουβέντα». Σε μια χώρα που ο πρόεδρος Αναστασιάδης, όπως έγραψε στην «Κ», 5/8/2018, ο εμπειρότατος συνάδελφος από τα Νέα Έθνη, Αποστόλης Ζουπανιώτης, «στον ένα ακριβώς χρόνο (από το Κραν Μοντάνα) έχει αναπτύξει «εμπιστευτικά» σε τουλάχιστον χίλιους ανθρώπους, την άποψή του ότι ίσως είναι προτιμότερο για τα συμφέροντα του κυπριακού Ελληνισμού ένα βελούδινο διαζύγιο (είτε ως διχοτόμηση, είτε ως χαλαρή συνομοσπονδία), δεν εγράφη οτιδήποτε. Ούτε καν αποτέλεσε αντικείμενο της μακράς προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές». Εδώ σε τούτη τη χώρα που ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, είπε και σε μένα για την προτίμηση του σε λύση δύο κρατών και έγραψα στην «Κ» τον Μάρτη του 2018, ότι όπως μου είπε «θα προσπαθούσε να εξασφαλίσει συναίνεση από την Ε.Ε. και τη σύμφωνη γνώμη του αρχιεπισκόπου». Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως έγραψα στη στήλη μου της Κυριακής 10.01.2021, «είχε όμως αντιληφθεί ότι «τα χρυσά διαβατήρια» ήταν η κότα με τα χρυσά αβγά […] γι’ αυτό στο Μoν Πελεράν δεν πήρε Βαρώσι και Μόρφου και στο Κραν Μοντάνα λύση, δεν κρίθηκε από σας ως το ύψιστο -αν και άπτεται της επιβίωσης της Κύπρου- και δεν το στηρίξατε, λέει για μένα πολλά. Αντίθετα μου ζητήσατε την Κυριακή να απολογηθώ στον Πρόεδρο Αναστασιάδη, για το ότι έγραψα «πως εκμυστηρεύτηκε σε μια νύχτα ευθυμίας στην Αθήνα, ότι (το κόλπο με τα χρυσά διαβατήρια) άφηνε στο Γραφείο του 300 εκατ. ετησίως, που τα πήγαινε μετά στις Σεϋχέλλες με ιδιωτικές πτήσεις. Το λάθος μου ήταν ακριβώς η λέξη «ετησίως» και όχι τα 300 εκατ. Επίσης λάθος μου ήταν που απέφυγα να γράψω ότι όλα αυτά ελέχθησαν ενώπιον του τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα αλλά και άλλων, μάλιστα με την πρόσθεση ότι μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας ο τζίρος θα ακουμπήσει το ένα δισεκατομμύριο. Για το συμβάν γνωρίζουν και πολιτικοί αρχηγοί στην Κύπρο.

Η άρνηση μου να απολογηθώ οδήγησε στην ανάληψης από μέρους σας πρωτοβουλίας, όπως μου είπατε, να απευθύνετε τη Δευτέρα 11.01.2021, χωρίς να με ενημερώσετε, επιστολή δια του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στον Πρόεδρο Αναστασιάδη αναλαμβάνοντας δέσμευση ανασκευής του δημοσιεύματος, επειδή όπως μου είπατε σας πήρε το πρωί της Δευτέρας τηλέφωνο απειλώντας ότι θα κινήσει αγωγή. Όσοι γνωρίζουν καλά την συμπεριφορά των βασικών πολιτικών προσώπων στη Λευκωσία, ξέρουν ότι ο Νίκος Αναστασιάδης, ποτέ δεν απειλεί δημοσιογράφους με αγωγές λιβέλου. Το πλέον σύνηθες για τον Πρόεδρο είναι να σε πάρει τηλέφωνο και να σου σύρει τα εξ αμάξης. Εξάλλου τη Δευτέρα το πρωί, ο κ. Αναστασιάδης είχε συνάντηση με την απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ Τ. Χ. Λουτ και μέχρι το μεσημέρι ήταν απασχολημένος, όπως όλοι καλά γνωρίζουν. Τέλος απαιτήσατε να συναινέσω σε, «Διευκρίνηση» στην ηλεκτρονική «Καθημερινή», για να μην εκτεθεί η εφημερίδα και να μη συρθεί στα δικαστήρια. Επί του προκειμένου εκτιμώ ότι το κύρος της εφημερίδας πλήττεται ακριβώς επειδή ο εκδότης έσπευσε στην εξουσία δια το φόβο αγωγής αντί να υπερασπιστεί, τη θέση του διευθυντή σε ένα εξόχως σημαντικό ζήτημα αλλά και την αξιοπρέπεια και το κύρος της εφημερίδας την ώρα της κρίσεως στο Κυπριακό, με την απειλή των δύο κρατών. Ακριβώς όπως είχε κάνει η αείμνηστη Ελένη Βλάχου, όταν την 21η Απριλίου 1967, με την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα, ανέστειλε την κυκλοφορία της Καθημερινής και την κυκλοφόρησε ξανά στις 15 Σεπτεμβρίου 1974.

Επειδή για μένα προέχει η αξιοπρέπεια, το κύρος και το ήθος στη ζωή και τη δημοσιογραφία και διότι η αποφυγή του κινδύνου της διχοτόμησης και της δημιουργίας δύο κρατών στην Κύπρο ισοδυναμεί με ολοκλήρωση της τραγωδίας που επισώρευσε το πραξικόπημα και συμπλήρωσε η τουρκική εισβολή και καθώς δεν ανέχομαι να συμπράττω με φορείς τέτοιων πολιτικών θέσεων και πρακτικών, σας πληροφορώ ότι η ως άνω στάση σας και ενέργειες πέραν του ότι με ακυρώνουν στα μάτια των συνεργατών μου ως Διευθυντή, αποτελούν και απόπειρα φίμωσης και χειραγώγησής της δημοσιογραφικής μου άποψης και με προσβάλλουν, ως άνθρωπο αλλά και ως επαγγελματία. Η συμπεριφορά σας αυτή δεν μου αφήνει ούτε το ελάχιστο περιθώριο να παραμείνω και με αναγκάζει να υποβάλλω άμεσα την παραίτηση μου από τη θέση του Διευθυντή της Καθημερινής, στη οποία υπηρέτησα από την 1η Αυγούστου 2008, επιφυλάσσοντας πλήρως κάθε νόμιμο δικαίωμα μου. Ευχαριστώ τους συναδέλφους στη Λευκωσία και την Αθήνα για τη συνεργασία και τη συμβολή στην κοινή προσπάθεια κι εύχομαι κάθε καλό!

Ανδρέας Παράσχος

Λευκωσία

13.01.2021

ΌΠως αναφέρει το αφιέρωμα του news247.gr, για την περίοδο εκείνη έχουν γραφθεί χιλιάδες λέξεις, και θα γραφτούν ακόμη περισσότερες. Έχουν γίνει κριτικές αποτιμήσεις από όλες σχεδόν τις πιθανές οπτικές. Κοινός τόπος όλων αυτών είναι ότι το ΠΑΣΟΚ ήρθε στην εξουσία “εποχούμενο” στις προσδοκίες των γενιών της εμφυλιακής και αντιδικτατορικής περιόδου. Επίσης, ότι η σύλληψη, αλλά κυρίως η εκτέλεση του πολιτικού εγχειρήματος οφείλεται στην κυριαρχική μορφή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ενός πολιτικού που ήρθε σε ρήξη με το ίδιο του το παρελθόν, αφουγκράστηκε σωστά την ιστορικο-πολιτική συγκυρία, κατανόησε την φάση του διπολικού –ακόμη τότε – διεθνούς περιβάλλοντος.

Έτσι, εντόπισε και έκανε προγραμματικό λόγο τα πολιτικά ζητούμενα που συσπείρωναν ευρείες λαϊκές δυνάμεις από τα αριστερά έως το κέντρο, “μπολιάζοντας” τους δύο χώρους. Παράλληλα είχε την τόλμη (την “μαγκιά” όπως έχει γραφτεί) να πάρει ρηξικέλευθες αποφάσεις σε καίριες για την εξυπηρέτηση του πολιτικού του σχεδίου χρονικές στιγμές. Είτε ως ανερχόμενη αντιπολίτευση, είτε ως νεότευκτη κυβέρνηση.

Το βράδυ των εκλογών

Πριν από 39 χρόνια, το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου, σε πολλούς φαίνονταν απίστευτο το ότι στην κυβέρνηση δεν υπήρχε πλέον κόμμα προερχόμενο από την δεξιά παράταξη. Καταγράφεται ακόμη και φημολογία περί πιθανότητας αντίδρασης του στρατού στην συγκεκριμένη πολιτική εξέλιξη.

Είχε άλλωστε προηγηθεί μια σκληρή προεκλογική μάχη. Με την Νέα Δημοκρατία του Γεωργίου Ράλλη να κινδυνολογεί για την μετάβαση της χώρας στα στρατόπεδο των χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού, με αναφορές σε “μονοκομματικό καθεστώς” και “στραγγαλισμό της ιδιωτικής πρωτοβουλίας”. “ΚΚΕ και ΠΑΣΟΚ είσαστε το ίδιο μπλoκ” ήταν ένα από τα συνθήματα που φωνάζονταν στις προεκλογικές συγκεντρώσεις της Νέας Δημοκρατίας.

