Σεραφείμ Κοτρώτσος

Μπορεί να μην είχε προβλέψει τότε τον ακριβή αριθμό των βουλευτών του που θα καταψήφιζαν ένα τέτοιο νομοσχέδιο, όμως είναι μάλλον απίθανο να μην είχε λάβει υπόψη του ότι αναχρονιστικές αντιλήψεις μεγάλου αριθμού μελών της Κ.Ο και του συντηρητικού εκλογικού ακροατηρίου της Ν.Δ, υπό την σημαία και την πίεση της Εκκλησίας, θα συγκροτούσαν μέτωπο κατά μιας τέτοιας μεταρρύθμισης που βοηθά την χώρα να συγκλίνει στον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων -εν προκειμένω της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

Οι επιμελείς, δε, συνεργάτες του και η έμπειρη επικοινωνιακή ομάδα που τον υποστηρίζει (με τα γνωστά focus group) είναι βέβαιο πως θα του είχε εξηγήσει το αυτονόητο: εάν, υποθετικά, αφαιρούσε κανείς από τον κοινοβουλευτικό χάρτη τον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και το ΠΑΣΟΚ (αλλά και τα μικρότερα κόμματα στα αριστερά τους), το σχετικό νομοσχέδιο δεν θα είχε καμία τύχη και αυτό θα ισοδυναμούσε με πολιτική καταστροφή. Δεν θα έπεφτε η κυβέρνηση, θα κλυδωνιζόταν, όμως, σοβαρά η πολιτική κυριαρχία του πρωθυπουργού με σημαντικές παρελκόμενες πολιτικές επιπτώσεις ενόψει των ευρωεκλογών και όχι μόνο.

Είχε προηγηθεί, όμως, από το 2022 (επί ηγεσίας Αλέξη Τσίπρα) η ανάλογη αλλά σαφώς πιό προωθημένη πρόταση νόμου του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και ήταν γνωστή η πάγια θέση του ΠΑΣΟΚ σε τέτοια ζητήματα, συνυφασμένη, άλλωστε, με την πολιτική παράδοση του κόμματος από την περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου με τις μεγάλλες αλλαγές στο Οικογενειακό Δίκαιο, τον πολιτικό γάμο, κ.ά, αλλά και η “κληρονομιά” της σύγκρουσης του Κώστα Σημίτη με την Εκκλησία για την μη αναγραφή του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνώριζε, λοιπόν, ότι ο αναχρονισμός, οι ομοφοβικές αντιλήσεις, η επιρροή της Εκκλησίας, ακόμα και ο διχασμός της κοινωνίας σε ένα τέτοιο ζήτημα, θα μπορούσαν πολιτικά και κοινοβουλευτικά να υπερκεραστούν με την συνδρομή των κομμάτων στα αριστερά της Ν.Δ.

Και καλό θα ήταν να το αναγνωρίσει με την δέουσα γενναιότητα και να μην επιτρέψει να εργαλειοποιηθεί πολιτικά ένα τόσο σοβαρό θέμα. Το τελευταίο ισχύει και για τις ηγεσίες των εξ αριστερών κομμάτων- για την υπερδεξιά και ακροδεξιά δεν τρέφει κανείς αυταπάτες ότι θα αλιεύσει ψήφους στον σκοταδισμό και την άγνοια.

Εδώ, για να είμαστε δίκαιοι, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως ο πρωθυπουργός έχει την δική του θετική ιστορία, καθώς ήταν μεταξύ των 19 βουλευτών της Ν.Δ που ψήφισαν το σύμφωνο συμβίωσης επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Άρα η πρόθεσή του για το νομοσχέδιο σχετικά με τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών και την (ατελή) τεκνοθεσία πρέπει να θεωρηθεί ειλικρινής. Το γεγονός ότι ταιριάζει στην στρατηγική του για την εμπέδωση της ηγεμονίας του στον κεντρώο χώρο και τα μεταρρυθμιστικά μηνύματα προς την ΕΕ είναι κάτι που σαφώς πρέπει να προσμετρηθεί. Το είπε εμμέσως, άλλωστε, και ο ίδιος, όταν επισήμανε (συνέντευξη στην ΕΡΤ) ότι παραδοσιακά είναι η κεντροαριστερά (και όχι η κεντροδεξιά και λαϊκή δεξιά) που πρωταγωνιστεί μετά την μεταπολίτευση σε μεταρρυθμίσεις σχετικά με την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αποκαλύπτοντας, έτσι, την πρόθεσή του να ταυτιστεί πολιτικά με το σπάσιμο αυτής της αρνητικής για την παράταξή του παράδοσης.

