«Η αύξηση του ενεργειακού κόστους αντιστοιχεί ουσιαστικά σε μεταφορά πόρων προς τις χώρες παραγωγής ενέργειας, επιβαρύνοντας αντίστοιχα τις χώρες εισαγωγής» σχολίασε ο ίδιος.

Στην παρουσίαση αναλύθηκαν οι βασικές τάσεις που θα διαμορφώσουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τα νέα σενάρια, η τρέχουσα διεθνής κρίση αναμένεται να επηρεάσει την οικονομία της Ελλάδας, κυρίως μέσω του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών, καθώς το έλλειμμα εισαγωγών–εξαγωγών προβλέπεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα λόγω των αυξημένων διεθνών τιμών ενέργειας.

Ωστόσο παρά τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις, ο κ. Λεκκός ισχυρίστηκε πως θα υπάρξουν σημαντικές ευκαιρίες για την ελληνική οικονομία. Μετά από 15 χρόνια ύφεσης, η ταχεία ανάκαμψη της δραστηριότητας έχει οδηγήσει σε έλλειψη παραγωγικού δυναμικού, δημιουργώντας ισχυρά κίνητρα για νέες επενδύσεις. Η αγορά ακινήτων τον τελευταίο καιρό έχει καταγράψει έντονη άνοδο λόγω μεγάλης έλλειψης κατοικιών, την ίδια στιγμή οι επιχειρηματικές επενδύσεις εμφανίζουν σαφή επιτάχυνση. «Αργά αλλά σταθερά, έχει σημειωθεί μια  πραγματική ανάκαμψη των επενδύσεων. Οι επιχειρήσεις, όντως συνειδητοποιούν ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει, την ίδια στιγμή ο δεύτερος παράγοντας ανάπτυξης θα έρθει από την κατανάλωση, την οποία δεν πρέπει να τη δαιμονοποιούμε» σχολίασε ο κ. Λεκκός για να συμπληρώσει στη συνέχεια «εάν τελειώσει και αυτή η ιστορία με τον πληθωρισμό εξαιτίας της ενέργειας, το επόμενο βήμα είναι να δούμε και μια επιτάχυνση στην κατανάλωση. Συνεπώς και οι επενδύσεις και η κατανάλωση μπορούν τα επόμενα τρία, τέσσερα χρόνια τουλάχιστον, να συμβάλουν πολύ θετικά στο κομμάτι της ανάπτυξης».

Ο κ. Λεκκός ανέφερε πως η κερδοφορία των ελληνικών επιχειρήσεων έχει βελτιωθεί σημαντικά. «Το 2020 εξαιτίας του κορωνοϊού η κερδοφορία είχε πέσει στα 20 δισεκατομμύρια. Στα τέλη του 2025 ανέκαμψε. Συνεπώς, αυτή τη στιγμή το να επενδύσει κάποιος στην πραγματική οικονομία, όχι στο χρηματιστήριο, αλλά στην πραγματική οικονομία, σε επιχειρήσεις, είτε υφιστάμενες είτε νέες, είναι εξαιρετικά αποδοτικό και κερδοφόρο» επισήμανε ο ίδιος.

Στη συνέχεια ο επικεφαλής Οικονομικής Ανάλυσης και Επενδυτικής Στρατηγικής του Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς αναφέρθηκε και στο ρόλο των επενδυτικών πόρων, ο οποίος σύμφωνα με τον ίδιο παραμένει ιδιαίτερα σημαντικός. «Οι εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης θα συνεχιστούν έως και το 2029, ενώ τα δημοσιονομικά πλεονάσματα επιτρέπουν τη δημιουργία αποθεματικού ύψους 8,5 δισ. ευρώ, που θα λειτουργήσει ως πρόσθετο εργαλείο χρηματοδότησης της ανάπτυξης. Οι τράπεζες επιταχύνουν σταδιακά τις νέες εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις, ενώ οι ξένες άμεσες επενδύσεις σημειώνουν ισχυρή άνοδο» τόνισε ο ίδιος.