Όμως το εκλογικό σώμα είχε αποφασίσει ότι ήθελε “πρωθυπουργό να μπορεί να πεί το -ρο”, σύμφωνα με ένα από τα συνθήματα των συγκεντρώσεων του ΠΑΣΟΚ με το οποίο σχολιάζονταν σκωπτικά η λεκτική ιδιομορφία του επικεφαλής της Νέας Δημοκρατίας. Οι ψηφοφόροι το απέδειξαν περίτρανα εκτοξεύοντας το ΠΑΣΟΚ από το εκλογικό ποσοστό του 13,56% που έλαβε το 1974 και το 25,34% του 1977 στο 48,07% του 1981

Στις 18 Οκτωβρίου του 1981, δεν ήρθε “ο σοσιαλισμός”, με την μαρξιστική-λενινιστική έννοια του όρου. Άλλωστε ο Ανδρέας Παπανδρέου ουδέποτε υποσχέθηκε κάτι τέτοιο, παρά την έντονη ρητορική του απέναντι σε κορυφαίους θεσμούς της Δύσης όπως η ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ. Αντιθέτως δήλωνε ότι αναζητά εναλλακτικούς δρόμους για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της χώρας που θα περνούν μέσα από την δημοκρατική διαδικασία των εκλογών.Τα μετέπειτα χρόνια άλλαξε ο κόσμος ριζικά, και μαζί του το ΠΑΣΟΚ.

Στην συλλογική συνείδηση όμως και σε όσους τα “κουβαλούν” ακόμη στις αναμνήσεις τους, τα πρώτα χρόνια της Αλλαγής, έγινε ορατή μια κοινωνική μεταβολή. Στο προσκήνιο ήρθαν νέα κοινωνικά στρώματα. Οι μισθολογικές αναβαθμίσεις δημοσίων υπαλλήλων, αγροτών, χαμηλόμισθων της περιόδου ακόμη μνημονεύονται. Όχι μόνον ως οικονομικό ζήτημα αλλά ως κοινωνική αναγνώριση.

Ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας στις αρχές της δεκαετίας του ’80 βρήκε μέσω του ΠΑΣΟΚ και της Αλλαγής ένα κανάλι εκτόνωσης και απαλλαγής από την καταπίεση και την περιθωριοποίηση δεκαετιών ολόκληρων. Μια αίσθηση που και η σύγχρονη ελληνική κοινωνία δεν θα σταματήσει να αναζητά…

Ένα άρθρο του Κώστα Λαλιώτη για τις κατηγορίες ότι η περίοδος του Ανδρέα υπερχρέωσε τη χώρα και η περιβόητ稔 Έκθεση Αβέρωφ”

Ένα Ορόσημο για τη «Μνήμη του Παρελθόντος και τη «Μνήμη του Μέλλοντος»

1. Στις 18 του Οκτώβρη το 1981 ο κυρίαρχος Ελληνικός Λαός ανέδειξε με  την  ετυμηγορία  του το ΠΑΣΟΚ στην Κυβέρνηση με ποσοστό 48%.  Από  τότε  μέχρι  σήμερα  έχουν  παρέλθει  37 χρόνια. Πιστεύω ότι είναι αναγκαίο και σκόπιμο να αναδειχτούν ορισμένες αδιαμφισβήτητες αλήθειες. Αλήθειες για την κατάσταση της οικονομίας και της κοινωνίας, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί μετά την επταετία του δικτατορικού καθεστώτος και μετά τη διακυβέρνηση της Ν.Δ. (1974 -1981) και όπως την είχε παραλάβει το ΠΑΣΟΚ στην αφετηρία της διακυβέρνησής του.

• Η «μνήμη του Παρελθόντος» μπορεί να συνδεθεί άρρηκτα με τη «μνήμη του Μέλλοντος» μόνον εάν και εφ’ όσον συνυφανθεί με αναμφισβήτητες αλήθειες και όχι με κατασκευασμένες κομματικές δοξασίες και όχι με κατά συνθήκη ψέματα και μισές αλήθειες.
• Τα τελευταία χρόνια, μέσα σε συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, η δημόσια συζήτηση και αντιπαράθεση έχει επικεντρωθεί κυρίως στην εξέλιξη της Οικονομίας και στο Δημόσιο Χρέος.

Η μόνιμη επωδός όλων των Νεοφιλελεύθερων Πολιτικών, Οικονομολόγων, Ιστορικών και Δημοσιογράφων, αλλά και αρκετών «ευεργετημένων αχάριστων και αμνημόνων»  είναι ότι για όλα φταίει το «επάρατο» και το «σπάταλο» ΠΑΣΟΚ και κυρίως «ο ολετήρας» Ανδρέας Παπανδρέου. Αυτό όμως είναι ένα οργανωμένο και πολλαπλό περιφερόμενο, για πολλά χρόνια, ψέμα. 

• Θέλω να υπενθυμίσω σε όλους μια ιστορική αλήθεια όπως την είχε συμπυκνώσει ο Ανδρέας σε πολιτικό μήνυμα ως εξής:

Αυτή την ιστορική προειδοποίηση την είχε κάνει ο Ανδρέας στις 12 Δεκεμβρίου 1993, μετά τη δεύτερη νίκη του ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 46% στις εκλογές του 1993, αφού είχε πρώτα μεσολαβήσει η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα και ο εκτροχιασμός της οικονομίας από τις Κυβερνήσεις της Ν.Δ. με πρωθυπουργό τον Κ. Μητσοτάκη, την περίοδο 1989 – 1993. 

2. Ας δούμε κατάματα τις αδιαμφισβήτητες αλήθειες όπως είχαν καταγραφεί το 1981 με αριθμούς:

Το 1981 η Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ παρέλαβε από τη Ν.Δ.:

• το Δημόσιο Χρέος στο 27% του ΑΕΠ
• αρνητικό ρυθμό στο ΑΕΠ -1,6%
• πληθωρισμό το 1980 24,9% και το 1981 24,5%.
• Το 1988 είχε θετικό και υψηλότατο ΑΕΠ με ρυθμό ανάπτυξης +4,3%, με Δημόσιο Χρέος 61,5% του ΑΕΠ και πληθωρισμό 13,5%.
• Τον Ιούνιο του 1989 η οικονομία είχε δυναμική με θετικό και υψηλό ΑΕΠ, ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ +3,8% και πληθωρισμό 13,7%.

(Η μυστική και άκρως απόρρητη Έκθεση του Αντιπροέδρου με ευθύνη την Εθνική Οικονομία του Ευάγγελου Αβέρωφ περιγράφει με τα πιο μελανά χρώματα τα προβλήματα, τα αδιέξοδα και την τραγική εικόνα της Οικονομίας σε όλα τα βασικά μεγέθη της. Η μυστική Έκθεση επισυνάπτεται με την προτροπή να αναρτηθεί από το THECALLER.gr)

• Η αύξηση του Δημόσιου Χρέους συνδέεται άρρηκτα με τις Επενδύσεις στην Υγεία, την Παιδεία, τις Υποδομές, τον Αθλητισμό, τον Πολιτισμό και την Περιφερειακή ανάπτυξη, με τη δημιουργία και την επέκταση του Κοινωνικού Κράτους, με δυναμική εισοδηματική πολιτική για την άρση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, με ειδικά προγράμματα για τη στήριξη της Εθνικής Οικονομίας και των Μικρο-Μεσαίων Επιχειρήσεων και για την αντιμετώπιση της ανεργίας, με πρωτόγνωρες πολιτικές για την κατοχύρωση μιας σύγχρονης κοινωνίας δικαιοσύνης, συνοχής και αλληλεγγύης.

3. Το παραμύθι και το ψέμα των Νεοφιλελεύθερων για την εκτίναξη του Δημοσίου Χρέους από το «επάρατο» και το «βαθύ» ΠΑΣΟΚ και από τον «ολετήρα», «Λαϊκιστή και αναχρονιστή» Ανδρέα Παπανδρέου έχει αποκαλυφθεί με εμπεριστατωμένη επιστημονική τεκμηρίωση σε αναλύσεις, άρθρα και βιβλία από τον αείμνηστο Καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεόδωρο Γεωργακόπουλο.

Στο βιβλίο «Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ – ΠΑΡΕΛΘΟΝ – ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ» (Εκδόσεις Θεμέλιο 2000), στις σελίδες 226 και 227, ο πάντα έγκυρος και αξιόπιστος τεχνοκράτης καθηγητής αείμνηστος Θεόδωρος Γεωργακόπουλος περιγράφει την αλήθεια με στοιχεία για το Δημόσιο Χρέος με αναφορά σε χρονικές περιόδους και Κυβερνήσεις ως εξής:

«… Τα πολύ δύσκολα φαίνεται ότι πέρασαν, αλλά τα δύσκολα υπάρχουν ακόμη. Πρώτον, το κόστος της ένταξης, ή καλύτερα το κόστος εξορθολογισμού της οικονομίας μας, δεν το πληρώσαμε ακόμη και το χρωστάμε. Οι πολιτικοί συνειδητά μετέφεραν αυτό το βάρος στις επόμενες γενιές που δεν ψηφίζουν!

• Δε φορολόγησαν, ούτε περιόρισαν τις δημόσιες δαπάνες, όπως συνιστούσαν οι Διεθνείς Οργανισμοί και πολλοί οικονομολόγοι, συμπεριλαμβανομένου και του γράφοντος, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μεγάλα ελλείμματα και να αυξηθεί δραματικά το χρέος της χώρας από 25% το 1980 σε 110% το 1993.

