Το ερώτημα που θέτουν το Atlantic, οι FT, και ο Economist (απόδοση από το KREPORT), είναι εάν έχουν εκκινήσει ήδη συνομιλίες Ουάσιγκτον- Τεχεράνης στο διπλωματικό παρασκήνιο ή όχι και κατά πόσο μπορούν να καταλήξουν σύντομα σε κάποιο αποτέλεσμα.

Atlantic: Έχει πράγματι ο Τραμπ «πολύ καλές» συνομιλίες με την Τεχεράνη;

Η εικόνα που προβάλλει η Ουάσινγκτον για «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» με την Τεχεράνη συγκρούεται ευθέως με τη δημόσια διάψευση του Ιράν, αποκαλύπτοντας όχι μόνο την έλλειψη προόδου αλλά και τον περιορισμένο έλεγχο που έχουν οι δύο πλευρές τόσο στη σύγκρουση όσο και στο αφήγημά της.

Ο Ντ. Τραμπ παρουσίασε την απόφαση για πενθήμερη παράταση της προθεσμίας προς το Ιράν ως ένδειξη διπλωματικής κινητικότητας, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν «σημεία σύγκλισης» και διάθεση για συμφωνία. Αντίθετα, Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν την ύπαρξη διαπραγμάτευσης, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις ως απόπειρα επηρεασμού των αγορών και διαχείρισης της πίεσης.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, υπάρχει πράγματι κάποια μορφή έμμεσης επικοινωνίας μέσω τρίτων χωρών, όπως το Πακιστάν, με βασικό εργαλείο μια πρόταση 15 σημείων που περιλαμβάνει ζητήματα πυρηνικού προγράμματος και κυρώσεων. Ωστόσο, η απουσία επίσημης επιβεβαίωσης και η πλήρης άρνηση της Τεχεράνης υπονομεύουν την αξιοπιστία αυτής της διαδικασίας.

Το βασικό πρόβλημα φαίνεται να είναι διπλό:

Έλλειψη σαφούς στρατηγικής εξόδου: Η αμερικανική πλευρά συνεχίζει στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς ξεκάθαρο πολιτικό στόχο για το τέλος της σύγκρουσης.

Ασυμμετρία αντιλήψεων: Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν πρόοδο, ενώ το Ιράν υιοθετεί στάση άρνησης, ενισχύοντας την εικόνα αδιεξόδου.

Η κατάσταση αυτή εκτυλίσσεται σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο περιβάλλον, καθώς το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, προκαλώντας αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και αυξάνοντας την πίεση προς την αμερικανική κυβέρνηση.

Παράλληλα, εσωτερικές και διεθνείς πιέσεις φαίνεται να επηρεάζουν τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον. Σύμμαχοι προειδοποιούν ότι μια περαιτέρω κλιμάκωση—όπως πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές—θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη περιφερειακή σύρραξη ή ακόμη και σε αποσταθεροποίηση του Ιράν ως κράτους.

Οι δηλώσεις περί διαπραγματεύσεων λειτουργούν περισσότερο ως εργαλείο διαχείρισης της πολιτικής και οικονομικής πίεσης παρά ως ένδειξη ουσιαστικής προόδου προς μια συμφωνία.

FT: Μπορεί ο Τραμπ να συνάψει συμφωνία με το Ιράν;

Οι πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ περί «παραγωγικών συνομιλιών» με το Ιράν έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την κατηγορηματική διάψευση της Τεχεράνης, αναδεικνύοντας το βαθύ χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές. Παρά το άνοιγμα ενός περιορισμένου διπλωματικού παραθύρου, οι προϋποθέσεις για μια συμφωνία παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.

Κεντρικό εμπόδιο αποτελεί η έλλειψη εμπιστοσύνης. Η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει με έντονη καχυποψία τις αμερικανικές προθέσεις, δεδομένου ότι στο παρελθόν στρατιωτικές ενέργειες συνέπεσαν με περιόδους διαπραγματεύσεων. Επιπλέον, οι απαιτήσεις των ΗΠΑ για πλήρη υποχώρηση του καθεστώτος εντείνουν την αδιαλλαξία της Τεχεράνης.