Οι “γραμμές” στα κόμματα

Οι αναχρονισμοί, ωστόσο, μπορεί να πλειοψηφούν σημαντικά στο εκλογικό ακροατήριο και την Κ.Ο της Ν.Δ, διατρέχουν, όμως, και τα ακροατήρια και τις κοινοβουλευτικές ομάδες ακόμα και των κομμάτων που λιγότερο ή περισσότερο διέπονται ταυτοτικά από ιδέες της (αυτονόητης) ευρωπαϊκής νεωτερικότητας. Υπάρχουν ψηφοφόροι και, ως φαίνεται, και βουλευτές και στον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, και στο ΠΑΣΟΚ, και στο ΚΚΕ, που αισθάνονται βολικά με τις διακηρύξεις περί ισότητας όταν αυτές μένουν στα γραπτά κείμενα, αρχίζουν, όμως, να νοιώθουν άβολα όταν πρέπει να υλοποιηθούν, να ψηφιστούν στην Βουλή, και να εφαρμοστούν στην πράξη.

Πίσω από την “βαβέλ” περί επιβολής κομματικής πειθαρχίας στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης (με προσωπική ευθύνη του Στέφανου Κασσελάκη), ή τις θολές αναφορές του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, κρύβεται αυτή ακριβώς η αμφιθυμία μερίδας και του δικού τους εκλογικού ακροατηρίου- σαφώς σε μικρότερο βαθμό από εκείνο της Ν.Δ. Έτσι το ανθρώπινα, θεσμικά, ευρωπαϊκά και συνταγματικά αυτονόητο (έστω, επαναλαμβάνω, με τις ατέλειες και φοβίες που εμπεριέχει η κυβερνητική πρόταση όπως μέχρι τώρα έχει περιγραφεί- μένει να δούμε το τελικό κείμενο) μετατρέπεται σε μία σύγκρουση μεταξύ της ισότητας και του αναχρονισμού.

Η αναφορά, για παράδειγμα, του Παύλου Πολάκη στην Π.Γ του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ (όπως καταγράφηκε από το ρεπορτάζ) για τις αντιδράσεις που πιθανώς θα αντιμετωπίσει στα Σφακιά, αποτελεί ένα μικρό μόνο δείγμα των “ταχυτήτων” στην κοινωνία. Είναι, δε, πιθανό η απόφαση πολλών βουλευτών (οι πληροφορίες κάνουν λόγο για μέχρι και 70!) της ΝΔ να καταψηφίσουν ένα τέτοιο νομοσχέδιο να προκαλέσει διασπορά του αναχρονισμού ανά την επικράτεια και τοπικές συγκρούσεις. Τι θα πράξουν, για παράδειγμα, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, ή του ΠΑΣΟΚ, σε εκλογικές περιφέρειες όπου ο βουλευτής της Ν.Δ θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο, όταν, μάλιστα, ο …οικείος μητροπολίτης θα εκτοξεύει απειλές από άμβωνος κατά των ομοφυλόφιλων, της κυβέρνησης και οιουδήποτε υπερψηφίσει την σχετική διάταξη; Ή τι θα συμβεί μεταξύ βουλευτών της Ν.Δ στην ίδια περιφέρεια, όταν κάποιος εξ αυτών θα δηλώσει πως καταψηφίζει και θα εισπράττει τα εύσημα της τοπικής μητρόπολης;

Οι δημοσκοπήσεις

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης της GPO και όσον αφορά στο ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών η ελληνική κοινωνία εµφανίζεται διχασµένη, µε το 48,1% να τάσσεται υπέρ και το 49,8% κατά. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι υπέρ τοποθετούνται στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ, ενώ αρνητικά, σε ποσοστό 58,1%, οι ψηφοφόροι της Ν.∆., οι οποίοι είναι ακόμα πιο αρνητικοί, σε ποσοστό 78,9%, απέναντι στην υιοθεσία. Στο σύνολο του δείγματος, το 68,9% τάσσεται κατά του δικαιώματος υιοθεσίας, έναντι 29,6% που καταγράφεται θετικό.