Αυτό ήταν συνειδητή πολιτική όλων των κυβερνήσεων της περιόδου προσαρμογής της χώρας, με πρωταγωνιστές μάλιστα τις συντηρητικές κυβερνήσεις (Ράλλη, Τζανετάκη, Οικουμενικής και Μητσοτάκη) και όχι των κυβερνήσεων Παπανδρέου όπως συνήθως υποστηρίζεται…»

«….Πράγματι, αν εξετάσει κανείς τις εξελίξεις των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του μεγέθους του Δημόσιου Χρέους στη χώρα μας κατά την περίοδο δυσπραγίας της ελληνικής οικονομίας 1981-1993, οπόταν ουσιαστικά χρεώθηκε η χώρα, παρατηρεί ότι :

• στις περιόδους 1980-1981 και 1989-1993 των Συντηρητικών Κυβερνήσεων τα μέσα ετήσια συνολικά ελλείμματα ανέρχονταν σε 12,4% και τα καταναλωτικά ελλείμματα σε 7,6%.
• Ενώ στην περίοδο 1982-1988 των κυβερνήσεων Παπανδρέου τα μέσα ετήσια συνολικά ελλείμματα ανέρχονταν σε 9,3% και τα καταναλωτικά ελλείμματα σε 5,5%.
• Το Δημόσιο Χρέος:
• στην πρώτη περίπτωση (με τις Συντηρητικές Κυβερνήσεις) αυξήθηκε κατά 46,4 ποσοστιαίες μονάδες στο ΑΕΠ σε έξι χρόνια, δηλαδή αυξανόταν κατά 7,7 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως.
• Ενώ στη δεύτερη περίπτωση (με τις Κυβερνήσεις Παπανδρέου) αυξήθηκε κατά 38,7 ποσοστιαίες μονάδες σε επτά χρόνια, δηλαδή αυξανόταν κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες στο ΑΕΠ ετησίως …»

4. Αποτελεί ιστορικό και πολιτικό παράδοξο οι  τιμητές,  οι  αρνητές  και οι υβριστές (Οικονομολόγοι, Πολιτικοί, Δημοσιογράφοι, Πανεπιστημιακοί) του Ανδρέα Παπανδρέου να μην απαντούν επιδεικτικά στις τεχνοκρατικά τεκμηριωμένες και αντικειμενικές επισημάνσεις του αείμνηστου καθηγητή Θεόδωρου Γεωργακόπουλου και να αναμασούν προκλητικά τα αρνητικά της στερεότυπα και τους άθλιους στιγματιστικούς χαρακτηρισμούς για τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ.   
5. Επίσης δεν είναι τυχαίο ότι οι νεοφιλελεύθεροι Οικονομολόγοι και οι αναθεωρητές Δημοσιολόγοι, και κυρίως η ηγεσία και τα στελέχη της Ν.Δ. αποφεύγουν συστηματικά «σαν το διάβολο με το λιβάνι» να αναφερθούν στην «αυστηρώς απόρρητη» Έκθεση του Ευάγγελου Αβέρωφ.

Τότε ο Ε. Αβέρωφ με την πολύκροτη «Έκθεσή» του (Ιούλιος 1981), ως Αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως της Ν.Δ., με ευθύνη του Οικονομικού Τομέα είχε περιγράψει και υπογράψει με τον πιο έγκυρο τρόπο τις συνταρακτικές ομολογίες και τις αδιαμφισβήτητες αλήθειες για την δραματική κατάσταση της οικονομίας το 1981.

• Οι αναφορές του Ε. Αβέρωφ στην ξεχασμένη αλλά υπαρκτή και αποκαλυπτική «Έκθεσή» του είναι συγκεκριμένες, αδιαμφισβήτητες και τεκμηριωμένες με στοιχεία που αφορούν (μεταξύ άλλων) το δανεισμό της χώρας, τα ελλείμματα του Δημοσίου και των Δημοσίων Οργανισμών, την ύφεσή των τιμών και τον πληθωρισμό, για την κακή συναλλαγματική θέση της χώρας, για την πιθανή προσφυγή της Ελλάδας στο Δ.Ν.Τ., για τις Τράπεζες, για τις «Προβληματικές Επιχειρήσεις» και τις «υπό πλειστηριασμό επιχειρήσεις».
• Αυτή η αποκαλυπτική «Έκθεση Αβέρωφ» είχε παραδοθεί τον Ιούλιο του 1981 προς τον τότε Πρωθυπουργό Γεώργιο Ράλλη με το χαρακτηρισμό «Αυστηρώς Απόρρητον».

Η «Έκθεση Αβέρωφ» αποτελούσε κόλαφο για την Κυβέρνηση της Ν.Δ. γιατί αποκάλυπτε την τραγική αλήθεια για την Ελληνική Οικονομία και γιατί τεκμηρίωνε με επίσημα και έγκυρα στοιχεία την «καμμένη γη», που παραλαμβάνει ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές του 1981.

Δημοσιεύτηκε αποκλειστικά στις 14 Σεπτεμβρίου του 1981, ένα μην περίπου πριν από τις Εκλογές, στην Εφημερίδα «ΕΓΝΑΤΙΑ» και αναδημοσιεύτηκε από όλα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

6. Δυστυχώς η «Έκθεση Αβέρωφ» έχει διαχρονικά ξεχαστεί και εξαφανιστεί (με όρους «ένοχης σιωπής» και «σκόπιμης παράλειψης») από όλα τα Βιβλία, από όλα τα Συνέδρια, από όλα τα αφιερώματα και τα άρθρα των Νεοφιλελεύθερων και Συντηρητικών Οικονομολόγων και Δημοσιογράφων όπως και όλων των Πολιτικών της Ν.Δ. και της Δεξιάς.

• Εύχομαι και ελπίζω όλοι αυτοί, οι οποίοι έξω και πέρα από την αλήθεια «όλα τα σφάζουν και όλα τα μαχαιρώνουν» να ξαναβρούν τη μνήμη τους αλλά και τις αλήθειες μέσα από τις επισημάνσεις του καθηγητή Θεόδωρου Γεωργακόπουλου και μέσα από τα τεκμηριωμένα στοιχεία όπως περιγράφονται στην αδιαμφισβήτητη «Έκθεση Αβέρωφ».
• Για να βοηθήσω την επιλεκτική και ασθενή μνήμη τους και την σκόπιμα επικαλούμενη άγνοιά τους, παραδίδω στο «THECALLER.gr» αυτό το «αυστηρώς απόρρητο» και αδιαμφισβήτητο Ντοκουμέντο  με  την  πιο  έγκυρη υπογραφή  του Ε. Αβέρωφ τον Ιούλιο του 1981.
• Μετά την ανάρτηση της «Έκθεσης Αβέρωφ» στο «THECALLER.gr» ανατρέπονται όλοι οι ισχυρισμοί των στελεχών της Ν.Δ. ότι παρέδωσαν στο ΠΑΣΟΚ μια «ανθηρή και ακμάζουσα Ελληνική Οικονομία».

7. Επειδή η «Μυστική Έκθεση» του Ευάγγελου Αβέρωφ, (Ιούλιος 1981) με το θεσμικό αξίωμα του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης της Ν.Δ. και υπεύθυνου για τον οικονομικό τομέα, είναι πολυσέλιδη θεωρώ αναγκαίο να καταγράψω συνοπτικά αλλά αυτολεξεί ορισμένα κρίσιμα εδάφιά της:

(α.)   … Από την μελέτη των κυριοτέρων οικονομικών στοιχείων «την ασφαλώς ατελή ακόμα» καταλήγω σε πάρα πολύ ανησυχητικά συμπεράσματα για την προσεχή πορεία της οικονομίας μας.

Καταλήγω στο ότι αν από τώρα –παρά την προεκλογική εποχή- δεν ληφθούν ορισμένα μέτρα, στο τέλος του έτους η κατάσταση θα είναι πολύ χειρότερη και μετά θα είναι σχεδόν ασυμμάζευτη.

Είναι γι’ αυτό ανάγκη να γράψω την παρούσα έκθεση, την περιορισμένη μόνο για ελάχιστο κύκλο υπευθύνων προσώπων, και κατά τ’ άλλα να μείνει αυστηρότατα απόρρητη…

(Για να επιτευχθή το τελευταίο τούτο, η ανά χείρας έκθεση δακτυλογραφείται εντός του γραφείου μου από πρόσωπο της απολύτου εμπιστοσύνης μου)…

(β.)   … Το αναμφισβήτητα δυσμενέστερο από τα υπάρχοντα στοιχεία, το οποίο και ως τώρα δεν εγνώριζα, αφορά το δημοσιονομικό τομέα.

• Το έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού, από όσα ακούγαμε, θεωρούσαμε ότι θα είναι γύρω εις τα 10 ή το πολύ 15 δισεκατομμύρια, και ότι με κάποια ανάκαμψη που λεγόταν ότι αρχίζει, θα μειωνόταν χάρη σε αύξηση εσόδων. Ήδη όμως φαίνεται βέβαιον ότι τα έσοδα θα μειωθούν κατά 20-30 δισεκατομμύρια δραχμών και ότι τα έξοδα (λόγω ιδίως αυξήσεως της τιμής του δολλαρίου και συνεπώς αυξήσεως της τιμής των πετρελαιοειδών), θα αυξηθούν κατά 20 δισεκατομμύρια.