Το Ιράν θέτει ως βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία εγγυήσεις ασφάλειας, ώστε να αποτραπούν μελλοντικές επιθέσεις. Αντιλαμβάνεται τη σύγκρουση ως υπαρξιακή και έχει επιλέξει στρατηγική αύξησης του κόστους για τους αντιπάλους του, μέσω επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και του περιορισμού της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Η επαναλειτουργία των Στενών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα, αλλά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι επιθέσεις και οι απειλές έχουν ήδη περιορίσει δραστικά τη διέλευση πλοίων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν μπορεί να επιβάλει «διόδια» για τη διέλευση, ενισχύοντας περαιτέρω την επιρροή του.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει επίσης βασικό σημείο τριβής. Παρά τους ισχυρισμούς περί καταστροφής του, σημαντικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου εξακολουθούν να υπάρχουν. Ενδεχόμενες παραχωρήσεις από την ιρανική πλευρά, όπως ο περιορισμός ή η αραίωση του υλικού, συνδέονται με ευρύτερα ανταλλάγματα και διασφαλίσεις.

Παράλληλα, τα προγράμματα πυραύλων και drones του Ιράν θεωρούνται «κόκκινη γραμμή» για την Τεχεράνη, αλλά αποτελούν βασική ανησυχία για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους. Η συνέχιση επιθέσεων από ιρανικής πλευράς δείχνει ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας δεν έχουν εξουδετερωθεί πλήρως.

Τέλος, το ζήτημα των κυρώσεων και της οικονομικής ανασυγκρότησης παραμένει ανοιχτό. Αν και δεν τίθεται πάντα ρητά, η άρση κυρώσεων αποτελεί κρίσιμο αίτημα για το Ιράν, ιδιαίτερα ενόψει των εκτεταμένων ζημιών που έχει υποστεί. Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά δεν δείχνει πρόθυμη να προχωρήσει σε τέτοιες παραχωρήσεις.

Συνολικά, παρά τις ενδείξεις κινητικότητας, το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης παραμένει ανοιχτό, αλλά εξαιρετικά αβέβαιο.

Economist: Η στροφή του Τραμπ δείχνει ότι αναζητά έξοδο από τον πόλεμο

Γίνεται όλο και πιο σαφές ότι η στάση του Ντ. Τραμπ δεν αντικατοπτρίζει απλώς μια τακτική κίνηση, αλλά ίσως μια βαθύτερη επιθυμία να τερματιστεί η σύγκρουση. Η απόφασή του να αναστείλει τα πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές για πέντε ημέρες, την ώρα που το Ισραήλ συνεχίζει κανονικά τις επιθέσεις του, αναδεικνύει ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ των δύο συμμάχων.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι η διαφορετική προτεραιότητα των δύο πλευρών. Το Ισραήλ φαίνεται να βλέπει τον πόλεμο ως ευκαιρία για στρατηγική ανατροπή του Ιράν —ακόμη και αλλαγή καθεστώτος— ενώ ο Τραμπ δείχνει όλο και περισσότερο προσηλωμένος στη σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς και στην αποφυγή μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Η κριτική του προς ισραηλινά πλήγματα σε ενεργειακούς στόχους ενισχύει αυτή την εντύπωση.

Παράλληλα, οι δηλώσεις περί διαπραγματεύσεων παραμένουν αμφιλεγόμενες. Ο Τραμπ μιλά για «παραγωγικές συνομιλίες», όμως το Ιράν τις διαψεύδει κατηγορηματικά. Αυτό δημιουργεί μια εικόνα ασάφειας, όπου δεν είναι ξεκάθαρο αν υπάρχει πραγματική διπλωματική διαδικασία ή αν πρόκειται για μια προσπάθεια διαχείρισης της κρίσης σε επικοινωνιακό επίπεδο.