Ολοκληρώνοντας ο κ. Λεκκός ανέφερε πως η συνολική εικόνα για την ελληνική οικονομία δείχνει ότι, παρά τις βραχυπρόθεσμες προκλήσεις, η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο σταθερής και βιώσιμης αναπτυξιακής δυναμικής, με σημαντικά περιθώρια ενίσχυσης της παραγωγικότητας, των επενδύσεων και της κερδοφορίας. «Η  ελληνική οικονομία, αργά αλλά σταθερά και πιθανότατα χωρίς να το συνειδητοποιούμε, αλλάζει αυτό που λέμε παραγωγικό υπόδειγμα. Σιγά σιγά αρχίζουμε και πλησιάζουμε τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους» κατέληξε ο ίδιος.

«Τα καταναλωτικά δάνεια, τα επισκευαστικά δάνεια και οι κάρτες μέχρι 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις είναι ασφαλώς ένα θέμα που αφορά πολλές χιλιάδες συμπολίτες μας και πολλά νοικοκυριά.

Η κυβέρνηση, το υπουργείο Ανάπτυξης, εφαρμόζοντας ευρωπαϊκές οδηγίες, αλλά και προχωρώντας πολλά βήματα παρακάτω, έχει ετοιμάσει την σχετική νομοθετική πρωτοβουλία. Μεταξύ άλλων, νομοθετούμε ότι θα υπάρχει ένα ανώτατο όριο, ένα πλαφόν μεταξύ 30% και 50% του αρχικού κεφαλαίου του δανείου, για να μην πιέζονται ακόμα περισσότερο και δυσανάλογα οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν πάρει το δάνειο. Το εύρος του πλαφόν σε αυτή την ρύθμιση δεν προβλέπεται από τις ευρωπαϊκές οδηγίες, αλλά αποτελεί απόφαση της κυβέρνησής μας.

Προφανώς, όλα αυτά έχουν ενοχλήσει την ηγεσία και της αξιωματικής αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ, η οποία λέει ψέματα πάνω στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο, γιατί θέλει να χτίσει ένα αφήγημα ότι η Νέα Δημοκρατία είναι δήθεν η παράταξη των λίγων, των πλουσίων, ενώ οι Έλληνες γνωρίζουν ότι με πράξεις και σε αυτόν τον τομέα αποδεικνύουμε ότι νοιαζόμαστε για όλους τους πολίτες.

Ας αφήσει λοιπόν το ΠΑΣΟΚ τα ψέματα και όταν έρθει η ώρα στη Βουλή να ψηφίσει το νομοσχέδιο προστασίας των καταναλωτών μαζί με τη Νέα Δημοκρατία».

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των επαφών με τις περιφερειακές οργανώσεις της παράταξης, αναδεικνύοντας τη σημασία της ενεργής παρουσίας τους και του διαλόγου με τις τοπικές κοινωνίες.

Νωρίτερα, ο Γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας επισκέφθηκε το Μουσείο Τυπογραφίας, τοπικές επιχειρήσεις, το Επιμελητήριο Χανίων και τον Αντιπεριφερειάρχη Χανίων, Νίκο Καλογέρη. Οι επαφές αυτές ανέδειξαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των Χανίων, όπου ο πολιτισμός, η επιχειρηματικότητα και η τοπική παραγωγή συνθέτουν μια ξεχωριστή ταυτότητα για ολόκληρη την Κρήτη.

Τέλος, σε δηλώσεις του προς τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο κ. Σκρέκας ανέφερε: «Τα Χανιά είναι τόπος, ο οποίος έχει δυναμική, παράγει και στηρίζει συνολικά την ελληνική οικονομία, δίνοντας παλμό στην ανάπτυξη της χώρας. Για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η περιφέρεια της Ελλάδας και ιδιαίτερα το νησί της Κρήτης είναι υψίστης προτεραιότητας. Γι’ αυτό και έχουμε εφαρμόσει μια σειρά μέτρων και δράσεων στήριξης της περιφέρειας, καθώς πιστεύουμε ακράδαντα ότι η ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας περνάει μέσα από την ανάπτυξη της περιφέρειας. Γιατί η καρδιά της Ελλάδας χτυπάει στην περιφέρεια της χώρας».

