Η αποβιομηχάνιση από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, η πτώση της συνδικαλιστικής πυκνότητας και η έκρηξη της κρίσης ακρίβειας άφησαν την παλιά εκλογική τους βάση εκτεθειμένη, ενώ οι ηγεσίες επέλεξαν να μετακινηθούν προς το κέντρο σε μια «ανώδυνη» διαχείριση κρίσεων.

Η Δανία είναι το πιο πρόσφατο καμπανάκι για την ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά. Οι Σοσιαλδημοκράτες της πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν κατέγραψαν τα χειρότερα αποτελέσματά τους από το 1903, παρότι αναδείχθηκαν πρώτο κόμμα, με τους εργαζόμενους που πλήττονται από το κόστος ζωής να στρέφονται στο ακροδεξιό Danish People’s Party και τους αριστερούς ψηφοφόρους να μετακινούνται προς την Green Left, απορρίπτοντας τη σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό και τη συγκυβέρνηση με την Κεντροδεξιά.

Στην ανάλυσή του, ο γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Τζιάκομο Φιλιμπέκ, αποδίδει την πτώση σε οργή για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίστηκε την κρίση ακρίβειας, επιδεινωμένη από τον πόλεμο στο Ιράν που εκτίναξε τις τιμές της ενέργειας, ενώ τοπικά στελέχη κατηγορούν την ηγεσία ότι «εγκατέλειψε τις κόκκινες αξίες».

Η ταυτότητα της Κεντροαριστεράς σε κρίση

Η κρίση δεν περιορίζεται στη Σκανδιναβία: στη Γερμανία, το SPD έχασε μετά από 35 χρόνια τον έλεγχο του βιομηχανικού κρατιδίου Ρηνανίας-Παλατινάτου, ενώ στη Βάδη-Βυρτεμβέργη περιορίστηκε σε μόλις 5,5%, με την εκστρατεία να κυριαρχείται από τη στασιμότητα της οικονομίας.

Στη Γαλλία, οι Σοσιαλιστές μπορεί να κρατούν συμβολικά προπύργια όπως το Παρίσι και τη Μασσαλία, αλλά σε εθνικό επίπεδο έχουν συρρικνωθεί σε 65 έδρες στη Βουλή, αφού αναγκάστηκαν ακόμη και να πουλήσουν τα ιστορικά κεντρικά τους για να αποπληρώσουν χρέη.

Πολιτικοί αναλυτές μιλούν για μια Κεντροαριστερά που «δεν ξέρει πλέον πού ανήκει», έχοντας υιοθετήσει προγράμματα σχεδόν δυσδιάκριτα από εκείνα της Κεντροδεξιάς, σε μια απόπειρα «να ικανοποιήσει τους πάντες» που τελικά δεν πείθει κανέναν.

Ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, κυβερνώντας σε συνασπισμό με Πράσινους και Φιλελεύθερους, κατηγορείται ότι έπεσε στην «παγίδα του κεντρισμού», αδυνατώντας να επιβάλει ξεκάθαρες γραμμές σε θέματα όπως η κλιματική κρίση και η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ εμφανίζεται να ακολουθεί μια παρόμοια «αναποτελεσματική κεντρώα» στρατηγική, την ώρα που οι πολίτες πνίγονται από την ακρίβεια και τη διάβρωση του κοινωνικού κράτους.

Κεντροαριστερά ανάμεσα σε Τραμπ και Σάντσεθ

Ένας απρόσμενος «σύμμαχος» της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς ήταν ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η αντιπαράθεση με τον Αμερικανό πρόεδρο κινητοποίησε μέρος της προοδευτικής βάσης, όπως στην περίπτωση της Δανίας όπου η άρνηση της Φρεντέρικσεν να υποκύψει στις πιέσεις του για την προσάρτηση της Γροιλανδίας φέρεται να μετρίασε την εκλογική συντριβή.

Ωστόσο, ακόμη και στελέχη των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να στηριχθεί μακροπρόθεσμη στρατηγική σε αντι-MAGA ρητορική, ιδίως σε μια Ευρώπη που βομβαρδίζεται από διαδοχικές κρίσεις – από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι την ενεργειακή φτώχεια.

Το μοναδικό σχεδόν success story της ηπειρωτικής Κεντροαριστεράς είναι ο Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία, του οποίου το PSOE παραμένει ισχυρό, επειδή επέλεξε να κυβερνήσει με εταίρους στα αριστερά του και να εφαρμόσει πραγματικά προοδευτικές πολιτικές, όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και οι μεγάλες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός έχει «υιοθετήσει» τα αιτήματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, από την πράσινη μετάβαση και το φεμινιστικό κίνημα μέχρι τις φιλελεύθερες πολιτικές μετανάστευσης και την υπεράσπιση της παλαιστινιακής κρατικότητας, διατηρώντας την προοδευτική ψήφο εντός του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, αν και αυτό ενδέχεται να του κοστίσει μελλοντικά σε συμμαχίες, σύμφωνα με το Politico.

Την ίδια ώρα, στη Γερμανία, ο αντικαγκελάριος και συμπρόεδρος του SPD, Λαρς Κλινγκμπάιλ, επιχειρεί μια στροφή «πίσω στα βασικά», ανακοινώνοντας φοροελαφρύνσεις για το 95% των φορολογουμένων και αυξημένη φορολογία για τους πλουσιότερους, σε μια προσπάθεια επανασύνδεσης με τα «ψωμί και βούτυρο» ζητήματα της καθημερινότητας.

Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Τόμπιας Κρέμερ μιλά για ανάγκη συνδυασμού οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και προστασίας της ευρωπαϊκής αυτονομίας απέναντι σε Λευκό Οίκο, Κρεμλίνο και Πεκίνο, προαναγγέλλοντας μια δύσκολη μάχη της Κεντροαριστεράς για να ξαναβρεί πυξίδα πριν χαθεί οριστικά από τον πολιτικό χάρτη.

Ράνια Τραγόμαλλου

«Οποιαδήποτε μετωπική στάση απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα θα οδηγούσε σε μαζικές αποχωρήσεις στελεχών και οργανώσεων ανά τη χώρα», παραδέχεται κομματική πηγή, περιγράφοντας το κλίμα ανησυχίας που επικράτησε στην Κουμουνδούρου τις τελευταίες εβδομάδες.

Το παράδοξο

Το παράδοξο στην απόφαση της ΠΓ είναι πως, ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει δώσει κανένα μήνυμα διάθεσης συνεργασίας ή «απορρόφησης» του ΣΥΡΙΖΑ σε ενδεχόμενο νέο πολιτικό του εγχείρημα.

Από την «Αμαλίας» δεν υπάρχει κανένα σχόλιο και καμία αντίδραση για τις αποφάσεις της Κουμουνδούρου.

Άλλωστε οι δημόσιες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού δείχνουν ξεκάθαρα, από την πρώτη στιγμή, ότι αυτό που επιδιώκει είναι άμεση επαφή με την κοινωνία, έξω από τις παραδοσιακές κομματικές φόρμες.

Παρά τη σιωπή αυτή, στην Κουμουνδούρου θεωρούν ότι η «σύγκλιση» με τον πρώην Πρωθυπουργό αποτελεί τον μοναδικό ρεαλιστικό δρόμο. «Η μοναχική πορεία δεν οδηγεί πουθενά», αναφέρουν χαρακτηριστικά στελέχη της ηγετικής ομάδας, αναγνωρίζοντας ότι η παραίτηση του έχει ήδη αναδιατάξει τις ισορροπίες στο ευρύτερο προοδευτικό φάσμα.  Όπως σημειώνεται και στην απόφαση της Πολιτικής Γραμματείας, «η παραίτηση του πρώην πρωθυπουργού παράγει ισχυρά πολιτικά αποτελέσματα και δημιουργεί νέα δεδομένα που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει».

«Σύγκλιση» όχι «συμπόρευση»

Με την νέα γραμμή που χάραξε στο κομματικό του όργανο ο ΣΥΡΙΖΑ,  επιχειρεί να παρουσιάσει την κίνηση αυτή όχι ως πράξη εξάρτησης, αλλά ως «πρωτοβουλία προοδευτικής συνεννόησης». Εντούτοις, όπως αναγνωρίζουν αρκετοί εντός του κόμματος, το όριο μεταξύ στρατηγικής και ανασφάλειας παραμένει θολό.

Μάλιστα στην Κουμουνδούρου επιμένουν να κάνουν λόγο για «σύγκλιση» και όχι για «συμπόρευση», μια διατύπωση που δεν είναι τυχαία. Με αυτόν τον τρόπο, το κόμμα θέλει να δείξει ότι παραμένει πολιτικά αυτόνομο και απευθύνεται   σε όλες τις προοδευτικές δυνάμεις — συμπεριλαμβανομένου και του πιθανού νέου εγχειρήματος του Αλέξη Τσίπρα.

Υπογραμμίζουν μάλιστα ότι η ακολουθούμενη γραμμή κινείται με απόλυτη συνέπεια στις θέσεις που έχει εκφράσει ο πρόεδρος του κόμματος σχετικά με τις προοδευτικές συνεργασίες.  Τονίζουν επίσης ότι από την ημέρα παραίτησης του κ. Τσίπρα είχε τονιστεί ξεκάθαρα πως «δεν είμαστε αντίπαλοι». Παράλληλα, προκρίνουν τη συνέχεια του σχεδίου δράσεων του κόμματος, με έμφαση στην εξωστρέφεια και τις πρωτοβουλίες για το σχέδιο «προοδευτική Ελλάδα», με περιοδείες ανά τη χώρα.

«Ανοιχτές θύρες»

Μέχρι ο πρώην πρωθυπουργός να αποφασίσει το «εάν», το «πώς» και το «πότε» των επόμενων κινήσεών του, η τακτική της «μη αντιπαράθεσης» λειτουργεί για τον ΣΥΡΙΖΑ ως προσωρινό σωσίβιο σε μια φουρτουνιασμένη πολιτική θάλασσα.

Πίσω μάλιστα από τις δηλώσεις βουλευτών και στελεχών του κόμματος διακρίνεται –πολλές φορές πλέον ανοιχτά– ένας διάχυτος φόβος που διατρέχει τον κομματικό μηχανισμό: ότι μια ενδεχόμενη ίδρυση νέου φορέα από τον Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε να αποδυναμώσει περαιτέρω την εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ και να επιταχύνει τη συρρίκνωση των οργανωτικών του δυνάμεων.

Γι’ αυτό και στην Κουμουνδούρου προκρίνεται η τακτική των χαμηλών τόνων και των «ανοικτών θυρών», με την ελπίδα ότι η περίοδος ρευστότητας θα οδηγήσει, αργά ή γρήγορα, σε μια νέα ισορροπία στον προοδευτικό χώρο.  

«Νομίζω ότι έχουμε μεγάλη δυναμική, μεγάλη αξιοπιστία. Το να ολοκληρώσουμε τη Μέση Ανατολή ήταν πολύ σημαντικό», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή (17/10) κατά τη διάρκεια του γεύματος με τον Ουκρανό ομόλογό του. «Κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να γίνει. Αυτό ήταν κάτι που κανείς δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να γίνει, και το καταφέραμε», πρόσθεσε.

Καθώς στρέφεται γρήγορα στην Ουκρανία, ο Τραμπ μπορεί να αντλεί κάποια διδάγματα από τις διαπραγματεύσεις του στη Μέση Ανατολή, όπως η γρήγορη ανάληψη δράσης, ενώ σημαντικές λεπτομέρειες παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, δήλωσαν ότι εάν ο Τραμπ ελπίζει να επιτύχει μια παρόμοια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, θα πρέπει να ασκήσει πιέσεις στον Πούτιν – είτε πρόκειται για νέες κυρώσεις είτε για την προμήθεια νέων όπλων στην Ουκρανία – την οποία μέχρι στιγμής φαίνεται απρόθυμος να ασκήσει.

