Απόστολος Χονδρόπουλος

Και με μείζονα πολιτικά και κυρίως κοινωνικά μέτωπα ανοιχτά: Την επίμονη ακρίβεια που ιεραρχείται σταθερά από τους πολίτες ως υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ που πλήττει καίρια την κυβερνητική εικόνα στο ηθικό πεδίο, τις αγροτικές κινητοποιήσεις που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο και την ήδη κλονισμένη κυβερνητική επιρροή στην περιφέρεια, αλλά και την στεγαστική κρίση που λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις υπό το βάρος δυσκολίας δρομολόγησης επιτυχημένων δράσεων για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών ώστε να μπει φρένο στην κούρσα των ενοικίων. 

Η επιλογή ΠτΔ

Το 2025 ξεκίνησε με την Ελλάδα να  αρχίζει την διετή θητεία της ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τον Κυριάκο Μητσοτάκη να ανακοινώνει την κυβερνητική πρόταση για  υποψηφιότητα του Κώστα Τασούλα, ο οποίος εξελέγη νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Ο κ. Μητσοτάκης δέχτηκε ωστόσο έντονη πολιτική κριτική για την επιλογή να μην ακολουθήσει την συναινετική παράδοση των τελευταίων 20 χρόνων να προτείνεται από το εκάστοτε κυβερνών κόμμα πρόσωπο από την αντίπαλη πολιτική παράταξη. Ταυτόχρονα, ο πρωθυπουργός προανήγγειλε ότι στην διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, που θα εκκινήσει το 2026, η ΝΔ θα προτείνει μία και μόνη εξαετή θητεία για την Προεδρία της Δημοκρατίας.                                                                              

Η κοινωνική οργή για τα Τέμπη       

Το 2025 ήταν, αναμφίβολα, χρονιά μεγάλων  “πονοκεφάλων” για την κυβέρνηση, αρχής γενομένης από το ξέσπασμα, στα τέλη Ιανουαρίου, του κύματος οργής της ελληνικής κοινωνίας για την πορεία διερεύνησης των αιτιών της τραγωδίας των Τεμπών. Τα μεγάλα συλλαλητήρια του πρώτου διμήνου  αιφνιδίασαν την κυβέρνηση και την έφεραν σε πολιτικά δύσκολη θέση, υποχρεώνοντας μεταξύ άλλων και τον ίδιο τον κ. Μητσοτάκη σε αυτοκριτική για δηλώσεις που είχε κάνει λίγες εβδομάδες μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα.

Λίγες ημέρες πάντως πριν τα μαζικά συλλαλητήρια της 28^ης Φεβρουαρίου σε ολόκληρη την χώρα, ο κ. Μητσοτάκης, μιλώντας στο Υπουργικό Συμβούλιο, έριξε το “γάντι” στην αντιπολίτευση ζητώντας να καταθέσει, αν  το επιθυμεί, πρόταση δυσπιστίας προς την κυβέρνηση.  «Ένα είναι βέβαιο: στη δημοκρατία αδιέξοδα δεν υπάρχουν, το οποίο είναι βέβαιο ότι θα αποδειχθεί και πάλι», είχε δηλώσει.

Η κατατεθείσα πρόταση δυσπιστίας  απορρίφθηκε στις 8 Μαρτίου, αλλά η κυβέρνηση δεν έχει ξεπεράσει μέχρι σήμερα τον πολιτικό και πολύ περισσότερο τον κοινωνικό σκόπελο της καχυποψίας των πολιτών περί πρόθεσης συγκάλυψης. Η ανοιχτή πληγή των Τεμπών παρέμεινε, ενώ επανήλθε το φθινόπωρο και στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας με την υπόθεση της απεργίας πείνας του Πάνου Ρούτσι και την επίμαχη τροπολογία στη συνέχεια για το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Και θα είναι στο προσκήνιο και το 2026 καθώς τον Μάρτιο αναμένεται να ξεκινήσει η δίκη.

Ο  ανασχηματισμός                                                                                                              

Η πολιτική αντίδραση της κυβέρνησης στο βεβαρημένο για την ίδια πολιτικό και κοινωνικό κλίμα που πυροδότησαν από τις αρχές του έτους τα Τέμπη περιλάμβανε και τον ανασχηματισμό, στα μέσα Μαρτίου. Απευθυνόμενος στην πρώτη συνεδρίαση στους υπουργούς, ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε να “μιλούν τα ίδια τους τα έργα” και “να μην μας παρασύρει το ψέμα και η τοξικότητα της αντιπολίτευσης”.  “Δεν κρύβουμε τις δυσκολίες, δεν κρύβουμε τα όποια λάθη μας, αλλά το σημαντικό παραμένει η παραγωγή αποτελέσματος”, είχε πει μεταξύ άλλων.

Βασικά χαρακτηριστικά του ανασχηματισμού ήταν η ενίσχυση του Μεγάρου Μαξίμου ως επιτελικού κέντρου με την επιλογή του Κωστή Χατζηδάκη σε θέση αντιπροέδρου της κυβέρνησης και η αλλαγή στην ηγεσία του οικονομικού επιτελείου με ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας από τον Κυριάκο Πιερρακάκη. Ο κ. Πιερρακάκης είναι αναμφίβολα από τα κεντρικά πρόσωπα της κυβέρνησης αυτή την χρονιά λόγω εκλογής πριν από λίγες εβδομάδες, στην προεδρία του Eurogroup. Μία εξέλιξη που το Μαξίμου προβάλει ως επισφράγισμα της μετατροπής της ελληνικής οικονομίας από «μαύρο πρόβατο» σε παράδειγμα επιτυχίας στην ΕΕ.       

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε πάντως προχθές στο Action 24 ότι δεν είναι στις προθέσεις του κανείς ανασχηματισμός.

Προσπάθεια φυγής προς τα εμπρός      

Με την τραγωδία των Τεμπών στο προσκήνιο και την κυβέρνηση να αποδέχεται, υπό την ασφυκτική πίεση της αντιπολίτευσης και με συναίνεση και των ίδιων, την σύσταση προανακριτικής για τον Χρ. Τριαντόπουλο και στην συνέχεια για τον Κ. Καραμανλή, το Μέγαρο Μαξίμου επιχείρησε από τις αρχές Απριλίου, με νέο κυβερνητικό σχήμα, μία πρώτη προσπάθεια φυγής προς τα εμπρός βασισμένη σε μία στρατηγική καθημερινής σχεδόν παραγωγής θετικών ειδήσεων:  Προαναγγελία αυξήσεων στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που μετά από εσωκομματική πίεση επεκτάθηκαν στο σύνολο των ένστολων, ανακοίνωση νέας αύξησης στον κατώτατο μισθό, Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός που αποτύπωσε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα ανώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και ανακοίνωση νέων μόνιμων μέτρων στήριξης της κοινωνίας από την υπεραπόδοση της οικονομίας στα οποία συμπεριλαμβάνονταν η ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου και το επίδομα 250 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους. Επίσης, αξιολόγηση των δημοσίων υπηρεσιών από τους πολίτες, σχέδιο για την «δραστική  αναβάθμιση του επιπέδου ασφάλειας αλλά και ποιότητας των τρένων στη χώρα», σειρά εγκαινίων, παρουσία του κ. Μητσοτάκη, σε αναβαθμισμένα τμήματα επειγόντων περιστατικών σε νοσοκομεία και εκσυγχρονισμένα Κέντρα Υγείας, αλλά και σε σχολικές υποδομές μέσω του προγράμματος “Μαριέττα Γιαννάκου”.  

ΟΠΕΚΕΠΕ                                                                                              

Την ανοιξιάτικη τάση ελαφριάς δημοσκοπικής ανάκαμψης του κυβερνώντος κόμματος ανέκοψε ωστόσο η εμφάνιση στο προσκήνιο της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο αντίκτυπός της εντάθηκε στις αρχές του καλοκαιριού μετά την διαβίβαση στην Βουλή δικογραφίας από την Ευρωπαική Εισαγγελία με αναφορά στα ονόματα των πρώην υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης, του Λευτέρη Αυγενάκη και του Μάκη Βορίδη, ενώ οι αποκαλύψεις διαλόγων για «φραπέδες», «χασάπηδες», “φεράρι” και λοιπά πρόσωπα και συμπεριφορές απασχολούν, όχι με θετικό τρόπο για την κυβέρνηση, έως σήμερα την επικαιρότητα.  Ο κ. Βορίδης, που στο μεταξύ είχε αναλάβει υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, υπέβαλε την παραίτησή του για να αφοσιωθεί “στο μείζον για εμένα, που είναι η υπεράσπιση της αθωότητός μου ενώπιον του Κοινοβουλίου”, όπως ανέφερε στην επιστολή του. Την θέση του πήρε ο Θάνος Πλεύρης , εξασφαλίζοντας την συνέχεια στο κυβερνητικό μήνυμα αυστηροποίησης της πολιτικής της χώρας στο μεταναστευτικό.

Στον απόηχο της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ παραιτήθηκαν για λόγους ευθιξίας και τρεις υφυπουργοί (Τ. Χατζηβασιλείου, Δ. Σταμενίτης, Χρ. Μπουκώρος).

Στην ασφυκτική πίεση της αντιπολίτευσης για σύσταση προανακριτικής επιτροπής, η κυβέρνηση απάντησε πάντως με εξεταστική επιτροπή- η οποία συνεχίζει το έργο της μέχρι σήμερα- προκειμένου να διερευνηθεί ολόκληρη η περίοδος από την σύσταση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Με στόχο, όπως είχε δηλώσει ο πρωθυπουργός,  «να αντιμετωπιστούν οι βαθιά ριζωμένες παθογένειες και οι διακομματικές αστοχίες, να ανιχνευθούν πιθανές ευθύνες και να οδηγηθούμε τελικά σε μια κάθαρση, η οποία θα «χτίσει» μια επόμενη μέρα προς όφελος των αγροτών και των κτηνοτρόφων”. Ο ίδιος τόνιζε από το βήμα της Βουλής ότι “είναι άλλος ο καταλογισμός ευθυνών και άλλο το κυνήγι μαγισσών”. 

Η «επανεκκίνηση» της ΔΕΘ                                                                        

Μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα του Αυγούστου και αφού γνωστοποίησε τα πρώτα απτά αποτελέσματα των (συνεχιζόμενων) ελέγχων για επιστροφή των αγροτικών επιδοτήσεων από όσους τις έλαβαν παρανόμως, η κυβέρνηση επιχείρησε μία “επανεκκίνηση” στις αρχές Σεπτεμβρίου, ανακοινώνοντας από την ΔΕΘ φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις μισθών και συντάξεων και εν γένει μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης των πολιτών, συνολικού ύψους 1,76 δις, από 1/1/2026.

 Ο επικοινωνιακός απόηχος των εξαγγελιών Μητσοτάκη, οι οποίες δεν ήταν άλλωστε άμεσης εφαρμογής, σύντομα υποχώρησε και σταδιακά η κυβέρνηση βρέθηκε εκ νέου υπό την πίεση της υπόθεσης των αγροτικών ενισχύσεων, η οποία όχι μόνο κυριαρχεί έκτοτε στην επικαιρότητα, αλλά απέκτησε στην πορεία και μία ακόμη δύσκολη  πολιτική πτυχή για το Μέγαρο Μαξίμου: το ενεργό έως τις τελευταίες ημέρες του χρόνου αγροτικό μέτωπο και το υπαρκτό ενδεχόμενο το «ποδαρικό» του 2026 να γίνει με τα τρακτέρ στους εθνικούς δρόμους.        

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις 

Αφορμή για να έρθουν στο προσκήνιο το τελευταίο δίμηνο του έτους τα προβλήματα και οι μεγάλες προκλήσεις του πρωτογενούς τομέα (κόστος παραγωγής κλπ) που πυροδοτούν τις μεγαλύτερες εδώ και πολλά χρόνια αγροτικές κινητοποιήσεις, στάθηκαν οι καθυστερήσεις στην καταβολή των ενισχύσεων λόγω της μεταβατικής κατάστασης που επικρατεί μέχρι να ολοκληρωθεί η εν κινήσει μετάβαση των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.                                               

Η συγκεκριμένη αλλαγή, που η κυβέρνηση  θεωρεί ακρογωνιαίο λίθο στην γενικότερη προσπάθεια εξυγίανσης του συστήματος αγροτικών ενισχύσεων, αποτέλεσε επί της ουσίας την πρώτη αντίδραση της κυβέρνησης όταν άρχισε να αναδύεται στο προσκήνιο η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η σχετική απόφαση ελήφθη σε σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό στα τέλη Μαίου και το Μέγαρο Μαξίμου την υπερασπίζεται σθεναρά. Τόσο απέναντι στις αντιδράσεις των αγροτών, όσο και στις εσωκομματικές ενστάσεις που διατυπώθηκαν στην “θερμή” σύσκεψη γαλάζιων βουλευτών με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστα Τσιάρα. Η συγκεκριμένη ρύθμιση ψηφίστηκε τελικά στα μέσα Δεκεμβρίου στην Βουλή και συνδέεται με ένα από τα 7 αιτήματα των αγροτών που έχουν απορριφθεί από την κυβέρνηση, η οποία διαβεβαιώνει ωστόσο από την άλλη ότι έχει ικανοποιήσει ή επεξεργάζεται τα υπόλοιπα 20, επί των οποίων έχει καλέσει επανειλημμένα τους αγρότες σε διάλογο.

Στην τελευταία τηλεοπτική συνέντευξη του 2025, στο Action 24, o Κυριάκος Μητσοτάκης  ταυτόχρονα με την πρόσκληση για διάλογο, εξέπεμψε και σήμα σκλήρυνσης της στάσης της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι από τους αγρότες που είναι στα μπλόκα υπάρχουν αρκετοί, οι οποίοι θέλουν να συνομιλήσουν με την κυβέρνηση και ” κάποιοι οι οποίοι ουσιαστικά τους «τραμπουκίζουν», σε μία λογική «να μη σπάσει το μέτωπο»

Σημαντικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες                                                                                     

Στις σημαντικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες του 2025 συγκαταλέγονται από το ίδιο το Μέγαρο Μαξίμου η συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, το σχέδιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, τα ψηφιακά εργαλεία για την προστασία των ανηλίκων από αλκοόλ και καπνικά προϊόντα, η παρουσίαση της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, η δρομολόγηση λειτουργίας των πρώτων μη κρατικών πανεπιστημίων έστω και εάν το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε ήταν τελικά μικρότερο των προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί κατά την συζήτηση του σχετικού νομοσχεδίου. Αναγνωρίζονται όμως και λανθασμένοι (επικοινωνιακοί) κυβερνητικοί χειρισμοί, όπως στο ζήτημα του σχεδίου αναδιάρθρωσης των ΕΛΤΑ που υπό την πίεση κοινωνικών, πολιτικών αλλά και εσωκομματικών αντιδράσεων πήρε τρίμηνη αναβολή όσον αφορά τα καταστήματα που προγραμματιζόταν να κλείσουν στην περιφέρεια.