Συγκεκριμένα, η πράξη, συνολικής δημόσιας δαπάνης 2 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνει συνδυαστικές παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο με τέσσερις τύπους οδοστρωσίας, την κατασκευή και αποκατάσταση λιθόκτιστων τοιχίων αντιστήριξης (αργολιθοδομές), καθώς και στοχευμένες αναπλάσεις σε σημεία ιδιαίτερου κοινωνικού και ιστορικού ενδιαφέροντος, οι οποίες θα επιφέρουν ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων και των επισκεπτών.

Ο προβλεπόμενος ανασχεδιασμός των διαδρομών και των κοινόχρηστων χώρων δημιουργεί συνθήκες ασφαλούς και άνετης μετακίνησης, μειώνει τα σημεία επικινδυνότητας και εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση για όλους, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία, ενώ επιτυγχάνεται περιβαλλοντική αναβάθμιση με τη χρήση φυσικών υλικών και την ενίσχυση του πρασίνου μέσω νέων φυτεύσεων.

Σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής με κεντρικό θέμα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, παρουσία των πρώην Ιταλών πρωθυπουργών Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επεσήμανε τέσσερις βασικές προτεραιότητες:

Πρώτον, την εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, για την οποία απαιτείται η άρση εσωτερικών και γραφειοκρατικών εμποδίων.

Δεύτερον, την αναβάθμιση των εταιρειών, για την οποία απαιτείται μια «δυναμική κεφαλαιαγορά» που θα υποστηρίξει τις μικρομεσαίες και νεοσύστατες επιχειρήσεις να επενδύσουν στην καινοτομία, αλλά και τις μεγάλες εταιρείες για να ανταγωνιστούν την παγκόσμια αγορά.

Τρίτον, την προστασία των ευρωπαϊκών εταιρειών από τον αθέμιτο ανταγωνισμό και τον οικονομικό καταναγκασμό – στο νέο γεωοικονομικό πλαίσιο – και την υποστήριξή τους να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό κόστος.

Τέταρτον, καλύτερες και περισσότερες επενδύσεις – δημόσιες και ιδιωτικές. Όπως είπε ο Α. Κόστα, το θέμα των δημόσιων επενδύσεων θα συζητηθεί αργότερα φέτος, γύρω από τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ «σήμερα η προτεραιότητά μας είναι να απελευθερώσουμε τις ιδιωτικές επενδύσεις, να κινητοποιήσουμε τις αποταμιεύσεις μας για να επενδύσουμε στις εταιρείες μας και να δημιουργήσουμε ένα πιο δυναμικό και ζωντανό οικοσύστημα επενδύσεων».

Η έκθεση για την Παγκόσμια Οικονομική Κατάσταση και τις Προοπτικές ανέφερε ότι ενώ η απότομη αύξηση των δασμών των ΗΠΑ το 2025 δημιούργησε νέες εμπορικές εντάσεις, η απουσία ευρύτερης κλιμάκωσης βοήθησε στον περιορισμό των διαταραχών στο διεθνές εμπόριο.

«Παρά το δασμολογικό σοκ, η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα αποδείχθηκε ανθεκτική, υποστηριζόμενη από τις εμπροσθοβαρείς αποστολές, τη συσσώρευση αποθεμάτων και την ισχυρή καταναλωτική δαπάνη εν μέσω νομισματικής χαλάρωσης και γενικά σταθερών αγορών εργασίας», σύμφωνα με την έκθεση του Υπουργείου Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ.

«Η συνεχιζόμενη στήριξη της μακροοικονομικής πολιτικής αναμένεται να μετριάσει τον αντίκτυπο των υψηλότερων δασμών, αλλά η ανάπτυξη του εμπορίου και της συνολικής δραστηριότητας είναι πιθανό να μετριαστούν βραχυπρόθεσμα», ανέφερε.