Την ίδια στιγμή, η επί του πεδίου πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει την ιδέα μιας άμεσης νίκης. Παρά τις σημαντικές απώλειες και τα πλήγματα σε υποδομές και ηγετικά στελέχη, το ιρανικό καθεστώς δεν δείχνει να καταρρέει. Συνεχίζει να εκτοξεύει πυραύλους, διατηρεί επιχειρησιακή ικανότητα και δεν έχει εγκαταλείψει τους βασικούς του στόχους.

Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η αρχική εκτίμηση περί γρήγορης αποδυνάμωσης του Ιράν ήταν υπεραισιόδοξη. Αντί για μια σύντομη και αποφασιστική σύγκρουση, διαμορφώνεται ένα πιο παρατεταμένο και αβέβαιο σενάριο, στο οποίο καμία πλευρά δεν πετυχαίνει πλήρως τους στόχους της.

Επιπλέον, η στάση του Τραμπ ταιριάζει με ένα ευρύτερο μοτίβο: Την προτίμησή του για γρήγορες, εντυπωσιακές κινήσεις και αποφυγή μακροχρόνιας εμπλοκής. Αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να αναζητά έναν τρόπο εξόδου, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιτευχθούν οι αρχικοί στρατηγικοί στόχοι της.

Συνολικά, φαίνεται ότι η σύγκρουση οδηγείται είτε σε μια παρατεταμένη φθορά είτε σε μια ατελή λήξη, με ένα Ιράν που, αν και αποδυναμωμένο, παραμένει ικανό να επηρεάζει τις εξελίξεις. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ φαίνεται να διευρύνεται, αντανακλώντας διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει «νίκη» σε αυτόν τον πόλεμο.

Ράνια Τραγόμαλλου

Οι πρώτες αναλύσεις που κυκλοφορούν σε κομματικά επιτελεία δείχνουν ότι η απήχησή της δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο και η διαφαινόμενη πολιτική της πρωτοβουλία,  επηρεάζει, άμεσα ή έμμεσα, τους σχεδιασμούς τους. 

Η «ψυχραιμία» του ΠΑΣΟΚ

Στη Χαριλάου Τρικούπη η γραμμή είναι σαφής: χαμηλοί τόνοι, καμία μετωπική και αποφυγή οποιασδήποτε εικόνας πολιτικής ανησυχίας.

Στελέχη του ΠΑΣΟΚ επιμένουν δημοσίως στον σεβασμό προς τον αγώνα των συγγενών των θυμάτων των Τεμπών, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι πολιτική αποτίμηση μπορεί να υπάρξει μόνο όταν –και εφόσον– παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα και μια σαφής πολιτική ταυτότητα.

Από τις εσωτερικές αναλύσεις προκύπτει ότι η πιθανή δεξαμενή της κ. Καρυστιανού δεν τέμνει τον βασικό κορμό των ψηφοφόρων του κόμματος, γεγονός που επιτρέπει στην ηγεσία Ανδρουλάκη  να παραμείνει προσηλωμένη στους δικούς της σχεδιασμούς, χωρίς να κινδυνεύει να δώσει πολιτικά όπλα σε ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει στα στελέχη να παρακολουθούν τις εξελίξεις με μεθοδικότητα και ψυχραιμία, αξιολογώντας βήμα προς βήμα τις πιθανές συνέπειες για το κόμμα και το εκλογικό του ακροατήριο.

Σύνθετη η εικόνα στον ΣΥΡΙΖΑ

Διαφορετική και πιο σύνθετη είναι η εικόνα στον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση ανασυγκρότησης μετά και τις διαδοχικές εσωκομματικές αναταράξεις.