Στασιμότητα στον ελληνοτουρκικό διάλογο        

Το 2025 ήταν όμως και μία χρονιά στασιμότητας στον ελληνοτουρκικό διάλογο, καθώς ξεκίνησε με προαναγγελθείσα από τα τέλη του 2024 την  διεξαγωγή Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας- Τουρκίας στην Άγκυρα, ακολούθησαν ωστόσο αλλεπάλληλες αναβολές το 2025 και βάσει πρόσφατων δηλώσεων του πρωθυπουργού,  ο ορίζοντας διεξαγωγής του  φαίνεται να μετατίθεται πλέον για την άνοιξη του 2026.  Ενδεικτική του κλίματος ήταν και η ματαίωση λίγες ώρες πριν το προγραμματισμένο ραντεβού, με αίτημα της τουρκικής πλευράς η οποία επικαλέστηκε την συμμετοχή Ερντογάν σε διάσκεψη του Προέδρου Τραμπ για την Γάζα, της προγραμματισμένης συνάντησης Μητσοτάκη- Ερντογάν τον Σεπτέμβριο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στη  Νέα Υόρκη.

Το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επιβάρυναν και οι αντιδράσεις της τουρκικής πλευράς τόσο για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, όσο και για την έναρξη της νομικής διαδικασίας  για τη δημιουργία νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων στο Ιόνιο Πέλαγος και στις νότιες Κυκλάδες, που ανακοίνωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός από βήματος της 3^ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για τους Ωκεανούς, στη Νίκαια της  Γαλλίας.     

Η Τουρκία είναι μία από τις χώρες (Ελλάδα, Αίγυπτος, Κύπρος, Τουρκία, Λιβύη) στις οποίες απευθύνεται η προαναγγελθείσα από τον πρωθυπουργό ελληνική πρωτοβουλία για πενταμερή διάσκεψη παράκτιων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου με θεματικές το μεταναστευτικό, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, την συνδεσιμότητα και τις υποδομές, τις οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών και την πολιτική προστασία. 

Αναβάθμιση ενεργειακού ρόλου    

Το 2025 ήταν και μία πολύ σημαντική χρονιά όσον αφορά τον ενεργειακό ρόλο της χώρας, με αποκορύφωμα τις ενεργειακές συμφωνίες που υπεγράφησαν τον Νοέμβριο στο  Ζάππειο, παρουσία τριών Αμερικανών υπουργών,  σηματοδοτώντας την έναρξη της διαδικασίας για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην πατρίδα μας εδώ και σχεδόν 40 χρόνια, αλλά και την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου.

  Η ανάδειξη της Ελλάδας σε βασικό ενεργειακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έδωσε τον Νοέμβριο και μία νέα δημοσκοπική ανάσα στο κυβερνών κόμμα, η οποία δείχνει ωστόσο να εξαντλείται μέσα στον Δεκέμβριο όπου κυριαρχούν ο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι αγροτικές κινητοποιήσεις. 

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ενθέρμως την αύξηση των αμυντικών δαπανών και την στρατηγική αυτονομία ως αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναφορικά πάντως με τις συζητήσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, που ξεκίνησαν στα τέλη 2025 και αναμένεται να ενταθούν στο Ευρωπαϊκό  Συμβούλιο το 2026, υποστηρίζει την ανάγκη οι νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες να μην οδηγήσουν σε περικοπές  πόρων της Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.    

  Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής το 2025 έκλεισε εξάλλου και με την τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, αλλά και την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ραμάλα όπου συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς. Ο  κ. Μητσοτάκης, που ήταν μεταξύ των ηγετών που προσκλήθηκαν τον Οκτώβριο στην διεθνή Σύνοδο Κορυφής του Σάρμ Ελ Σέιχ όπου υπεγράφη η πρώτη φάση της συμφωνίας ειρήνης για τη Γάζα, επισήμανε την ετοιμότητα της χώρας μας να συμβάλει στην επόμενη ημέρα της ειρηνευτικής διαδικασίας μέσω της διπλωματίας και των προσπαθειών σταθεροποίησης.

Όσον αφορά την σταθερή ελληνική στήριξη στην Ουκρανία, ο κ. Μητσοτάκης  έδωσε ο ίδιος το παρών τον Ιούνιο στην  4η Σύνοδο Κορυφής Ουκρανίας-Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην Οδησσό,  ενώ ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι  επισκέφθηκε τον Νοέμβριο την Αθήνα.        

Οι προκλήσεις του 2026                                                                                     

Η κυβέρνηση υποδέχεται το  2026 έχοντας εγκρίνει στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο του 2025 τον οδικό χάρτη 60 μεταρρυθμίσεων για το επόμενο έτος, με επίκεντρο την συνέχιση μιας οικονομικής πολιτικής που μέσω υλοποίησης του προϋπολογισμού του 2026 συνδυάζει την στήριξη των πολιτών με την διασφάλιση της δημοσιονομικής ισορροπίας, την αντιμετώπιση της ακρίβειας, το στεγαστικό, την “μάχη” ενάντια στο “βαθύ κράτος”, το νέο σχεδιασμό για τις αγροτικές ενισχύσεις, την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης των στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης το οποίο θα ολοκληρωθεί το 2026.

Παράλληλα ο κ. Μητσοτάκης έχει δεσμευθεί ότι οποιαδήποτε δημοσιονομικό περιθώριο δημιουργείται θα επιστρέφει και το 2026 με την μορφή μέτρων στήριξης, στην κοινωνία.

Πολλοί αναμένουν πάντως ότι, πιθανότατα και μέσα στους πρώτους μήνες του νέου έτους, ο πρωθυπουργός θα προχωρήσει και σε στοχευμένες αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα με το βλέμμα πλέον και στις εκλογές που ο ίδιος έχει κατ ‘ επανάληψη δηλώσει ότι θα γίνουν την άνοιξη του 2027, με τον υφιστάμενο εκλογικό νόμο και με τον ίδιο επικεφαλής της ΝΔ, καθώς διέψευσε μέσα στο 2025 σενάρια αλλαγής ηγεσίας εν κινήσει στο κυβερνών κόμμα. Μέσα στην χρονιά ήρθαν πάντως στο προσκήνιο και σενάρια για την επόμενη ημέρα στην ηγεσία της ΝΔ, όταν ανοίξει αυτή η συζήτηση, τα οποία συνδέονται με φιλοδοξίες στελεχών όπως ο Νίκος Δένδιας, ο Κωστής Χατζηδάκης, ο Άδωνις Γεωργιάδης, ενώ ενισχυμένος εμφανίζεται μετά την εκλογή στην προεδρία του Eurogroup, και ο Κυριάκος Πιερρακάκης. 

Το Συνέδριο του Μαΐου 2026    

Αφετηρία για την προετοιμασία του κυβερνώντος κόμματος για τις κάλπες του 2027 θα  αποτελέσει το Τακτικό Συνέδριο της ΝΔ που έχει προγραμματιστεί για τις 15-17 Μαϊου 2026, στην Αθήνα, ενώ στις 17 Ιανουαρίου θα ξεκινήσουν από την Θεσσαλονίκη, τα γαλάζια προσυνέδρια.

Τα βλέμματα και του Μεγάρου Μαξίμου θα είναι φυσικά στραμμένα το νέο έτος και στις ευρύτερες διεργασίες που συντελούνται στο πολιτικό σκηνικό: Στο νέο κόμμα που προεξοφλείται ότι θα δημιουργήσει ο Αλέξης Τσίπρας, στο άμεσου ενδιαφέροντος και για την ίδια τη ΝΔ, η οποία αντιμετωπίζει σημαντικό πρόβλημα διαρροών προς τα δεξιά, ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά, αλλά και στην κινητικότητα γύρω από ενδεχόμενη δραστηριοποίηση στην πολιτική σκηνή της Μαρίας Καρυστιανού.

Ανδρέας Μαραθιάς

Καταρχάς σε επίπεδο αριθμών να σημειωθεί ότι μέσα στο 2025, η Ολομέλεια αριθμεί πλέον:

– 297 βουλευτέςκαι όχι 300, εξαιτίας της απόφασης του εκλογοδικείου σύμφωνα με τη οποία 3 βουλευτές των Σπαρτιατων”, ο πρόεδρος Βασίλης Στίγκας και οι Πέτρος Δημητριάδης και Αλέξανδρος Ζερβέας, έχασαν την βουλευτική τους έδρα λόγω εξαπάτησης του εκλογικού σώματος και έτσι η ΚΟ Σπαρτιάτων που είχε μείνει με 5 βουλευτές διαλύθηκε

– 25 Ανεξάρτητους βουλευτές, αυξήθηκαν δηλαδή κατά 2, μετά την διαγραφή και  ανεξαρτητοποίηση των βουλευτών του κόμματος “Νίκη”, Νίκου Παπαδόπουλου και Νίκου Βρεττού

– η ΚΟ της ΝΔ, αυξήθηκε κατά μία έδρα (156) μετά την επιστροφή  του Δημήτρη Κυριαζίδη

– η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ αυξήθηκε κατά 2 έδρες (33), εξαιτίας της προσχώρησης των ανεξάρτητων βουλευτών Πέτρου Παππά και Ράνιας Θρασκιά, που προέρχονται από  τον ΣΥΡΙΖΑ
 – η ΚΟ της Νέας Αριστεράς, που προήλθε από τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ αυξήθηκε κατά μία έδρα (12 έδρες) λόγω της ανεξαρτητοποίησης και προσχώρησης του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Θοδωρή Δρίτσα 
– η ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, αντίστοιχα μειώθηκε κατά μία έδρα, από 26 σε 25, αφού εξαιτίας της παραίτησης από το βουλευτικό αξίωμα, του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα και της μεταπήδησης του επιλαχόντος Θ. Δρίτσα στη ΝΕΑΡ.

– στη ψήφιση των περισσοτέρων νομοσχεδίων καταγράφηκε μια νέα πλειοψηφία 159 βουλευτών, 156 της ΝΔ συν 3 πρώην “Σπαρτιάτες”, νυν ανεξάρτητοι, Χαρ. Κατσιβαρδάς, Κ. Φλώρος και Γ. Ασπιώτης.

Στα αξιοσημείωτα της κοινοβουλευτικής χρονιάς που φεύγει

• η εκλογή στις 22 Ιανουαρίου, του νέου Προέδρου της Βουλής, του Νικήτα Κακλαμάνη, με ευρύτατη πλειοψηφία 247 ψήφων, με το ΚΚΕ, τη “Νίκη”, την Νέα Αριστερά και την Πλεύση Ελευθερίας να δηλώνουν “παρών”
• η εκλογή στις 12 Φεβρουαρίου του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, Κώστα Τασούλα, στην τέταρτη ψηφοφορία με  160 ψήφους
• η καθιέρωση για πρώτη φορά στα κοινοβουλευτικά χρονικά, του  “χρονοκόφτη”, από τον Νοέμβριο στις ομιλίες αρχηγών, υπουργών και βουλευτών στην Ολομέλεια.

Επί της ουσίας το 2025 άνοιξε κοινοβουλευτικά στη σκιά των δύο μεγάλων συγκεντρώσεων τον Ιαναούαριο και τον Φεβρουαριο με αφορμη τα δύο χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών και έκλεισε στη σκιά επίσης των αγροτικών κινητοποιήσεων για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και όχι μόνο.

Εξαιτίας των δύο γεγονότων και κάτω και από την πίεση σύσσωμης της αντιπολίτευσης συγκροτήθηκαν:

– δύο Προκαταρκτικές επιτροπές με σκοπό τη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών για τον πρώην  υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος σε βαθμό πλημμελήματος  από τον πρώην υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή και τον πρώην υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστου Τριαντόπουλου για παράβαση καθήκοντος επίσης σχετικά με τη διαμόρφωση (“μπάζωμα”) του τόπου σιδηροδρομικού δυστυχήματος που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, ως επί το πλείστον νέους

– μία Εξεταστική Επιτροπή που είναι σε εξέλιξη και αναζητα τυχόν πολιτικές ευθύνες από το 1998, για τις παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις.

Όσον αφορά τα Τέμπη  η πλειοψηφία της ΝΔ με συνοπτικές διαδικασίες και μετά από θυελλώδεις συνεδριάσεις κεκλεισμένων των θυρών, αποφάσισε την παραπομπή των δύο υπουργών  στο Δικαστικό Συμβούλιο  με βάση και τα σχετικά υπομνήματα που είχαν αποστείλει και με σύσσωμη την αντιπολίτευση να καταγγέλλει το κυβερνών κόμμα για σχέδιο συσκότισης και συγκάλυψης των ευθυνών.

Σχετικά με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ το γεγονός ότι τα βίντεο των συνεδριάσεων της Εξεταστικής Επιτροπής  με πρωταγωνίστρια την πρόεδρο της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωής Κωνσταντοπούλου, αλλά και την εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, Μιλένα Αποστολάκη έχουν γίνει viral στα social media και παίζουν ακόμα και στις matrix οθόνες των clubs και με το Κανάλι της Βουλής να κάνει απανωτά ρεκόρ τηλεθέασης, αποτυπώνει το μεγάλο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για το αγροτικό ζήτημα σε συνδυασμό και με τα μπλόκα των αγροτών στις εθνικές οδούς.

Μέχρι στιγμής έχει ολοκληρωθεί μέσα σε κλίμα πόλωσης η εξέταση των μαρτύρων για την περίοδο 2019-2025 και οι καταθέσεις των των παραγωγών Γιώργου Ξυλούρη (“Φραπές”) και  Ανδρέα Στρατάκη (“Χασάπης”), όπως και της “αγρότισσας με τη Φεράρι”, Πόπής Σεμερτζίδου, και του συντρόφου της, Χρήστου Μαγειρία, αλλά και των πολιτικών προσώπων και των πρώην προέδρων του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτέλεσαν αφορμή για εκρηκτικές συνεδριάσεις  με τη ΝΔ να μιλά για διαχρονικές παθογένειες, βάζοντας στο κάδρο των ευθυνών και στελέχη του ΠΑΣΟΚ  και συνεργάτες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη στην Κρήτη και τα κόμματα της  αντιπολίτευσης να κάνουν λόγο για “γαλάζιο” σκάνδαλο και σχέδιο συγκάλυψης σε εξέλιξη.

Στη διάρκεια του 2025 ψηφίστηκαν πάντως σημαντικά νομοσχέδια, στην πλειοψηφιία τους μόνο από την ΚΟ της ΝΔ, σχετικά

– με την καθιέρωση των 13 ωρών εργασίας,  
– την αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης,
– την ενδοοικογενειακή βία,
– την μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ,
– τις συνεταιριστικές οργανώσεις,  
– τον  νέο Κώδικα Ποινικής Δικονομίας,
– τον νέο ΚΟΚ με αυστηροποίηση των ποινών,
– τον περιορισμό στην πρόσβαση ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και αλκοόλ,
– τον νέο αναπτυξιακό νόμο,
– το νέο Πειθαρχικό των δημοσίων υπαλλήλων.
– τις δημόσιες συμβάσεις και τη δημοσιονομική ισορροπία,
– την αναβάθμιση των φρεγατών “Belhara”,
– τις βραχυχρόνιες μισθώσεις,
– την αυστηροποίηση των διαδικασιών χορήγησης ασύλου σε μετανάστες,
– το νέο Τελωνειακό Κώδικα,
– τη λειτουργία της ΕΡΤ και του Τύπου (διαφημίσεις),
– τον ΒΟΑΚ και
– τον ερασιτεχνικό αθλητισμό κ.α.