Ενισχύθηκε η οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ

Η έκθεση αναφέρει ότι η οικονομική ανάπτυξη στις Ηνωμένες Πολιτείες επιβραδύνθηκε στο 1,9% το 2025 – από 2,8% το 2024 – και προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,0% το 2026 και στο 2,2% το 2027, υποβοηθούμενη από επεκτατικές δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές.

Ανέφερε ότι ο πληθωρισμός πιθανότατα θα παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% το 2026, «αν και θα πρέπει σταδιακά να μετριαστεί καθώς οι δασμολογικές επιπτώσεις θα μειωθούν και το κόστος στέγασης θα σταθεροποιηθεί».

Στην Κίνα, η οικονομία προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 4,6% το 2026 και 4,5% το 2027, μειωμένη από την εκτιμώμενη ανάπτυξη 4,9% το 2025.

«Η προσωρινή χαλάρωση των εμπορικών εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες – συμπεριλαμβανομένων των στοχευμένων μειώσεων των δασμών και μιας μονοετούς εμπορικής εκεχειρίας – έχει συμβάλει στη σταθεροποίηση της εμπιστοσύνης, ενώ η πολιτική στήριξη αναμένεται να στηρίξει την εγχώρια ζήτηση», αναφέρει η έκθεση.

Η ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση προβλεπόταν στο 1,3% το 2026 και στο 1,6% το 2027 – σε σύγκριση με 1,5% το 2025 – λόγω της ανθεκτικότητας των καταναλωτικών δαπανών. Ωστόσο, οι υψηλότεροι δασμοί των ΗΠΑ και η γεωπολιτική αβεβαιότητα είναι πιθανό να επηρεάσουν τις εξαγωγές, αναφέρει η έκθεση.

Ανέφερε ότι η ανάπτυξη στη Νότια Ασία οφείλεται σε μέτρια έως 5,6% το 2026, από 5,9% το 2025. Προβλεπόταν να επιστρέψει στο 5,9% το 2027.

«Η ανάπτυξη στην Ινδία εκτιμάται στο 7,4% για το 2025 και προβλέπεται στο 6,6% για το 2026 και στο 6,7% για το 2027, υποστηριζόμενη από την ανθεκτικότητα της κατανάλωσης και τις ισχυρές δημόσιες επενδύσεις, οι οποίες θα πρέπει να αντισταθμίσουν σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές επιπτώσεις των υψηλότερων δασμών των Ηνωμένων Πολιτειών», αναφέρει η έκθεση.

Ο κ. Στουρνάρας, μιλώντας στην παρουσίαση του βιβλίου του διευθύνοντος συμβούλου της Lamda Οδυσσέα Αθανάσίου με τίτλο «Γιατί αυτοί πέτυχαν», το οποίο μάλιστα προλογίζει, τόνισε ότι αυτό που θα καθορίσει την επόμενη φάση της ελληνικής οικονομίας είναι η αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων και η αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων από την Ευρώπη. Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να αντιμετωπιστούν ως στρατηγικό στοίχημα.

Επιτεύγματα της ελληνικής οικονομίας

Ο ίδιος αφού αναφέρθηκε στα επιτεύγματα της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, υπογραμμίζοντας μάλιστα ότι η τρέχουσα δυναμική της οικονομίας δεν οφείλεται σε προσωρινά μέτρα τόνωσης, αλλά σε στέρεες βάσεις, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά όπως το υψηλό ιδιωτικό χρέος, το χαμηλό κεφαλαιακό απόθεμα, οι δημογραφικές πιέσεις, η περιορισμένη συμμετοχή των γυναικών και των νέων στην αγορά εργασίας και η αργή απονομή της δικαιοσύνης. Παράλληλα, το υψηλό κόστος της στέγασης επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα νοικοκυριά.

Επιπροσθέτως όπως είπε παρόλο που οι επενδύσεις στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί από το 2019, διατηρείται όμως το επενδυτικό κενό σε σχέση με την Ευρώπη.