Χωρίς μαστίγιο, ο Τραμπ μπορεί να αναζητήσει «καρότα» για να δελεάσει τον Πούτιν σε μια ειρηνευτική συμφωνία, αν και αυτά θα είναι περιορισμένα σε σύγκριση με τα κίνητρα που υπήρχαν με το Ισραήλ, δεδομένου ότι η Μόσχα είναι μια πυρηνική δύναμη που δεν εξαρτάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες για στρατιωτική ή οικονομική υποστήριξη.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πέρασε για μια ακόμη φορά την πόρτα του Λευκού Οίκου και όλα δείχνουν ότι έφυγε με άδεια χέρια, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ έδειξε ότι δεν ήταν έτοιμος να προμηθεύσει την Ουκρανία με τους περιζήτητους πυραύλους κρουζ Τόμαχοκ, ενώ παράλληλα ετοιμάζεται για μια ακόμη συνάντηση επί ευρωπαϊκού εδάφους, αυτή τη φορά, με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Αποκαλυπτική είναι η δήλωση του Ζελένσκι ότι αυτός και ο Τραμπ συζήτησαν για πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, αλλά αποφάσισαν να μην κάνουν δηλώσεις για το θέμα «επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν κλιμάκωση».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ κάλεσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Κίεβο και τη Μόσχα να «σταματήσουν εκεί που βρίσκονται» και να τερματίσουν τον πόλεμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι πραγματοποιήθηκε μια ημέρα αφότου ο Τραμπ μίλησε τηλεφωνικά με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και συμφώνησε να τον συναντήσει σύντομα στην Ουγγαρία.

Αν και η σχέση μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού ομολόγου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αναμφισβήτητα βελτιωθεί, αλλά το πραγματικό έπαθλο που επιδιώκει το Κίεβο φαίνεται να είναι εκτός εμβέλειας, προς το παρόν, όπως αναφέρει το CNNi.

Μετά από εννέα μήνες διαπραγματεύσεων, ο Τραμπ εξακολουθεί να προτιμά να δώσει στον Πούτιν μια ακόμη ευκαιρία να τον πείσει, αντί για την απροκάλυπτη στρατιωτική κλιμάκωση.

Ακόμα και η τελευταία λέξη του Τραμπ για το θέμα, μια ανάρτηση στο Truth Social που έκανε καθώς αναχωρούσε για το Μαρ α Λάγκο ήταν: «Πρέπει να σταματήσουν εκεί που βρίσκονται» – μια εκεχειρία κατά μήκος των τρεχουσών γραμμών μάχης, υποδηλώνοντας κάτι που το Κίεβο θα μπορούσε να ανεχθεί.

«Πρέπει να σταματήσουμε εκεί που είμαστε. Αυτό είναι σημαντικό, να σταματήσουμε εκεί που είμαστε και μετά να μιλήσουμε», δήλωσε ο Ζελένσκι στο CNNi κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά τη συνάντηση.

O Tραμπ κατά τη συνάντηση δεν παρέλειψε να εξάρει τις δυνατότητες των Τόμαχοκ. «Γι’ αυτό είμαστε εδώ», είπε. «Οι Τόμαχοκ είναι πολύ επικίνδυνοι… Θα μπορούσε να σημαίνει κλιμάκωση – πολλά άσχημα πράγματα θα μπορούσαν να συμβούν», πρόσθεσε με νόημα.

Αυτή και μόνο η δήλωση ήταν αδιανόητη πριν από μερικούς μήνες αν και ο ίδιος την υπονόμευσε. «Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να τελειώσουμε αυτόν τον πόλεμο χωρίς να σκεφτόμαστε τους Τόμαχοκ», πρόσθεσε ο Τραμπ. «Νομίζω ότι είμαστε πολύ κοντά σε αυτό».

Η αλήθεια είναι ότι ο Τραμπ πιθανότατα απέχει ακόμη πολύ από τη συμφωνία που ονόμασε «Αριθμός 9», μια αναφορά στον αριθμό των ειρηνευτικών συμφωνιών σε όλο τον κόσμο στις οποίες ισχυρίζεται ότι έχει εμπλακεί. Αλλά η νέα του προσέγγιση θα μπορούσε, με την πάροδο του χρόνου, να φέρει πιο κοντά τη συμφωνία που εξακολουθεί να λέει ότι θέλει ο Πούτιν.

Η απειλή είναι τόσο ψυχολογική όσο και στρατιωτική. Οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν το απόθεμα για να παράσχουν τις «χιλιάδες» Τόμαχοκ. Επίσης, οι πύραυλοι συνήθως εκτοξεύονται από τη θάλασσα, και έτσι στην καλύτερη περίπτωση η Ουκρανία θα έπρεπε να περιμένει μήνες για να λάβει μερικές δεκάδες που θα έπρεπε να προσαρμοστούν για να εκτοξευθούν στην ξηρά.

Το κόστος είναι μεγάλο ενώ το βεληνεκές τους δεν είναι πολύ μεγαλύτερο από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που η Ουκρανία εκτοξεύει αυτή τη στιγμή κάθε βράδυ βαθιά στη Ρωσία.

Ο Τραμπ και ο Ζελένσκι φάνηκαν να έχουν συμφωνήσει να μην είναι σφείς για το θέμα: ο Ζελένσκι αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες σχετικά με τη συνομιλία τους για τα Tomahawk, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ δεν ήθελαν κλιμάκωση. Ερωτηθείς αν ήταν αισιόδοξος ή απαισιόδοξος για τους πυραύλους, απάντησε ότι ήταν «ρεαλιστής».

Επίσης ο Αμερικανός πρόεδρος δεν φοβάται πλέον να παραδεχτεί ότι ο Πούτιν μπορεί να τον παίζει – μια σημαντική, αν και καθυστερημένη, επιφοίτηση. «Σε όλη μου τη ζωή με έχουν παίξει οι καλύτεροι από αυτούς και τα κατάφερα πολύ καλά», τόνισε χαρακτηριστικά.

Σύμμφωνα με το BBC πέραν του διακηρυγμένου στόχου του Ισραήλ αναφορικά με τις επιθέσεις, ο πρωθυπουργός του, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, επιδιώκει την ανατροπή του καθεστώτος του Ιράν, ελπίζοντας ότι τα άνευ προηγουμένου πλήγματα θα πυροδοτήσουν μια αλυσιδωτή αντίδραση, που θα οδηγήσει σε εσωτερικές ταραχές, που θα γκρεμίσουν το καθεστώς των μουλάδων.

Eξ ου και η δήλωση που έκανε ο Νετανιάχου το βράδυ της Παρασκευής καλώντας τον ιρανικό λαό «να ενωθεί γύρω από τη σημαία και την ιστορική κληρονομιά του, ορθώνοντας το ανάστημά του για την απελευθέρωσή του από το μοχθηρό και καταπιεστικό καθεστώς».

Πολλοί Ιρανοί είναι δυσαρεστημένοι με την κατάσταση της οικονομίας της χώρας τους, που λυγίζει υπό το βάρος των δυτικών κυρώσεων, την έλλειψη ελευθερίας του λόγου, την καταπάτηση των δικαιωμάτων των γυναικών και μειονοτήτων.

Η επίθεση του Ισραήλ συνιστά πραγματική απειλή για την ιρανική ηγεσία. Από τα πλήγματά του σκοτώθηκαν ο διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, ο Γενικός Επιτελάρχης των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν και πολλά ακόμη υψηλόβαθμα στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ οι επιθέσεις δεν έχουν τελειώσει με την Τεχεράνη να συνεχίζει το μπαράζ αντιποίνων. Τα πλήγματα και η εξόντωση υψηλόβαθμων Ιρανών μπορεί να κλονίσουν το καθεστώς και να ανοίξουν το δρόμο για λαϊκή εξέγερση, ελπίζουν πιθανώς στο Τελ Αβίβ.

Αλλά σύμφωνα με την ανάλυση του BBC πρόκειται για μια ριψοκίνδυνη ζαριά, καθώς δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι θα ξεκινήσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ιράν κι ούτε είναι βέβαιο που θα οδηγήσουν αν όντως ξεσπάσουν.

Αυτοί που έχουν την περισσότερη εξουσία στο Ιράν είναι τα άτομα που ελέγχουν τις ένοπλες δυνάμεις και την οικονομία του, κι οι περισσότεροι είναι σκληροπυρηνικά μέλη των Φρουρών της Επανάστασης και κάποιων μη εκλεγμένων οργάνων, που δεν χρειάζεται να προβούν σε πραξικόπημα γιατί βρίσκονται ήδη στην εξουσία και μπορεί να ωθήσουν τη χώρα σε μια ακόμη πιο συγκρουσιακή πορεία.

Μολαταύτα δεν αποκλείεται μια κατάρρευση του καθεστώτος των μουλάδων με αποτέλεσμα να διολισθήσει στο χάος το Ιράν των περίπου 90 εκατομμυρίων κατοίκων, με όλα όσα θα συνεπάγεται μια τέτοια εξέλιξη για την Μέση Ανατολή.

• Όπως αναφέρει το βρετανικό δίκτυο, το Ισραήλ θα επιθυμούσε μια εξέγερση στο Ιράν, που θα έφερνε μια φιλική ηγεσία στο τιμόνι, αλλά ένα από τα μεγάλα ερωτήματα είναι ποια θα μπορούσε να είναι η εναλλακτική αυτή ηγεσία.

Οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης του Ιράν είναι κατακερματισμένες τα τελευταία χρόνια. Μετά τις ταραχές του 2022 υπό το σύνθημα «Γυναίκα – Ζωή – Ελευθερία», που ξέσπασαν μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί, ορισμένες αντιπολιτευόμενες ομάδες προσπάθησαν να συγκροτήσουν έναν συνασπισμό με αντικαθεστωτικές ομάδες και ακτιβιστές, αλλά ξέσπασαν έριδες για το ποιος θα ηγηθεί αυτής της συμμαχίας και ποια μορφή θα έχει η νέα εξουσία μετά την κατάρρευση του νυν καθεστώτος.

Η ισραηλινή ηγεσία πιθανώς να βλέπει σε κάποιες από αυτές τις ομάδες ή προσωπικότητες την εναλλακτική λύση, όπως επί παραδείγματι τον πρώην πρίγκιπα Ρεζά Παχλεβί, γιο του πρώην Σάχη, που ανετράπη το 1979 από την Ισλαμική Επανάσταση. Ο Ρεζά Παχλεβί ζει εξόριστος στο εξωτερικό και προσπαθεί να πείσει ξένους παίκτες να τον υποστηρίξουν, ενώ έχει επισκεφθεί τα τελευταία χρόνια το Ισραήλ. Ωστόσο, αν και είναι δημοφιλής για κάποιους Ιρανούς, άγνωστο παραμένει αν αυτό θα μπορούσε γρήγορα να μετασχηματιστεί σε μια δύναμη που θα ανατρέψει το καθεστώς των μουλάδων.

Υπάρχει ακόμη η αριστερή μουσουλμανική οργάνωση των Μουτζαχεντίν ε Καλκ, γνωστών και ως ΜΕΚ, μια εξόριστη αντιπολιτευόμενη ομάδα που υποστηρίζει την ανατροπή του καθεστώτος, αλλά αντιτίθεται στην παλινόρθωση της μοναρχίας στο Ιράν. Μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979 τα μέλη της ΜΕΚ πήγαν στο Ιράκ και ένωσαν τις δυνάμεις τους με τον Σαντάμ Χουσεΐν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στη διάρκεια του πολέμου του κατά του Ιράν, γεγονός που τους έκανε μισητούς για πολλούς Ιρανούς.