Ενώ και τροπολογίες που αφορούσαν τις χρεώσεις Τραπεζών, τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο, την Ι.Μ. Σινά κ.α, εγκρίθηκαν μετά από πολύωρες αντιπαραθέσεις συμπολίτευσης-αντιπολίτευσης και παράλληλα το αγροτικό ζήτημα και η εξωτερική πολιτική βρέθηκαν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη και των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Συμπερασματικά πάντως  με βάση και την έρευνα το Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) η ενίσχυση της πολιτικής πόλωσης στα μέσα της τρέχουσας κυβερνητικής θητείας είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, καθώς την περίοδο Ιούλιος 2023-Ιούλιος 2025, η νομοθετική συναίνεση των κομμάτων της αντιπολίτευσης στα νομοσχέδια που εισήγαγε και υπερψήφισε η κυβερνητική πλειοψηφία μειώθηκε από τον πρώτο στον δεύτερο χρόνο και κατέγραψε σημαντική μείωση σε σχέση με την προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο (2019-2023).

Μάλιστα η μέση νομοθετική συναίνεση βρίσκεται στο χαμηλότερο ποσοστό από το 2004, υποδεικνύοντας σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, την  αυξημένη πόλωση μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Να σημειωθεί ότι βάση της έρευνας η μείωση της νομοθετικής συναίνεσης καταγράφεται σε όλα τα αντιπολιτευόμενα κόμματα, και είναι εντονότερη στον τομέα της οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό  η νομοθετική συναίνεση (υπερψήφιση επί της αρχής) της αντιπολίτευσης στα νομοσχέδια που έφερε προς ψήφιση η κυβερνητική πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο (Ιούλιος 2023-Ιούλιος 2025) είχε ως εξής: ΠΑΣΟΚ 31%, ΣΥΡΙΖΑ 13,8%, Σπαρτιάτες 12,9%, Νίκη 6%, Πλεύση Ελευθερίας 6%, Νέα Αριστερά 4,2%, Ελληνική Λύση 2,6% και ΚΚΕ 0%.  

Νίκος Γιαννόπουλος

Παράλληλα σε ότι αφορά το 2026, οι απαντήσεις που πρέπει να δώσει η ελληνική κοινωνία στα πολλά κρίσιμα ερωτήματα που θα τεθούν οφείλουν να είναι πειστικές. Ζητήματα όπως το δημογραφικό, η βία των ανηλίκων, η δημόσια εκπαίδευση και τα προβλήματά της, η διαχείριση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή ζωή και στην εργασία, η προστασία από την υπερέκθεση στα social media (παιδιών και ενηλίκων) μπαίνουν μετ’ επιτάσεως στην ατζέντα εκ των πραγμάτων που αλλάζουν πια με αστραπιαίες ταχύτητες.

Τα ζητήματα αυτά προφανώς έχουν, όπως όλα άλλωστε, πολιτικές απολήξεις που θα κληθεί να διαχειριστεί το πολιτικό προσωπικό της χώρας και ιδιαίτερα το κυβερνητικό. Υπό αυτήν την έννοια οι απαντήσεις θα δοθούν πρωτίστως από τους πολιτικούς ταγούς με ότι αυτό συνεπάγεται.

“Σεισμός” για τα Τέμπη

Η σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών με τους 57 νεκρούς τον Φεβρουάριο του 2023 εξακολούθησε να συγκλονίζει συθέμελα την Ελλάδα και κατά το 2025. Ειδικά στις αρχές του έτους, με νέα στοιχεία να έρχονται στο φως της δημοσιότητας όπως το πόρισμα του ΕΔΟΑΣΑΑΜ, το ποτάμι της λαϊκής οργής φούσκωσε τόσο που παρέσυρε σχεδόν τα πάντα στο διάβα του.

Στις 26 Ιανουαρίου, μετά από κάλεσμα του Συλλόγου Θυμάτων Τεμπών, έγινε στην Αθήνα μία πολύ μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας με το δυστύχημα και τις απολήξεις του πια να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στην επικαιρότητα επί σειρά ημερών.

Όμως ότι έγινε στις 28 Φεβρουαρίου δεν μπορεί να συγκριθεί σε καμία περίπτωση με τη συγκέντρωση της 26ης Ιανουαρίου.

Την τελευταία ημέρα του χειμώνα, στο νέο συλλαλητήριο, παρέλυσαν την πάντα. Υπηρεσίες έκλεισαν, μαγαζιά κατέβασαν ρολά, ακόμα και τα ταξί σταμάτησαν έτσι ώστε η Αθήνα να δει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πολιτών τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον.

Ένα τσουνάμι ανθρώπων κάθε ηλικίας και κάθε οικονομικής κατάστασης κατέβηκε στο κέντρο της πρωτεύουσας για να απαιτήσει δικαιοσύνη για τα θύματα και οξυγόνο (η φράση θύματος από το video που έφτασε στους δέκτες μας θα μας στοιχειώνει για δεκαετίες). Το ίδιο συνέβη και σε όλη την Ελλάδα. Η 28η Φεβρουαρίου του 2025 είναι πλέον ένα ιστορικό ορόσημο για τη χώρα.

“Ελλάδα φτώχεια, αμφίβολο το αύριο”

Οι παραπάνω στίχοι του Λεξ γράφτηκαν την προηγούμενη δεκαετία, σε μία Ελλάδα που βρισκόταν σε διαφορετικό οικονομικοπολιτικό πλαίσιο. Το γεγονός όμως ότι περιγράφουν με ακρίβεια την κατάσταση του 2025 είναι σίγουρα ενδεικτικό της προβληματικής, παρούσας κατάστασης. Μέσα στο έτος που φεύγει ήταν πολλοί οι συμπολίτες μας που είδαν τα εισοδήματά τους να καθηλώνονται ενώ την ίδια ώρα η ακρίβεια κάλπαζε (σ’ ένα συνεχές κρεσέντο ανόδου από το 2022 και μετά). Κάπως έτσι πολλές οικογένειες και μονοπρόσωπα νοικοκυριά βρέθηκαν out of the box, στις στατιστικές της “βαριάς” φτώχειας. Παράδειγμα: Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα καλύπτει μόλις το 60% του ορίου φτώχειας.

Εκτός αυτού, οι πολίτες της χώρας παρουσιάζονται άκρως απαισιόδοξοι για την οικονομική τους κατάσταση. Είναι, ας πούμε, ιδιαίτερα ενδεικτικό ότι η Ελλάδα κατέχει την αρνητική πρωτιά στην ΕΕ με 66,8% υποκειμενικής φτώχειας και 1 στους 10 εργαζόμενους σε άμεσο κίνδυνο. Προφανώς τα μέλη των νοικοκυριών αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά και ότι δεν μπορούν να συμμετάσχουν και να κερδίσουν από την όποια ανάπτυξη.

Την ίδια ώρα η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε μείωση πραγματικών μισθών κατά 1,1% και διαθέσιμου εισοδήματος κατά 3,3% το 2025 (Β’ τρίμηνο), παρόλο που ονομαστικά αυξήθηκαν 3,2% ανά εργαζόμενο. Τον Απρίλιο, δε, αυξήθηκε ο κατώτατος μισθός για να φτάσει στα 880 ευρώ με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης όμως να “ροκανίζεται” από τον πληθωρισμό και το ράλι ανόδου στις τιμές που αυτός προκαλεί. Με μία λέξη: Αδιέξοδο.

Ο ακήρυχτος πόλεμος στην εργασία

Η συχνότητα με την οποία έφταναν στα δημοσιογραφικά γραφεία ειδήσεις για εργατικά δυστυχήματα στη χώρα ήταν μέσα στο 2025 πολύ μεγάλη. Στο Libre προχωρήσαμε σε τρία τουλάχιστον ρεπορτάζ καταγράφοντας τα δεδομένα, τους κινδύνους και τις αιτίες ενός ιδιαίτερα σημαντικού προβλήματος. Τα νούμερα είναι το δίχως άλλο και χωρίς καμία υπερβολή σοκαριστικά. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου οι νεκροί είχαν φτάσει τους 190, θλιβερό ρεκόρ όλων των εποχών στην Ελλάδα. Μέσα στο Δεκέμβριο το αίμα έρεε ακόμα με δύο τουλάχιστον θανατηφόρα περιστατικά σε μεγάλα εργοτάξια αλλά και στην επισκευαστική βάση της ΣΤΑΣΥ στον Πειραιά (της οποίας την επικινδυνότητα είχαν αναδείξει οι εργαζόμενοι πολύ πριν το περιστατικό).

Η ραγδαία αύξηση των περιστατικών και των νεκρών από αυτά αποδίδεται σε σειρά αιτιών οι οποίες πρέπει να προβληματίσουν αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις. Ο ΣΕΠΕ, από τη στιγμή που μετατράπηκε σε μία τύπου ανεξάρτητη αρχή, δεν δείχνει να λειτουργεί αποτελεσματικά. Αντιθέτως, υπάρχουν καταγγελίες ότι υπολειτουργεί. Εκτός αυτού, μέσα σ’ αυτό τον εργασιακό ζόφο, καθιερώθηκε και το… 13ώρο.

Η ΟΣΕΤΕΕ της ΓΣΕΕ έχει καταγγείλει (όχι μόνο μία φορά) το Υπουργείο Εργασίας ότι υποκαταγράφει το φαινόμενο και δεν αναδεικνύει τις πραγματικές διαστάσεις του. Παράλληλα η “μαύρη” εργασία δεν υποχωρεί, ηλικιωμένοι εργαζόμενοι (κοντά ή και πάνω από τα 60) εργάζονται κάτω από δύσκολες συνθήκες (συμπεριλαμβανομένων και των καιρικών) ενώ τα περιστατικά ασθενειών που οφείλονται στην εργασία αυξάνονται.

Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να νομοθετήσει σχετικά, αλλά τα συνδικάτα πιστεύουν ότι τα μέτρα έχουν περίπου την επιρροή του ντεπόν σε μία σοβαρή ασθένεια. Ένα μόνο χαρακτηριστικό παράδειγμα: Στα εργοτάξια με υψηλά ποσοστά δυστυχημάτων στην Ελλάδα, όπως αυτά των κατασκευών, λείπουν συστηματικά συγκεκριμένα μετρήσιμα μέτρα ασφαλείας, βάσει των εκθέσεων του ΣΕΠΕ αλλά και της ΟΣΕΤΕΕ. Απουσιάζει, ας πούμε, ένα υποχρεωτικό Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) αλλά και ο Φάκελος Ασφάλειας Υγείας (ΦΑΥ), με γνωστοποίηση στην Επιθεώρηση Εργασίας. Μία σωστή εκτίμηση πέντε δεικτών επικινδυνότητας (πτώσεις, ηλεκτροπληξία, μηχανήματα) θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη  μείωση ατυχημάτων κατά 20% ετησίως.

Η βία των ανηλίκων ως ανοιχτή πληγή της κοινωνίας

• Τι έχει συμβεί στα μυαλά και στις ψυχές 14χρονων και 15χρονων παιδιών τα οποία συμμετείχαν στα αναρίθμητα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων μέσα στο 2025;
• Που οφείλεται αυτό το φαινόμενο που βρίσκεται σε πλήρη έξαρση τους πολλούς τελευταίους μήνες;

Τα στοιχεία, όπως και να έχει, είναι ενδεικτικά της σοβαρότητας της κατάστασης. Οι συλλήψεις ανηλίκων από την ΕΛΑΣ ήταν περισσότερες από 3000 μέχρι το Σεπτέμβριο και κατά 40% αυξημένες σε σχέση με το ίδιο διάστημα του 2024. Η κατηγορία είχε να κάνει συνήθως με σωματικές βλάβες κατά τη διάρκεια συμπλοκών, δεν έλειπε όμως και αυτή της διακίνησης ναρκωτικών. Το φαινόμενο, την ίδια ώρα, έλαβε ανησυχητικές διαστάσεις ακόμα και μέσα στα σχολεία. Το τελευταίο γεγονός σε σχολική μονάδα στην Κυψέλη όπου 16χρονη φέρεται να μαχαίρωσε άλλη μαθήτρια προκάλεσε αναστάτωση αλλά δεν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία, αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ειλικρινείς.

Στον αέρα πλανάται ένα ερώτημα: Τι συμβαίνει; Δεν είναι μία η αιτία. Ο συνδυασμός τους όμως μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικός. Η κοινωνική αποσύνθεση, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, παίζει το ρόλο της. Πιο “ειδικές” αιτίες όπως η υπερέκθεση των ανηλίκων στα social media στα οποία τα παιδιά εθίζονται σε “μοντέλα'” βίαιων συμπεριφορών, είναι σίγουρα παρούσες. Οι συνέπειες του σχεδόν δίχρονου εγκλεισμού λόγω της πανδημίας τα προηγούμενα χρόνια δεν μπορούν να αγνοηθούν. Τέλος, η φτώχεια επίσης που αποσαρθρώνει την κοινωνική συνοχή, όχι μόνο στα λαϊκά προάστεια των πόλεων αλλά σε πολύ πιο εκτεταμένες γεωγραφικές ζώνες της χώρας.

Οπως και να έχει, τα παιδιά εκπέμπουν σήμα SOS, οι ενήλικες δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν το ακούμε.

Δημογραφικό: Διαχρονική βόμβα στα θεμέλια της χώρας

Τον Σεπτέμβριο της χρονιάς που κλείνει πληροφορούμασταν, ενεοί, την είδηση ότι έκλεισαν ανά την Ελλάδα περισσότερα από 750 σχολεία! Γιατί; Διότι δεν είχαν μαθητές και μαθήτριες να φιλοξενήσουν (ή, τέλος πάντων, είχαν πολύ λίγους και λίγες). Τι άλλο να γράψει κανείς για να περιγράψει τον ανοιχτό κίνδυνο που αντιμετωπίζει η χώρα από την κατάρρευση του πληθυσμού της;

Πρόκειται για πρόβλημα υπαρξιακού τύπου που προσώρας δεν έχει πάρει στην ατζέντα των κομμάτων τη θέση που του αρμόζει. Ακόμα και οι Financial Times περιγράφουν σε ρεπορτάζ τους την κατάσταση ως οξεία και επείγουσα, περισσότερο από ότι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης που αντιμετωπίζουν παρόμοιας υφής πρόβλημα. Για το άμεσο μέλλον οι προβλέψεις είναι “μαύρες”.

Προβλέπεται συρρίκνωση πληθυσμού και εργατικό κενό 515.000 ανθρώπων έως το 2050, κενό που δεν είναι δυνατόν να αναπληρωθεί, ακόμα και αν οι γυναίκες της χώρας φτάσουν σ’ ένα “τρελό” αριθμό γεννήσεων, ενδεχόμενο που έτσι και αλλιώς δεν έχει πολλές πιθανότητες εκπλήρωσης.

Άρα τι κάνουμε; Η σχετική κουβέντα για απορρόφηση μεταναστών που εκτός από τα εργατικά κενά, θα καλύψουν και τα πληθυσμιακά, ιδίως στην ελληνική περιφέρεια, έχει ήδη ανοίξει και αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια. Μαγικές λύσεις έτσι και αλλιώς σε τόσο δισεπίλυτα προβλήματα όπως και αυτό σίγουρα δεν υπάρχουν.