«Κρίσιμος παράγοντας για την περαιτέρω σύγκλιση της ελληνικής οικονομίας με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι η ενίσχυση των επενδύσεων, ιδιαίτερα σε τομείς που αυξάνουν την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών. Η συνύπαρξη δημοσιονομικής σταθερότητας, αναβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας και ενισχυμένων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό περιβάλλον για τέτοιες στρατηγικές τοποθετήσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Στουρνάρας. Επιπροσθέτως η αξιοπιστία της χώρας θα ενισχυθεί από κινήσεις όπως η ταχύτερη μείωση του Δημοσίου Χρέους και η πλήρης συμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε.

Αναφερόμενος στο βιβλίο ο κ. Στουρνάρας επεσήμανε ότι «δεν μας προσφέρει μια λίστα “μέτρων πολιτικής”. Προσφέρει κάτι πιο δύσκολο και ίσως πιο χρήσιμο: ένα πλαίσιο σκέψης. Μας δείχνει ότι η ανάπτυξη είναι αποτέλεσμα της Γεωγραφίας και της Ιστορίας, αλλά και των επιλογών της ηγεσίας, της ποιότητας των θεσμών, της επένδυσης σε παιδεία, τεχνολογία, υποδομές, και, πάνω απ’ όλα, της κουλτούρας που όλα αυτά τα θεωρεί απαραίτητα».

«Είμαι χαρούμενος που γιορτάζουμε σήμερα τον πολιούχο της πόλης, τον Άγιο Ανδρέα, εδώ στην Πάτρα και εύχομαι χρόνια πολλά σε όλους τους εορτάζοντες».

Όμως, όπως σημείωσε, «η Πάτρα πλήττεται από την έλλειψη σχεδίου περιφερειακής ανάπτυξης, αφού κρίσιμες υποδομές δυστυχώς καθυστερούν και ποιοτικές θέσεις εργασίας λείπουν, με αποτέλεσμα η νέα γενιά να επιλέγει την εσωτερική ή εξωτερική μετανάστευση».

Παράλληλα, ο Νίκος Ανδρουλάκης επισήμανε ότι «η έλλειψη σχεδίου περιφερειακής ανάπτυξης πλήττει και όλη την ελληνική ύπαιθρο και αυτό φαίνεται στον πρωτογενή τομέα» προσθέτοντας: «Μας παρουσίασαν ως επιτυχία την καθυστέρηση πληρωμών στις 27 Νοεμβρίου και εντέλει πρώτη φορά μετά από την πρώτη εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι πήραν το 40% από το 70% των βασικών ενισχύσεων».

Σημεία της ομιλίας του κ. Στουρνάρα:

• Το 2023 η ελληνική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται με ικανοποιητικό αν και επιβραδυνόμενο ρυθμό, αλλά σημαντικά υψηλότερο από τον αντίστοιχο της ζώνης του ευρώ.
• Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2%, χάρη κυρίως στην ιδιωτική κατανάλωση, στις εξαγωγές και στις επενδύσεις.
• Τα βασικά επιτόκια αυξήθηκαν έξι φορές το 2023, φθάνοντας τον Σεπτέμβρη στο 4%
• Ο πυρήνας του πληθωρισμού ακολούθησε αυξητική πορεία και έφθασε το 5,3% το 2023, παρά το γεγονός ότι από τα μέσα τους έτους παρατηρείται σταδιακή αποκλίμακωσή του
• Οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη μείωση σε σχέση με των υπόλοιπων κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης
• Το spread του ελληνικού 10ετούς ομολόγου έναντι γερμανικού μειώθηκε σημαντικά το 2023. Αρκετά χαμηυλότερα του ιταλικού
• Με ρυθμό 2,3% θα «τρέξει» η οικονομία το 2024

   Αναλυτικότερα, η μελέτη καταγράφει τη μεγάλη ανάπτυξη που έχει σημειώσει ο κλάδος των κατασκευών, με αύξηση του αντικειμένου κατά 84% από το 2017 μέχρι σήμερα. Παράλληλα, υπογραμμίζει τις μεγάλες προσδοκίες για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου τα επόμενα χρόνια με ώθηση από τους υψηλούς εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Όπως εκτιμά το ΙΟΒΕ, τα έργα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) και οι πόροι του ΕΣΠΑ 2021 – 2027 σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις (περιλαμβάνοντας τις επενδύσεις σε κατοικίες) θα κινητοποιήσουν κατά την περίοδο 2024 – 2026 συνολικά πόρους άνω των 52 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανόμενης και της τραπεζικής χρηματοδότησης. Έτσι οι επενδύσεις σε Κατασκευές -κυρίως στις υποδομές- εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν σημαντικά το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2024 – 2026.