• Συνεπώς έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού του 1981, σχεδόν βέβαιον, 40 έως 50 δισεκατομμύρια.
• Αλλά τούτο δεν είναι το χειρότερο. Διότι εις τούτο πρέπει να προστεθούν τα επίσης βέβαια ανοίγματα των «Δημοσίων Επενδύσεων» και των οργανισμών ή επιχειρήσεων τα οποία καλύπτονται από το Δημόσιον. Φθάνουμε τότε στον πολύ μεγάλο για τις ελληνικές συνθήκες αριθμό των 240 δισεκατομμυρίων δραχμών. (Σ’ αυτά δεν προστίθενται 25 δισεκατομμύρια για αποθεματοποίηση πετρελαίου. Θα έπρεπε όμως να προστεθούν περίπου άλλα τόσα που αντιπροσωπεύουν οφειλή του Δημόσιου προς το ΙΚΑ).
• Από οποιαδήποτε  ελληνική  σκοπιά  και  να  κοιτάξουμε  τους  αριθμούς  αυτούς,       θα καταληφθούμε από δέος. Τα 240 δισεκατομμύρια δρχ. δεν αντιπροσωπεύουν το 52,5% των προβλεφθέντων συνολικών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού του 1981.  Η αναλογία δεν χρειάζεται σχολιασμό…

(γ.)   … Δεδομένου ότι το έλλειμμα αυτό (όπως και εκείνα των προηγούμενων ετών το σχεδόν εξ’ ίσου υψηλό) καλύπτονται με δανεισμούς, έχουμε τις εξής πολύ δυσμενείς επιπτώσεις:

• Αυξάνουμε κάθε χρόνο το έλλειμμα κατά το μέγεθος των τόκων που καταβάλλουμε για τα δάνεια τα οποία συνάπτουμε για να καλύπτουμε το έλλειμμα.  Το ποσόν δε τούτο αυξάνει πάλι κάθε χρόνο λόγω καταβολής τόκων επί των κεφαλαιοποιηθέντων τόκων.  Δύσκολο πρόχειρα να βρω ποιο είναι αυτό το ποσό και με τι ρυθμό πορεύεται προς τα άνω.  Πάντως κάθε χρόνο ξοδεύουμε αρκετά δισεκατομμύρια και συνεχώς περισσότερα μόνο και μόνο για τους τόκους των ελλειμμάτων του δημοσίου τομέως, (για το 1981 γύρω στα 15 δις)   
• Ο προαναφερθείς δανεισμός γίνεται κατά 70-75 % περίπου σε δραχμές, και κατά 25-30 % (οργανισμών του δημοσίου) σε συνάλλαγμα στο εξωτερικό. Το μεγαλύτερο δηλ. μέρος (γύρω στα 170 δις) τα παίρνουμε από τις καταθέσεις. Που σημαίνει ότι εκτρέπουμε σημαντικώτατο μέρος των καταθέσεων από τον υγιή και παραγωγικό τους σκοπό, που είναι η χρηματοδότηση της ιδιωτικής επιχειρησιακής δραστηριότητας. Και τούτο όταν η δραστηριότητα αυτή είναι η βάση για την εν γένει ανάπτυξη της οικονομίας, και σήμερα για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού και την ενίσχυση της ανακάμψεως…

(δ.)   … Ο επίσημος τιμάριθμος, όσο ειλικρινής και όσο συγκρίσιμος με το παρελθόν και αν είναι, δεν είναι, ο μόνος που επηρεάζει τον καταναλωτή. 

Όλοι καταναλίσκουν πολλά είδη που δεν περιλαμβάνονται στη διαμόρφωση του τιμαρίθμου και οι τιμές των οποίων αυξήθηκαν πολύ περισσότερο από αυτόν.

Τούτο μαζί με την πολλή πιθανή συνέχιση της αυξήσεως του επισήμου τιμαρίθμου, θα προκαλέσει εντόνους πιέσεις για σοβαρές νέες αυξήσεις μισθών και ημερομισθίων, με όλες τις συνέπειες που αυτό έχει για την αποσταθεροποίηση της οικονομίας…

(ε.)   … Η συναλλαγματική μας θέση δεν είναι καλή.  Θα χρειασθούν και πάλι νέα δάνεια εις το εξωτερικό για να καλυφθεί το έλλειμμα εξωτερικών πληρωμών.  Ένα σοβαρό μέρος αυτού οφείλεται σε υγιή πολιτική αποθεματοποιήσεως πετρελαίου, που σημαίνει προκαταβολική κάλυψη μελλοντικών ελλειμμάτων.  Αλλά παραμένει το γεγονός ότι το συναλλαγματικό έλλειμμα (μαζί με τοκοχρεωλύσια των παλαιοτέρων δανείων) θα κυμανθή γύρω εις τα τρία δισεκατομμύρια δολλάρια.

Παραμένει επίσης το γεγονός ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 1981 το απόθεμά μας εις χρυσό και συνάλλαγμα μειώθηκε περίπου κατά ένα δισεκ. δολλάρια.  Δηλαδή έχει δημιουργηθεί μια αρκετή κρίσιμη συναλλαγματική κατάσταση. 

Πόσο αντέχουμε να δανειζόμαστε; Πού θα φθάση το εις συνάλλαγμα τοκοχρεωλύσιο, που τώρα πάντως υπερβαίνει τα 1.000 εκατομμύρια δολλάρια;  Και ως πότε το εξωτερικό θα μας δανείζει; …

(στ.)    … Οι προηγούμενες παρατηρήσεις δείχνουν ότι τη δύσκολη κατάσταση της ελληνικής οικονομίας δεν είναι δυνατόν να την θεραπεύσουμε αντιμετωπίζοντας μόνον εσωτερικά αίτια. 

Δείχνουν όμως συγχρόνως, εν συνδυασμώ με όσα αναφέρω, ότι αν δεν βελτιώσουμε την επίδραση των εσωτερικών αιτίων, η κατάσταση μπορεί να γίνη προσεχώς πολύ πιο δύσκολη, και η θεραπεία της να είναι άκρως οδυνηρή. 

• Τέτοια θα ήταν ασφαλώς και σήμερα η θεραπεία που θα μας συμβούλευαν εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Δ.Ν.Τ.) αν τους καλούσαμε τώρα, πράγμα που καθόλου δεν αποκλείεται να υποχρεωθούμε να κάνουμε αύριο…

(ζ.)   … Μέτρο γενικής φύσεως που επιβάλλεται να ληφθή για την αναθέρμανση της οικονομίας είναι η μείωση των επιτοκίων.  Πιθανόν κατά 3%. 

Με τα σημερινά επιτόκια ούτε μικρές ούτε μεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να σταθούν, ούτε κανείς σοβαρός άνθρωπος τολμά να κάνει επενδύσεις που μας είναι απολύτως απαραίτητοι. 

Με αυτά τα επιτόκια ο αριθμός των λεγομένων «προβληματικών επιχειρήσεων» ή των επιχειρήσεων που πρέπει να βγουν σε πλειστηριασμό, θα βαίνει αυξανόμενος. 

Είναι και η πλευρά αυτή (ανεργία, ψυχολογικοί αντίκτυποι) πάρα πολύ σοβαρά, λόγω του αριθμού αυτών των επιχειρήσεων…

8. Επισυνάπτω το πλήρες κείμενο της αποκαλυπτικής «Έκθεσης Αβέρωφ» με τις αδιαμφισβήτητες αλήθειες, που ανατρέπουν όλες τις δοξασίες της Δεξιάς, των νεοφιλελευθέρων Οικονομολόγων και των στρατευμένων Διανοούμενων και Δημοσιογράφων στο Κόμμα της Ν.Δ.

Αυτούσια η απόρρητη έκθεση Αβέρωφ όπως την είχε κοινοποιήσει ο Ευάγγελος Αβέρωφ:

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΒΕΡΩΦ

Αντιπρόεδρος Κυβερνήσεως με ευθύνη την Οικονομία

Μυστική Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία

“Αυστηρώς Απόρρητον“

1. Από την μελέτη των κυριοτέρων οικονομικών στοιχείων «την ασφαλώς ατελή ακόμα» καταλήγω σε πάρα πολύ ανησυχητικά συμπεράσματα για την προσεχή πορεία της οικονομίας μας.

Καταλήγω στο ότι αν από τώρα –παρά την προεκλογική εποχή- δεν ληφθούν ορισμένα μέτρα, στο τέλος του έτους η κατάσταση θα είναι πολύ χειρότερη και μετά θα είναι σχεδόν ασυμμάζευτη.

Είναι γι’ αυτό ανάγκη να γράψω την παρούσα έκθεση, την περιορισμένη μόνο για ελάχιστο κύκλο υπευθύνων προσώπων, και κατά τ’ άλλα να μείνει αυστηρότατα απόρρητη.

(Για να επιτευχθή το τελευταίο τούτο, η ανά χείρας έκθεση δακτυλογραφείται εντός του γραφείου μου από πρόσωπο της απολύτου εμπιστοσύνης μου).

Έπειτα από μερικές διαπιστώσεις, θα εκθέσω σε πού γενικές γραμμές τί επιβάλλεται ή τί μπορεί να γίνει σήμερα.