Μέσω αυτών των μεταρρυθμίσεων, το υπουργείο Υγείας επιχειρεί –όπως λέει– να ξαναγράψει τον χάρτη του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).  

Ρούλα Σκουρογιάννη

Όσα έγιναν, όσα τρέχουν  και οι ενστάσεις των υγειονομικών για το μέλλον του ΕΣΥ

Όμως, ενώ οι πολιτικές ηγεσίες μιλούν για «επανάσταση στην πρόσβαση, στην πρόληψη και στην ψηφιακή ολοκλήρωση», σημαντικά ερωτήματα μένουν ανοικτά: λειτουργούν όλα, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις; Οι γιατροί και οι υγειονομικοί ζητούν προσλήψεις και εκφράζουν ανησυχίες ότι κάποιες πρωτοβουλίες —ειδικά οι ΣΔΙΤ— μπορεί στην πράξη να ανοίγουν την «πόρτα» σε μέσα ιδιωτικοποίησης του ΕΣΥ.

Δραστική ψηφιοποίηση ή άγχος για το ανθρώπινο δυναμικό;

Ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα του 2025 είναι η ψηφιακή αναβάθμιση του ΕΣΥ. Η εφαρμογή MyHealth app και ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας στοχεύουν να δώσουν στον πολίτη πρόσβαση σε ιατρικό ιστορικό, εξετάσεις και ραντεβού μέσα από το κινητό ή την πλατφόρμα. Μέχρι το τέλος του 2025, όλες οι πληροφορίες —ακόμη και από τα επείγοντα— αναμένεται να είναι πλήρως ορατές στους επαγγελματίες υγείας, βελτιώνοντας την ασφάλεια και την ταχύτητα διάγνωσης.

Παράλληλα, το νέο σύστημα ραντεβού (συνδυασμός 1566, εφαρμογής και findmydoctor.gr) υπόσχεται να μεταμορφώσει την πρόσβαση στα ραντεβού ειδικών, από λίγους μήνες αναμονής σε περίπου τρεις ημέρες σε πολλές περιπτώσεις, σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας.

Όμως, οι υγειονομικοί επισημαίνουν ότι η ψηφιακή αποδοτικότητα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την έλλειψη προσωπικού και την πίεση που ασκείται στους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Η ψηφιοποίηση αυξάνει τον φόρτο εργασίας, αν δεν συνοδεύεται από επαρκείς προσλήψεις ειδικοτήτων, τονίζουν οι εργαζόμενοι στον χώρο, με κάθε ευκαιρία και υπενθυμίζουν τις αποχωρήσεις ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού από τον κλάδο ή τη φυγή τους στο εξωτερικό.

1566: Κύριος πυλώνας πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας

Η ενιαία γραμμή 1566, που άρχισε να λειτουργεί στις 15 Ιουλίου 2025, παρουσιάζεται ως το μεγάλο στοίχημα για να έχει ο πολίτης μια κεντρική πύλη επικοινωνίας με το σύστημα υγείας, από ενημέρωση για υπηρεσίες υγείας έως το κλείσιμο ραντεβού.

Ο υπουργός Υγείας χαρακτήρισε τη λειτουργία της ως «μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις για τους Έλληνες» και τόνισε ότι έχει συμβάλει στη δραστική μείωση των χρόνων αναμονής. Η δημιουργία ενός ενιαίου αριθμού είναι, σίγουρα, ένα βήμα προς τη βελτίωση της προσβασιμότητας, αλλά η ποιότητα της εξυπηρέτησης, ειδικά σε ώρες αιχμής, εξαρτάται άμεσα από τον άνθρωπο πίσω από το τηλέφωνο και αυτό δεν λύνεται απλώς με ψηφιακά εργαλεία.

Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω»: Συστηματική προσπάθεια δημιουργίας κουλτούρας πρόληψης

Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» είναι η πιο εκτεταμένη προσπάθεια πρόληψης στην ιστορία του ελληνικού δημόσιου συστήματος υγείας. Προσφέρει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για καρδιαγγειακούς κινδύνους, καρκίνους (μαστού, τραχήλου της μήτρας, παχέος εντέρου) και άλλα σημαντικά νοσήματα, με SMS ή ηλεκτρονικό παραπεμπτικό χωρίς συνταγή γιατρού.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη συμμετάσχει, ενώ πρόσφατες επεκτάσεις του προγράμματος περιλαμβάνουν δωρεάν φάρμακα για την παχυσαρκία ενηλίκων και πρόληψη νεφρικών παθήσεων, επίσης χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τους δικαιούχους.

Η πρόληψη είναι αδιαμφισβήτητα θετική, αλλά η αποτελεσματικότητά της σε επίπεδο δημόσιας υγείας εξαρτάται από συστηματική ενημέρωση, συμμετοχή ευάλωτων ομάδων και υποδομές διάγνωσης/παρακολούθησης. Το στοίχημα εδώ είναι η διασφάλιση της συνέχισης της χρηματοδότησης, καθώς το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» μέχρι τώρα στηρίχτηκε σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Απογευματινά χειρουργεία: Μείωση αναμονών ή δυνητικός ιδιωτικός πειραματισμός;

Τα απογευματινά χειρουργεία παρουσιάστηκαν ως ουσιαστικό εργαλείο μείωσης των λιστών αναμονής. Σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις του υπουργού, οι αναμονές άνω των 4 μηνών έχουν μειωθεί σημαντικά από 88.000 σε 31.000, με πάνω από 50.000 πολίτες να έχουν ήδη χειρουργηθεί.

Ωστόσο, η εφαρμογή τους έχει προκαλέσει αντιδράσεις:

• Υπάρχουν ενστάσεις για έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού και μη επαρκή υποστήριξη στο υπάρχον σύστημα,
• Συσχετίζονται συχνά με ΣΔΙΤ ή με πληρωμές που ανοίγουν την πόρτα σε ιδιωτικές δομές και επεκτείνουν στην ουσία το ιδιωτικό στοιχείο εντός του ΕΣΥ. Είναι έντονες οι ενστάσεις των υγειονομικών του ΕΣΥ για τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα μέσα στα νοσοκομεία.

Αν και η μείωση της αναμονής είναι σημαντική, πολλά νοσοκομεία αντιμετωπίζουν έλλειψη προσωπικού και υποδομών. Χωρίς αυτές, οι απογευματινές υπηρεσίες μπορεί να αποτελέσουν ένα ημίμετρο, που τελικά ωφελεί περισσότερο το ιδιωτικό σκέλος του συστήματος παρά το ίδιο το Δημόσιο.

Βασικές προκλήσεις που παραμένουν ανοικτές

1. Πραγματικές προσλήψεις:
Οι ίδιοι οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό τονίζουν ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν θα λειτουργήσουν πλήρως χωρίς σημαντικό άνοιγμα νέων οργανικών θέσεων και προσλήψεων — άλλο ένα στοίχημα που μένει να κερδηθεί.

2. ΣΔΙΤ και ιδιωτικοποίηση:
Υπάρχει ασάφεια και πολιτική αντιπαράθεση για το αν οι συνεργασίες δημόσιου με ιδιωτικό τομέα (ΣΔΙΤ) ουσιαστικά διευρύνουν τον ιδιωτικό ρόλο εντός του ΕΣΥ, μετατοπίζοντας πόρους από τον δημόσιο πυλώνα σε ιδιωτικά συμφέροντα.

3. Υποδομές και ποιότητα:
Η ψηφιοποίηση, η πρόληψη και η πρόσβαση σε υπηρεσίες —όσο εντυπωσιακά και αν ακούγοντα — δεν μπορούν να αντισταθμίσουν χρόνια υποεπένδυσης σε υποδομές, προσωπικό και χρηματοδότηση αν δεν συνεχιστούν με συνέπεια με σταθερό πολιτικό σχεδιασμό.

Το 2025 αποτέλεσε σταθμό για το Εθνικό Σύστημα Υγείας, με μεταρρυθμίσεις που επηρεάζουν εξατομικευμένα την πρόσβαση, την πρόληψη και την ψηφιοποίηση. Ωστόσο, ένα πραγματικό αναβαθμισμένο ΕΣΥ απαιτεί παράλληλα με τις εφαρμογές και τους ψηφιακούς κόμβους να υπάρχει επαρκές και καλά αμειβόμενο προσωπικό, βιώσιμη χρηματοδότηση και ένα δημόσιο σύστημα που να παραμένει πρόσφορο και ισχυρό απέναντι στις πιέσεις και των χρόνων και της ιδιωτικής επέκτασης.

Τι να περιμένουμε στην Υγεία το 2026

Καθώς μπαίνουμε στο 2026, οι μεταρρυθμίσεις της περασμένης χρονιάς μπαίνουν, πλέον, στην πράξη και την ολοκλήρωση τους, με στόχο να ενισχύσουν περαιτέρω την πρόσβαση, την ποιότητα και την ισότητα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Με βάση επίσημες ανακοινώσεις από το υπουργείο Υγείας και δηλώσεις αρμοδίων, αναμένονται σημαντικές εξελίξεις σε κρίσιμους τομείς:

·         Επέκταση των Κινητών Μονάδων Υγείας (ΚΟΜΥ) σε όλη τη χώρα, με προσφορά δωρεάν υπηρεσιών σε τουλάχιστον 500.000 πολίτες ετησίως, στοχεύοντας στη μείωση των ανισοτήτων πρόσβασης σε απομακρυσμένες και μικρές κοινότητες. Το πρόγραμμα αναμένεται να λειτουργήσει πλήρως από το 2026 και να αναβαθμίσει την πρωτοβάθμια φροντίδα στην περιφέρεια.

·         Η πλήρης ενεργοποίηση και χρήση ψηφιακών εργαλείων ΑΙ στον τομέα της υγείας, με την έλευση ενός ψηφιακού βοηθού βασισμένου στην Τεχνητή Νοημοσύνη που θα προσφέρει εξατομικευμένη καθοδήγηση στους πολίτες, αναμένεται να ξεκινήσει την άνοιξη του 2026, ένα βήμα που θα ενισχύσει την ψηφιακή υποστήριξη του πολίτη και την εμπειρία πρόσβασης σε υπηρεσίες.

·         Ολοκλήρωση της εφαρμογής του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας στο σύνολο των υπηρεσιών και υπηρεσιών του ΕΣΥ μέχρι τις αρχές του 2026, με στόχο ένα πλήρως λειτουργικό και διαλειτουργικό σύστημα που θα περιλαμβάνει όλες τις κλινικές πληροφορίες των ασθενών. Αυτή η ψηφιακή υποδομή φιλοδοξεί να αποτελέσει θεμέλιο για την ασφαλέστερη, πιο συνεχή και πιο αποτελεσματική φροντίδα.

·         Ενδυνάμωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας με την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του θεσμού του Προσωπικού Ιατρού, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους κάλυψης των πολιτών και των ενισχύσεων για νέους γιατρούς που εκπαιδεύονται σε κρίσιμες ειδικότητες όπως Γενική/Οικογενειακή Ιατρική. Η ολοκλήρωση του θεσμού αναμένεται μέσα στο επόμενο έτος, δημιουργώντας μια πιο συνεκτική και προσβάσιμη βάση φροντίδας για τον πληθυσμό.

·         Ολοκλήρωση και σταθερή λειτουργία της εθνικής στρατηγικής για την ποιότητα φροντίδας και την ασφάλεια του ασθενούς (2025–2030), που θα καθοδηγήσει δράσεις βελτίωσης των υπηρεσιών, της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης στο σύστημα υγείας τα επόμενα χρόνια. Η στρατηγική αυτή, που έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, προβλέπει στοχευμένες δράσεις βελτίωσης μέχρι το 2030, με το 2026 να θεωρείται κρίσιμο έτος για την αρχική εφαρμογή και αξιολόγηση των πρώτων μέτρων.

Συνολικά, το 2026 προβλέπεται να αποτελέσει έτος μετάβασης από την ψηφιακή και θεσμική προετοιμασία στην πλήρη λειτουργική εφαρμογή αρκετών μεταρρυθμίσεων που ξεκίνησαν το 2025. Αυτό σημαίνει νέα δεδομένα στην πρόσβαση, στην ποιότητα φροντίδας, στην πρόληψη και στην εμπειρία των πολιτών μέσα από μια πιο σύγχρονη, συνοχή και αποδοτική δημόσια υγειονομική δομή.

Ράνια Τραγόμαλλου

 Από την πρώτη στιγμή, η Χαριλάου Τρικούπη επένδυσε στον θεσμικό και προγραμματικό λόγο.

Το ξεκίνημα της χρονιάς

Η χρονιά ξεκίνησε με ευνοϊκές προϋποθέσεις που όμως δοκιμάστηκαν πολύ γρήγορα.  Η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ έφερε το ΠΑΣΟΚ σε δημοσκοπική άνοδο και λίγο πριν την έλευση του 2025, το είχε εκτοξεύσει ακόμη και στο 18% στην εκτίμηση ψήφου – αύξηση περίπου 50% σε σχέση με τις ευρωεκλογές.

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, επανήλθε στο δημόσιο διάλογο το σενάριο αναβίωσης του δικομματισμού, με τη Νέα Δημοκρατία να παραμένει στάσιμη και το ΠΑΣΟΚ να εμφανίζεται ως ο βασικός της αντίπαλος.

Η αντιπολιτευτική του γραμμή προς την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επικεντρώθηκε σε ζητήματα διαφάνειας και κράτους δικαίου – την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, την τραγωδία των Τεμπών, τις υποκλοπές – αλλά και στην ακρίβεια, το στεγαστικό, το αγροτικό και την καθημερινότητα στην περιφέρεια. Το ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να εμφανιστεί όχι ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως δύναμη εναλλακτικής διακυβέρνησης.

Η χαμένη δυναμική  

Η δυναμική αυτή δεν είχε συνέχεια. Από τις αρχές της άνοιξηςτου 2025, η δημοσκοπική πορεία του κόμματος ανακόπηκε απότομα. Η ψαλίδα με τη ΝΔ άρχισε εκ νέου να ανοίγει, ενώ σε ορισμένες μετρήσεις το ΠΑΣΟΚ απώλεσε ακόμη και τη δεύτερη θέση από την ανερχόμενη τότε Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου.

Αν και από το φθινόπωρο επανήλθε σταθερά στη δεύτερη θέση, τα ποσοστά (11–14%) δεν επέτρεψαν να καταστεί πειστική κυβερνητική απειλή, παρά τον φιλόδοξο στόχο του Νίκου Ανδρουλάκη για «νίκη έστω και με μία ψήφο».

2025: Στρατηγική αλλά χωρίς “άλμα” 

Αντιμέτωπη με τη φθίνουσα δημοσκοπική εικόνα, η ηγεσία δεν επέλεξε τη συνταγή της ακραίας  αντιπολίτευσης. Αντιθέτως, επένδυσε συστηματικά στον προγραμματικό λόγο: παρεμβάσεις για την ακρίβεια, ολοκληρωμένες προτάσεις για το στεγαστικό, τον πρωτογενή τομέα, το κυκλοφοριακό της Αττικής, καθώς και εκδηλώσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Στόχος ήταν η επανασύνδεση με τη μεσαία τάξη και κοινωνικά στρώματα που είχαν απομακρυνθεί την περίοδο των μνημονίων. Η στρατηγική αυτή, αν και συνεπής, δεν απέδωσε άμεσα εκλογικά. Οι ερμηνείες για τα αίτια της στασιμότητας διχάστηκαν.