   Κ. Μακέδος: Η ανάπτυξη της οικονομίας προσφέρει μια νέα ευκαιρία για τον τεχνικό κόσμο

   Ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ, Κωνσταντίνος Μακέδος, κατά τη διάρκεια της τοποθέτησής του στην εκδήλωση παρουσίασης της μελέτης σημείωσε ότι «η ανάπτυξη της οικονομίας προσφέρει μια νέα ευκαιρία για τον τεχνικό κόσμο. Μια ευκαιρία που αποτελεί και ευθύνη καθώς, όλοι οφείλουμε να αντεπεξέλθουμε στην υλοποίηση των έργων που σχεδιάζονται και υλοποιούνται, ώστε να δημιουργήσουμε ένα βιώσιμο αναπτυξιακό και επενδυτικό περιβάλλον. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Τεχνικός Κόσμος, πέραν από τις όποιες προκλήσεις, γνωρίζει πώς να χαρτογραφήσει το τοπίο που διαμορφώνεται και να εντοπίσει τις ευκαιρίες και μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στη νέα πραγματικότητα. Είναι στο χέρι μας, να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία του μέλλοντος και να την συγχρονίσουμε με τη γνώση και την εμπειρία του παρελθόντος, προκειμένου να τοποθετήσουμε τον τεχνικό κόσμο και τη χώρα μας σε μία πορεία ανθεκτικότητας και προόδου. Να γίνουμε, για μία ακόμα φορά, πολλαπλασιαστές της ανάπτυξης και της ευημερίας, με βιώσιμους όρους».

   Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Βέττας, αναφέρθηκε στη σημασία που έχει η συστηματική ανάκαμψη των κατασκευών στο συνολικό αναπτυξιακό μείγμα της ελληνικής οικονομίας και στην ευκαιρία που δίνεται, μέσω της νέας μελέτης, να καταγραφούν οι τάσεις αλλά κυρίως οι όροι, χρηματοδοτικά και σε επίπεδο παραγωγικού δυναμικού, ώστε οι θετικές προοπτικές να ευοδωθούν.

   Το αποτύπωμα του κατασκευαστικού κλάδου-Σε 12,8 δισ. ευρώ η αξία παραγωγής του κλάδου κατασκευών

   Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η αξία παραγωγής του κλάδου των Κατασκευών εκτιμάται ότι έφτασε το 2023 τα 12,8 δισ. ευρώ, επίπεδο υψηλότερο κατά 84% συγκριτικά με το 2017. Στον κλάδο απασχολούνταν συνολικά 197 χιλ. εργαζόμενοι το 2022, αριθμός που παρουσιάζει σχετική στασιμότητα, με τάση ελαφριάς ανόδου τα τελευταία χρόνια. Στις δραστηριότητες Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών απασχολούνταν 74 χιλ. άτομα το 2022, χωρίς αξιοσημείωτη μεταβολή από το 2017.

   Οι επενδύσεις σε κατασκευές αντιπροσώπευαν το 4,8% του ΑΕΠ το 2022, έναντι 14,7% το 2007, ενώ η απόκλιση για το 2022 σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27 υπερβαίνει τις 6 ποσοστιαίες μονάδες.

   Στα στοιχεία των επιμέρους βραχυπρόθεσμων δεικτών αποτυπώνεται η ισχυρή ανάκαμψη του τομέα τα τελευταία χρόνια, με αξιοσημείωτη άνοδο της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας, αν και από πολύ χαμηλή βάση, αύξηση του κύκλου εργασιών και ενίσχυση των θετικών επιχειρηματικών προσδοκιών. Ωστόσο, αναδεικνύεται επίσης, η σημαντική αύξηση του κόστους κατασκευής και των τιμών των ακινήτων και η συγκρατημένη άνοδος της στεγαστικής πίστης, με παράλληλη αύξηση του σχετικού κόστους δανεισμού.