Η ΜΕΚ συνεχίζει τη δράση της και έχει φίλους στις ΗΠΑ, ορισμένοι εκ των οποίων βρίσκονται κοντά στο στρατόπεδο του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά φαίνεται ότι πλέουν ασκούν λιγότερη επιρροή στον Λευκό Οίκο απ’ ό,τι στη διάρκεια της πρώτης θητείας του Ρεπουμπλικανού, όταν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι όπως ο Μάικ Πομπέο, ο Τζον Μπόλτον και ο Ρούντι Τζουλιάνι εμφανίστηκαν σε συγκεντρώσεις της ομάδας αυτής.

Υπάρχουν, βέβαια, κι άλλες πολιτικές δυνάμεις στο Ιράν, όπως εκείνοι που θα ήθελαν μια κοσμική δημοκρατία ή εκείνοι που θα επιθυμούσαν μια συνταγματική μοναρχία.

• Ωστόσο, θα πρέπει να αναρρωτηθεί κανείς πώς θα αντιδράσει το καθεστώς των μουλάδων και ποιος είναι ο τελικός του στόχος.

Πέρα από τις επιθέσεις κατά στόχων στο Ισραήλ η ηγεσία του Ιράν δεν φαίνεται να διαθέτει πολλές καλές επιλογές. Ορισμένοι μπορεί να θεωρούν ότι η ασφαλέστερη έξοδος από την κρίση είναι να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ με στόχο την αποκλιμάκωση, αλλά η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως απαιτεί ο Τραμπ, είναι δύσκολη επιλογή για το καθεστώς γιατί θα σήμαινε ότι πετάει λευκή πετσέτα.

Μια άλλη επιλογή – η πιο επιθυμητή όπως φαίνεται του καθεστώτος – είναι να συνεχίσει η Τεχεράνη τα αντίποινα κατά του Ισραήλ, όπως έχει υποσχεθεί η ιρανική ηγεσία στους οπαδούς της. Αλλά ακόμη και αν συνεχίσει τις επιθέσεις, μπορεί να προκαλέσει νέα πλήγματα από το Ισραήλ.

Το Ιράν είχε απειλήσει στο παρελθόν να στοχοθετήσει βάσεις, πρεσβείες και συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή, αλλά αυτό δεν είναι εύκολο, χώρια που θα έσυρε την Αμερική στον πόλεμο – το τελευταίο πράγμα, δηλαδή, που θα επιθυμούσαν στην Τεχεράνη», αναφέρει η ανάλυση του BBC.

Και καταλήγει σημειώνοντας ότι καμία από τις επιλογές αυτές δεν είναι εύκολη ούτε για το Ιράν ούτε για το Ισραήλ κι οι συνέπειες τους δεν είναι εύκολο να προβλεφθούν. Μέχρι να καθίσει ο κουρνιαχτός δεν θα γνωρίζουμε τι αλλαγές θα προκύψουν από τις εξελίξεις.

Η ανάλυση του Reuters

Η αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν είχε προφανή στόχο να διαταράξει δραστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και να παρατείνει τον χρόνο που θα χρειαζόταν για να αναπτύξει ένα ατομικό όπλο αναφέρει το Reuters. Ωστόσο η η κλίμακα των επιθέσεων, η επιλογή στόχων από το Ισραήλ και τα ίδια τα λόγια των πολιτικών του υποδηλώνουν μια άλλη, μακροπρόθεσμη φιλοδοξία: την ανατροπή του ίδιου του καθεστώτος.

Τα πλήγματα νωρίς την Παρασκευή έπληξαν όχι μόνο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τα εργοστάσια πυραύλων του Ιράν, αλλά και βασικά πρόσωπα στην στρατιωτική ιεραρχία της χώρας και τους πυρηνικούς επιστήμονες, χτυπήματα που φαίνεται να στοχεύουν στη μείωση της αξιοπιστίας του Ιράν τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των συμμάχων του στην περιοχή – παράγοντες που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την ιρανική ηγεσία, ανέφεραν ειδικοί.

«Υποθέτει κανείς ότι ένας από τους λόγους που το Ισραήλ το κάνει αυτό είναι ότι ελπίζει να δει αλλαγή καθεστώτος», δήλωσε ο Μάικλ Σινγκ του Ινστιτούτου της Ουάσινγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής και πρώην ανώτερος αξιωματούχος υπό τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους του νεότερου.

«Θα ήθελε να δει τον λαό του Ιράν να ξεσηκώνεται», είπε, προσθέτοντας ότι τα περιορισμένα θύματα μεταξύ των αμάχων στον αρχικό γύρο επιθέσεων μαρτυρούν επίσης έναν ευρύτερο στόχο.

Σε βιντεοσκοπημένο διάγγελμά του λίγες ώρες αφότου τα ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη άρχισαν να βομβαρδίζουν τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και τα συστήματα αεράμυνας, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, απηύθυνε απευθείας έκκληση στον ιρανικό λαό. «Το ισλαμικό καθεστώς, το οποίο σας καταπιέζει για σχεδόν 50 χρόνια, απειλεί να καταστρέψει τη χώρα μας, το Κράτος του Ισραήλ», δήλωσε ο Νετανιάχου.

Στόχος του Ισραήλ ήταν να εξαλείψει την πυρηνική απειλή και την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων, είπε, αλλά πρόσθεσε: «Καθώς επιτυγχάνουμε τον στόχο μας, ανοίγουμε επίσης τον δρόμο για να επιτύχετε την ελευθερία σας».

Αλλά παρά τη ζημιά που προκλήθηκε από την άνευ προηγουμένου ισραηλινή επίθεση, δεκαετίες εχθρότητας προς το Ισραήλ – όχι μόνο μεταξύ των ηγετών του Ιράν αλλά και του σιιτικού πληθυσμού του – εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την προοπτική να καλλιεργηθεί αρκετή δημόσια υποστήριξη για να εκδιώξει μια εδραιωμένη θεοκρατική ηγεσία στην Τεχεράνη, υποστηριζόμενη από πιστές δυνάμεις ασφαλείας.

Ο Σινγκ προειδοποίησε ότι κανείς δεν γνωρίζει ποιες προϋποθέσεις θα απαιτηθούν για να συγχωνευθεί μια αντιπολίτευση στο Ιράν.

Η επίθεση της Παρασκευής ήταν η πρώτη φάση μιας παρατεταμένης επιχείρησης, όπως χαρακτήρισε το Ισραήλ. Οι ειδικοί δήλωσαν ότι αναμένουν ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να επιτίθεται σε βασικές ιρανικές πυρηνικές υποδομές για να καθυστερήσει την πορεία της Τεχεράνης προς την κατασκευή πυρηνικής βόμβας – ακόμη και αν το Ισραήλ από μόνο του δεν έχει την ικανότητα να εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το Ιράν λέει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται μόνο για πολιτικούς σκοπούς. Η αρμόδια αρχή του ΟΗΕ για την πυρηνική ενέργεια κατέληξε αυτή την εβδομάδα στο συμπέρασμα ότι παραβίαζε τις υποχρεώσεις της βάσει της παγκόσμιας συνθήκης μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Οι πρώτες ομοβροντίες του Ισραήλ στόχευσαν ανώτερα στελέχη του στρατιωτικού και επιστημονικού κατεστημένου του Ιράν, κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του συστήματος αεράμυνας της χώρας και κατέστρεψαν το υπέργειο εργοστάσιο εμπλουτισμού ουρανίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

«Ως δημοκρατική χώρα, το Κράτος του Ισραήλ πιστεύει ότι εναπόκειται στον λαό κάθε χώρας να διαμορφώσει την εθνική του πολιτική και να επιλέξει την κυβέρνησή του», δήλωσε στο Reuters η ισραηλινή πρεσβεία στην Ουάσινγκτον. «Το μέλλον του Ιράν μπορεί να καθοριστεί μόνο από τον ιρανικό λαό».

Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ , ενώ συναινεί στις επιθέσεις του Ισραήλ και βοηθά τον στενό σύμμαχό του να αποκρούσει την πυραυλική επίθεση του Ιράν, δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Ο Λευκός Οίκος και η αντιπροσωπεία του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό του θέματος.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν

Το Ισραήλ έχει πολύ δρόμο να διανύσει αν θέλει να διαλύσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, και οι στρατιωτικοί αναλυτές ανέκαθεν έλεγαν ότι μπορεί να είναι αδύνατο να απενεργοποιηθούν πλήρως οι καλά οχυρωμένες τοποθεσίες που είναι διάσπαρτες γύρω από το Ιράν.

Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει επίσης προειδοποιήσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν θα μπορούσε να καταστραφεί εντελώς μέσω στρατιωτικής εκστρατείας.

«Δεν υπάρχει τρόπος να καταστραφεί ένα πυρηνικό πρόγραμμα με στρατιωτικά μέσα», δήλωσε ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Τζάτσι Χανέγκμπι, στο ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 13. Η στρατιωτική εκστρατεία θα μπορούσε, ωστόσο, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες που θα ματαίωνε το πυρηνικό πρόγραμμα.

• Οι αναλυτές παραμένουν επίσης επιφυλακτικοί για το αν το Ισραήλ θα έχει τα πυρομαχικά που χρειάζονται για να εξαλείψει μόνο του το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

«Το Ισραήλ πιθανότατα δεν μπορεί να ολοκληρώσει πλήρως το πυρηνικό έργο μόνο του χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή η Σίμα Σάιν, πρώην επικεφαλής αναλύτρια της Μοσάντ και νυν ερευνήτρια στο Ισραηλινό Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας.

Ενώ η αναχαίτιση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης θα είχε αξία για το Ισραήλ, η ελπίδα για υπονόμευση του καθεστώτος θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί το Ισραήλ καταδίωξε τόσες πολλές ανώτερες στρατιωτικές προσωπικότητες, ενδεχομένως βυθίζοντας το ιρανικό κατεστημένο ασφαλείας σε σύγχυση και χάος.

«Αυτοί οι άνθρωποι ήταν πολύ σημαντικοί, με πολλές γνώσεις, με πολλά χρόνια εμπειρίας στις εργασίες τους και αποτελούσαν ένα πολύ σημαντικό συστατικό της σταθερότητας του καθεστώτος, και συγκεκριμένα της ασφάλειας του καθεστώτος», δήλωσε ο Σάιν.

«Στον ιδανικό κόσμο, το Ισραήλ θα προτιμούσε να δει μια αλλαγή καθεστώτος, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό», είπε.

Αλλά μια τέτοια αλλαγή θα συνοδευόταν από κινδύνους, δήλωσε ο Τζόναθαν Πανίκοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματικός εθνικών πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, ο οποίος τώρα εργάζεται στο Ατλαντικό Συμβούλιο.

Εάν το Ισραήλ καταφέρει να απομακρύνει την ηγεσία του Ιράν, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ο διάδοχος που θα προκύψει δεν θα είναι ακόμη πιο σκληροπυρηνικός στην επιδίωξη σύγκρουσης με το Ισραήλ.

«Για χρόνια, πολλοί στο Ισραήλ επέμεναν ότι η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν θα οδηγούσε σε μια νέα και καλύτερη μέρα – ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερο από το τρέχον θεοκρατικό καθεστώς», είπε ο Πανίκοφ. «Αλλά η ιστορία μας λέει ότι μπορεί πάντα να είναι χειρότερο».

Το δημοσίευμα αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη σφοδρή μάχη για την μικρή πόλη Βελίκα Νοβοσίλκα στην περιοχή του Ντονμπάς, η οποία διήρκεσε έξι ημέρες, παρόλο που η έκβαση της ήταν προφανής από πολύ νωρίτερα. Η κατάσταση για τους Ουκρανούς στρατιώτες έγινε ιδιαίτερα κρίσιμη στις αρχές του νέου έτους, όταν τα ρωσικά στρατεύματα προχώρησαν στην κατάληψη χωριών βορειοανατολικά και δυτικά της Βελίκα Νοβοσίλκα, ασκώντας πίεση στις ουκρανικές δυνάμεις από τρεις πλευρές.