2. Το αναμφισβήτητα δυσμενέστερο από τα υπάρχοντα στοιχεία, το οποίο και ως τώρα δεν εγνώριζα, αφορά το δημοσιονομικό τομέα.

Το έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού, από όσα ακούγαμε, θεωρούσαμε ότι θα είναι γύρω εις τα 10 ή το πολύ 15 δισεκατομμύρια, και ότι με κάποια ανάκαμψη που λεγόταν ότι αρχίζει, θα μειωνόταν χάρη σε αύξηση εσόδων.  Ήδη όμως φαίνεται βέβαιον ότι τα έσοδα θα μειωθούν κατά 20-30 δισεκατομμύρια δραχμών και ότι τα έξοδα (λόγω ιδίως αυξήσεως της τιμής του δολλαρίου και συνεπώς αυξήσεως της τιμής των πετρελαιοειδών), θα αυξηθούν κατά 20 δισεκατομμύρια. Συνεπώς έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού του 1981, σχεδόν βέβαιον, 40 έως 50 δισεκατομμύρια.

Αλλά τούτο δεν είναι το χειρότερο. Διότι εις τούτο πρέπει να προστεθούν τα επίσης βέβαια ανοίγματα των «Δημοσίων Επενδύσεων» και των οργανισμών ή επιχειρήσεων τα οποία καλύπτονται από το Δημόσιον. Φθάνουμε τότε στον πολύ μεγάλο για τις ελληνικές συνθήκες αριθμό των 240 δισεκατομμυρίων δραχμών.  (Σ’ αυτά δεν προστίθενται 25 δισεκατομμύρια για αποθεματοποίηση πετρελαίου. Θα έπρεπε όμως να προστεθούν περίπου άλλα τόσα που αντιπροσωπεύουν οφειλή του Δημόσιου προς το ΙΚΑ).

Από οποιαδήποτε ελληνική σκοπιά και να κοιτάξουμε τους αριθμούς αυτούς, θα καταληφθούμε από δέος.  Τα 240 δισεκατομμύρια δρχ. δεν αντιπροσωπεύουν το 52,5 % των προβλεφθέντων συνολικών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού του 1981.  Η αναλογία δεν χρειάζεται σχολιασμό.

Δεδομένου ότι το έλλειμμα αυτό (όπως και εκείνα των προηγούμενων ετών το σχεδόν εξ’ ίσου υψηλό) καλύπτονται με δανεισμούς, έχουμε τις εξής πολύ δυσμενείς επιπτώσεις:

α.   Αυξάνουμε κάθε χρόνο το έλλειμμα κατά το μέγεθος των τόκων που καταβάλλουμε για τα δάνεια τα οποία συνάπτουμε για να καλύπτουμε  το έλλειμμα.  Το ποσόν δε τούτο αυξάνει πάλι κάθε χρόνο λόγω καταβολής τόκων επί των κεφαλαιοποιηθέντων τόκων.  Δύσκολο πρόχειρα να βρω ποιο είναι αυτό το ποσό και με τι ρυθμό πορεύεται προς τα άνω.  Πάντως κάθε χρόνο ξοδεύουμε αρκετά δισεκατομμύρια και συνεχώς περισσότερα μόνο και μόνο για τους τόκους των ελλειμμάτων του δημοσίου τομέως (για το 1981 γύρω στα 15 δις ê;)

β.   Ο προαναφερθείς δανεισμός γίνεται κατά 70-75 % περίπου σε δραχμές, και κατά 25-30 % (οργανισμών του δημοσίου) σε συνάλλαγμα στο εξωτερικό. Το μεγαλύτερο δηλ. μέρος (γύρω στα 170 δις) τα παίρνουμε από τις καταθέσεις. Που σημαίνει ότι εκτρέπουμε σημαντικώτατο μέρος των καταθέσεων από τον υγιή και παραγωγικό τους σκοπό, που είναι η χρηματοδότηση της ιδιωτικής επιχειρησιακής δραστηριότητας.  Και τούτο όταν η δραστηριότητα αυτή είναι η βάση για την εν γένει ανάπτυξη της οικονομίας, και σήμερα για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού και την ενίσχυση της ανακάμψεως.

3. Σε χωριστή παράγραφο αξίζει να δείξω, με τους λίγους αριθμούς που πρόφθασα να μελετήσω, πόσο τούτο είναι αληθινό και επιζήμιο.

α.   Η συνολική χρηματοδότηση όλων των μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων (περίπου 350.000 όλες μαζί) ήταν 42.1 δισεκατομ. δραχμές τον Απρίλιο του 1980 και 52.7 δισεκατομ. τον Απρίλιο του 1981.  Αυξήθηκε κατά 25%, δηλ. λίγο άνω του φετεινού τιμαρίθμου.  Αν οι χρηματοδοτηθείσες 350.000 βιοτεχνίες είναι κατά το πλείστο υγιείς και χρηματοδοτήθηκαν με σωστά τραπεζικά κριτήρια, αυτή η μικρή αύξηση της χρηματοδοτήσεώς τους, σε ώρα που θέλουμε ανάκαμψη, είναι ανεπαρκής.

β.   Άλλο περιστατικό είναι πιο χαρακτηριστικό:

Μολονότι το Κεντρικό της ΑΤΕ (αντίθετα προς διευθυντάς Υποκαταστημάτων  της) με είχε άλλοτε πληροφορήσει ότι παρέχονται στην Τράπεζα επαρκείς πιστώσεις (ίσως από αίσθημα ευθύνης) βλέπω τα εξής από στοιχεία του Υπουργείου Συντονισμού δια τα «καλλιεργητικά» και τα «μεσομακροπρόθεσμα» δάνεια, που είναι η πιο δραστική μορφή των πιστώσεων της γεωργίας:

Ιαν. – Ιούν. 1980          Ιαν. – Ιούν. 1981

Χορηγήθηκαν καλλιεργητικά                      14,2 δις                      14,6 δις

«»          μεσομακροπρόθεσμα             5,7 δις                         6,1 δις

Τα πρώτα αύξησαν κατά 3,2%

Τα δεύτερα αύξησαν κατά 7,2%

Δηλαδή και τα δύο, σε σταθερές δραχμές μειώθηκαν πολύ.  Και τούτο τώρα που λόγω πληθωρισμού έχουμε ειδικώς ανάγκη από αύξηση της πρωτογενούς παραγωγής (κυρίως καλλιεργητικά) και της παραγωγικότητας (κυρίως μεσομακροπρόθεσμα).

4. Πριν προχωρήσω σε μερικές γενικής φύσεως προτάσεις, καλό είναι να σημειώσω σχετικώς τα εξής:

Ο ογκώδης δανεισμός του Δημοσίου για τον οποίο έγινε λόγος στην παρ. 3 κατά ένα μόνο μέρος διατίθεται κατά τρόπο που άμεσα ή έμμεσα τονώνει την παραγωγή. (Ορισμένα έργα που γίνονται δια του κρατικού προϋπολογισμού ή του Προγράμματος Επενδύσεων, επιδοτήσεως προϊόντων, λιπασμάτων, εξαγωγών κ.α). Κατά ένα άλλο μέρος είναι πολύ βραδείας παραγωγικότητας, και κατά ένα άλλο εξυπηρετεί (και τονώνει) την, κατά πολύ, στείρα κατανάλωση (επιδότηση της βενζίνης κατά 6 δραχμές το λίτρο, των τηλεφωνικών τελών και άλλα).

5. Ευοίωνο σημείο, σ’ αυτή την περίοδο, είναι η κάποια κάμψη του τιμαρίθμου, και η ελπίδα μερικών ειδικών πως για ολόκληρο το 1981 θα διατηρηθεί κάτω των περυσινών επιπέδων. Αλλά δεν πρέπει να λησμονούμε ότι:

Ο επίσημος τιμάριθμος, όσο ειλικρινής και όσο συγκρίσιμος με το παρελθόν και αν είναι, δεν είναι, ο μόνος που επηρεάζει τον καταναλωτή.  Όλοι καταναλίσκουν πολλά είδη που δεν περιλαμβάνονται στη διαμόρφωση του τιμαρίθμου και οι τιμές των οποίων αυξήθηκαν πολύ περισσότερο από αυτόν. Τούτο μαζί με την πολλή πιθανή συνέχιση της αυξήσεως του επισήμου τιμαρίθμου, θα προκαλέσει εντόνους πιέσεις για σοβαρές νέες αυξήσεις μισθών και ημερομισθίων, με όλες τις συνέπειες που αυτό έχει για την αποσταθεροποίηση της οικονομίας.