   Ιδιαίτερα ενισχυμένη την τελευταία διετία είναι και η αγορά κατασκευής δημόσιων έργων, με αύξηση τόσο του πλήθους των δημοπρασιών όσο και του συνολικού προϋπολογισμού των δημόσιων έργων και αποκλιμάκωση του μέσου ποσοστού εκπτώσεων.

   Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου ανήλθε το 2023 (στοιχεία μέχρι το εννεάμηνο του έτους) σε 15,35 δισ. ευρώ, σημαντικά αυξημένο κατά 63% έναντι του προηγούμενου έτους και περίπου τριπλάσιο συγκριτικά με τον μέσο όρο της περιόδου 2018-2020.

   Ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης

   Με βάση την ανάλυση των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) εκτιμάται ότι σε έργα που έχουν άμεση σχέση με τις Κατασκευές θα κατευθυνθούν επιχορηγήσεις ύψους 9,9 δισ. ευρώ, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους 12,8 δισ. ευρώ. Τα κατασκευαστικά έργα που στηρίζονται με επιχορηγήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) αφορούν κυρίως τους πυλώνες της Πράσινης Μετάβασης (6,3 δισ. ευρώ) και των Ιδιωτικών Επενδύσεων (2,7 δισ. ευρώ).

   Μαζί με τους πόρους από τα δάνεια του ΤΑΑ (και τους κινητοποιούμενους από τα δάνεια πόρους χρηματοδότησης) εκτιμάται ότι για έργα με άμεση σχέση με τις Κατασκευές θα κινητοποιηθούν την περίοδο 2022-2026 συνολικά 23,9 δισ. ευρώ (12,8 δισ. ευρώ από τις επιχορηγήσεις και 11,1 δισ. ευρώ από τα δάνεια).

   Συνεπώς, οι επενδύσεις σε Κατασκευές εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν σημαντικά το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2023-2026. Μεσοπρόθεσμα εκτιμώνται επιπρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές και κατοικίες ετησίως ύψους έως 3,0% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο (συγκριτικά με το 2022) -με το ποσοστό των επενδύσεων σε κατασκευαστικά έργα να φτάνει μέχρι το 8,6% του ΑΕΠ το 2025 από 4,8% το 2022.

   Εκτιμάται επίσης ότι η αξία παραγωγής των κατασκευαστικών έργων υποδομών και κατοικιών θα ακολουθήσει ισχυρή ανοδική πορεία την περίοδο 2024-2026, ξεπερνώντας τα 18 δισ. ευρώ το 2025, από 10,3 δισ. ευρώ το 2022.

   Εκτίμηση αναγκών χρηματοδότησης

   Η χρηματοδότηση του κλάδου των Κατασκευών από τα εγχώρια Νομισματικά Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα δεν σημείωσε σημαντική μεταβολή τα έτη 2020 και 2021, καθώς τα νέα δάνεια ανήλθαν σε 273 και 289 εκατ. ευρώ αντιστοίχως. Μεγάλη αύξηση σημειώθηκε το 2022, όταν τα νέα δάνεια ανήλθαν σε 602 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το 2023, παρά την περαιτέρω άνοδο της κατασκευαστικής δραστηριότητας, η χρηματοδότηση των Κατασκευών υποχώρησε στα 280 εκατ. ευρώ. Η σημαντική άνοδος του κόστους δανεισμού το 2023 ήταν ένας από τους παράγοντες που ενδεχομένως επηρέασαν τις ροές χρηματοδότησης. Την περίοδο 2020-2023, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου έλαβαν κατά μέσο όρο το 72% των νέων δανείων και οι μεγάλες το υπόλοιπο 28%.