Μέχρι την Πέμπτη 23 του μηνός, ο στενός διάδρομος είχε γίνει αδιάβατος. Η διαταγή για υποχώρηση ήρθε μόλις κατέβηκε η ομίχλη. Ήταν ένα εφιαλτικό εγχείρημα, κάτω από ουρανό γεμάτο drone και διασχίζοντας ένα ποτάμι. Τα στοιχεία από τα θριαμβευτικά ρωσικά κανάλια προπαγάνδας δείχνουν ότι πολλοί ήταν αυτοί που δεν κατάφεραν να γλυτώσουν.

Η μικρή νίκη της Ρωσίας στη Βελίκα Νοβοσίλκα (πληθυσμός μόλις 5.000 πριν από τον πόλεμο) ακολούθησε το γνωστό μοτίβο: ανελέητες επιθέσεις πεζικού, καταστροφικές απώλειες, κατάρρευση της ουκρανικής άμυνας και εν τέλει υποχώρηση.

Η άμεση εστίαση για τις μονάδες που πολεμούσαν εκεί θα μετατοπιστεί τώρα πιθανώς πίσω στο Ποκρόβσκ στα βόρεια, έναν πολύ μεγαλύτερο κόμβο εφοδιασμού, στον οποίο η Ρωσία επιτίθεται με ένταση τους τελευταίους έξι μήνες. Οι μάχες εκεί έχουν ήδη ωθήσει τους Ουκρανούς στο να κλείσουν ένα κρίσιμο ορυχείο που προηγουμένως κάλυπτε τις μισές ανάγκες της εγχώριας μεταλλουργίας. Οι ρωσικές δυνάμεις προωθούνται επίσης σε κοντινή απόσταση προς την περιοχή όπου βρίσκονται χρήσιμα κοιτάσματα λιθίου.

Το σχέδιο του Κρεμλίνου εξαρτάται πιθανότατα από το πού μπορεί να σημειώσει γρήγορη πρόοδο. Ο ελάχιστον στόχος της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» (σ.σ. όπως αποκαλύπτει το Κρεμλίνο τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) φαίνεται ότι εξακολουθεί να είναι η κατάληψη ολόκληρης της περιοχής του Ντονμπάς (που περιλαμβάνει τις επαρχίες Λουχάνσκ και Ντονέτσκ), η ανάκτηση του ελέγχου της ρωσικής περιοχής του Κουρσκ, την οποία η Ουκρανία έχει καταλάβει εν μέρει, και η διατήρηση της «χερσαίας γέφυρας» που κατέλαβε στα πρώτα στάδια του πολέμου και συνδέει την Κριμαία με τη Ρωσία.

Τι συμβαίνει στο Κουρσκ και το Ντονμπάς και ο πόλεμος των drones

Στο Κουρσκ, η Ρωσία δεν έχει ακόμη ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, παρά το γεγονός ότι έχει αναπτύξει μια δύναμη που μαζί με 62.000 Βορειοκορεάτες στρατιώτες, ίσως τρεις φορές μεγαλύτερη από την ουκρανική ομάδα. Στο Ντονμπάς, εν τω μεταξύ, η εκδίωξη της Ουκρανίας από τις εναπομείνασες πόλεις, οι οποίες είναι καλά οχειρωμένες, δεν θα είναι εύκολη. Τα ανοιχτά πεδία δυτικά του Ποκρόβσκ και μια ψυχολογικά επιζήμια προώθηση στην περιοχή του Ντνίπρο μπορεί να αποδειχθούν πιο δελεαστικά. «Ψάχνουν τα αδύνατα σημεία μας», λέει ο Andriy Cherniak, αξιωματικός της στρατιωτικής αντικατασκοπείας.

Το σύγχρονο πεδίο της μάχης, όπου κυριαρχούν τα κατασκοπευτικά drones, που παρακολουθούν και χτυπούν στόχους, αλλάζει τη φύση των μαχών. Στη Βελίκα Νοβοσίλκα, για παράδειγμα, τα τεθωρακισμένα οχήματα έπαιξαν ελάχιστο ρόλο. «Ένα από τα άρματα μάχης μας κινήθηκε κοντά στις γραμμές του μετώπου», λέει ο λοχαγός Ιβάν Σέκατς, αξιωματικός της 110ης ταξιαρχίας της Ουκρανίας που υπερασπίζεται την πόλη. «Δέκα drones επιτέθηκαν, ανατινάσοντάς το σχεδόν αμέσως». Η μάχη αντ’ αυτού γινόταν από το πεζικό -μικρές ρωσικές ομάδες των τριών, τεσσάρων, πέντε ατόμων, που στέλνονταν προς τα εμπρός κατά κύματα. Οι περισσότερες είχαν γρήγορο και αιματηρό τέλος. Κάποιοι όμως κατάφεραν να δημιουργήσουν νέες θέσεις και να μεταφέρουν τη μάχη πιο κοντά, αναγκάζοντας τους Ουκρανούς σε υποχώρηση.

Οι ρωσικές τακτικές προκαλούν στην Ουκρανία πολλούς πονοκεφάλους. Με απλά λόγια, η Ρωσία έχει το πεζικό και η Ουκρανία όχι. Τα προβλήματα επιστράτευσης και λιποταξίας έχουν πλήξει σκληρά τις εφεδρείες της Ουκρανίας. «Δυσκολευόμαστε να αντικαταστήσουμε τις απώλειες στο πεδίο της μάχης», λέει ο συνταγματάρχης Pavlo Fedosenko, διοικητής μιας ουκρανικής τακτικής ομάδας στο Ντονμπάς. «Μπορεί να ρίξουν στρατιώτες ενός τάγματος σε μια θέση που έχουμε επανδρώσει με τέσσερις ή πέντε στρατιώτες».

Οι ταξιαρχίες που απαρτίζουν την πρώτη γραμμή του Ντονμπάς είναι σταθερά υποστελεχωμένες, υπό πίεση και καταρρέουν. Η γραμμή του μετώπου συνεχίζει να υποχωρεί. «Δεν έχουμε πλέον τακτική πέρα από το να κλείνουμε τρύπες», λέει ο “Kupol”, το ψευδώνυμο ενός διοικητή που έχει πλέον αποσυρθεί, ο οποίος μέχρι τον Σεπτέμβριο ηγείτο μιας ταξιαρχίας που πολεμούσε στο ανατολικό Ντονμπάς. «Ρίχνουμε τάγματα μέσα στο χάος και ελπίζουμε ότι μπορούμε με κάποιον τρόπο να σταματήσουμε την προώθηση των Ρώσων».

Η προσοχή του κόσμου έχει στραφεί στις διαπραγματεύσεις που δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, στα αντιφατικά μηνύματα της κυβέρνησης Τραμπ που τη μια μέρα φαίνονται θετικά για την Ουκρανία και την επόμενη λιγότερο…θετικά. Όσο η γραμμή του μετώπου συνεχίζει να κινείται, ο Πούτιν φαίνεται να έχει λίγους λόγους να συμβιβαστεί. Οι Ρώσοι δεν θα ξεμείνουν από όπλα σύντομα, λέει ο αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών Τσέρνιακ. «Έχουν τουλάχιστον ένα χρόνο, ενδεχομένως και δύο, για να συνεχίσουν να πολεμούν όπως πολεμούν».

Το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα παραμένει μια «ιερή αγελάδα» για το Κρεμλίνο, πρόσθεσε, και θα προστατευτεί από ενδεχόμενους οικονομικούς αντίθετους ανέμους, πληθωρισμό ή κυρώσεις. Εν τω μεταξύ, η Βόρεια Κορέα προμηθεύει είδη που βρίσκονται σε έλλειψη, όπως κάννες όπλων και συστήματα πυροβολικού.

Τρία χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, δεν είναι ακόμη σαφές αν η Ρωσία μπορεί να μετατρέψει τα πολλά τακτικά κέρδη της σε κάτι μεγαλύτερο – αρκετά για να πιέσει βαθύτερα πίσω από τις αποδυναμωμένες γραμμές της Ουκρανίας και να προκαλέσει πραγματική ανησυχία. Ο Τσέρνιακ ανέφερε ότι τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν ότι αυτό είναι απίθανο. «Βλέπουμε τα αποθέματά τους, τους πυραύλους τους, τον εξοπλισμό τους – και δεν είναι αρκετά. Όχι ακόμα».

Του Σπύρου Σιδέρη

Αναλυτές σημείωναν τότε ότι η Τεχεράνη δεν ήθελε να προκαλέσει μια διάχυση του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Όμως το χτύπημα στην καρδιά της Ιρανικής πρωτεύουσας με αποτέλεσμα τον θάνατο του ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια, αν δεν απαντηθεί θα δείξει την αδυναμία του ιρανικού καθεστώτος παρά τον περίφημο ιρανικό άξονα στην περιοχή.

Είναι τελικά αδύναμο το Ιράν και τι πραγματικά συμβαίνει με τον ιρανικό άξονα;

Το Ιράν, σύμφωνα με τους ειδικούς, επεδίωξε την δημιουργία ενός σιιτικού άξονα μέσω των προσπαθειών του Κασέμ Σουλεϊμανί, στρατιωτικού ηγέτη των ειδικών δυνάμεων του Ιράν Αλ-Κουντς. Το σχέδιο αυτό απέτυχε, ιδιαίτερα μετά την δολοφονία του Σουλεϊμανί στη Βαγδάτη το 2020 από τους Αμερικανούς. Στη συνέχεια η Τεχεράνη στράφηκε σε σουνιτικές ομάδες για να αποκαταστήσει τις σχέσεις της μαζί τους, όπως η Χαμάς και οι Ταλιμπάν, για να σχηματίσει έναν νέο άξονα.

• Η ενοποίηση αυτών των μετώπων όμως απέτυχε όπως έδειξαν τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου και την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, καθώς η Τεχεράνη δεν έχει πραγματοποιήσει καμία επιχείρηση για να υποστηρίξει τον πόλεμο στη Γάζα, μια επιχείρηση που θα βοηθούσε επί του εδάφους στη Γάζα. Κι όλα αυτά παρά το βαρύ τίμημα που υπέστη το Ιράν και οι πιστές και συμμαχικές παρατάξεις, από τη δολοφονία πολλών διοικητών της Χεζμπολάχ, της Χαμάς και των Φρουρών της Επανάστασης.

Ακόμα και οι Χούθι, που θεωρούνται βραχίονας της Τεχεράνης, περισσότερο θέλουν να επιτύχουν εσωτερικούς πολιτικούς στόχους, παρά να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα του Ιράν και να υποστηρίξουν τη Χαμάς στη Γάζα.

Αυτή η αποτυχία στην εδραίωση ενός ιρανικού άξονα, σύμφωνα με τους ειδικούς οφείλεται στη στρατιωτική ανισορροπία, τη διεθνή υποστήριξη, τις οικονομικές διαφορές, το περιφερειακό περιβάλλον, τις στρατιωτικές στρατηγικές, τις πληροφορίες και την κατασκοπεία.

• Όπως είναι γνωστό το Ισραήλ διαθέτει προηγμένο στρατιωτικό εξοπλισμό που περιλαμβάνει μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, συστήματα πυραυλικής άμυνας όπως το Iron Dome και άλλα αμυντικά συστήματα όπως το Arrow και το David’s Sling που μπορούν να εξουδετερώσουν αποτελεσματικά πυραυλικές και αεροπορικές απειλές.

Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια, ο ιρανικός άξονας έχει οργανώσει τον στρατιωτικό εξοπλισμό και τα προγράμματά του εναντίον άλλων χωρών και όχι του Ισραήλ. Με άλλα λόγια, η Χεζμπολάχ ανέπτυξε τις οπλικές της δυνατότητες με βάση τον πόλεμο στη Συρία, οι Χούθι με βάση τους εσωτερικούς τους πολέμους, οι ιρακινές ομάδες για τις μάχες τους στα σύνορά τους, και ακόμη και οι Φρουροί της Επανάστασης δεν ανέπτυξαν τον στρατιωτικό τους εξοπλισμό και τα προγράμματά τους για να αντιμετωπίσουν το Ισραήλ αλλά για άλλους σκοπούς.

Επίσης οι Ισραηλινές Δυνάμεις έχουν εκτεταμένη εμπειρία σε διάφορους πολέμους, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων του 1967 και του 1973, καθώς και σε συνεχείς συγκρούσεις με ένοπλες ομάδες στη Γάζα και το Λίβανο. Αυτή η εμπειρία της επιτρέπει να υιοθετεί αποτελεσματικές στρατηγικές απέναντι σε διάφορες απειλές.

• Η εκπαίδευση των δυνάμεων του ιρανικού άξονα στηρίχθηκε περισσότερο στον σιιτικό άξονα, η οποία απαιτεί «άναρχο» πόλεμο, στους δρόμους, στην κατάληψη πόλεων και ακανόνιστες συγκρούσεις.

Καθώς το Ισραήλ έχει ως κύριο υποστηρικτή του τις ΗΠΑ, έχει απεριόριστη στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της παροχής προηγμένων όπλων, οικονομικής στήριξης και αμυντικού εξοπλισμού.

Το Ιράν από την άλλη δεν βρίσκεται σε ευνοϊκή οικονομική κατάσταση λόγω των διεθνών κυρώσεων και εσωτερικών θεμάτων, γεγονός που εμποδίζει την ικανότητά του να παρέχει σημαντική οικονομική στήριξη.

Επίσης το Ισραήλ απολαμβάνει ισχυρή διπλωματική υποστήριξη σε διεθνείς οργανισμούς όπως τα Ηνωμένα Έθνη μέσω του βέτο των ΗΠΑ. Η υποστήριξη αυτή μπορεί να ελαχιστοποιήσει τη διεθνή πίεση κατά του Ισραήλ και να ενισχύσει τη θέση του απέναντι στους εχθρούς του.

Αντίθετα, λόγω προηγούμενων αντιπαραθέσεων με χώρες, ο ιρανικός άξονας δεν έχει ισχυρή διεθνή υποστήριξη και ακόμα και οι φαινομενικά φίλιες Κίνα και Ρωσία δεν είναι διατεθειμένες να παρέμβουν σε αυτές τις συγκρούσεις. Το Ιράν αντιμετωπίζει οικονομικά ζητήματα, διεθνείς κυρώσεις και εσωτερική αναταραχή, τα οποία θα μπορούσαν να αποσπάσουν τους πόρους και την προσοχή της κυβέρνησης από τα εξωτερικά ζητήματα.

Ένας τομέας που το Ισραήλ υπερτερεί σημαντικά είναι οι υπηρεσίες πλροφοριών καθώς διαθέτει εκτεταμένα δίκτυα πληροφοριών και κατασκοπείας που μπορούν να εντοπίσουν και να εξουδετερώσουν απειλές προτού εμφανιστούν. Στα δίκτυα αυτά περιλαμβάνονται η Μοσάντ (η υπηρεσία πληροφοριών του Ισραήλ) και η Shin Bet (η υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας).

Αντίθετα, οι υπηρεσίες πληροφοριών της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν υποστεί αρκετές ήττες, από χάκερς, επιθέσεις σε μυστικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και κλοπές εγγράφων μέχρι την αποτυχία να προστατεύσουν VIP στη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράκ και το Ιράν.

Το Ισραήλ επίσης έχει αποδείξει ότι διαπρέπει στη διεξαγωγή μυστικών επιχειρήσεων που μπορούν να μειώσουν τη δύναμη των εχθρών και να ενισχύσουν την εσωτερική ασφάλεια. Η δολοφονία του Χανίγια είναι η πιο πρόσφατη από αυτές τις επιχειρήσεις, ενώ οι απόπειρες του ιρανικού άξονα να χτυπήσει ισραηλινούς στόχους σε τρίτες χώρες, όπως συνέβη στην Κύπρο, πάντοτε αποτυγχάνουν.

Όμως παρά την υπεροπλία του Ισραήλ έναντι του ιρανικού άξονα, η Τεχεράνη μπορεί να χτυπήσει στο εσωτερικό του Ισραήλ, αλλά η ανισορροπία στην αντιπαράθεση θα μπορούσε να καθορίσει μια νέα εξίσωση που θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια, αφήνοντας τη Μέση Ανατολή σε ανασφάλεια και αβεβαιότητα.

Ορισμένοι βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού, ωστόσο, φάνηκε να μην έχουν λάβει το μήνυμα. Ο Λούμπος Μπλάχα, φιλορώσος βουλευτής του κόμματος Smer του Φίτσο, φώναξε στην αντιπολίτευση στο κοινοβούλιο ότι ο πρωθυπουργός «παλεύει σήμερα για τη ζωή του εξαιτίας του μίσους σας».

Ο αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου Αντρέι Ντάνκο, επικεφαλής του ακροδεξιού Εθνικού Κόμματος της Σλοβακίας, απαίτησε από την αντιπολίτευση: «Είστε ικανοποιημένοι;» Πρόσθεσε, δυσοίωνα: «Θα υπάρξουν κάποιες αλλαγές στα μέσα ενημέρωσης».

• Πώς όμως η Σλοβακία έφτασε εδώ που είναι σήμερα – τόσο διχασμένη ανάμεσα σε φιλελεύθερους και παραδοσιακούς, δημοκράτες και κακοποιούς, την ανεκτικότητα και το αντίθετό της – ώστε οι πολιτικές διαφορές να λύνονται πλέον με όπλα;

Οι κοινωνικές διακρίσεις έπλητταν πάντα την πολιτική στη Σλοβακία. Μετά την επανάσταση του 1989, η πρώην κομμουνιστική χώρα βυθίστηκε ξαφνικά σε μια ανελέητη εκδοχή του καπιταλισμού – προτού πάρει απότομα διαζύγιο από τους Τσέχους, οι οποίοι αποτελούσαν σταθερό εθνικό εταίρο επί 75 χρόνια στην πρώην Τσεχοσλοβακία.

Το κοινωνικό μαστίγιο που προκάλεσαν αυτοί οι ξαφνικοί μετασχηματισμοί έστρεψε τις πόλεις εναντίον των χωριών, τους νέους εναντίον των ηλικιωμένων, τους Σλοβάκους πατριώτες εναντίον των Τσεχοσλοβάκων διεθνιστών, καθώς όλοι έψαχναν να βρουν τα πατήματά τους στο άγνωστο έδαφος.

• Για τον νεαρό Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος ήταν μόλις 25 ετών όταν οι κομμουνιστές έχασαν την εξουσία, η επανάσταση του 1989 πρέπει να ήταν ένα σοκ: Μόλις είχε ολοκληρώσει τη νομική σχολή και είχε ενταχθεί στο Κομμουνιστικό Κόμμα, όταν το Σύμφωνο της Βαρσοβίας διαλύθηκε μαζί με την κοινωνική τάξη στην οποία είχε εκπαιδευτεί για να πετύχει.

Ο Φίτσο ισχυρίστηκε αργότερα ότι “δεν πρόσεξε” το 1989, καθώς εκείνη την εποχή εργαζόταν στο υπουργείο Δικαιοσύνης και προετοιμαζόταν για ένα ταξίδι σπουδών στις ΗΠΑ – ευθυγραμμιζόμενος έτσι εξαρχής με ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού που ένιωθε νοσταλγία για τον κομμουνισμό και αδιαφορία για τη δημοκρατική Δύση.

Νέος και ταλαντούχος, ο Φίτσο εντάχθηκε στο κόμμα που διαδέχθηκε τους κομμουνιστές και εξελέγη στο κοινοβούλιο το 1992. Παρόλο που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1990 στο Στρασβούργο εργαζόμενος στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και το 1999 ίδρυσε το σοσιαλιστικό κόμμα Smer. Το κόμμα αυτό κυριάρχησε στη σλοβακική πολιτική για το επόμενο τέταρτο του αιώνα.

Και εδώ, ωστόσο, ο Φίτσο υιοθέτησε ένα πολιτικό στυλ που αποξένωσε μεγάλο μέρος της χώρας. Το Smer προέκυψε από τα συντρίμμια ενός αυταρχικού κόμματος που κυριαρχούσε στην εσωτερική σκηνή της Σλοβακίας τη δεκαετία του 1990, του Κινήματος για μια Δημοκρατική Σλοβακία (HZDS), με επικεφαλής τον τραμπούκο πρωθυπουργό Βλαντιμίρ Μέτσιαρ την περίοδο 1994-1998. Οι ολιγάρχες που χρηματοδότησαν και κατεύθυναν το HZDS έψαχναν, κατά γενική ομολογία, για ένα άλλο πολιτικό σχέδιο αφότου ο Μέτσιαρ έγινε τοξικός για τη Δύση, και έπεσαν πάνω στον άψογο Φίτσο.

Η Smer σημείωσε ένα απογοητευτικό 13,5% στις εκλογές του 2002 μετά από μια επιθετική διαφημιστική εκστρατεία που παρουσίαζε μια οικογένεια να κάθεται γυμνή σε ένα παγκάκι με το σύνθημα “Στην ΕΕ – αλλά όχι με γυμνά οπίσθια”. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ωστόσο, ένας πιο γυαλισμένος Φίτσο έφτασε στη νίκη με 29%, σχηματίζοντας κυβέρνηση με τα αυταρχικά απομεινάρια του HZDS και τους εθνικιστές του SNS.

Ακόμη και πριν ξεκινήσει την πρώτη του θητεία ως πρωθυπουργός, λοιπόν, ο Φίτσο είχε ήδη αυτοπροσδιοριστεί ως νοσταλγός του σοσιαλισμού και ταυτόχρονα κυνικά πραγματιστής στην επιδίωξη της εξουσίας – το ακριβώς αντίθετο από αυτό που αναζητούσε το νεότερο, αντικομμουνιστικό, αθώα φιλοδυτικό τμήμα του εκλογικού σώματος.

• Ο Φίτσο διανύει την τρίτη του θητεία ως πρωθυπουργός το 2018, όταν ο δημοσιογράφος Κούτσιακ και η μέλλουσα σύζυγός του σκοτώθηκαν από έναν δολοφόνο που δήθεν είχε προσληφθεί για να φιμώσει το ρεπορτάζ του σχετικά με τη διαφθορά στην πολιτική.

Οι δολοφονίες φαίνεται ότι αποπροσανατόλισαν τον Φίτσο. Συγκάλεσε αμέσως μια συνέντευξη Τύπου στην οποία στοιβάχτηκαν δεσμίδες μετρητών σε ένα τραπέζι, υποσχόμενος να πληρώσει 1 εκατομμύριο ευρώ για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του δολοφόνου. Κατηγόρησε επίσης την αντιπολίτευση ότι χρησιμοποιεί τη δολοφονία για πολιτικούς σκοπούς.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ο Φίτσο παραιτήθηκε- δύο χρόνια αργότερα, η Smer υπέστη ήττα στις γενικές εκλογές του 2020.