6. Στη γρήγορη και ατελή αυτή έκθεση της σημερινής καταστάσεως προσθέτω δύο μόνο λόγια για την συναλλαγματική μας θέση γιατί πρόκειται για καίρια πλευρά της οικονομίας. Από την έκθεση που έλαβα (μεταξύ των οποίων περιληπτική αλλά πληρέστατη και του Συμβούλου του Πρωθυπουργού κ. Οικονόμου) προκύπτει ότι η συναλλαγματική μας θέση δεν είναι καλή. Θα χρειασθούν και πάλι νέα δάνεια εις το εξωτερικό για να καλυφθεί το έλλειμμα εξωτερικών πληρωμών.  Ένα σοβαρό μέρος αυτού οφείλεται σε υγιή πολιτική αποθεματοποιήσεως πετρελαίου, που σημαίνει προκαταβολική κάλυψη μελλοντικών ελλειμμάτων.  Αλλά παραμένει το γεγονός ότι το συναλλαγματικό έλλειμμα (μαζί με τοκοχρεωλύσια των παλαιοτέρων δανείων) θα κυμανθή γύρω εις τα τρία δισεκατομμύρια δολλάρια. Παραμένει επίσης το γεγονός ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 1981 το απόθεμά μας εις χρυσό και συνάλλαγμα μειώθηκε περίπου κατά ένα δισεκ. δολλάρια.  Δηλαδή έχει δημιουργηθεί μια αρκετή κρίσιμη συναλλαγματική κατάσταση.  Πόσο αντέχουμε να δανειζόμαστε;  Πού θα φθάση το εις συνάλλαγμα τοκοχρεωλύσιο, που τώρα πάντως υπερβαίνει τα 1.000 εκατομμύρια δολλάρια;  Και ως πότε το εξωτερικό θα μας δανείζει;
7. Είναι βέβαιο ότι ανάλογες καταστάσεις υπάρχουν σε όλες σχεδόν τις χώρες, συνήθως λιγότερο έντονα, ενίοτε πιο έντονα. Είναι επίσης βέβαιο ότι τα αίτια είναι ως επί το πλείστο τα ίδια. Και ίδια είναι προπάντων τρία:

Πρώτον, η πίεση, οργανωμένη και μη, και της δικής μας καταναλωτικής κοινωνίας που εννοεί να ζει σε πιο υψηλό επίπεδο από ό,τι το επιτρέπει το δυναμικό του τόπου -κοινωνικό φαινόμενο δύσκολα καταπολεμούμενο»- ενώ συγχρόνως δεν αυξάνει η παραγωγικότητά της.

Δεύτερον, οι ποικίλες συνέπειες της πετρελαϊκής κρίσεως.

Τρίτον, η αστάθεια των νομισμάτων, με πολυσήμαντο τελευταία γεγονός την αύξηση της τιμής του δολλαρίου έναντι όλων των νομισμάτων.

Και αυτά τα δύο δυσχερέστατης αντιμετωπίσεως.

8. Οι παρατηρήσεις της προηγουμένης παραγράφου δείχνουν ότι τη δύσκολη κατάσταση της ελληνικής οικονομίας δεν είναι δυνατόν να την θεραπεύσουμε αντιμετωπίζοντας μόνον εσωτερικά αίτια. Δείχνουν όμως συγχρόνως, εν συνδυασμώ με όσα ανέφερα στις προηγούμενες σελίδες, ότι αν δεν βελτιώσουμε την επίδραση των εσωτερικών αιτίων, η κατάσταση μπορεί να γίνη προσεχώς πολύ πιο δύσκολη, και η θεραπεία της να είναι άκρως οδυνηρή.  Τέτοια θα ήταν ασφαλώς και σήμερα η θεραπεία που θα μας συμβούλευαν εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αν τους καλούσαμε τώρα, πράγμα που καθόλου δεν αποκλείεται να υποχρεωθούμε να κάνουμε αύριο.

Πρέπει λοιπόν επειγόντως ν’ αποφασίσουμε τα μέτρα τα οποία μπορούμε να λάβουμε.  Τα περιορίζει βεβαίως, δια πολλούς λόγους, το ότι σε 3-6 μήνες θα έχουμε εκλογές.  Παρά ταύτα υπάρχουν μέτρα και στρατηγική, που μπορούν να φέρουν αποτελέσματα, να συγκρατήσουν την κατάσταση, και ακόμη, και να την βελτιώσουν κάπως.

Επ’ αυτών πρέπει επειγόντως ν’ αποφανθούν άλλοι ειδικώτεροι από εμένα.  Μία πολύ μικρή ομάς ειδικευμένων και πρακτικών τεχνοκρατών πρέπει να ερευνήσει το θέμα αμέσως.  Δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο.

• Προσωπικά διατυπώνω ότι: Τίποτε δεν μπορεί να γίνει αν οι κάθε λογής φορείς της οικονομικής δραστηριότητος δεν αποκτήσουν εμπιστοσύνη στο μέλλον της οικονομίας και στην κυβερνητική οικονομική πολιτική. Όρος απαράβατος «χωρίς εμπιστοσύνη ουδέν εστί γενέσθαι».  Ουδέν μέτρον δύναται να αποδώσει. 

Για να επιτευχθή αυτό νομίζω ότι χρειάζεται:

α.   να ενημερώσουμε απ’ ευθείας το κοινό περί των δυνατοτήτων και των ευνοϊκών προοπτικών της οικονομίας. Κάπως υποτονικά και με προσοχή, να το ενημερώσουμε και περί των σημερινών δυσχερειών, περί της ανάγκης όλοι να εντείνουμε την παραγωγική δραστηριότητά μας, και να αποφύγουμε σπατάλες, ιδίως σε συνάλλαγμα, και μη παραγωγικές δαπάνες.

β.   να δημιουργήσουμε το κατάλληλο κλίμα δίνοντας εμείς πρώτοι, δηλαδή η Κυβέρνηση, το παράδειγμα με μία γενναία αντιπληθωριστική πολιτική να αναγγείλουμε, (μαζί με άλλα μέτρα περί των οποίων κατωτέρω) ότι, εξαιρουμένων των αφορώντων Νοσοκομεία, Υδρεύσεις και Αποχετεύσεις, και των έργων υπό τελική αποπεράτωση, περικόπτουμε όλα τα έργα του Προγράμματος  Επενδύσεων κατά 20% και ότι τα έργα των Αθηνών περικόπτονται κατά 30%. (Σημειώνω αυτό για τα τελευταία γιατί προκαλούν μεγάλη όσο και γενική ψυχολογική αντίδραση).  Θα δηλώσουμε ότι όλα αυτά δεν εγκαταλείπονται, αλλά λόγω του πληθωρισμού θ’ αποπερατωθούν λίγο αργότερα.

γ.   να δηλώσουμε ότι θα ζητηθή από όλες τις Υπηρεσίες του Δημοσίου και από όλους τους ελλειμματικούς Κρατικούς Οργανισμούς και Επιχειρήσεις να μειώσουν μέχρι τέλος του έτους τα διοικητικά τους έξοδα κατά ένα μικρό ποσοστό, π.χ. οι μεν πρώτες κατά 1%, οι δε δεύτερες κατά 5%.

9. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο σκέψεων εκείνο που πρέπει να συζητηθή στην Κυβερνητική Επιτροπή είναι η αναπροσαρμογή στο κόστος τους, (ή έστω μερικώς) των τιμών των πετρελαιοειδών. Θα αντιταχθεί ότι ο χρόνος δεν είναι κατάλληλος λόγω επικειμένων εκλογών.  Πιθανόν όμως να μην είναι έτσι.  Η αναπροσαρμογή είναι πολύ σοβαρά αιτιολογημένη: λόγω ανατιμήσεως του δολλαρίου, το τελικό κόστος της βενζίνης (μιλώ γι’ αυτό λόγω της ευρυτέρας χρήσεώς της) είναι κατά 6 δραχμές το λίτρον ανωτέρα της τιμής πωλήσεώς της.  Θα εξηγηθή δι’ όλων των μέσων, και τηλεοπτικώς, ότι η επιδότηση αυτή γίνεται αφ’ ενός με βλάβη της οικονομικής καταστάσεως της χώρας, και αφ’ ετέρου με χρήματα που τελικά βαραίνουν και τους έχοντας και τους μη έχοντας αυτοκίνητο.

Με αυτές τις δικαιολογίες και με το παράδειγμα της κυβερνητικής αντιπληθωριστικής πολιτικής, πιστεύω ότι ο κόσμος θα δεχθή αυτή την αύξηση.

Σύμφωνα με έκθεση του Υπουργού Βιομηχανίας, αν πραγματοποιηθεί αυτή η αύξηση, θα έχουμε πρόσθετα έσοδα 6 δισεκατομ. δρχ., και επιβάρυνση του γενικού τιμαρίθμου κατά 0,678.  Αν εξαιρεθεί της αυξήσεως το ντήζελ λόγω του ρόλου του εις την οικονομία, αλλά προστεθή και το μαζούτ, τα πρόσθετα έσοδα συνολικά γίνονται 10,5 δισ. και η ολική επιβάρυνση του τιμαρίθμου 1,066.

Θεωρώ απείρως προτιμώτερο να έχουμε την εξοικονόμηση των 10 δισ. δρχ., να έχουμε μία κάπως ολιγότερο ψεύτικη οικονομία, και να δώσουμε ένα δείγμα σθεναράς εξυγιαντικής πολιτικής παρά να έχουμε τον τιμάριθμο του 1981 στα 20 ή 21, αντί να τον έχουμε στα 21,066 ή στα 22,066.

10. Μια ελαφρά ανάκαμψη φαίνεται να σημειώνεται στον οικοδομικό τομέα ο οποίος είχε πολύ πληγεί, ο οποίος επηρεάζει αμεσότατα πολλές βιοτεχνικές δραστηριότητες (και δευτερευόντως βιομηχανικές) και ο οποίος είναι συνήθως το πεδίο που βοηθεί γρηγορότερα την αναθέρμανση. Η ελαφρά αυτή ανάκαμψη αρμόδιοι λέγουν ότι οφείλεται στην προ ολίγου καιρού αποφασισθείσα νέα πολιτική στεγαστικών δανείων.  Για πολλούς λόγους πιστεύω ότι η πολιτική αυτή πρέπει να συμπληρωθή.  Τα ανώτατα όρια των στεγαστικών δανείων (900.000 δραχμές) είναι, με τα σημερινά επίπεδα των τιμών, ανεπαρκή.  Επιτρέπουν την ανοικοδόμηση ενός ή δυο δωματίων.