Ιστορικότητα

Υπό την έννοια αυτή, η θεσμική ιστορικότητα του νομοσχεδίου (επαλαμβάνω: με την μερική ή και άτολμη, έστω, προσέγγιση που επιχειρείται) συνοδεύεται και από μία πολιτική και κοινωνική ιστορικότητα. Θα αποτυπωθούν, δηλαδή, στο πολιτικό σύστημα και στην ίδια την κοινωνία, τα σύνορα μεταξύ του αναχρονισμού και της νεωτερικότητας (ήδη ξεπερασμένη, βεβαίως, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες που οδεύουν προς τα επόμενα βήματα). Κοιτάζοντας προς το μέλλον και λαμβάνοντας υπόψη με ποιόν τρόπο χωνεύτηκαν στον χρόνο ανάλογες μεταρρυθμίσεις, που στον καιρό τους επικρίθηκαν και ξεσήκωσαν αντιδράσεις και “λαοσυνάξεις”, η μάχη αυτή είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κερδηθεί.

Ποιός θα θυμάται σε πέντε ή δέκα χρόνια τον Γιόγιακα, την Καραμανλή, τον Καραγκούνη, ή όσους βουλευτές άλλων κομμάτων καταψηφίσουν; Ποιός θα θυμάται τις εκρήξεις ορισμένων ιεραρχών; Ακόμα και στους κόλπους της Εκκλησίας θα ξεκαθαρίσει η ήρα από το στάρι, θα αναδειχθούν τα όρια μεταξύ του “φονταμενταλισμού” και της μετριοπάθειας, της χριστιανικής αγάπης χωρίς αστερίσκους.

Εν κατακλείδι, είμαστε μάλλον υποχρεωμένοι να περάσουμε αυτήν την περίοδο στην οποία μας εισήγαγε η πρόθεση του πρωθυπουργού, ακόμα κι αν ο ίδιος προσπαθεί πολιτικά να προστατευθεί με το ανήκουστο τρικ της αποχής και του ελιγμού σχετικά με την τεκνοθεσία. Και είναι η ώρα να λάβει τον λόγο η υπνωτισμένη πνευματική ελίτ, όλοι εκείνοι που συχνά αποφεύγουν να μιλούν στα δύσκολα και φλυαρούν ιδιοτελώς στα εύκολα…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ήταν ένα γεγονός που διέτρεξε οριζόντια όλες τις γενιές. Από τους νέους που ταυτίστηκαν με τους φοιτητές που έχασαν τη ζωή τους, μέχρι τους γονείς και τους παππούδες και τις γιαγιάδες που είδαν στα πρόσωπα των νεκρών και τα δικά τους παιδιά και εγγόνια.

Τούτων δοθέντων είναι απολύτως λογικό να διαπιστώνει η MRB (στην μέτρηση που παρουσίασε για το Open) ότι “το 55,6% δηλώνουν ότι θα τους επηρεάσει αρκετά/πολύ το δυστύχημα των Τεμπών στον τρόπο που θα επιλέξουν το κόμμα που θα ψηφήσουν στις επόμενες εκλογές”.

Με χαίνουσες τις πολιτικές πληγές της ακρίβειας και αισχροκέρδειας, της εγκληματικότητας, των ανισοτήτων, του διαλυμένου ΕΣΥ –παρά τα “μαθήματα” της πανδημίας– και άλλων πολύ σοβαρών προβλημάτων, η κυβέρνηση αλλάζει άρδην πεδίο άσκησης της πολιτικής της και καλλιεργεί πολιτικό και εκλογικό αφήγημα σχετικά με την ανάγκη εκ βάθρων αλλαγής του “βαθέως και αναχρονιστικού κράτους”. Ακούγεται βολικό, αλλά είναι λογικό.

Βολικό, επειδή διαχέει τις ευθύνες (εκτός από τις καταφανείς και ερευνώμενες από τους εφέτες ανακριτές και εισαγγελείς των σταθμαρχών και επιθεωρητών) από τις αμέλειες και παραλείψεις του υπουργού Καραμανλή, των υφυπουργών του, των διορισμένων διοικήσεων του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ και εν τέλει της ίδιας της κυβέρνησης ως πολιτικό σύνολο, στην διαχρονικότητα ενός ξεχαρβαλωμένου κράτους που διοικήθηκε από διαφορετικές κυβερνήσεις όλων των κομμάτων. Έτσι, στον ίδιο καμβά ευθυνών μπαίνουν ο εκσυγχρονισμός του Σημίτη, η επανίδρυση του κράτους του Καραμανλή, ο αρχικός μεταρρυθμιστικός οίστρος του Παπανδρέου, το επιτελικό κράτος του Μητσοτάκη αλλά και η τετραετία Τσίπρα.

Τα πτωχά μαθηματικά της πολιτικής συνευθύνης συμψηφίζουν τα 19 από τα 23 χρόνια- μετά το 2000 που άρχισε να σχεδιάζεται και να υλοποιείται το σύστημα τηλεδιοίκησης των σιδηροδρόμων- με τα 4 του τρίτου μνημονίου του Τσίπρα.