Εκτός εξουσίας, ο Φίτσο και οι πολιτικοί του σύμμαχοι – υπουργοί, βουλευτές, ολιγάρχες, δικαστές, ανώτεροι αξιωματικοί της αστυνομίας και των μυστικών υπηρεσιών – τέθηκαν υπό έρευνα για λόγους που κυμαίνονταν από διαφθορά έως κατάχρηση εξουσίας και δολιοφθορά. Ο πρώην πρωθυπουργός συνελήφθη μάλιστα τον Απρίλιο του 2022 και κατηγορήθηκε για αδικήματα οργανωμένου εγκλήματος, αν και οι κατηγορίες αυτές έχουν έκτοτε αποσυρθεί.

• Πέρυσι βροντοφώναξε και πάλι «παρών» στην εξουσία. Αφού κέρδισε άλλες γενικές εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2023, ο Φίτσο και η παρέα του επέστρεψαν σαν να βγήκαν από κανόνι, ξεκληρίζοντας την ηγεσία της επίλεκτης αστυνομικής μονάδας που τους είχε κατηγορήσει για εγκλήματα, απορρίπτοντας τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, ξαναγράφοντας τον ποινικό κώδικα για να ελαφρύνει τις ποινές για διαφθορά και απειλώντας να χαρακτηρίσει τις ΜΚΟ με εξωτερική χρηματοδότηση ως «ξένους πράκτορες» βάσει ενός νόμου τύπου Μόσχας.

Καθώς ο Φίτσο βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση στο χειρουργικό τραπέζι της Banska Bystrica, τα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν ένα βίντεο που διέρρευσε από τον φερόμενο ως δράστη, ο οποίος αναγνωρίστηκε τοπικά ως ένας 71χρονος συγγραφέας, στο οποίο έλεγε: «Δεν συμφωνώ με την πολιτική αυτής της κυβέρνησης», αναφερόμενος στις καταστολές κατά των μέσων ενημέρωσης και της δικαιοσύνης.

Στη συνέντευξη Τύπου μετά την επίθεση, ο Σουτάχ Εστόκ, ο υπουργός Εσωτερικών, κάλεσε να σταματήσει η βίαιη γλώσσα και οι επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έχουν καταλήξει να χαρακτηρίζουν τη σλοβακική πολιτική στην εποχή του Φίτσο. «Θέλω να απευθύνω έκκληση στο κοινό, στους δημοσιογράφους και σε όλους τους πολιτικούς να σταματήσουν να διασπείρουν το μίσος», δήλωσε. «Βρισκόμαστε στα πρόθυρα ενός εμφυλίου πολέμου».

• Τι κοινό έχουν Νετανιάχου – Σαμίρ; Όταν ο Σαντάμ Χουσεΐν ξεκίνησε το αποτυχημένο εγχείρημά του να καταλάβει το Κουβέιτ το 1991, ο Ιρακινός δικτάτορας εκτόξευσε δεκάδες πυραύλους Scud στο Τελ Αβίβ με την ελπίδα να προκαλέσει ισραηλινά αντίποινα που θα δίχαζαν τον αμερικανοαραβικό συνασπισμό που κινήθηκε εναντίον του. Η Ουάσινγκτον έπεισε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, τον Γιτζάκ Σαμίρ, να μην εμπλακεί στη μάχη, και ο ολοκληρωτικός περιφερειακός πόλεμος αποφεύχθηκε.

Μετά την επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει λοιπόν ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με το πώς να απαντήσει.

«Στο παρελθόν ήταν αρκετά ακριβές να πούμε ότι ο Μπίμπι [Νετανιάχου] δεν ήταν συνήθως αυτός που κλιμάκωνε τα πράγματα. Στους πολέμους του με τη Χαμάς, προτίμησε σύντομους, έντονους και περιορισμένους πολέμους που μπορεί να υπολογίσει ότι είναι υπό έλεγχο», δήλωσε η Dahlia Scheindlin, πολιτική στρατηγίστρια και συνεργάτης πολιτικής στο Ίδρυμα Century, χρησιμοποιώντας το γνωστό προσωνύμιο του επί μακρόν ισραηλινού ηγέτη.

• «Το πρόβλημα είναι ότι η 7η Οκτωβρίου ήταν ένα παιχνίδι που άλλαξε τα δεδομένα. Το πώς ενήργησε στο παρελθόν είναι άσχετο τώρα, επειδή η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Είναι το ίδιο πράγμα για το Ιράν: ο κόσμος πάντα έλεγε, ‘η Τεχεράνη δεν ανταποδίδει ποτέ με σοβαρό τρόπο’. Λοιπόν, μετά από αυτό το Σαββατοκύριακο, αυτό δεν ισχύει πλέον»

Οι Ισραηλινοί αντιμετώπισαν μια άγρυπνη νύχτα το Σάββατο, όταν αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι, για πρώτη φορά, το Ιράν εκτόξευσε εκατοντάδες πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το εβραϊκό κράτος, φέρνοντας τους δύο εχθρούς πιο κοντά στο χείλος ενός ολοκληρωτικού πολέμου από ποτέ.

Η επίθεση τηλεγραφήθηκε προσεκτικά από το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και σχεδόν όλα τα πυρομαχικά αναχαιτίστηκαν επιτυχώς από την αεροπορία και το πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας του Ισραήλ – και με την καλά συντονισμένη βοήθεια πολλών συμμάχων. Το ερώτημα τώρα είναι πώς θα απαντήσει ο πολιορκημένος Νετανιάχου.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποσχέθηκαν μια «σημαντική, ισχυρή απάντηση» στην επίθεση, η οποία, σύμφωνα με την Τεχεράνη, ήταν αντίποινα για τον βομβαρδισμό ενός ιρανικού διπλωματικού κτιρίου στη Δαμασκό την 1η Απριλίου, από τον οποίο σκοτώθηκαν δύο ανώτεροι διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης και άλλοι επτά αξιωματικοί, για το οποίο το Ιράν κατηγόρησε το Ισραήλ.

• Δεν είναι σαφές αν το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας συζήτησε εκ των προτέρων τις επιπτώσεις της επίθεσης σε έναν τόσο υψηλού προφίλ στόχο, παρά την αυξανόμενη ένταση μεταξύ των δύο χωρών μετά το ξέσπασμα των συγκρούσεων στη Γάζα και τον πόλεμο φθοράς με την υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ του Λιβάνου.

Οι ΗΠΑ έσπευσαν να δηλώσουν ότι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για το χτύπημα. Αναγκάστηκαν ωστόσο να ξεπεράσουν ένα διευρυνόμενο χάσμα με τον Νετανιάχου σχετικά με τη συμπεριφορά του Ισραήλ στον πόλεμο στη Γάζα για να έρθουν σε βοήθεια του σημαντικότερου περιφερειακού συμμάχου τους μπροστά στις επανειλημμένες απειλές για εκδίκηση από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Οι σχολιαστές στο Ισραήλ εικάζουν τώρα ποια θα είναι η απάντηση του Ισραήλ. «Θα πρέπει η απάντηση να διαβαθμιστεί με βάση τις προθέσεις των Ιρανών ή με βάση τα αποτελέσματα της επίθεσης;» αναρωτήθηκε το έγκριτο Κανάλι 12. Εάν η ηγεσία του Ισραήλ σκόπευε σε πόλεμο με το Ιράν, οι επιθέσεις που εξαπολύθηκαν αργά το Σάββατο θα ήταν επαρκής αφορμή, δήλωσε η Ντάλια Σάιντλιν

Από το απόγευμα της Κυριακής, οι αρχικές ενδείξεις δείχνουν ότι το Ισραήλ, υπό την έντονη πίεση των ΗΠΑ να μην παρασύρει τον υπόλοιπο κόσμο σε μια περιφερειακή σύγκρουση, θα κρατήσει στάση πυρός. Ο Μπένι Γκαντζ, μέλος της κυβέρνησης ενότητας του Ισραήλ εν καιρώ πολέμου, δήλωσε σε δήλωσή του πριν από τη σύγκληση του πολεμικού υπουργικού συμβουλίου: «Θα δημιουργήσουμε μια περιφερειακή συμμαχία και θα απαιτήσουμε το τίμημα από το Ιράν με τον τρόπο και τη στιγμή που είναι κατάλληλος για εμάς».

• Οι ακροδεξιοί εταίροι του Νετανιάχου στον συνασπισμό ζητούν μια «καταστροφική» απάντηση στην επίθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η ισραηλινή εφημερίδα Yedioth Ahronoth ανέφερε την Κυριακή ότι «τα τύμπανα του πολέμου χτυπούν στην αίθουσα συνεδριάσεων του πολεμικού υπουργικού συμβουλίου».

«Μια πηγή που είναι πολύ καλά πληροφορημένη για τις μαραθώνιες συνομιλίες που έγιναν την περασμένη εβδομάδα είπε: “Αν είχαν βιντεοσκοπηθεί και ανεβεί στο YouTube, σήμερα θα υπήρχαν 4 εκατομμύρια άνθρωποι στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν που θα έψαχναν τρόπο να ξεφύγουν από εδώ», έγραψε ο γνωστός αρθρογράφος Ρόναν Μπέργκμαν.

Είναι πολύ νωρίς για να προβλέψει κανείς τις πολιτικές επιπτώσεις των γεγονότων αυτού του Σαββατοκύριακου για τον Νετανιάχου, ο οποίος θεωρεί ότι η παραμονή του στην εξουσία για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα είναι η καλύτερη ευκαιρία για να αποφύγει τις κατηγορίες για διαφθορά, τις οποίες πάντα αρνιόταν.

• Ενώ μεγάλο μέρος του κοινού εξακολουθεί να είναι εξοργισμένο με την άρνησή του να αναλάβει την ευθύνη για τις αποτυχίες των υπηρεσιών πληροφοριών και της αντίδρασης κατά τη διάρκεια της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και οι εκκλήσεις για πρόωρες εκλογές αυξάνονται.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η προσωπική δημοτικότητα του Νετανιάχου και η υποστήριξη προς το κόμμα του Λικούντ άρχισαν να αυξάνονται και πάλι τις τελευταίες έξι εβδομάδες.

Και ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερά ότι η ισραηλινή κοινή γνώμη υποστηρίζει μια χερσαία επιχείρηση στο Λίβανο, μετά τη Γάζα, για να καθαρίσει τη βόρεια συνοριακή περιοχή από την απειλή που συνιστά η Χεζμπολάχ, ο πόλεμος με το Ιράν δεν αποτελούσε ένα σοβαρά εξεταζόμενο ενδεχόμενο μέχρι αυτό το Σαββατοκύριακο.

Αμέσως μετά την 7η Οκτωβρίου, το Ισραήλ έσπευσε με τα μούτρα σε μια εξαντλητική και βίαιη εκστρατεία στη Γάζα, όπως αποδείχθηκε, χωρίς σαφή αντίληψη για την «επόμενη μέρα». Το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ παραλίγο επίσης να εξαπολύσει έναν προληπτικό πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ – τον οποίο ο Μπάιντεν, και πάλι, αναγκάστηκε να αποτρέψει το Ισραήλ από το να συνεχίσει.

• Μισό χρόνο αργότερα, σχεδόν κανένας από τους στόχους του Νετανιάχου στη Γάζα δεν έχει επιτευχθεί: περισσότεροι από 100 όμηροι, πολλοί ήδη νεκροί, παραμένουν στη λωρίδα, μεγάλο μέρος της ηγεσίας της Χαμάς είναι ακόμη ζωντανό και ο ισραηλινός στρατός εξακολουθεί να αποκρούει θανατηφόρες αντεπιθέσεις σε περιοχές που φαινομενικά ελέγχει εδώ και μήνες.

Ο Νετανιάχου κρούει εδώ και χρόνια τη σπάθη του στην Τεχεράνη – αλλά δεν έχει υποστηρίξει ακόμη τη ρητορική του με άμεση και απροκάλυπτη δράση. Ο λαός της περιοχής μπορεί μόνο να ελπίζει ότι δεν βλέπει τώρα αυτή την αχαρτογράφητη επιλογή ως μια ακόμη πολιτική ευκαιρία.