Πολλοί μίλησαν για εσωστρέφεια και κακοφωνία,  άλλοι επέκριναν το ηγετικό ύφος του Νίκου Ανδρουλάκη και τη γραμμή της αυτόνομης πορείας ως πολιτικά περιοριστική. Παράλληλα, διατυπώθηκε και η σκληρή εκτίμηση ότι το brand name «ΠΑΣΟΚ» δεν διαθέτει πια την παλαιά κοινωνική απήχηση.

Χρονιά μόνιμης εσωκομματικής έντασης

Το μεγαλύτερο βάρος για το ΠΑΣΟΚ το 2025, προήλθε από το εσωτερικό του. Η διαγραφή της Κατερίνας Μπατζελή, πυροδότησε νέες εντάσεις.

Κορυφαία στελέχη άσκησαν δημόσια κριτική: ο Χάρης Δούκας μίλησε για στελέχη που σφιχταγκαλιάζονται με τη ΝΔ, ο Παύλος Γερουλάνος προειδοποίησε για την «κολλημένη βελόνα» των δημοσκοπήσεων, ενώ η Άννα Διαμαντοπούλου προκάλεσε αντιδράσεις με τις παρεμβάσεις  της, θέτωντας πρόσφατα και θέμα ηγεσίας εαν το ΠΑΣΟΚ δεν πετύχει τον στόχο του στις επόμενες εκλογές.

Στο ίδιο κάδρο εντάχθηκαν και αιχμηρές δηλώσεις από τον Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλο, τον Πάρη Κουκουλόπουλο και άλλα στελέχη, που επανέφεραν –έστω εμμέσως– το ζήτημα της πολιτικής αποτελεσματικότητας της ηγεσίας. Παρότι κανείς δεν αμφισβήτησε ανοιχτά τον Νίκο Ανδρουλάκη, το εσωκομματικό τοπίο παρέμεινε εύθραυστο, με τη δημοσκοπική στασιμότητα να λειτουργεί ως μόνιμος επιταχυντής δυσφορίας.

 Αυτόνομη πορεία και διμέτωπη σύγκρουση

Απέναντι σε αυτές τις πιέσεις, ο Νίκος Ανδρουλάκης επέμεινε στη στρατηγική της αυτόνομης πορείας. Έκοψε τη συζήτηση για προεκλογικές συμπράξεις, απέκλεισε κατηγορηματικά κάθε σενάριο συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία – ακόμη και υπό νέα ηγεσία – και υιοθέτησε διμέτωπη αντιπολίτευση τόσο προς τη ΝΔ όσο και προς τον επανεμφανιζόμενο Αλέξη Τσίπρα.

Η επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού στο τέλος του έτους αναζωπύρωσε τις εσωκομματικές συζητήσεις περί συμμαχιών, με την ηγεσία να απαντά ότι «όλα κρίνονται μετά τις εκλογές» και ότι προϋπόθεση για οποιαδήποτε συζήτηση είναι η πρωτιά του ΠΑΣΟΚ.

Παράλληλα, όμως το κόμμα συμμετείχε σε επιμέρους κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες με άλλες προοδευτικές δυνάμεις, χωρίς να εκχωρεί τον ρόλο του συντονιστή.

ΔΕΘ, πρόγραμμα και ιδεολογικό στίγμα

Κορυφαίο πολιτικό ορόσημο της χρονιάς αποτέλεσε η παρουσίαση του προγράμματος στη ΔΕΘ. Η ηγεσία μίλησε για «κοστολογημένο σχέδιο» και για μια «Ελλάδα για Όλους», στηριγμένη σε τρεις βασικούς άξονες: ισχυρή και δίκαιη οικονομία, επένδυση σε υγεία και παιδεία, ίσες ευκαιρίες.

Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε ως «η ψυχή του ΠΑΣΟΚ» και θεμέλιο μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης με τους πολίτες.

Παράλληλα, το κόμμα επιχείρησε να συγκροτήσει μια νέα ιδεολογική αφήγηση γύρω από το Ψηφιακό Κοινωνικό Κράτος, την Κλιματική Δικαιοσύνη και την Ευρωπαϊκή Ανασυγκρότηση, με τη διαχείριση των φυσικών καταστροφών να λειτουργεί ως πρακτικό πεδίο εφαρμογής.

Κοινοβουλευτική δράση και περιφέρεια

Στο κοινοβουλευτικό πεδίο, το ΠΑΣΟΚ διατήρησε έντονη δραστηριότητα. Άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για την ακρίβεια, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις φυσικές καταστροφές και τη διαχείριση του αγροτικού ζητήματος. Στο θέμα των ιδιωτικών πανεπιστημίων κράτησε κριτική αλλά μη ακραία στάση, ενώ στην οικονομία πρότεινε μέτρα στήριξης χαμηλόμισθων και μεσαίας τάξης χωρίς αμφισβήτηση των βασικών μακροοικονομικών ισορροπιών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις περιφερειακές πρωτοβουλίες και στις θεματικές εκδηλώσεις: Λάρισα για τον πρωτογενή τομέα, Αθήνα για το κυκλοφοριακό, παρεμβάσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Οι περιοδείες του Νίκου Ανδρουλάκη, από τα μπλόκα των αγροτών έως τις γειτονιές της πρωτεύουσας, αντιμετωπίστηκαν ως απόπειρα επανασύνδεσης με την κοινωνική βάση.

2025: Έτος  ωρίμανσης

Στο τέλος του 2025, το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε πιο οργανωμένο, αλλά και αντιμέτωπο με σύνθετα διλήμματα. Δεν υπήρξε θεαματική άνοδος ούτε πολιτική έκρηξη.

Με το βλέμμα πλέον στραμμένο στο επικείμενο συνέδριο, όπου θα αποτυπωθούν οι στρατηγικές επιλογές και οι εσωκομματικές ισορροπίες, το ΠΑΣΟΚ καλείται να απαντήσει αν η πορεία ωρίμανσης του 2025 μπορεί να μετατραπεί σε καθαρό πολιτικό σχέδιο εξουσίας.

«Τι τιμή να εκπροσωπώ τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ και τον αμερικανικό λαό σε αυτή τη χώρα. Ευχαριστώ, Ελλάδα, για τη θερμή υποδοχή! Είμαι εδώ για να δουλέψω σκληρά, να ενδυναμώσω τη φιλία μεταξύ των εθνών μας και να βοηθήσω στη συγγραφή του επόμενου μεγάλου κεφαλαίου της συνεργασίας ΗΠΑ–Ελλάδας», αναφέρει σε ανάρτησή της στο Χ, την οποία έχει «καρφιτσώσει» στο προφίλ της.

Στο βίντεο, η Γκιλφόιλ ξεκινά την αφήγησή της από την ημέρα του εορτασμού της ελληνικής εθνικής ανεξαρτησίας στον Λευκό Οίκο, τονίζοντας τις ιστορικές ρίζες και τις κοινές αξίες που ενώνουν τις δύο χώρες. Κάνει ιδιαίτερη μνεία στον ελληνικό πολιτισμό και στην επιρροή του στη διαμόρφωση της αμερικανικής ταυτότητας, ενώ υπογραμμίζει και τη σημαντική συμβολή των Ελληνοαμερικανών στην πολιτιστική ζωή των ΗΠΑ.

Η νέα πρέσβης χαρακτηρίζει την Ελλάδα «αξιόπιστο σύμμαχο και ζωτικό εταίρο» και αναφέρει ως κύριες προκλήσεις που τα δύο έθνη καλούνται να αντιμετωπίσουν από κοινού την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας, τη θωράκιση της περιφερειακής ασφάλειας, την εμβάθυνση των εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων και την προώθηση της καινοτομίας.

Κλείνοντας, εκφράζει την ευγνωμοσύνη της για τη θερμή υποδοχή που έλαβε και δεσμεύεται να εργαστεί με στόχο τη διαρκή ενίσχυση των δεσμών φιλίας μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.

What an honor to represent President Donald J. Trump and the American people in this country. Thank you Greece for the warm welcome! I’m here to work hard, to strengthen the friendship between our nations, and to help write the next great chapter of the partnership. pic.twitter.com/sk6wcEXEl1

— Ambassador Kimberly Guilfoyle (@USAmbassadorGR) November 19, 2025

Διαβεβαίωσε πως θα υπάρξει ουσιαστική και ταχεία αποκατάσταση των ζημιών.

Πρωτοβουλίες για την κλιματική ανθεκτικότητα
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε δύο μεγάλες πρωτοβουλίες περιβαλλοντικής πολιτικής. Πρώτον, τη δημιουργία δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων σε Ιόνιο και νότιες Κυκλάδες, συνολικής έκτασης 27.500 τ.χλμ., που καθιστούν την Ελλάδα πρωτοπόρο στη Μεσόγειο στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Δεύτερον, προανήγγειλε μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, με πλήρες σχέδιο που θα παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο. «Το νερό ήταν, είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό», υπογράμμισε.

Ριζικές αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις
Ειδική αναφορά έγινε στη δεύτερη φάση της «Ατζέντας 2030» για τον μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων. Περιλαμβάνει αυξήσεις στους μισθούς των στρατεύσιμων, αναδιάταξη στρατοπέδων, ενίσχυση των μη επανδρωμένων μέσων και νέα έργα αμυντικής θωράκισης στον Έβρο και τα νησιά. Παράλληλα, ενισχύεται το στεγαστικό πρόγραμμα για τα στελέχη του στρατεύματος, με πάνω από 2.000 νέες κατοικίες έως το 2027.

Παρέμβαση για τις τραπεζικές χρεώσεις
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε νέα τροπολογία για την προστασία των πολιτών από καταχρηστικές τραπεζικές χρεώσεις. Μηδενίζονται οι προμήθειες για ανάληψη μετρητών ή έλεγχο υπολοίπου σε ΑΤΜ άλλης τράπεζας εντός του δικτύου ΔΙΑΣ, ενώ τίθεται πλαφόν 1,50 ευρώ για κάθε άλλη συναλλαγή. «Όταν οι τράπεζες δεν εξυπηρετούν τον πολίτη, το κράτος παρεμβαίνει», σημείωσε.

Πρόσβαση και ένταξη χωρίς αποκλεισμούς
Σε λειτουργία τέθηκε η ψηφιακή πλατφόρμα για το πρόγραμμα «Προσβασιμότητα κατ’ οίκον», που χρηματοδοτεί παρεμβάσεις για άτομα με αναπηρία με ποσά έως 14.500 ευρώ. Παράλληλα, ιδρύονται 3.448 νέα Τμήματα Ένταξης σε σχολεία όλης της χώρας, αυξάνοντας κατά 89,6% τις διαθέσιμες μονάδες για μαθητές με μαθησιακές ή επικοινωνιακές δυσκολίες. «Ένα μεγάλο βήμα προς την ισότητα και την παιδαγωγική φροντίδα για όλους», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Νομική αναγνώριση της Μονής Σινά
Για πρώτη φορά η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά αποκτά νομική προσωπικότητα στην Ελλάδα, βάσει νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας. Ο κ. Μητσοτάκης έκανε λόγο για «ικανοποίηση ενός αιτήματος 15 αιώνων» με σεβασμό στην ιστορική και πνευματική σημασία της Μονής.

Μεταρρυθμίσεις στη δημόσια υγεία και την αιμοδοσία
Το νοσοκομείο «Αττικόν» εντάχθηκε στο σύστημα ηλεκτρονικού βραχιολιού για τον καλύτερο έλεγχο στα ΤΕΠ, ενώ προκηρύχθηκαν 245 νέες θέσεις γιατρών στην Αττική και τη Ρόδο. Επιπλέον, χάρη στο νέο κεντρικό σύστημα αιμοδοσίας του ΕΚΕΑ, η Αττική διαθέτει για πρώτη φορά πλήρη κάλυψη σε αιμοπετάλια. Το ίδιο σύστημα θα εφαρμοστεί και στη Βόρεια Ελλάδα.

Τουριστική στήριξη σε πληγείσες περιοχές
Το πρόγραμμα Thessaly-Evros Pass επιστρέφει με 11.328 άυλες κάρτες για τουριστική ενίσχυση στις πληγείσες περιοχές. Οι κάρτες θα καλύπτουν διαμονή, εστίαση και μετακινήσεις και θα χρησιμοποιηθούν σε τρεις φάσεις μέχρι το τέλος του 2025.

Οδική ασφάλεια και τοπικά έργα στην Κρήτη
Ξεκινούν έργα ασφαλείας στον ΒΟΑΚ, σε σημεία με υψηλή επικινδυνότητα, όπως Χανιά και Ηράκλειο. Προβλέπεται αναδιαμόρφωση κόμβων, εσοχές και φωτισμός, ενώ μέχρι το τέλος του 2025 τέτοιες παρεμβάσεις θα επεκταθούν σε πέντε ακόμα τμήματα του άξονα. Παράλληλα, ξεκινά η κατασκευή νέας γέφυρας στον ποταμό Κερίτη.

Παραχώρηση του ΣΕΦ στον Ολυμπιακό
Η κυβέρνηση προχώρησε σε συμφωνία παραχώρησης της χρήσης του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας στην ΚΑΕ Ολυμπιακός για 49 χρόνια, με πλήρη διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Η συμφωνία έρχεται να συμπληρώσει ανάλογες κινήσεις για ΠΑΟ και ΑΕΚ.

«Χρυσή» Ελλάδα στο πόλο
Ο πρωθυπουργός έκλεισε την ανάρτησή του με αναφορά στις επιτυχίες των Εθνικών ομάδων πόλο: η γυναικεία ομάδα κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, ενώ η ανδρική το χάλκινο. «Στις νίκες αυτές βλέπουμε την Ελλάδα που επιμένει, που πιστεύει στον στόχο και που τα καταφέρνει», ανέφερε.

Ή ανάρτηση του πρωθυπουργού:

Αναλυτικά η ανάρτηση του πρωθυπουργού:

“Άλλη μία κρίση ξεσπά στην περιοχή μας. Μία ακόμη κρίση σε ένα ήδη βεβαρημένο και εύφλεκτο γεωπολιτικό τοπίο. Οι πιθανότητες περαιτέρω κλιμάκωσης αυξάνονται επικίνδυνα, με σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν έντονη ανησυχία. Από την πρώτη στιγμή, η ελληνική Πολιτεία βρίσκεται στο πλευρό των Ελλήνων πολιτών που βρίσκονται στο Ισραήλ και το Ιράν, παρέχοντας κάθε δυνατή συνδρομή. Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται αυτοσυγκράτηση και ψυχραιμία. Είχα χθες την ευκαιρία να επαναλάβω τις θέσεις μας στον Ισραηλινό ομόλογό μου, κ. Benjamin Netanyahu, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής μας επικοινωνίας. Τόνισα ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο. Η λύση, ωστόσο, δεν μπορεί παρά να είναι διπλωματική. Υπογράμμισα εμφατικά την ανάγκη για άμεση εκεχειρία στη Γάζα, την απελευθέρωση όλων των ομήρων και την απρόσκοπτη ροή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η Ελλάδα παραμένει σε εγρήγορση για τους Έλληνες πολίτες που βρίσκονται στην περιοχή. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με εταίρους και συμμάχους προς όφελος της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας.