   Όπως τονίζεται στη μελέτη του ΙΟΒΕ, η ανάπτυξη των δημόσιων και ιδιωτικών κατασκευαστικών έργων, η συμμετοχή σε δημόσια έργα και ο εκσυγχρονισμός του παραγωγικού δυναμικού του κλάδου θα απαιτήσουν αυξημένους πόρους χρηματοδότησης από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τόσο σε κεφάλαια κίνησης όσο και σε μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δανειακά κεφάλαια.

   Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, ο συνολικός τραπεζικός δανεισμός των επιχειρήσεων του τομέα την περίοδο 2023-2026 θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 972 εκατ. έως 1,77 δισ. ευρώ.

   Οι προκλήσεις για τις Κατασκευές

   Η ανεπάρκεια εργατικού δυναμικού προβάλλει ως το βασικό εμπόδιο ανάπτυξης των Κατασκευών το 2023, ενώ και οι δυσκολίες χρηματοδότησης αξιολογούνται επίσης αρνητικά ως προς την επίπτωσή τους στην κατασκευαστική δραστηριότητα.

   Η έλλειψη εργατικού δυναμικού συνεπάγεται καθυστερήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση του προϋπολογισμού και μη τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων των έργων. Σύμφωνα με τη μελέτη, το σύνολο των εργαζόμενων στις Κατασκευές θα πρέπει να αυξηθεί την περίοδο 2024-2026 σε περίπου 250 χιλ. εργαζόμενους, επίπεδο που είναι κατά 51 έως 55 χιλ. εργαζόμενους υψηλότερο σε σύγκριση με το σύνολο της απασχόλησης στις Κατασκευές το 2022 (197 χιλ. εργαζόμενοι).

   Επιπλέον, η προοπτική περαιτέρω ανάπτυξης των κατασκευαστικών έργων τα επόμενα χρόνια δημιουργεί ανάγκες πρόσθετης χρηματοδότησης, περιλαμβανομένων των εγγυήσεων για τη συμμετοχή και την καλή εκτέλεση των έργων και απαιτεί μείωση των καθυστερήσεων πληρωμών των κατασκευαστικών επιχειρήσεων. Οι δυσκολίες στη χρηματοδότηση και το χρηματοδοτικό κενό μπορεί να περιοριστούν με τη χρήση διάφορων χρηματοδοτικών εργαλείων (π.χ. εγγυητικά κεφάλαια, επιδότηση επιτοκίου κ.ά.).

   Στη μελέτη του ΙΟΒΕ επισημαίνεται επίσης η ανάγκη συστηματικής λειτουργίας του μηχανισμού καθορισμού των συντελεστών αναθεώρησης των τιμών που θα καλύπτει όλο το φάσμα των επιμέρους στοιχείων κόστους, ώστε να περιορίζεται η αβεβαιότητα για τους συμμετέχοντες σε διαγωνισμούς δημοσίων έργων και τα σχετικά προβλήματα που μπορεί να ανακύψουν στη διάρκεια υλοποίησης των έργων. Σε αυτό θα συμβάλλει η ανάπτυξη, λειτουργία και διαχείριση του Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών και του Ηλεκτρονικού Συστήματος Προσδιορισμού Κόστους Συντελεστών Παραγωγής Τεχνικών Έργων.

   Τα χαμηλά ποσοστά ψηφιοποίησης αλλά και η υστέρηση επενδύσεων από τις κατασκευαστικές επιχειρήσεις, αποτελούν δύο μείζονες προκλήσεις για την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, ενώ και η διαχείριση των θεμάτων περιβάλλοντος, κοινωνίας και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG) είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των κατασκευαστικών επιχειρήσεων σε επενδυτικά και χρηματοδοτικά κεφάλαια.

   Τέλος, στη μελέτη τονίζεται η ανάγκη σύνταξης Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού Υποδομών και Κατασκευών, στον οποίο θα τίθενται προτεραιότητες, θα καθορίζονται οι προγραμματισμένες και προβλεπόμενες επενδύσεις σε μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές υποδομές, θα εξειδικεύονται οι πόροι χρηματοδότησης για κρίσιμα έργα υποδομής, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησής τους, και θα προσδιορίζονται οι ανάγκες εργατικού δυναμικού και ανάπτυξης δεξιοτήτων για την υλοποίησή τους.