Προτείνω να συμπληρωθούν ως εξής όταν πρόκειται για αγορά ακινήτου ή για ανέγερση προς ιδιοκατοίκηση:

α.   για τους οικισμούς που έχουν μέχρι 10.000 κατοίκους να αυξηθούν εις το τριπλάσιο.  Για τις πόλεις που έχουν 10.000 έως 30.000 κατοίκους εις το διπλάσιον, για όλες τις άλλες πόλεις πλην Αθηνών, Πειραιώς, Θεσ/νίκης κατά 70%.  Για τις τρεις μεγάλες πόλεις, κατά 35%.

β.   τα νέα αυτά ανώτατα όρια θα προσαυξάνονται κατά ένα μικρό αλλά λογικό ποσοστό (π.χ. 10% ή 15%) δια κάθε τέκνο του δανειζόμενου.

γ.   οι δόσεις εξωφλήσεως θα κλιμακωθούν έτσι ώστε να είναι μικρότερες κατά τα 2-3 πρώτα έτη.

δ.   πρέπει να ερευνηθή τι περίπου αποδίδει η φορολογία των ιδιοκατοικουμένων, τα οποία είναι αξίας μικροτέρας των Χ εκατομμυρίων δρχ. (π.χ. των 5 ή 7 εκατομμυρίων).  Αν η απόδοσις είναι μικρή πρέπει να καταργηθεί.  Πρέπει να μειωθεί για μια άλλην κλίμακα, και να διατηρηθή ή και να αυξηθή για τα ιδιοκατοικούμενα μεγάλης αξίας. Διότι δια λόγους προφανείς, τέτοια φορολογία στερείται ηθικής βάσεως, και διότι η κατάργηση-μείωση θα ενθαρρύνει την απόκτηση ιδιοκτήτου στέγης.

Τα ανωτέρω μέτρα θα εξυπηρετήσουν κυρίως τις οικογένειες των μικρών και μεσαίων εισοδημάτων για ν’ αποκτήσουν (ιδίως στις επαρχίες) δική τους στέγη. Δηλαδή παράλληλα προς οικονομικούς, εξυπηρετούν και ευρείς κοινωνικούς σκοπούς.

11. Άλλο μέτρο κοινωνικά και οικονομικά χρήσιμο είναι το εξής: Να δημιουργηθή στην Τράπεζα της Ελλάδος η κατανεμημένη σ’ αυτήν, στην ΑΤΕ και στην Εθνική, ειδική υπηρεσία που θα προικοδοτηθεί αρχικώς με δισ. δραχμές. Η αρμοδιότης της (λεπτομέρειες προς καθορισμόν) να χορηγεί δάνεια μέχρι Χ εκατομμυρίων (π.χ. 50) μακράς διαρκείας εξωφλήσεως (π.χ. 15 ετών) και εξαιρετικά χαμηλότοκα σε αποφοίτους Ανωτάτων ή Μέσων Τεχνικών Σχολών (Σιβιτανίδειος, ΚΑΤΕΕ) που θα τα ζητούν βάσει μελετών οι οποίες θα αποδεικνύουν ότι η επιχείρηση που θα δημιουργήσουν θα έχει ασφαλή παραγωγικότητα.  Εκτός των άλλων ωφελημάτων, τούτο θ’ αποτελέσει και ουσιαστικό κίνητρο υπέρ της στροφής προς την τεχνική εκπαίδευση.

Ο τυχόν ισχυρισμός ότι τα ανωτέρω μέτρα θα δημιουργήσουν πληθωριστικές πιέσεις, δεν είναι ισχυρός.  Διότι θα καταργήσουμε παράλληλα άλλες πιέσεις σαφέστερα πληθωριστικές, και διότι με τα ανωτέρω μέτρα θα επιτύχουμε εκτός των ψυχικών ικανοποιήσεων και κοινωνικών εξυγιάνσεων, αναθέρμανση πολλών δραστηριοτήτων (τεχνιτών, οικοδόμων, αδρανών υλικών, Ξυλουργείων, εκμεταλλεύσεως δασών, σιδηρουργείων, τσιμεντοβιομηχανίας και πολλών άλλων).  Εν όψει της υφέσεως που διερχόμεθα και της απειλούσης ανεργίας, ο τυχόν ισχυρισμός περί πληθωριστικών πιέσεων ανατρέπεται πλήρως.

12. Μέτρο γενικής φύσεως που επιβάλλεται να ληφθή για την αναθέρμανση της οικονομίας είναι η μείωση των επιτοκίων. Πιθανόν κατά 3%.  Με τα σημερινά επιτόκια ούτε μικρές ούτε μεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να σταθούν, ούτε κανείς σοβαρός άνθρωπος τολμά να κάνει επενδύσεις που μας είναι απολύτως απαραίτητοι.  Με αυτά τα επιτόκια ο αριθμός των λεγομένων «προβληματικών επιχειρήσεων» ή των επιχειρήσεων που πρέπει να βγουν σε πλειστηριασμό, θα βαίνει αυξανόμενος.  Είναι και η πλευρά αυτή (ανεργία, ψυχολογικοί αντίκτυποι) πάρα πολύ σοβαρά, λόγω του αριθμού αυτών των επιχειρήσεων.

Φόβος μήπως αυτό το μέτρο προκαλέσει μείωση των καταθέσεων, πιστεύω ότι δεν υπάρχει. Οι καταθέσεις με τα σημερινά επιτόκια – μείον τρεις μονάδες, αποτελούν αρίστην αν μη μοναδική τοποθέτηση. Ποια μετοχή, εισηγμένη ή όχι στο Χρηματιστήριο, δίνει τέτοιο εισόδημα;  Ποιο ακίνητο όταν όλα τα ακίνητα φορολογούνται βαρύτατα;  Ποιο άλλο εισόδημα είναι εντελώς αφορολόγητο;  Που καλλίτερα θα τοποθετήση την αποταμίευσή του ο καταθέτης, ή ο τυχερός (και πιθανόν φοροφυγάς) επιχειρηματίας ή επαγγελματίας.

Κίνδυνος ν’ αποσυρθούν καταθέσεις δια να σταλούν εις το εξωτερικό όπου οι τόκοι είναι τώρα υψηλοί, επίσης νομίζω ότι δεν υπάρχει.  Ειδικός, προσφυώς μου παρετήρησε τα εξής: «Η εξαγωγή κεφαλαίων ήταν πολύ εύκολη και έγιναν πολλές.  Όποιος ήταν να βγάλει χρήματα στο εξωτερικό τα έβγαλε. Και θα υπάρξουν ακόμα μερικοί, με αδήλωτα αξιόλογα κέρδη, που θα εξακολουθήσουν να τα βγάζουν οποιοδήποτε και αν είναι το τραπεζικό επιτόκιο.  Οι υπόλοιποι, σχεδόν όλοι, με τα σημερινά επιτόκια μειωμένα κατά 2-4 μονάδες, θα καταθέτουν στις τράπεζες τα χρήματά τους και δεν θα τα στέλνουν στο εξωτερικό.  Τους συγκρατεί ο φόβος των κυρώσεων, ο φόβος της απωλείας κατά την αποστολή, ο φόβος ότι δύσκολα θα ελέγχουν περιουσία που θα βρίσκεται μακριά, και το αφορολόγητο της εδώ καταθέσεώς τους.  Άλλωστε τα άτομα που καταθέτουν σε τράπεζες έχουν άλλη νοοτροπία από εκείνους που στέλνουν χρήματα έξω».

Αποδέχομαι αυτές τις απόψεις, και σκέπτομαι επί πλέον και τούτο: ότι πολύ μεγάλο μέρος των καταθέσεων είναι υποχρεωτικές και δεν προέρχονται από ιδιώτες.

Για όλους τους λόγους που αναφέρονται σε τούτη την παράγραφο θεωρώ ότι η μείωση των επιτοκίων κατά τρεις μονάδες, είναι επιβεβλημένη και επείγουσα.

13. Για τόνωση της εμπιστοσύνης προς το Κράτος και για ενίσχυση της επιχειρησιακής δραστηριότητας, επιβάλλεται όπως το ταχύτερο το Δημόσιο εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του έναντι πολιτών. Είναι αδιανόητο με, προγραμματισμένη ή μη, άρνηση υπογραφής κάποιας αποφάσεως ή ενός εντάλματος, ν’ αναστέλλεται η προς πολίτες καταβολή υπεσχημένων. Αυτή είναι η περίπτωση διαφόρων επιδοτήσεων γεωργικών προϊόντων και των επιδοτήσεων εις την εξαγωγή.  Και το πράγμα φθάνει εις περιπτώσεις θεάτρου του παραλόγου όταν ο πολίτης διώκεται δι’ οφειλάς προς το Δημόσιο ή το ΙΚΑ, ενώ έχει λαμβάνειν από το Δημόσιο.