Περνάω στην ανασκόπησή μας. Πρώτο θέμα για σήμερα είναι η ψήφιση του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που δίνει έμφαση στην πρόληψη και την αλλαγή νοοτροπίας όσων οδηγούν. Το είπα και στη Βουλή: δεν μπορούμε να συνθηκολογήσουμε με την ανομία και το χάος στους δρόμους που κόβουν απότομα το νήμα της ζωής τόσων ανθρώπων και διαλύουν οικογένειες. Ο νέος ΚΟΚ προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για τις πιο συχνές και πιο επικίνδυνες παραβάσεις: υπερβολική ταχύτητα, παραβίαση του κόκκινου, συνδυασμός οδήγησης με αλκοόλ και κινητό, μη χρήση κράνους από τους δικυκλιστές, ενώ εισάγουμε και την έννοια της υποτροπής. Σύντομα θα θέσουμε σε εφαρμογή και ένα νέο ενιαίο πληροφοριακό σύστημα ψηφιακής βεβαίωσης κλήσεων με τη συνδρομή πάνω από 2.500 καμερών και με ποινές ανάλογα με την παράβαση. Προφανώς βέβαια, από μόνα τους αυτά δεν αρκούν. Πρέπει ως πολίτες να αλλάξουμε νοοτροπία για να ενισχυθεί η ασφάλεια στους ελληνικούς δρόμους. Εμείς από τη μεριά μας ως Πολιτεία, παράλληλα με όλα αυτά, αυξάνουμε και βελτιώνουμε τον στόλο των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και κάνουμε και κάτι ακόμα πολύ σημαντικό: προχωράμε στην πιλοτική 24ωρη λειτουργία του Μετρό και του Τραμ τα Σάββατα, έτσι ώστε να μπορούμε να διευκολύνουμε κυρίως τους νεότερους συμπολίτες μας να αποφεύγουν την οδήγηση, ειδικά όταν έχει προηγηθεί κατανάλωση αλκοόλ. Η υπερψήφιση του νομοσχεδίου από τα κόμματα της αντιπολίτευσης συνιστά στάση ευθύνης και δείχνει πως η μάχη για ασφαλείς δρόμους μας ενώνει. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να θρηνούμε εκατοντάδες θύματα κάθε χρόνο. Είναι χρέος μας να αλλάξουμε τα δεδομένα.

Η συνέπεια στα λόγια και στα έργα είναι για εμάς σταθερή επιλογή. Και χαίρομαι ιδιαίτερα που ακόμα μία δέσμευσή μας γίνεται πραγματικότητα. Αναφέρομαι στη δυνατότητα δωρεάν κατ’ οίκον διανομής φαρμάκων υψηλού κόστους στους ασθενείς που το επιθυμούν, ώστε να μειωθεί η ταλαιπωρία και οι πολύωρες αναμονές στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Ένα χρόνιο αίτημα των ασθενών γίνεται πραγματικότητα. Ήδη από την Πέμπτη ξεκίνησε η υποβολή αιτήσεων στην ιστοσελίδα www.eopyy.gov.gr, στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ και στα τηλέφωνα 18181 και 2108110500. Από 16/6 οι δικαιούχοι θα μπορούν να παραλαμβάνουν τα φάρμακά τους όπου εξυπηρετούνται καλύτερα: στο σπίτι, στο φαρμακείο της γειτονιάς, στο γραφείο, ακόμα και στο εξοχικό τους καλοκαιρινούς μήνες, εντός 24 έως 48 ωρών. Σε συνδυασμό με τη νέα αυτή υπηρεσία, να πούμε ότι έχουμε ενισχύσει τον ΕΟΠΥΥ με επιπλέον 25 φαρμακοποιούς και τα ραντεβού στα φαρμακεία του κλείνονται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, ώστε να μειωθεί η αναμονή. Θέλω να συγχαρώ πάλι όσους δούλεψαν συστηματικά για να μπορέσει το ΕΣΥ να προσφέρει αυτήν τη νέα σημαντική υπηρεσία.

Ένα πολύ σημαντικό νέο που αξίζει να αναφέρω έρχεται από το Γενικό Αντικαρκινικό Ογκολογικό Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», το οποίο ολοκλήρωσε με επιτυχία τη διαπίστευση από τον Οργανισμό Ευρωπαϊκών Ογκολογικών Ινστιτούτων (OECI), ένα από τα πιο απαιτητικά πρότυπα ποιότητας στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα σημαντικό επίτευγμα όχι μόνο για το νοσοκομείο, αλλά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας συνολικά. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όσους εργάστηκαν γι’ αυτήν την επιτυχία: στους γιατρούς, τους νοσηλευτές, το προσωπικό, που με επιμονή έφτασαν το νοσοκομείο σε ένα τόσο υψηλό επίπεδο. Ο αγώνας για τη στήριξη της δημόσιας υγείας στην πράξη, με ανθρώπινο δυναμικό, με πόρους, με σύγχρονες υποδομές, είναι διαρκής. Και αποτελέσματα σαν αυτό του «Αγίου Σάββα» τον δικαιώνουν!

Στην ίδια κατεύθυνση, προχωράμε και στην αναβάθμιση κρίσιμων νοσοκομειακών υποδομών σε όλη τη χώρα. Επτά μεγάλα νοσοκομεία της χώρας εντάχθηκαν στο ΕΣΠΑ 2021-2027 για να προχωρήσουν σε ενεργειακή αναβάθμιση των υποδομών τους και αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Το «Ιπποκράτειο», η «Παμμακάριστος» και το «Γ. Γεννηματάς» στην Αθήνα, το «Τζάνειο» στον Πειραιά, το «ΑΧΕΠΑ» και «Γ. Παπανικολάου» στη Θεσσαλονίκη καθώς και το ΓΝ Μεσσηνίας-Νοσηλευτική Μονάδα Καλαμάτας θα γίνουν πιο σύγχρονα και φιλικά στο περιβάλλον, αλλά και πιο οικονομικά στη λειτουργία τους. Μιλάμε για ενοργοβόρα κτήρια με τεράστιες ανάγκες σε ψύξη και θέρμανση, 365 ημέρες τον χρόνο. Ενδεικτικά, το ετήσιο ενεργειακό κόστος μόνο στο «Ιπποκράτειο» εκτιμάται ότι ανέρχεται στα 783.500 ευρώ. Με το «πρασίνισμά» τους θα υπάρχει μεγάλη εξοικονόμηση πόρων που μπορούν να αξιοποιηθούν για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες προς τους ασθενείς.

Μέσω ΕΣΠΑ εγκρίθηκαν επίσης άλλα 1.573 επενδυτικά σχέδια για νέες μικρομεσαίες τουριστικές επιχειρήσεις σε 11 Περιφέρειες, με συνολική δημόσια δαπάνη 295,7 εκ. ευρώ. Προηγήθηκαν, στα τέλη Μαΐου, οι εγκρίσεις για Αττική και Νότιο Αιγαίο (448 σχέδια, με 83,7 εκ. ευρώ). Συνολικά λοιπόν, έχουν εγκριθεί 2.021 αιτήσεις, με χρηματοδότηση που ξεπερνά τα 379 εκ. ευρώ από το ΕΣΠΑ. Με τις επενδύσεις αυτές στηρίζουμε τη δραστηριότητα στην περιφέρεια, δημιουργούμε νέες θέσεις εργασίας και ενισχύουμε τον τουρισμό, έναν από τους βασικότερους πυλώνες της οικονομίας μας.

Όπως στηρίζουμε τις επιχειρήσεις και την περιφερειακή ανάπτυξη, έτσι στεκόμαστε δίπλα και στους πολίτες που έχουν ανάγκη από στέγη. Το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή κατοικία πρέπει να είναι πραγματικά για όλους. Έτσι λοιπόν, διευρύνουμε τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στο Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» και πιο συγκεκριμένα, για δικαιούχους ΑμεΑ με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%, ή με εξαρτώμενα τέκνα με αναπηρία με το ίδιο ποσοστό, δίνουμε τη δυνατότητα να επιλέξουν και νεότερα ακίνητα, χτισμένα έως 31.12.2020, αντί για το όριο του 2007 που ίσχυε μέχρι σήμερα. Έτσι, οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέξουν και νεότερες κατοικίες που πληρούν τις προδιαγραφές του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και προσφέρουν καλύτερη προσβασιμότητα. Παράλληλα, δίνουμε και παράταση 60 ημερών για την ολοκλήρωση των διαδικασιών έως και τη σύναψη της δανειακής σύμβασης. Είναι υποχρέωσή μας να διασφαλίσουμε ίσες ευκαιρίες για κάθε πολίτη, με ορατότητα και συμπερίληψη.

Την ίδια λογική κοινωνικής δικαιοσύνης υπηρετεί και ο εξωδικαστικός μηχανισμός που εξελίσσεται στο πιο αποτελεσματικό εργαλείο ρύθμισης οφειλών και προστασίας της περιουσίας των πολιτών. Δεν το λέω εγώ, το λένε οι αριθμοί: οι εκκινήσεις αιτήσεων τον Μάιο έφτασαν τις 10.870, υπερδιπλάσιες του μέσου όρου των προηγούμενων μηνών, ενώ τον ίδιο μήνα καταγράφηκε ρεκόρ εξαμήνου στις νέες ρυθμίσεις, οι οποίες ανήλθαν σε 1.672 και αφορούν αρχικές οφειλές ύψους 602,7 εκ. ευρώ. Αντίστοιχο ρεκόρ καταγράφηκε και στις νέες υποβολές αιτήσεων, οι οποίες φτάνουν τις 3.460. Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί με επιτυχία 36.572 ρυθμίσεις που αντιστοιχούν σε αξία 12,17 δισ. ευρώ. Και με τη διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων που εφαρμόσαμε, καλύπτεται πλέον και η μεσαία τάξη κι έτσι περισσότεροι βρίσκουν λύση με όρους δίκαιους και εφαρμόσιμους. Ένα εργαλείο, λοιπόν, που δίνει λύσεις εκεί που πριν υπήρχε μόνο αδιέξοδο.

Άλλο ένα σύστημα που «έπιασε», κατά το κοινώς λεγόμενο, είναι το σύστημα IRIS που δίνει τη δυνατότητα για εύκολες και δωρεάν ψηφιακές πληρωμές χωρίς προμήθεια. Μάλιστα η Ελλάδα είναι σήμερα μία από τις χώρες της Ευρωζώνης με τον υψηλότερο βαθμό υιοθέτησης άμεσων πληρωμών χωρίς προμήθεια. Το 2020, οι πληρωμές μέσω IRIS ήταν μόλις 51 εκ. ευρώ. Το 2024 έφτασαν τα 6,4 δισ. ευρώ. Μέσα στο 2025, και ενώ είμαστε μόλις στα μισά της χρονιάς, οι χρήστες αγγίζουν ήδη τα 3,8 εκατομμύρια, ενώ πάνω από 565.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν την υπηρεσία. Σε μόλις τέσσερα χρόνια λοιπόν, το IRIS έχει εξελιχθεί στη δημοφιλέστερη λύση άμεσων πληρωμών μεταξύ ιδιωτών, ιδιαίτερα στην ηλικιακή ομάδα 18-35 ετών. Σε αυτό συνέβαλαν και οι δύο νομοθετικές μας παρεμβάσεις για τη διάδοση των άμεσων πληρωμών σε όλη την οικονομία, από τον ιδιώτη μέχρι τον επαγγελματία και την επιχείρηση. Και συνεχίζουμε: έως το τέλος Ιουνίου το ημερήσιο όριο συναλλαγών διπλασιάζεται στα 1.000 ευρώ την ημέρα, ενώ έως τις 31 Οκτωβρίου, το IRIS επεκτείνεται στο σύνολο των επιχειρήσεων. Ένα 100% ελληνικό σύστημα πληρωμών δείχνει τον δρόμο για το πώς η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία στον τομέα των πληρωμών, αλλά και στη νέα εποχή της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας.

Επόμενο θέμα της σημερινής ανασκόπησης, το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το οποίο όπως έχω ξαναπεί, γυρίζει σελίδα. Ο Ψηφιακός Φάκελος Μεταβίβασης Ακινήτου είναι πλέον σε πλήρη παραγωγική λειτουργία μέσω της πλατφόρμας akinita.gov.gr, δίνοντας τη δυνατότητα στους πολίτες -σε συνεργασία με τον συμβολαιογράφο τους- να ολοκληρώνουν ψηφιακά γονικές παροχές, δωρεές και αποδοχές κληρονομιάς ακινήτων. Πρόκειται για μια αλλαγή που επιταχύνει εντυπωσιακά τις διαδικασίες. Ενδεικτικά αναφέρω ότι από την έναρξη της πιλοτικής λειτουργίας του Ψηφιακού Φακέλου έχουν ήδη ολοκληρωθεί 1.838 αγοραπωλησίες ακινήτων, με μέσο χρόνο διεκπεραίωσης μόλις 1 εργάσιμη ημέρα (!) όταν δεν υπήρχαν εκκρεμότητες. Ακόμη όμως και σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, με εκκρεμότητες σε ακίνητα από τα καταργημένα υποθηκοφυλακεία, ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης δεν ξεπέρασε τις 4 εργάσιμες ημέρες. Έως το τέλος του 2025 το Ελληνικό Κτηματολόγιο θα έχει μετατραπεί σε μια σύγχρονη, πλήρως ψηφιακή υπηρεσία. Μια υπηρεσία-πρότυπο, που θα προσφέρει τόσο στους πολίτες, όσο και στους επαγγελματίες, ένα σύγχρονο, ασφαλές και χωρίς γραφειοκρατία περιβάλλον. Και αυτή η αλλαγή δεν ήρθε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα δουλειάς, σχεδιασμού και πολιτικής βούλησης.

Συνεχίζουμε να μειώνουμε τη γραφειοκρατία και να απλοποιούμε την καθημερινότητα των πολιτών, σε όλους τους τομείς. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Προσωπικός Αριθμός, όπου μέσα σε δύο εβδομάδες, πάνω από 320.000 πολίτες προχώρησαν στην έκδοσή του μέσω του myinfo.gov.gr. Μπαίνοντας στην εφαρμογή μπορούμε να δούμε, εκτός από τα βασικά ταυτοποιητικά μας στοιχεία, δηλαδή ονοματεπώνυμο, ονόματα γονέων και ημερομηνία γέννησης, και τους αριθμούς ΑΦΜ, ΑΜΚΑ και ΑΔΤ και τα στοιχεία επικοινωνίας από το ΕΜΕπ. Αν κάποια στοιχεία δεν συμφωνούν μεταξύ των μητρώων, η διόρθωση γίνεται αυτόματα και ενημερώνονται όλες οι υπηρεσίες. Χωρίς υπεύθυνες δηλώσεις, χωρίς επισκέψεις, χωρίς καθυστερήσεις. Ήδη, πάνω από 96.297 τέτοιες περιπτώσεις τακτοποιήθηκαν έτσι, χωρίς ταλαιπωρία των πολιτών.