Στην Κουμουνδούρου αναγνωρίζουν ότι κάθε νέο εγχείρημα με έντονο αντικυβερνητικό και αντισυστημικό λόγο μπορεί να λειτουργήσει ανταγωνιστικά, ιδίως σε μια περίοδο που το κόμμα αναζητά ακόμη σταθερό πολιτικό αφήγημα.

Δεν είναι λίγα τα στελέχη που αντιμετωπίζουν πλέον την Μαρία Καρυστιανού όχι ως εξωπολιτικό πρόσωπο, αλλά ως έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει περαιτέρω τις ισορροπίες στον χώρο. Ταυτόχρονα, υπάρχει και η παράμετρος Τσίπρα. Ο πρώην πρωθυπουργός, παραμένει σημείο αναφοράς για ένα τμήμα της ευρύτερης προοδευτικής βάσης.

Πολιτικές πηγές εκτιμούν ότι μια κίνηση Καρυστιανού πριν ξεκαθαρίσει ο ίδιος τις προθέσεις του θα μπορούσε να συμπιέσει τον διαθέσιμο πολιτικό χώρο και να αυξήσει τις πιέσεις για επιτάχυνση πρωτοβουλιών από την πλευρά του. Από το περιβάλλον του διαμηνύεται, πάντως, ότι οι σχεδιασμοί του δεν επηρεάζονται από άλλες πρωτοβουλίες και ότι θα κινηθεί με βάση το δικό του χρονοδιάγραμμα, με επόμενο σταθμό τη Θεσσαλονίκη μέσα στον μήνα.

Σε αναμονή

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο, επισήμως δεν καταγράφεται ανησυχία. Ωστόσο, στο παρασκήνιο αναγνωρίζεται ότι ένα νέο πολιτικό σχήμα με αυτά τα χαρακτηριστικά θα  μπορούσε να προσελκύσει απογοητευμένους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας,  που έχουν αποστασιοποιηθεί από την κυβερνητική παράταξη.

Στο παρασκήνιο, οι αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι η απήχησή της δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο.  Αντιθέτως, φαίνεται να συναντά ακροατήρια που κινούνται εκτός των παραδοσιακών κομματικών γραμμών: πολίτες αποστασιοποιημένους από την πολιτική, ψηφοφόρους που μετακινούνται εύκολα και ομάδες που εκφράζουν έντονη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα.

Αυτό εξηγεί και την επιλογή των κομμάτων να αποφεύγουν τις ευθείες επιθέσεις, περιμένοντας πρώτα να αποσαφηνιστούν οι προθέσεις της.

Το βέβαιο είναι ότι η πιθανότητα ενός νέου πολιτικού φορέα λειτουργεί ήδη ως παράγοντας αναδιάταξης. Όχι επειδή έχει ακόμη μορφή ή πρόγραμμα, αλλά επειδή επηρεάζει τις ισορροπίες και τις κινήσεις στον πολιτικό χώρο. Η τελική εικόνα για την πορεία της Μαρίας Καρυστιανού παραμένει ασαφής, όμως η ίδια έχει ήδη καταφέρει να γίνει παράγοντας που οι πολιτικές δυνάμεις δεν μπορούν να αγνοήσουν.

Κάθε κίνησή της, παρακολουθείται προσεκτικά, με τον χρόνο και τη στρατηγική που θα επιλέξει να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επόμενη φάση της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Σε μια περίοδο ανακατατάξεων και ρευστότητας, η δυναμική ενός νέου φορέα και η αντίδραση των κομμάτων θα καθορίσουν το πώς θα εξελιχθεί η πολιτική σκηνή συνολικά τους επόμενους μήνες.

Συνεδρίασε ήδη η Συμμαχία των Προθύμων με τη συμμετοχή περισσότερων από 30 ηγετών, ενώ ακολούθησε και τηλε-σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δηλαδή των ηγετών των 27 κρατών-μελών της ΕΕ.

Αύριο μάλιστα, Τετάρτη, θα πραγματοποιηθεί συνεδρίαση του ΝΑΤΟ με τη συμμετοχή των αρχηγών των γενικών επιτελείων προκειμένου να συζητήσουν για την Ουκρανία.