• Υπό αυτές τις συνθήκες δεν μπορούν να συνεχιστούν εξαγωγές (απαραίτητες εν τούτοις) που ξεκίνησαν με συγκεκριμένους υπολογισμούς. Το χειρότερο, κλονίζεται η εμπιστοσύνη. Το θέμα αυτό πρέπει να ρυθμισθή αμέσως.  Συμψηφισμός απαιτήσεων με υποχρεώσεις προς ΙΚΑ, όπως ζητούν ενδιαφερόμενοι λύει το θέμα για τους ενδιαφερομένους, όχι όμως για το Δημόσιο.  Για το Δημόσιο απλώς αλλάζει τον δικαιούχο γιατί το Δημόσιο θ’ αναγκασθή να καλύψει τα ελλείμματα του ΙΚΑ.

Πάντως, άμεση λύση επιβάλλεται σε όλο αυτό το θέμα της μη εκπληρώσεως υποχρεώσεων του Κράτους.  Διότι έτσι, για την εθνική παραγωγή στερούνται αξίας οι νόμοι και οι Κυβερνητικές αποφάσεις.  Είναι περίπτωση που πολύπλευρα και πλήρως δικαιολογεί τους δανεισμούς του Δημοσίου από Τράπεζες, εφ’ όσον προς το παρόν δεν υπάρχουν υγιέστερες λύσεις.

14. Άλλα μέτρα ελαφρώς εξυγιαντικά, και εξ’ άλλου ενισχυτικά της εμπιστοσύνης, θα μπορούσαν να θιγούν. Πλην ενός όμως –περί του οποίου αμέσως κατωτέρω- νομίζω ότι γι’ αυτά καλό θα ήταν ν’ αναμείνουμε τις εισηγήσεις ειδικών οι οποίοι θα πρέπει να εισηγηθούν συντομώτατα.

Μεγάλο θέμα το οποίο δεν θίγω στην παρούσα έκθεση είναι εκείνο των μέτρων που θα μπορούσαν να ληφθούν σήμερα για την τόνωση της γεωργικής παραγωγής και παραγωγικότητας.

Το θέμα αφορά μια από τις κυριώτερες βάσεις της υγιούς οικονομίας. Σπάνιες είναι οι χώρες στον κόσμο που χωρίς καλή –ισχυρή γεωργία, έχουν δυνατή- ισορροπημένη δομή οικονομίας.  Σε μας αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο γιατί η δομή τής δικής μας οικονομίας, όσο και αν βελτιώθηκε εξακολουθεί να  είναι ευπαθής.

Για τα μέτρα υπέρ της Γεωργίας έστειλα από τις πρώτες ημέρες της αναλήψεως των νέων καθηκόντων μου το συνημμένο σημείωμα σε αρμοδίους παράγοντες.

Αναμένω να μου υποδειχθούν και άλλα.

15. Συμπερασματικά η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη. Αλλά συμμαζεύεται ακόμα.  Οι δυνατότητες του Τόπου είναι μεγάλες, η επιχειρηματικότης των Ελλήνων επίσης, οι προοπτικές της ΕΟΚ τώρα αρχίζουν ν’ ανοίγουν.  Η εμπιστοσύνη και κάποιος ενθουσιασμός των πολιτών χρειάζεται.

Υπάρχει ίσως και σ’ αυτόν τον τομέα μια ελαφρότατη ανάκαμψη.  Αλλά ο καιρός κάθε άλλο παρά περιμένει.  Η αναμονή –λόγω εκλογών ή άλλων αιτίων δουλεύει εις βάρος της εμπιστοσύνης, εις βάρος μας.  Η εμπιστοσύνη για να ζήση χρειάζεται τροφή.

• Θεωρώ πολύ χρήσιμη, ίσως απαραίτητη την εντός περίπου μιας εβδομάδος εξαγγελία και άμεσο εφαρμογή μιας δέσμης μέτρων, και ειδικώτερα των ακολούθων:

α.   Την περικοπή του Προγράμματος Επενδύσεων

β.   Τη μείωση δαπανών κατά 1% και 5%.

γ.   Την ανάπτυξη των ορίων των στεγαστικών δανείων.

δ.   Τη μείωση των επιτοκίων των καταθέσεων.

ε.   Τη δημιουργία Ταμείου Αναπτύξεως εις όφελος τεχνικών.

στ.    Το συμψηφισμό οφειλών του Δημοσίου προς πολίτας, με οφειλάς αυτών προς το Δημόσιο και το ΙΚΑ.

ζ.   Τα μέτρα υπέρ της Γεωργίας (συνημμένον).

η.   Την εξισορρόπηση (μερική έστω) κόστους και τιμής πωλήσεως βενζίνης και μαζούτ.

16. Είμαι απολύτως βέβαιος ότι αυτά τα μέτρα θα έφερναν ασφαλώς και ταχύτατα μια ριζική αλλαγή στη φοβισμένη σήμερα οικονομία μας.

• Όλα όσα πρότεινα ανωτέρω –τα οποία φυσικά είναι δεκτικά και τροποποιήσεων- αποτελούν μερικές, μικρές λύσεις, ειδικών παραμέτρων ενός πολυπλόκου, μεγάλου και δυσχερεστάτου προβλήματος. Θεαματικές όμως, συνολικές λύσεις, δεν υπάρχουν. Το ζήτημα είναι να βρούμε πολλές μερικές λύσεις που να συμβάλλουν λίγο, έστω ελάχιστα σε βελτιώσεις.  Το άθροισμά τους θα είναι υπολογίσιμο.  Και προ πάντων θ’ αποκαταστήση την εμπιστοσύνη των πολλών που αν δραστηριοποιηθούν μόνον αυτοί μπορούν να διορθώσουν την κατάσταση.
• Εφθάσαμε όμως πολύ χαμηλά. Είναι ανάγκη να ενεργήσουμε αμέσως.  Άλλα μέτρα, εφ’ όσον μας προταθούν κατάλληλα (και ξέρω ότι υπάρχουν) θα μπορούσαν να εξαγγελθούν προς το τέλος του μηνός.

Κι αν όλα αυτά αλλάξουν πράγματι την ατμόσφαιρα, τότε μπορούμε, απευθυνόμενοι στις παραγωγικές τάξεις, να κάνουμε το εξής: Να προτείνουμε όπως συμφωνηθή, μέχρι τέλος του έτους, ένα πάγωμα τιμών και μισθών ημερομισθίων, που θ’ αλλάζουν μόνο κατά την αναλογία που θ’ αλλάζουν οι τιμές των πετρελαιοειδών και εκείνες του δείκτου χονδρικής πωλήσεως εισαγομένων ειδών.

• Κατά την προσωπική μου γνώμη αν τα περισσότερα των ανωτέρω δεν γίνουν αμέσως τώρα, μετά έξι μήνες θα ζήσουμε με πολλές οδύνες. Αντιθέτως αν γίνουν, η κατάσταση θα βελτιωθή σαφώς.

Υπογραφή

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΒΕΡΩΦ – ΤΟΣΙΤΣΑΣ

Β΄ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΗΣ

[1]  Η «Μυστική και αυστηρώς απόρρητη Έκθεση» φέρει την υπογραφή του Ευάγγελου Αβέρωφ, είχε αποσταλεί προς τον Πρωθυπουργό κ. Γεώργιο Ράλλη και είχε διανεμηθεί σε πολύ στενό κύκλο έμπιστων στελεχών της Κυβέρνησης της Ν.Δ. (Ιούλιος 1981).

Δημοσιεύτηκε σε τρεις συνέχειες στις 14, 15 και 16 Σεπτεμβρίου 1981 στην Εφημερίδα «ΕΓΝΑΤΙΑ» με τίτλους «ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ» «Αποκαλυπτική Έκθεση προς τον Πρωθυπουργό Γεώργιο Ράλλη» και

Ευάγγελος Αβέρωφ: «ΔΙΑΨΕΥΔΩ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ».

Η Έκθεση αυτή αναδημοσιεύτηκε από όλες τις Εφημερίδες τον Σεπτέμβριο του 1981. Αποτέλεσε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης και οξύτατης σύγκρουσης ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ (όπως και στα άλλα Κόμματα) μέχρι την ημέρα των Εκλογών (αλλά και κατά τη μετεκλογική περίοδο μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις 18 Οκτωβρίου του 1981.

Πηγή: news247.gr, thecaller.gr

Ο Γεώργιος Γ. Παπανδρέου, ήταν ετεροθαλής αδερφός του Ανδρέα Παπανδρέου, γιος του Γεωργίου Παπανδρέου και της Κυβέλης και γεννήθηκε το 1928. Σπούδασε στο Παρίσι και ασχολήθηκε και με τη φωτογραφία.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου με τον γιο του, στην Ιταλία. Φωτογραφία: Χρήστος Ζήνας
Τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας, και ζούσε σε γηροκομείο. Σε συνέντευξή που είχε δώσει στο παρελθόν στην εφημερίδα «Espresso» είχε πει για τον εγκλεισμό του σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων, ότι τον παγίδευσαν λέγοντάς του ότι τον μετέφεραν εκεί για απλές εξετάσεις και διαμαρτυρόταν έντονα που τον έβγαλαν άδικα -όπως έλεγε- από το σπίτι όπου έμενε τόσα χρόνια για να… πεθάνει μόνος και έρημος σε ένα δωμάτιο οίκου ευγηρίας.