Όπως ανέφερε ο Ντάιμον, παρά την ακραία ρητορική του Τραμπ προεκλογικά, η προεδρία του αποδείχθηκε φιλική προς τις επιχειρήσεις. Στην κυβέρνηση συμμετείχαν αρκετά στελέχη με προϋπηρεσία στις πολυεθνικές και η ατζέντα της (μείωση φόρων – απορρύθμιση) εξυπηρέτησε τα συμφέροντα της εταιρικής Αμερικής. Ο Τραμπ και το επιτελείο του υποστηρίζουν τώρα ότι ‘τη δεύτερη φορά θα είναι διαφορετικά’. Υπόσχονται υψηλούς δασμούς στα εισαγόμενα αγαθά και τιμωρητικά μέτρα εναντίον εταιρειών που συναλλάσσονται με την Κίνα. Και ξεκαθαρίζουν ότι ο Τραμπ θα προχωρήσει και χωρίς την ευλογία της επιχειρηματικής κοινότητας.

Στο Νταβός δείχνουν να πιστεύουν ότι τα συμφέροντά τους δεν διακυβεύονται στις εκλογές του Νοεμβρίου – ότι ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο ένοικος, δεν απειλούνται οι συνθήκες που διατήρησαν τον Λευκό Οίκο στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας εδώ και έναν αιώνα. Αλλά αυτές οι συνθήκες θα μπορούσαν εύκολα να αλλάξουν και μάλιστα σημαντικά. Ο Ράουι Αμπντίλαλ, καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο Harvard Business School υποστηρίζει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε «μια στιγμή συστημικού κινδύνου για το καπιταλιστικό σύστημα όπως το γνωρίσαμε και την παγκοσμιοποίηση όπως την ξέρουμε».

Βαδίζοντας προς το τέλος της Ιστορίας

Επί δεκαετίες, όντως οι επιχειρηματίες έπαιρναν λίγο πολύ αυτό που ήθελαν από τον Λευκό Οίκο, ανεξάρτητα από τον ένοικο. Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε τελειώσει και μαζί του η μάχη των ιδεών, πιθανώς για πάντα, με τον καπιταλισμό να έχει επικρατήσει και τον Φουκουγιάμα να κηρύσσει το τέλος της Ιστορίας. Μόνο που η Ιστορία είχε… τελειώσει και πριν.

Η Χρυσή Εποχή του τέλους του 19ου αιώνα ήταν το τελευταίο μεγάλο κεφάλαιο εκρηκτικής εταιρικής κερδοφορίας και προκλητικής επίδειξης ιδιωτικού πλούτου. Τότε, όπως και τώρα, υπήρξε αντίδραση. Ακολούθησαν ο πόλεμος και η μεγάλη ύφεση, που οδήγησε σε ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο:  το New Deal. Αυτό πέτυχε δεκαετίες ταχείας ανάπτυξης και περιορισμένης εισοδηματικής ανισότητας, που τελείωσαν με την πετρελαϊκή κρίση και την ύφεση στα μέσα της δεκαετίας του ‘70.

Η ορθοδοξία της ελεύθερης αγοράς, τώρα στο όνομα του «νεοφιλελευθερισμού», επέστρεψε υπό τον Δημοκρατικό Τζίμι Κάρτερ και κυριάρχησε κατά την προεδρία του Ρέιγκαν. Στη συνέχεια, Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί ακολούθησαν σε μεγάλο βαθμό τις ίδιες πολιτικές, πάντα υπέρ των επιχειρήσεων, περιορίζοντας την κυβερνητική παρέμβαση στην οικονομία. Η εταιρική Αμερική και ιδιαίτερα η Wall Street, σύσφιξαν όλο και περισσότερο τις σχέσεις με την κυβέρνηση, πετυχαίνοντας να τοποθετήσουν δικούς τους ανθρώπους σε θέσεις ισχύος.

Τέλος εποχής;

Μετά το Brexit έγινε σαφές ότι η Ιστορία… ξανάρχισε. Οι αντιδράσεις συσσωρεύονταν επί χρόνια αλλά οι ηγέτες των πολυεθνικών υποτιμούσαν την αυξανόμενη αντίδραση κατά της παγκοσμιοποίησης. Έκτοτε, οι πολίτες σε όλο τον κόσμο δείχνουν πρόθυμοι να ‘κάψουν’ τη νεοφιλελεύθερη παγκόσμια οικονομική τάξη. Η άνοδος του Τραμπ φαινόταν να σηματοδοτεί την άφιξη αυτού του κύματος στις ακτές της Αμερικής, αλλά η αντι-παγκοσμιοποιητική ρητορική του τελείωσε μόλις ανέλαβε την εξουσία.

Η επιχειρηματική κοινότητα πήρε όσα ήθελε, ακόμα κι αν πολλά στελέχη της αναγκάζονταν να απολογούνται για τη δημόσια εικόνα του Τραμπ και σχόλια όπως εκείνα υπέρ των ρατσιστών του Σάρλοτσβιλ, το 2017. Μετά την άρνηση του Τραμπ να δεχτεί τα αποτελέσματα των εκλογών του 2020 και μετά την επίθεση στο Καπιτώλιο, σχεδόν 50 διευθύνοντες σύμβουλοι, συμπεριλαμβανομένων των επικεφαλής της Johnson & Johnson και της Walmart, ένωσαν τις φωνές τους για να υπερασπιστούν τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, η προεδρία Τραμπ ήταν καλή για τις μεγάλες επιχειρήσεις και το χρηματιστήριο. Στη… νοσταλγία σίγουρα συνέβαλε η απογοήτευσής τους με τον πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος αποδείχθηκε πολύ πιο παρεμβατικός. Επί των ημερών του η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς υιοθέτησε αυστηρότερους κανόνες για τις τράπεζες. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου και το υπουργείο Δικαιοσύνης ξεκίνησαν αντιμονοπωλιακή σταυροφορία και η Επιθεώρηση Εργασίας υιοθέτησε ατζέντα υπέρ των συνδικάτων.

Η «δεύτερη φορά»

Οι ειδικοί προειδοποιούν, όμως, ότι μια δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε να είναι πολύ πιο αποσταθεροποιητική για τον επιχειρηματικό κόσμο της Αμερικής και για την ευρύτερη παγκόσμια οικονομική τάξη. Εξετάζοντας τις πρόσφατες οικονομικές ιστορίες της Ουγγαρίας, της Βραζιλίας και της Ινδίας, η Ρέιτσελ Κλάινφελντ, του Ιδρύματος Carnegie for International Peace, διαπίστωσε ότι κυβερνήσεις όπως του Όρμπαν, του Μπολσονάρο και του Μόντι αυξάνουν σημαντικά την αστάθεια και τον κίνδυνο, χρησιμοποιώντας τις ρυθμιστικές τους εξουσίες για να επηρεάσουν τις αγορές ή και να ελέγξουν πλήρως επιχειρήσεις. «Η επιχειρηματική κοινότητα εδώ δεν καταλαβαίνει τι πρόκειται να τους χτυπήσει», υποστηρίζει η Κλάινφελντ.

Ο Τραμπ δεν έχει κρύψει τις προθέσεις του, υποσχόμενος προεκλογικά σταδιακή κατάργηση όλων των εισαγωγών «βασικών αγαθών» από την Κίνα, απαγόρευση των επενδύσεων στην Κίνα και αποκλεισμό από έργα του Δημοσίου όσων εταιρειών συνεργάζονται με κινεζικές επιχειρήσεις. Προτείνει, επίσης, 10% δασμό σε όλες τις εισαγωγές, που θα ισοδυναμούσε με την κήρυξη παγκόσμιου εμπορικού πολέμου, καθώς οι άλλες χώρες θα ανταποδώσουν με δικούς τους δασμούς. Οι πολιτικές αυτές θα αύξαναν το κόστος των αγαθών, θα δημιουργούσαν σαρωτικά προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και πιθανότατα θα προκαλούσαν υπερπληθωρισμό. Η δε υπόσχεση Τραμπ να ξεκινήσει «τη μεγαλύτερη επιχείρηση απέλασης στην αμερικανική ιστορία» ακούγεται καταστροφική για τους εργοδότες, που ήδη δυσκολεύονται να προσελκύσουν όσους εργαζόμενους επιθυμούν.

Οι εξελισσόμενες πολιτικές απόψεις του Τραμπ συμβαδίζουν με την ευρύτερη λαϊκιστική μετατόπιση του συντηρητικού κινήματος. Πέρυσι, το Project 2025, μια προσπάθεια περισσότερων από 100 συντηρητικών οργανώσεων υπό την ηγεσία του Ιδρύματος Heritage, δημοσίευσε μια έκθεση 900 σελίδων με τίτλο «Mandate for Leadership: The Conservative Promise», η οποία είναι ουσιαστικά ένα σχέδιο για μια δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ.

Μεταξύ άλλων ζητά από τον επόμενο Πρόεδρο να μειώσει την εξουσία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, περιορίζοντας την ικανότητά της να λειτουργεί ως δανειστής έσχατης ανάγκης. Αυτό θα αύξανε τον κίνδυνο οικονομικών κρίσεων, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη στο αμερικανικό τραπεζικό σύστημα. Για να περιοριστεί οποιαδήποτε εσωτερική αντίδραση, η έκθεση καλεί επίσης τον Τραμπ να επιβάλει εκ νέου ένα εκτελεστικό διάταγμα που ανακάλεσε ο Μπάιντεν, το οποίο επιτρέπει στον Πρόεδρο να αντικαταστήσει χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους με πολιτικούς του φίλους.

Το παράδειγμα Όρμπαν

Υπάρχουν και άλλοι, πιο υπαρξιακοί λόγοι ανησυχίας: Ηγέτες όπως ο Τραμπ επιχειρούν να ελέγξουν στενά τις επιχειρήσεις – χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ουγγαρίας. Όπως ο Τραμπ, ο Όρμπαν κυβέρνησε κατά την πρώτη του θητεία (1998-2002) ως παραδοσιακός συντηρητικός, υπέρ των επιχειρήσεων, μειώνοντας φόρους και κρατικές δαπάνες. Όταν επέστρεψε το 2010 ήταν ένας πολύ διαφορετικός ηγέτης.

Για να εδραιώσει και να διατηρήσει την εξουσία του προχώρησε σε κρατικοποιήσεις, μείωση των επιτοκίων στα στεγαστικά δάνεια, μείωση των τιμών στις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, έκτακτους φόρους σε σειρά κλάδων κι επιβολή πλαφόν στις τιμές των σούπερ μάρκετ που ανήκουν σε πολυεθνικές. Σταδιακά ο Όρμπαν έκανε πλούσιους τους φίλους και την οικογένειά του, ξεκινώντας έρευνες, μπλοκάροντας συγχωνεύσεις και ψηφίζοντας νόμους που έπληξαν την αξία συγκεκριμένων επιχειρήσεων, που στη συνέχεια εξαγόρασαν σύμμαχοι της κυβέρνησης. Πρόσφατα ο Όρμπαν επισκέφθηκε τις ΗΠΑ, χωρίς πρόσκληση από τον Λευκό Οίκο, προκειμένου να συναντηθεί με τον παλαιότερο ένοικο και να μιλήσει στο Ίδρυμα Heritage.