Η «σύνοδος» που ταρακούνησε τους Ευρωπαίους

Η ένταση κατά τη διάρκεια της τηλε-συνόδου οφείλεται σε όσα συζητήθηκαν στον Λευκό Οίκο. Η απόφαση των Ευρωπαίων ηγετών να συνοδεύσουν τον Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον προέκυψε από την αγωνία και τον φόβο να μη μετατραπεί σε φιάσκο μια συνάντηση που θα καθορίσει τις επόμενες εξελίξεις του μακροχρόνιου πολέμου, με εν δυνάμει τραγικές συνέπειες για όλη την Ευρώπη.

Ωστόσο, τουλάχιστον αμηχανία προκαλούσαν οι εικόνες με τον Τραμπ να κάθεται και να μιλάει σαν δάσκαλος σε μαθητές, ενώ ήταν φανερό ότι όλοι -ακόμα και ο Ουκρανός πρόεδρος- δεν θα έμπλεκαν σε μια αντιπαράθεση με τον Αμερικανό ηγέτη μπροστά στις κάμερες. Ίσα-ίσα, κυριάρχησαν οι φιλοφρονήσεις και η εστίαση σε αυτά για τα οποία υπήρχε σύμπνοια. Το εδαφικό μέλλον της Ουκρανίας και το ακριβές περιεχόμενο των εγγυήσεων ασφαλείας για την πολύπαθη χώρα πήγαν στην άκρη, για επόμενη φάση.

Σε κάθε περίπτωση, ως θετικό κρίνουν αρκετοί αναλυτές το ότι εκφράστηκε καθολικά διάθεση για να αναζητηθεί μια λύση που θα οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες όμως κατάλαβαν και εχθές ότι, αν η Ευρώπη και οι υπόλοιποι πρόθυμοι υποστηρικτές της Ουκρανίας δεν πάρουν έγκαιρα πρωτοβουλία, η πορεία των διαπραγματεύσεων με μόνους παίκτες τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Ουκρανία μπορεί να επιφέρει αναπότρεπτα επιζήμια αποτελέσματα.

Η Συμμαχία των Προθύμων

Η σημερινή σύνοδος της Συμμαχίας των Προθύμων, μια πρωτοβουλία της Γαλλίας και της Βρετανίας, επικεντρώθηκε αρχικά στην ενημέρωση των μελών σχετικά με τις συζητήσεις που διεξήχθησαν χθες στην Ουάσιγκτον. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τις συνομιλίες «εποικοδομητικές», ενώ τόνισε την ανάγκη για συγκεκριμένα βήματα. Από την πρώτη στιγμή ο Στάρμερ είχε ζητήσει σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, με τις ΗΠΑ να παίζουν ρόλο «εγγυητή». Η διαφαινόμενη προθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να συμμετάσχει σε αυτό το σχήμα θεωρήθηκε από το Λονδίνο σημαντική πρόοδος.

Παρ’ όλα αυτά, οι λεπτομέρειες παραμένουν κρίσιμες. Ανακοινώθηκε ότι ομάδες σχεδιασμού της συμμαχίας θα βρεθούν τις επόμενες ημέρες στην Ουάσιγκτον για συνεννοήσεις με τους Αμερικανούς, ενώ ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, ναύαρχος σερ Τόνι Ράντακιν, ταξιδεύει ήδη στις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία μιας «δύναμης αποτροπής», η οποία θα αναπτυχθεί στην Ουκρανία μετά τη λήξη των εχθροπραξιών ώστε να αποθαρρύνει τυχόν νέα ρωσική επίθεση.