Σημαντική είναι και η εκπαίδευση που λαμβάνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Τεχνητή Νοημοσύνη. 9.087 δημόσιοι υπάλληλοι έχουν ήδη εκπαιδευτεί, με πρωτοβουλία του Υπουργείου Εσωτερικών και σε συνεργασία με την Google και το ΕΚΔΔΑ. Για πρώτη φορά, εργαζόμενοι στο Δημόσιο αποκτούν δεξιότητες σε ανάλυση δεδομένων και αυτοματοποίηση. Το Δημόσιο επενδύει στο ανθρώπινο κεφάλαιό του και πρωτοπορεί.

Κλείνω τη σημερινή ανασκόπηση με ένα σπουδαίο νέο από τον χώρο του Πολιτισμού. Το «Greek Art Now» είναι το πρώτο ψηφιακό μουσείο σύγχρονης τέχνης, διαθέσιμο δωρεάν μέσω της πλατφόρμας Google Arts & Culture. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, τρία εμβληματικά ελληνικά μουσεία –το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), το MOMus και η Εθνική Πινακοθήκη– δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε πολίτη, όπου κι αν βρίσκεται, να περιηγηθεί στις συλλογές τους, να γνωρίσει σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς και να δει μοναδικά έργα όπως αυτά της συλλογής Κωστάκη. Πάνω από 60 ψηφιακές ιστορίες και 1.800 έργα υψηλής ανάλυσης είναι πια προσβάσιμα με ένα κλικ. Γιατί η Ελλάδα δεν είναι μόνο το ένδοξο παρελθόν της. Είναι και μια σύγχρονη, δημιουργική δύναμη που ξέρει να ανοίγει δρόμους και στον πολιτισμό.

Κάπως έτσι φτάσαμε στο τέλος και αυτής της ανασκόπησης. Κρατάμε τα θετικά, δουλεύουμε για τα υπόλοιπα. Συνεχίζουμε. Καλή Κυριακή!”

Μανώλης Δράκος

Ο Θρύλος το άξιζε και το πήρε το τρόπαιο, πραγματοποιώντας μία μυθική πορεία μέχρι την κατάκτησή του.

Αρχικά απέκλεισε τη Φερεντσβάρος με δύο ισάριθμες νίκες σε Ελλάδα και Ουγγαρία. Στην επόμενη φάση οι «ερυθρόλευκοι» πέταξαν έξω τη Μακάμπι Τελ Αβίβ με έναν μυθικό τρόπο! Στο «Γ. Καραϊσκάκης» ο Ολυμπιακός ηττήθηκε με 1-4 και στο δεύτερο ματς στη Σερβία νίκησε με 1-6 στην παράταση και πέρασε στην επόμενη φάση.

Εκεί όπου βρήκε τη Φενέρμπαχτσε την οποία και απέκλεισε με νίκη στο Καραϊσκάκη και στη διαδικασία των πέναλτι στην Τουρκία. Στα ημιτελικά της διοργάνωσης ο Ολυμπιακός βρέθηκε κόντρα στην Άστον Βίλα, την ομάδα έκπληξη της φετινής Premier League και όμως την απέκλεισε με συνολικό σκορ 6-2!

Μέχρι που έφτασε στον τελικό και ο Θρύλος στη Νέα Φιλαδέλφεια κατάφερε να σηκώσει την κούπα και πάλι με τον δικό του τρόπο! Στο 116′ της παράτασης με τον πρώτο του σκόρερ, Αγιούμπ Ελ Κααμπί να σημειώνει το «χρυσό» γκολ.

Πέρα από την σπουδαία κατάκτηση του Conference League, οι «ερυθρόλευκοι» κατέγραψαν και απίστευτα ρεκόρ που θα μείνουν για πάντα χαραγμένα στην ιστορία του συλλόγου.

Ενα από αυτά είναι ότι ο Ολυμπιακός έγινε η πρώτη ομάδα μετά από 13 χρόνια, που κερδίζει ευρωπαϊκό Κύπελλο και δεν είναι από τις τέσσερις ισχυρές χώρες (Αγγλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία). Προηγούμενη ήταν η Πόρτο το 2011, που είχε πάρει το Europa League.

Επιπλέον, η ομάδα του Μεντιλίμπαρ έγινε, μόλις η δεύτερη στην Ευρώπη, που έχει κατακτήσει ευρωπαϊκό Κύπελλο σε τέσσερα ομαδικά αθλήματα (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ και πόλο). Η άλλη είναι η ΤΣΣΚΑ Μόσχας με τα ίδια τέσσερα αθλήματα.

Επίσης, υπολογίζοντας τα ομαδικά σπορ ανδρών και γυναικών, ο Ολυμπιακός έχει κατακτήσει ευρωπαϊκό τρόπαιο σε έξι, ισοφαρίζοντας και σε αυτή την περίπτωση την ΤΣΣΚΑ Μόσχας.

Τέλος, ο Ολυμπιακός ήταν η ομάδα με τα περισσότερα παιχνίδια στην Ευρώπη (355), που δεν είχε φτάσει σε ένα τελικό. Τώρα το ρεκόρ τρέχει η Σπάρτα Πράγας, που έχει 328 παιχνίδια χωρίς να έχει φτάσει σε τελικό.

Όσον αφορά τον Ελ Κααμπί, τον άνθρωπο που χάρισε το τρόπαιο στους Πειραιώτες, ο Μαροκινός έγραψε ιστορία καθώς ξεπέρασε τους Κριστιάνο Ρονάλντο (2016/17, Champions League), Καρίμ Μπενζεμά (2021/22, Champions League) και Ρανταμέλ Φαλκάο (2010/11, Europa League).

Και παίζοντας μια μόνο σεζόν ο Ελ Κααμπί έγινε δεύτερος σκόρερ του Ολυμπιακού στα Κύπελλα Ευρώπης με 16 γκολ. Περισσότερα έχει μόνο ο συμπατριώτης του Ελ Αραμπί, 20. Ακολουθούν Τζόρτζεβιτς και Μήτρογλου με 15.

Σχεδόν όλη η Ελλάδα βγήκε στους δρόμους να πανηγυρίσει την τεράστια αυτή επιτυχία, όχι μόνο για τον ίδιο τον σύλλογο του Πειραιά, αλλά και για το ελληνικό ποδόσφαιρο.

Απέναντι σε ακόμη μία εξαιρετική ομάδα, που έχει χάσει δύο σερί τελικούς στο τελευταίο λεπτό του αγώνα. Είχαν προηγηθεί η πρωταθλήτρια Ουγγαρίας, αυτή του Ισραήλ, η πανίσχυρη Φενέρμπαχτσε, αλλά και η φοβερή και τρομερή Άστον Βίλα, που τερμάτισε 4η στην Premier League, νικώντας Σίτι, Άρσεναλ και Λίβερπουλ.

Ο αρχιτέκτονας του ερυθρόλευκου άθλου Χοσέ Λουις Μεντιλίμπαρ πανηγύρισε τη δεύτερη συνεχόμενη κατάκτηση ευρωπαϊκού τίτλου μετά το Europa League που κατέκτησε με τη Σεβίλλη. Ο 62χρονος Βάσκος έγινε ο δεύτερος προπονητής με αντίστοιχη επιτυχία μετά τον Ράφα Μπενίτεθ.

Η ευρωπαϊκή πορεία των Πειραιωτών έχει φαρδιά πλατιά την υπογραφή του Μεντιλίμπαρ, που ήρθε τον Φεβρουάριο και από τότε ξεκίνησε η ανοδική πορεία του Ολυμπιακού. Με το μαγικό ραβδάκι του, μέσα σε τρεις μήνες, τα άλλαξε όλα.

Ο ΠΑΟΚ πρωταθλητής Ελλάδας

Ο ΠΑΟΚ πανηγύρισε την κατάκτηση του 4ου πρωταθλήματος της ιστορίας του με το «διπλό» επί του Άρη (1-2) στο «Κλ. Βικελίδης»!

Ο «δικέφαλος του Βορρά» έκοψε πρώτος το νήμα στο γήπεδο του συμπολίτη του και εκθρόνισε την ΑΕΚ.

Δείτε τη Χρυσή Βίβλο του ελληνικού πρωταθλήματος:

Οι εγχώριοι τίτλοι του ΠΑΟΚ:

Πρωταθλήματα (4): 1975/76, 1984/85, 1962/63, 2018/19, 2023/24

Κύπελλα (8): 1971/72, 1973/74, 2000/01, 2002/03, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2020/21

Μπορεί ο ΠΑΟΚ να σφράγισε τον τίτλο του πρωταθλητή στο «Κλ. Βικελίδης», όμως η τελευταία πράξη της εποποιίας της ομάδας του Ραζβάν Λουτσέσκου γράφτηκε στο σπίτι της.

Γύρω στους 50.000 τρελαμένους οπαδούς του Δικεφάλου του Βορρά κατέκλυσαν το γήπεδο της ομάδας τους και περίμεναν καρτερικά το τρόπαιο να φτάσει εκεί για να παραδοθεί στα χέρια του Αντελίνο Βιεϊρίνια.

Εν μέσω καπνογόνων και βεγγαλικών, οι παίκτες του Λουτσέσκου ανέβηκαν στην εξέδρα που είχε στηθεί στον αγωνιστικό χώρο προκειμένου να γίνει η φιέστα και η μεγάλη ώρα έφτασε λίγο πριν τη μία τα ξημερώματα.

Ο Πορτογάλος θρύλος πήρε θέση και την κούπα στα χέρια του και τη σήκωσε στον φλεγόμενο ουρανό της Τούμπας.

Ο ΠΑΟΚ στέφθηκε πρωταθλητής για τέταρτη φορά στην ιστορία του, αφήνοντας πίσω του ΑΕΚ, Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό.

Μόλις η φωνή του Φρέντι Μέρκιουρι σίγησε (προφανώς έπαιξε το We are the Champions) οι οδηγίες από τα μεγάφωνα έδωσαν την οδηγία για το πάρτι που θα συνεχιστεί στον Λευκό Πύργο….

Champions League: Σήκωσε το 15ο η Ρεάλ στο Λονδίνο

Το ποδόσφαιρο δεν είναι δίκαιο άθλημα… Μπορεί να είναι ο βασιλιάς των σπορ, αλλά ο καλύτερος δεν κερδίζει πάντα.

Κι αυτό ακριβώς έγινε στον 69ο τελικό του Champions League όπου η Ρεάλ αναδείχθηκε για 15η φορά στην ιστορία της πρωταθλήτρια Ευρώπης αφήνοντας τη Μπορούσια Ντόρτμουντ με τις εντυπώσεις.

Βλέπετε σε επίπεδο εθνικών ομάδων μπορεί να ισχύει το ότι «ένας ποδοσφαιρικός αγώνας διαρκεί 90 λεπτά και στο τέλος κερδίζουν οι Γερμανοί», αλλά σε συλλογικό επίπεδο και δη σε τελικούς Champions League αυτό μετατρέπεται σε «ένας αγώνας διαρκεί 90 λεπτά και στο τέλος πανηγυρίζει η Ρεάλ».

Για 74 λεπτά οι Βεστφαλοί είχαν φροντίσει να αποδείξουν για ποιο λόγο έφτασαν στον φετινό τελικό, όμως αν και είχαν τις ευκαιρίες δεν ήταν αποτελεσματικοί και το πλήρωσαν, με τη Ρεάλ να παίζει το παιχνίδι της υπομονής και να δικαιώνεται…

Οι ομάδες που έχουν κατακτήσει το Champions League

• 15 κατακτήσεις: Ρεάλ (1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2024)
• 7 κατακτήσεις: Μίλαν (1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007)
• 6 κατακτήσεις: Λίβερπουλ (1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019), Μπάγερν (1974, 1975, 1976, 2001, 2013, 2020)
• 5 κατακτήσεις: Μπαρτσελόνα (1992, 2006, 2009, 2011, 2015)
• 4 κατακτήσεις: Άγιαξ (1971, 1972, 1973, 1995)
• 3 κατακτήσεις: Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (1968, 1999, 2008), Ίντερ (1964, 1965, 2010)
• 2 κατακτήσεις: Μπενφίκα (1961, 1962), Νότιγχαμ (1979, 1980), Γιουβέντους (1985, 1996), Πόρτο (1987, 2004), Τσέλσι (2012, 2021)
• 1 κατάκτηση: Σέλτικ (1967), Φέγενορντ (1970), Άστον Βίλα (1982), Αμβούργο (1983), Στεάουα (1986), Αϊντχόφεν (1988), Ερυθρός Αστέρας (1991), Μαρσέιγ (1993), Ντόρτμουντ (1997), Μάντσεστερ Σίτι (2023)

Σπύρος Σιδέρης

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

1 Ιανουαρίου – Από την ημερομηνία αυτή, οι πολίτες του Κοσσυφοπεδίου άρχισαν να ταξιδεύουν χωρίς βίζα σε χώρες της ΕΕ και του Σένγκεν για διαμονή έως και τρεις μήνες. Το Κοσσυφοπέδιο ήταν η τελευταία από τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων των οποίων οι πολίτες χρειάζονταν βίζα για να ταξιδέψουν στην ΕΕ και στη ζώνη Σένγκεν.

10 Ιανουαρίου – Αγρότες και μεταφορείς ξεκίνησαν διαμαρτυρίες στη Ρουμανία κατά των υψηλών τιμών των καυσίμων και της ασφάλισης αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, των μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία του περιβάλλοντος και της πίεσης που ασκούν στην εγχώρια αγορά τα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα από την Ουκρανία. Οι διαμαρτυρίες, που συνοδεύτηκαν από αποκλεισμούς των συνοριακών διαβάσεων, συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές Φεβρουαρίου.

11 Ιανουαρίου – Η Βουλγαρία, η Τουρκία και η Ρουμανία υπέγραψαν στην Κωνσταντινούπολη Μνημόνιο Συνεννόησης για τη δημιουργία μιας Ναυτικής Ομάδας Δράσης κατά των Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα (MSM Black Sea).

19 Ιανουαρίου – Η Τουρκία έστειλε για πρώτη φορά άνθρωπο στο διάστημα. Ο πρώτος αστροναύτης της Τουρκίας, ο Αλπέρ Γκεζεραβτσί, συμμετείχε στην αποστολή Axiom Space. Ο Γκεζεραβτσί και τρεις άλλοι αστροναύτες, ένας Ισπανός, ένας Ιταλός και ένας Σουηδός, έφτασαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στις 20 Ιανουαρίου μετά από μια πτήση 37 ωρών.

23 Ιανουαρίου – Το τουρκικό κοινοβούλιο εγκρίνει την αίτηση της Σουηδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ.

28 Ιανουαρίου – Για πρώτη φορά, ένας Αλβανός γίνεται πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Ο Ταλάτ Τζαφέρι έγινε επικεφαλής της υπηρεσιακής κυβέρνησης, η οποία σύμφωνα με το νόμο στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας πρέπει να κυβερνήσει τη χώρα για 100 ημέρες πριν από τις εκλογές.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

1 Φεβρουαρίου – Η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο ανακήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, απαγόρευσε στις τράπεζες και σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στις περιοχές που κατοικούνται από Σέρβους να χρησιμοποιούν το σερβικό δηνάριο στις τοπικές συναλλαγές από την 1η Φεβρουαρίου. Το Κοσσυφοπέδιο υιοθέτησε το ευρώ ως επίσημο νόμισμά του το 2002, αν και δεν είναι μέλος της ζώνης του ευρώ. Το μέτρο προκάλεσε διαμαρτυρίες μεταξύ του σερβικού πληθυσμού στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο.