Είναι, όμως, και λογικό, διότι το έχει ανάγκη η κυβέρνηση για να φτάσει στις εκλογές σε ένα θολό τοπίο όπου “όλοι φταίνε”.

Δυστυχώς, όμως, όσο κι αν ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθεί να εξηγήσει πως είναι άδικη, αβάσιμη και αστήρικτη μία τέτοια εξίσωση ευθυνών (όπως είπε στην συνέντευξή του στο Mega), σε μία κρίσιμη μερίδα του εκλογικού σώματος, και κυρίως στους νέους, διαμορφώνεται μία συμφωνία με την αντίληψη φταίει εν συνόλω και εν χορώ το πολιτικό σύστημα και ακόμα περισσότερο τα κόμματα που κυβέρνησαν.

Έτσι, το εύρημα της MRB ότι περίπου 6 στους 10 θα φτάσουν στις κάλπες με ανεξίτηλη την εικόνα της τραγωδίας και η ψήφος τους θα επηρεαστεί από αυτήν δεν οδηγεί τυφλά στην εκλογική έκφραση οργής κατά της κυβέρνησης. Στρέφεται -σε μικρότερο, βεβαίως, βαθμό- και προς “όλους”, αρκετοί, δε, θα επιλέξουν στη βάση του ποιός μπορεί να ανατρέψει και να επαναθεμελιώσει αυτό το κράτος που κόβει το νήμα της ζωής πολλών ανθρώπων, ή καταστρέφει (με άλλους τρόπους) τις ζωές άλλων.

Αυτή η αντίληψη αφορά, φυσικά, πρωτίστως την κυβέρνηση, η οποία απέτυχε οικτρά να οιοδομήσει ένα ασφαλές κράτος και περιορίστηκε μόνο στις οριακές βελτιώσεις της ψηφιακής έκδοσης πιστοποιητικών, εξουσιοδοτήσεων και διπλωμάτων οδήγησης. Το επιτελικό κράτος κατέληξε ένα ξεχαρβαλωμένο και, όπως φωνάζουν οι νέοι στις διαδηλώσεις, “δολοφονικό” κράτος.

Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα “ποιός και πώς μπορεί να το αλλάξει”. Δίλημμα που θέτει η κυβέρνηση, δίλημμα στο οποίο καλείται να τοποθετηθεί και η αξιωματική αντιπολίτευση. Για τον Αλέξη Τσίπρα το ζητούμενο γίνεται ακόμα πιό κρίσιμο, καθώς –σύμφωνα με την μέτρηση της MRB– πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής, ή και ξεπερνά τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε κοινωνικά θέματα μεγάλους ειδικού εκλογικού βάρους (ακρίβεια, κοινωνική πρόνοια, διαφθορά, κράτος δικαίου κ.ά).

Πρέπει να απαντήσει γρήγορα εάν πράγματι μπορεί να καταπολεμήσει τις νοοτροπίες και αγκυλώσεις αυτού του αναχρονιστικού κράτους, παρότι, είναι αλήθεια, είναι δημιούργημα των πανίσχυρων μονοκομματικών κυβερνήσεων της μεταπολίτευσης.

Επ΄ αυτού οφείλει να αναδείξει γρήγορα αφήγημα και σχέδιο για την αναγέννηση του κράτους (από τις υποδομές μέχρι τις νοοτροπίες), δεν αρκεί η καταγγελία των εγκληματικών αμελειών άλλων. Και αυτό το σχέδιο χρειάζεται επιστημονική τεκμηρίωση από ειδικούς και πολιτική εκπροσώπηση από πρόσωπα που απέχουν από τις αιτίες και το πολιτικό υπόστρωμα που τις κατέστησαν διαχρονικές.

Δεν φτάνει μία “προοδευτική διακυβέρνηση”, ακόμα περισσότερο επειδή αυτή προσκαλεί (και) το ΠΑΣΟΚ που μπορεί να κρύβεται στο τεχνητό απυρόβλητο που δημιουργεί το ίδιο και εμφανίζεται ως προϊόν πολιτικής παρθενογέννεσης, είναι ωστόσο κρίκος της παλαιάς αλυσίδας αναχρονισμού. Χρειάζεται, ως εκ τούτου, επειγόντως να προβληθεί εκείνη η ομάδα που μπορεί, και πολιτικά, και τεχνοκρατικά, να εγγυηθεί κάτι τέτοιο. Πρόσωπα με βιογραφικά, νεότερα σε ηλικία, και όσο το δυνατόν περισσότερο ακομμάτιστα…