Ιδιωτικά, πολλοί στον επιχειρηματικό κόσμο εκφράζουν προβληματισμό για κάποια από αυτά που ακούνε από τον Τραμπ. «Είναι έτοιμοι να αναλάβουν κοινή δράση εάν χρειαστεί», λέει ο Τζέφρι Ζόνενφελντ, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Chief Executive Leadership Institute στο Yale. «Όχι όμως προτού γίνει απαραίτητο». Ο δισταγμός είναι εύλογος. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν ήδη αντιμετωπίσει τιμωρητικές αντιδράσεις από τους συντηρητικούς, επειδή ενστερνίστηκαν στόχους όπως η προάσπιση των δικαιωμάτων της LGBTQ κοινότητας. Ο Τραμπ δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τους μοχλούς της εξουσίας εναντίον οποιουδήποτε του εναντιωθεί. Είτε έτσι είτε αλλιώς, είναι ευρέως κατανοητό ότι είναι ένας εκδικητικός άνθρωπος.

Μπορεί, όμως, να είναι επικίνδυνο να ‘μιλάς ανοιχτά’ αλλά η παγκόσμια οικονομική τάξη βρίσκεται σε κίνδυνο. Το συμφέρον συνήθως επιβάλλει στις επιχειρήσεις να διατηρούν καλές σχέσεις με αυτούς που βρίσκονται στην εξουσία, αλλά για τον Ντάιμον και τον κύκλο του Νταβός αυτό μπορεί να αποδειχθεί μοιραία κοντόφθαλμο. «Το μόνο πράγμα που γνωρίζουμε με βεβαιότητα για την παγκοσμιοποίηση», λέει ο Αμπντίλαλ του Χάρβαρντ, «είναι ότι είναι απελπιστικά εύθραυστη και μπορεί εύκολα να σπάσει».

Πηγή: kreport.gr

«Είμαστε έτοιμοι να ξανακερδίσουμε την Κωνσταντινούπολη;» ρώτησε το ακροατήριό του, καθώς γιόρταζε τον θρίαμβό του στην προεδρική κούρσα της χώρας τον Μάιο του 2023. «Ξεκινήσαμε με την Κωνσταντινούπολη, θα συνεχίσουμε με την Κωνσταντινούπολη», πρόσθεσε.

Η περσινή προεδρική αναμέτρηση ήταν καταστροφική για την κοσμική αντιπολίτευση της Τουρκίας, η οποία είχε θεωρήσει την ψηφοφορία ως την καλύτερη ευκαιρία της να εκτοπίσει τον Ερντογάν από τότε που ανέλαβε την εθνική εξουσία το 2003. Οι σημερινές εκλογές στην Κωνσταντινούπολη, οι οποίες διεξάγονται την ίδια ημέρα με τις περιφερειακές και δημοτικές ψηφοφορίες σε ολόκληρη την Τουρκία, είναι μια περίπτωση διπλής ή μηδενικής εκλογής.

Αν ο χρισμένος υποψήφιος του Ερντογάν αρπάξει πίσω τη σημαντικότερη μητρόπολη της χώρας, όπου ο ίδιος ο πρόεδρος έφτιαξε το όνομά του, θα σβήσει το εναπομείναν προπύργιο της αντιπολίτευσης στην εξουσία του.

Αλλά αν ο αντιπολιτευόμενος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης αντέξει και διατηρήσει τον έλεγχο της πόλης, η οποία αντιπροσωπεύει το 18% του πληθυσμού της Τουρκίας και το 1/3 της οικονομίας της, θα μπορούσε να του προσφέρει ένα σκαλοπάτι προς την εθνική εξουσία.

Σύμφωνα με τις συχνά αναξιόπιστες δημοσκοπήσεις της Τουρκίας, η κούρσα φαίνεται να είναι αμφίρροπη. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δίνουν στο αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα προβάδισμα που κυμαίνεται μεταξύ εννέα μονάδων και λιγότερο από μία μονάδα. Μια άλλη έρευνα δίνει ένα ισχνό προβάδισμα μιας μονάδας στο ισλαμιστικών ριζών AKP του Ερντογάν.

Το διακύβευμα, τόσο πρακτικό όσο και συμβολικό, δύσκολα θα μπορούσε να είναι υψηλότερο για τους πολιτικούς που μάχονται για το μέλλον της Τουρκίας. Οι εκλογές θα κρίνουν αν ο Ερντογάν θα εμβαθύνει και θα εδραιώσει την αυταρχική και ισλαμιστικού προσανατολισμού διακυβέρνησή του ή αν απομένει ακόμη ένας εναλλακτικός δρόμος.

• Για τον Selin Nasi, από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο του London School of Economics, «η Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο ο εμπορικός και οικονομικός κόμβος της Τουρκίας, αλλά και η πολιτιστική και πνευματική καρδιά της χώρας… ένας μικρόκοσμος της Τουρκίας».

Ως αποτέλεσμα, είπε, «το να κερδίζεις την Κωνσταντινούπολη θεωρείται ότι κερδίζεις την Τουρκία» – εν μέρει λόγω της οικονομικής επιρροής που συνεπάγεται ο έλεγχος του προϋπολογισμού της πόλης και εν μέρει λόγω της «βαθιάς συμβολικής σημασίας» της για τον ίδιο τον Ερντογάν, ο οποίος ξεκίνησε την καριέρα του με μια νίκη-έκπληξη στις εκλογές για τη δημαρχία της πόλης πριν από ακριβώς 30 χρόνια.

Αυτοί οι δεσμοί είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Ερντογάν έμεινε τόσο έκπληκτος από τον θρίαμβο στις τελευταίες εκλογές για τη δημαρχία του υποψηφίου του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Εκρέμ Ιμάμογλου – ενός πολιτικού της αντιπολίτευσης που, για ορισμένους, έχει αποκτήσει την ιδιότητα του σούπερ σταρ στην τουρκική πολιτική.

Πράγματι, το ΑΚΡ ήταν τόσο συγκλονισμένο από τη σοκαριστική νίκη του İmamoğlu στην Κωνσταντινούπολη το 2019, που μεθόδευσε μια επανάληψη της ψηφοφορίας – αλλά έχασε με συντριπτική διαφορά. Παραμένει μια από τις πιο ατιμωτικές ήττες του κυβερνώντος κόμματος μέχρι σήμερα.

Πέντε χρόνια μετά, ο Ερντογάν προσπαθεί να αποτελειώσει τον νεότερο αντίπαλό του – και μαζί του την εύθραυστη αντιπολίτευση της Τουρκίας.

«Εάν ο Ιμάμογλου χάσει, η κοσμική αντιπολίτευση δεν θα μπορέσει να συγκεντρώσει τις δυνάμεις της, θα είναι σε πλήρη σύγχυση και δεν θα μπορέσει να αμφισβητήσει το σημερινό κυβερνητικό μπλοκ και την εδραίωση ενός ολοένα και πιο εξισλαμιστικού και αυταρχικού συστήματος», δήλωσε ο Soli Özel, ανώτερος πολιτικός αναλυτής στο Πανεπιστήμιο Kadir Has στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Özel προέβλεψε ότι θα μπορούσε να χρειαστεί μια δεκαετία για να ανακάμψει η αντιπολίτευση από μια ήττα στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλες μεγάλες πόλεις όπως η Άγκυρα. Αντίθετα, αν ο Ιμάμογλου επικρατήσει, αυτό θα ωραιοποιήσει τη φήμη του ως ο μοναδικός πολιτικός του τελευταίου τετάρτου αιώνα που κατάφερε να ξεπεράσει τον Ερντογάν – και ίσως τον βάλει και τον ίδιο σε μια πορεία προς την εθνική εξουσία.

«Αν ο Ιμάμογλου κερδίσει ξανά, αυτή θα είναι η τρίτη του νίκη απέναντι στον Erdoğan – μετά από αυτό θα βαδίσει προς την προεδρία», δήλωσε στο POLITICO πολιτικός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος του Ιμάμογλου υπό τον όρο της ανωνυμίας.

«Ο Ερντογάν το βλέπει αυτό και θέλει να τον σταματήσει ακριβώς εκεί».

Για να εκπροσωπήσει το ΑΚΡ σε αυτή την καθοριστική αναμέτρηση ο Ερντογάν επέλεξε τον Murat Kurum (Μουράτ Κουρούμ), πρώην υπουργό Περιβάλλοντος και προηγουμένως έναν από τους επικεφαλής της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των καταστροφικών σεισμών του Φεβρουαρίου 2023 στην Τουρκία που προκάλεσαν τον θάνατο περισσότερων από 50.000 ανθρώπων.

Οι επικριτές κατακεραύνωσαν την κυβέρνηση για την αργή αντίδραση στην καταστροφή αυτή- ο Ερντογάν και ο Κουρούμ λένε ότι προσπάθησαν να ανοικοδομήσουν ό,τι καταστράφηκε.

• Ο πρόεδρος της Τουρκίας, δεν διστάζει να κάνει προεκλογική εκστρατεία για τον υποψήφιό του, καλώντας τους ψηφοφόρους της Κωνσταντινούπολης να τιμωρήσουν την αντιπολίτευση για την υποτιθέμενη ανικανότητά της και την αποτυχία της να οικοδομήσει τις υποδομές της πόλης. «Ας τους δώσουμε το μάθημα που τους αξίζει στις 31 Μαρτίου», δήλωσε σε συγκέντρωση στην Κωνσταντινούπολη αυτόν τον μήνα, ενώ χαρακτήρισε τις αναμετρήσεις της Κυριακής ως «κρίση» και «εκλογές της μοίρας».

Ο Ερντογάν έχει ρίξει όλο το πολιτικό του βάρος στις εκλογές, στέλνοντας όχι λιγότερους από 17 υπουργούς της κυβέρνησης για προεκλογική εκστρατεία στην Κωνσταντινούπολη.

Πολλοί σχολιαστές προβλέπουν ότι ο Ερντογάν θα χρησιμοποιήσει μια ενδεχόμενη νίκη στις ψηφοφορίες της Κυριακής, οι οποίες θα καθορίσουν ποιος θα έχει την εξουσία και τους οικονομικούς πόρους στις πόλεις και τις περιφέρειες σε ολόκληρη τη χώρα, ως εφαλτήριο για την τροποποίηση του Συντάγματος, ώστε να μπορέσει να υπηρετήσει περισσότερες θητείες ως πρόεδρος.

• Ως δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και στέλεχος της αντιπολίτευσης, ο Ιμάμογλου είναι αναμφισβήτητα το κύριο εμπόδιο στο να σκίσει ο Ερντογάν το σύνταγμα για να παρατείνει την εξουσία του.

Ο ρόλος του δημάρχου έχει ενισχυθεί από το χάος στις τάξεις της αντιπολίτευσης. Μετά την ήττα της στις προεδρικές εκλογές του περασμένου έτους, μια πολυκομματική συμμαχία κατέρρευσε και ο πρώην ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, αναγκάστηκε να αποχωρήσει.

Ωστόσο, ο Ιμάμογλου αρνείται ότι έχει σχέδια για την προεδρία. Ερωτηθείς για τις φιλοδοξίες του από το POLITICO, ο Ιμάμογλου δήλωσε μέσω του συμβούλου του: «Η διαχείριση της Κωνσταντινούπολης είναι ιερό καθήκον … Κανένα άλλο θέμα δεν βρίσκεται στην ατζέντα μου αυτή τη στιγμή».

Ο Ιμάμογλου μάχεται ήδη με αγωγές που εμπνέονται από την κυβέρνηση και οι οποίες επιδιώκουν να τον αποκλείσουν από το δημόσιο αξίωμα εξαιτίας δήθεν προσβλητικών σχολίων που έκανε για τους αξιωματούχους που ακύρωσαν την αρχική του εκλογή ως δήμαρχος.

Αλλά καθώς ετοιμάζεται για τη μάχη για μια μεγαλούπολη που θα μπορούσε να καθορίσει το μέλλον της χώρας του, ο Ιμάμογλου έδειξε το ασυμβίβαστο πνεύμα του.

Ερωτηθείς τι θα κάνει αν χάσει από τις δυνάμεις του Ερντογάν, είπε: «Δεν βασίζω το σχέδιο καριέρας μου στην αποτυχία».