6 Φεβρουαρίου – Πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνεδρίαση του νέου σερβικού κοινοβουλίου μετά τις πρόωρες βουλευτικές και τοπικές επαναληπτικές εκλογές της 17ης Δεκεμβρίου 2023, τις οποίες κέρδισε ο κυβερνών συνασπισμός του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν την ψηφοφορία, ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης «Σερβία κατά της βίας» αμφισβήτησε τα αποτελέσματα και διοργάνωσε διαδηλώσεις με αίτημα την ακύρωση των εκλογών.

14 Φεβρουαρίου – Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έφτασε στην Αίγυπτο για την πρώτη του επίσημη επίσκεψη ως πρόεδρος μετά από μια παρατεταμένη βαθιά εμπλοκή στις διμερείς σχέσεις.

16 Φεβρουαρίου – Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν φτάνει στην Αλβανία για την πρώτη του επίσκεψη.

ΜΑΡΤΙΟΣ

4 Μαρτίου – Άνοιξε μια τακτική αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στην Κούτσοβα, στη νότια Αλβανία. Η αεροπορική βάση εξυπηρετεί εθνικές και στρατηγικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στα Δυτικά Βαλκάνια.

12 Μαρτίου – Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εγκρίνει την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά δεν ορίζει ημερομηνία έναρξης.

13 Μαρτίου – Πεθαίνει σε ηλικία 78 ετών ο Βούλγαρος Πατριάρχης και Μητροπολίτης Σόφιας Νεόφυτος.

29 Μαρτίου– Μετά την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού στη Βουλγαρία, σύμφωνα με το άρθρο 98 του Συντάγματος, ο Πρόεδρος διόρισε τον Πρόεδρο της Εθνικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Ντιμίταρ Γκλάβτσεφ, ως υποψήφιο υπηρεσιακό πρωθυπουργό.

31 Μαρτίου – Η Ρουμανία και η Βουλγαρία εντάσσονται στον χώρο Σένγκεν με τα εναέρια και θαλάσσια σύνορά τους.

31 Μαρτίου – Διεξάγονται τοπικές εκλογές στην Τουρκία, οι οποίες σηματοδοτούν την πρώτη εκλογική ήττα του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) της Τουρκίας σε εθνικό επίπεδο από την άνοδό του στην εξουσία το 2002.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

9 Απριλίου– Ορκίζεται ο Ντιμίταρ Γκλάβτσεφ ως υπηρεσιακός Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας και προκηρύσσονται πρόωρες εκλογές για τις 9 Ιουνίου.  

17 Απριλίου – Κοινοβουλευτικές εκλογές στην Κροατία. Τις εκλογές κέρδισε η κυβερνώσα Κροατική Δημοκρατική Ένωση (HDZ), η οποία σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το κόμμα Κίνημα της Πατρίδας.

24 Απριλίου – Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει το Σχέδιο Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, το οποίο διαθέτει 6 δισεκατομμύρια ευρώ στην περιοχή – 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις και 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια με ευνοϊκούς όρους για την περίοδο 2024-2027.

ΜΑΪΟΣ

2 Μαΐου – Το σερβικό κοινοβούλιο εγκρίνει τη νέα κυβέρνηση της χώρας με πρωθυπουργό τον Μίλος Βούτσεβιτς.

2 Μαΐου – Η Τουρκία αναστέλλει όλες τις εμπορικές συναλλαγές με το Ισραήλ, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, και γίνεται ο πρώτος βασικός εμπορικός εταίρος του εβραϊκού κράτους που διακόπτει τις εξαγωγές και τις εισαγωγές λόγω της στρατιωτικής εκστρατείας στη Γάζα.

7 Μαΐου – Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ έφτασε για επίσκεψη στη Σερβία, μία από τις τρεις χώρες που συμπεριέλαβε στην πρώτη του ευρωπαϊκή περιοδεία εδώ και πέντε χρόνια.

8 Μαΐου – Διεξάγονται βουλευτικές εκλογές και δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Το κεντροδεξιό κόμμα VMRO-DPMNE λαμβάνει τις περισσότερες ψήφους στις βουλευτικές εκλογές και η υποψήφιά του, η Γκορντάνα Σιλιάνοβσκα-Ντάφκοβα, κερδίζει τις προεδρικές εκλογές και γίνεται η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της χώρας.

23 Μαΐου – Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψηφίζει την καθιέρωση Διεθνούς Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

ΙΟΥΝΙΟΣ

5 Ιουνίου – Η Σλοβενία και η Παλαιστίνη συνάπτουν διπλωματικές σχέσεις, μια ημέρα αφότου η Σλοβενία γίνεται το 147ο κράτος μέλος του ΟΗΕ που αναγνωρίζει την Παλαιστίνη.

9 Ιουνίου– Διεξάγονται πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Βουλγαρία, οι έκτες σε τρία χρόνια. Το GERB του Μπόικο Μπορίσοφ έρχεται πρώτο. Μετά τις αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης προκηρύσσονται νέες πρόωρες εκλογές στις 27 Οκτωβρίου.

23 Ιουνίου – Το Κοινοβούλιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας εγκρίνει την κυβέρνηση συνασπισμού του κεντροδεξιού VMRO-DPMNE, του συνασπισμού των αλβανικών κομμάτων VLEN και του κινήματος ZNAM με πρωθυπουργό τον Χριστιάν Μίτσκοσκι.

ΙΟΥΛΙΟΣ

1 Ιουλίου – Οι διοικητές των ναυτικών δυνάμεων της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας ξεκινούν επίσημα κοινή επιχείρηση στην Κωνσταντινούπολη για την απομάκρυνση ναρκών από τη Μαύρη Θάλασσα.

1 Ιουλίου – Τίθεται σε ισχύ η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Σερβίας και της Κίνας.

12 Ιουλίου – Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ποντγκόριτσα αθωώνει όλους τους κατηγορούμενους στην υπόθεση του λεγόμενου «πραξικοπήματος», οι οποίοι κατηγορούνταν για απόπειρα βίαιης ανατροπής της κυβέρνησης του Μαυροβουνίου την ημέρα των εκλογών του 2016, την παραμονή της ένταξης του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ.

16 Ιουλίου – Η σερβική κυβέρνηση επέτρεψε την επανέναρξη των εργασιών σε ένα αμφιλεγόμενο έργο εξόρυξης λιθίου της αυστραλιανής εταιρείας Rio Tinto, γεγονός που οδήγησε σε σειρά διαμαρτυριών.

19 Ιουλίου – Η Σερβία και η ΕΕ υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης με το οποίο εγκαινιάζεται στρατηγική εταιρική σχέση για τις βιώσιμες πρώτες ύλες, τις αλυσίδες αξίας των μπαταριών και τα ηλεκτρικά οχήματα.

20 Ιουλίου – 50ή επέτειος της τουρκικής εισβολής στο νησί της Κύπρου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πραγματοποίησαν επισκέψεις στο νησί για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην Κυπριακή Δημοκρατία και τη κατεχόμενη μη αναγνωρισμένη διεθνώς «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» αντίστοιχα.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

1 Αυγούστου – Οι ΗΠΑ και η Ρωσία πραγματοποιούν στη Άγκυρα τη μεγαλύτερη ανταλλαγή κρατουμένων από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου – 24 κρατούμενοι και δύο παιδιά.

10 Αυγούστου – Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στο Βελιγράδι κατά του έργου εξόρυξης λιθίου της εταιρείας Rio Tinto στη δυτική Σερβία, το οποίο, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, θα ρυπαίνει το περιβάλλον, ενώ η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα δώσει ώθηση στην οικονομία.

14 Αυγούστου – Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς επισκέφθηκε την Τουρκία, όπου είχε συνομιλίες με τον Τούρκο ηγέτη Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και εκφώνησε ομιλία στο κοινοβούλιο.

16 Αυγούστου – Ο υπουργός Άμυνας της Κροατίας Ιβάν Άνουσιτς ανακοίνωσε ότι η Κροατία θα επαναφέρει τη στράτευση την 1η Ιανουαρίου 2025, με υποχρεωτική στρατιωτική θητεία διάρκειας δύο μηνών.

29 Αυγούστου – Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επισκέπτεται τη Σερβία. Κατά την επίσκεψή του υπεγράφησαν διάφορες συμφωνίες αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων συμφωνία για την προμήθεια 12 γαλλικών μαχητικών αεροσκαφών Rafale, συμφωνία για την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών, όπως το λίθιο, και η ανάπτυξη ενός μη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος για την κάλυψη των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών της Σερβίας.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

3 Σεπτεμβρίου – Το ρουμανικό κοινοβούλιο εγκρίνει νόμο που επιτρέπει στη Ρουμανία να δωρίσει στην Ουκρανία ένα αντιπυραυλικό αμυντικό σύστημα Patriot.

13 Σεπτεμβρίου – Η πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα έφτασε στη Σόφια για επίσκεψη, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ. Αργότερα, ο Βούλγαρος πρέσβης στα Σκόπια κλήθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών για την απουσία της σημαίας του κράτους της Βόρειας Μακεδονίας στη φωτογραφία των δύο προέδρων.

20 Σεπτεμβρίου – Η σερβική κυβέρνηση εγκρίνει την πρόταση για την επαναφορά της στρατιωτικής θητείας στις 75 ημέρες.

25 Σεπτεμβρίου – Σε συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών μελών της ΕΕ αποφασίζεται ο διαχωρισμός της Αλβανίας από τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας στην πορεία προς την ένταξη στην ΕΕ.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

4 Οκτωβρίου – Είκοσι έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πλημμύρες και κατολισθήσεις σε διάφορους οικισμούς στην κεντρική και νότια Βοσνία. Το χωριό Ντόνια Γιαμπλάνιτσα κατακλύστηκε σχεδόν πλήρως από πέτρες και συντρίμμια από λατομείο σε λόφο πάνω από το χωριό μετά από έντονες βροχοπτώσεις.

11 Οκτωβρίου – Η Ιταλία άνοιξε επίσημα τα κέντρα προσωρινής φιλοξενίας μεταναστών που βρίσκονται στην Αλβανία.

14 Οκτωβρίου – Σύνοδος κορυφής για τη 10η επέτειο της Διαδικασίας του Βερολίνου, όπου η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κοσσυφοπέδιο, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία υπέγραψαν νέο σχέδιο για μια κοινή περιφερειακή αγορά, καθώς και νέα συμφωνία κινητικότητας για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

15 Οκτωβρίου – Η Αλβανία ανοίγει την πρώτη ομάδα ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ σε διακυβερνητική διάσκεψη στο Λουξεμβούργο.

15 Οκτωβρίου – Ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες συναντώνται στη Νέα Υόρκη. Συμφώνησαν να συνεχίσουν τις ανεπίσημες επαφές σε διευρυμένη μορφή με τη συμμετοχή των εγγυητριών χωρών στην Κύπρο – της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

20 Οκτωβρίου – Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς συνομίλησε τηλεφωνικά με τον αρχηγό του ρωσικού κράτους Βλαντίμιρ Πούτιν για πρώτη φορά μετά από δυόμισι χρόνια με αφορμή την 80ή επέτειο της απελευθέρωσης του Βελιγραδίου από τη φασιστική κατοχή κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

20 Οκτωβρίου – Ο Τούρκος ισλαμιστής ιεροκήρυκας Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο η τουρκική κυβέρνηση κατηγορεί ότι οργάνωσε την απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016, πεθαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ηλικία 83 ετών.

27 Οκτωβρίου – Διεξάγονται νέες πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Βουλγαρία, οι δεύτερες το 2024 οι έβδομες σε τρία χρόνια. Το GERB του Μπόικο Μπορίσοφ έρχεται ξανά πρώτο, χωρίς να μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση.  

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

1 Νοεμβρίου – Ένα τσιμεντένιο στέγαστρο κατέρρευσε στο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. 14 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους επί τόπου και τρεις τραυματίστηκαν σοβαρά, ένας εκ των οποίων πέθανε αργότερα. Η τραγωδία προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις με αίτημα να αποδοθούν ευθύνες στους υπεύθυνους, να παραιτηθούν ο πρωθυπουργός Μίλος Βούτσεβιτς και ο δήμαρχος του Νόβι Σαντ Μίλαν Τζούριτς και να δοθούν στη δημοσιότητα όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με την επισκευή του σταθμού.

19 Νοεμβρίου – Η πρώην υπουργός Άμυνας της Βόρειας Μακεδονίας Ραντμίλα Σεκερίνσκα διορίζεται αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.

24 Νοεμβρίου – Πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία, τον οποίο κέρδισε ανέλπιστα ο ανεξάρτητος ακροδεξιός υποψήφιος Καλίν Γκεοργκέσκου, άγνωστος στο ευρύ κοινό. Η ηγέτιδα της κεντροδεξιάς Ένωσης για τη Σωτηρία της Ρουμανίας, Έλενα Λασκόνι, ήρθε δεύτερη.

29 Νοεμβρίου – Μια έκρηξη κοντά στο Ζούμπιν Ποτόκ στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο προκάλεσε ζημιές στη διώρυγα Ibar-Lepenac, η οποία τροφοδοτεί με νερό το βόρειο Κοσσυφοπέδιο, την Πρίστινα και τις γύρω πόλεις, καθώς και στα συστήματα ψύξης των θερμοηλεκτρικών σταθμών που παράγουν σχεδόν όλη την ηλεκτρική ενέργεια της χώρας. Η Πρίστινα χαρακτήρισε την έκρηξη ως «τρομοκρατική επίθεση».

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

1 Δεκεμβρίου – Κοινοβουλευτικές εκλογές στη Ρουμανία. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα κερδίζει τις περισσότερες ψήφους και η εθνικιστική Συμμαχία για την Ένωση των Ρουμάνων έρχεται δεύτερη. Δύο άλλα υπερεθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα κερδίζουν για πρώτη φορά έδρες στο Κοινοβούλιο. Συνολικά, επτά κόμματα εισήλθαν στο νέο νομοθετικό σώμα και περίπου το ένα τρίτο των εδρών καταλαμβάνεται από εθνικιστικούς σχηματισμούς.

6 Δεκεμβρίου – Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας ακυρώνει τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών και αποφασίζει ότι η όλη διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει εκ νέου. Οι νέες προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν το νωρίτερο τον Μάρτιο του επόμενου έτους και ο πρόεδρος Κλάους Γιοχάνις ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του μέχρι να εκλεγεί νέος αρχηγός κράτους, αν και η θητεία του λήγει στις 21 Δεκεμβρίου.

12 Δεκεμβρίου – Το Συμβούλιο της ΕΕ αποφασίζει την κατάργηση των ελέγχων στα χερσαία σύνορα Σένγκεν της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.

12 Δεκεμβρίου – Σερβικό δικαστήριο καταδικάζει σε κάθειρξη 20 ετών όσους κατηγορούνται για τη μαζική δολοφονία που έγινε το 2023 στην κεντρική Σερβία, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους 9 άτομα.

23 Δεκεμβρίου – Το ρουμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε μια νέα φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση στην οποία συμμετέχουν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα και η Δημοκρατική Ένωση των Ούγγρων της Ρουμανίας. Επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου είναι ο ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών Μαρσέλ Τσιολάκου.