Ωστόσο, η συμμαχία δεν είναι ενιαία ως προς τη στάση της. Κάποια κράτη δηλώνουν διατεθειμένα να προσφέρουν μόνο εξοπλισμό και λογιστική στήριξη, αλλά όχι στρατεύματα επί του εδάφους. Για τον λόγο αυτόν, δίνεται έμφαση στην «αναγέννηση» του ίδιου του ουκρανικού στρατού μέσω εκπαίδευσης και παροχής σύγχρονου οπλισμού. Δεν υπάρχουν όμως ακόμα λεπτομέρειες.

Παράλληλα, συζητήθηκαν και νέα πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας σε περίπτωση που ο Βλαντίμιρ Πούτιν αρνηθεί να προχωρήσει σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η απειλή κυρώσεων από πλευράς Τραμπ φαίνεται να έχει μπει προσωρινά στον «πάγο», μετά τη σύνοδο κορυφής που είχε με τον Ρώσο πρόεδρο στην Αλάσκα.

Η εικόνα που αναδύεται είναι μιας ευρείας, αλλά όχι απολύτως ενιαίας, διεθνούς πρωτοβουλίας, η οποία προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ αποφασιστικότητας και διπλωματίας.

Τι είπαν οι 27 της ΕΕ για την Ουκρανία

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αφού συγκάλεσε εκτάκτως τη συνεδρίαση των Ευρωπαίων ηγετών, με το πέρας αυτής μίλησε στα ΜΜΕ. Τόνισε την ανάγκη να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την παροχή στην Ουκρανία εγγυήσεων ασφαλείας «παρόμοιων με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ», με συνεχή εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών. «Τώρα είναι η στιγμή να προχωρήσουμε γρήγορα σε πρακτικά βήματα», υπογράμμισε, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις πρέπει να αποτελούν την «πρώτη γραμμή άμυνας» της χώρας. Για τον Κόστα, η πιο ουσιαστική εγγύηση είναι μια Ουκρανία με ισχυρό στρατό, ικανό να υπερασπιστεί την κυριαρχία της.

Στο επίκεντρο των δηλώσεών του βρέθηκαν και οι τριμερείς συνομιλίες που εξετάζεται να γίνουν μεταξύ Τραμπ, Πούτιν και Ζελένσκι, μετά την πρόσφατη συνάντηση Τραμπ-Πούτιν στην Αλάσκα. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε, επίσης, τη σημασία της ευρωπαϊκής πορείας της Ουκρανίας, αναφερόμενος στην ανάγκη επιτάχυνσης της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ, ως ακόμη ένα βήμα σταθερότητας και ασφάλειας.

Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι είχε επικοινωνία με τον Κόστα, χαρακτηρίζοντας τις συζητήσεις «ένα σημαντικό βήμα προς τον τερματισμό του πολέμου και την εγγύηση της ασφάλειας της Ουκρανίας και ολόκληρης της Ευρώπης». Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε πως οι αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για τη χώρα του αποτελούν το κορυφαίο επίτευγμα της συλλογικής προσπάθειας των εταίρων, αλλά και της θυσίας και του θάρρους του ουκρανικού λαού που υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία του.

Υπενθυμίζεται ότι στις συνομιλίες συμμετείχε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος σημείωσε πως είναι θετικό ότι μετά τις χθεσινές συναντήσεις υπάρχει ορατότητα για τα επόμενα βήματα και για συνάντηση του Προέδρου της Ουκρανίας με τον Πρόεδρο της Ρωσίας σύντομα.

Υπογράμμισε, ακόμα, την ανάγκη για άμεση εκεχειρία και εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση των HΠΑ να στηρίξουν τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Οι νέες δηλώσεις Τραμπ προκαλούν ανησυχία

Ο Τραμπ, σε συνέντευξή του σήμερα στο Fox News, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Πούτιν να μην επιθυμεί καμία συμφωνία για την Ουκρανία. «Θα μάθουμε για τον Πούτιν μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες», είπε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι, αν ο Ρώσος πρόεδρος δεν κινηθεί υπεύθυνα, «θα είναι μια πολύ δύσκολη κατάσταση γι’ αυτόν».

Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε και στον Ουκρανό ηγέτη, τονίζοντας ότι πρέπει να επιδείξει ευελιξία στις διαπραγματεύσεις. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, πως οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν να αποστείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία, ακόμη και στο πλαίσιο ενδεχόμενων εγγυήσεων ασφαλείας.

Αναφερόμενος στη σχέση του με τον Πούτιν, ο Τραμπ υπογράμμισε πως υπάρχει πλέον «μια ζεστασιά» ανάμεσά τους, κάτι που έγινε εμφανές στη συνάντηση της Άνκορατζ. «Υπάρχει μια καλή αίσθηση, κι αυτό είναι θετικό», είπε, ενώ αποκάλυψε ότι δεν μίλησε τηλεφωνικά με τον Ρώσο πρόεδρο μπροστά σε Ευρωπαίους ηγέτες και τον Ζελένσκι, θεωρώντας το «ασέβεια».

Ο Τραμπ άσκησε κριτική σε ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες, τους οποίους κατηγόρησε ότι δεν έχουν την ίδια αίσθηση επείγοντος για τον τερματισμό του πολέμου. Όπως αποκάλυψε, κάποιος εξ αυτών πρότεινε νέα συνάντηση «σε έναν ή δύο μήνες», πρόταση που ο ίδιος απέρριψε, λέγοντας πως σε αυτό το διάστημα θα χαθούν χιλιάδες ζωές. Ο ίδιος δήλωσε ότι επικοινώνησε απευθείας με τον Πούτιν και προσπαθεί να οργανώσει άμεσα συνάντηση με τον Ζελένσκι, επιμένοντας πως η ειρηνευτική διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει «απόψε».

Ο Ντόναλντ Τραμπ απέκλεισε την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στην Ουκρανία.

«Έχετε τη διαβεβαίωσή μου, και είμαι ο πρόεδρος», δήλωσε ο Τραμπ στην τηλεοπτική εκπομπή Fox & Friends του Fox News όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσαν να σταλούν αμερικανικές δυνάμεις για την άμυνα ενάντια σε μια άλλη ρωσική εισβολή.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει δεκτή στο ΝΑΤΟ υπό την προεδρία του, αλλά είπε ότι το Κίεβο θα εξακολουθήσει να λαμβάνει εγγυήσεις ασφάλειας. Αυτές, όπως υπονόησε, θα «αναλάβουν» οι ευρωπαίοι σύμμαχοι. Ο Τραμπ είπε ότι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μεταξύ των χωρών που εξετάζουν το ενδεχόμενο να στείλουν τα δικά τους στρατεύματα για να ενισχύσουν την άμυνα της Ουκρανίας.

Φωτογραφία από την τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ με τον Πούτιν

Μια φωτογραφία με τον Ντόναλντ Τραμπ να μιλά στο τηλέφωνο με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ βρίσκεται στο Οβάλ Γραφείο έδωσε στη δημοσιότητα ο Λευκός Οίκος. Στη φωτογραφία εμφανίζονται επίσης ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και ο Αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, οι οποίοι κάθονται απέναντι από το Οβάλ Γραφείο.

Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του Λευκού Οίκου που επικαλείται το CNN, δίπλα στον Τραμπ βρίσκεται και ένας διερμηνέας, ο οποίος καταγράφει σημειώσεις σε μπλοκάκι.

Η συνδιάλεξη μεταξύ των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε σε ένα κρίσιμο πολιτικό περιβάλλον, την ώρα που οι διεθνείς εξελίξεις και οι πιέσεις για την Ουκρανία παραμένουν στην κορυφή της παγκόσμιας ατζέντας.

Όπως ανέφερε η δημοσιογράφος Αλάινα Τριν, ο Τραμπ ολοκλήρωσε τη συνομιλία του με τον Πούτιν και συνέχισε τη συνάντηση με τον Ουκρανό Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους ηγέτες.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, πρότεινε να οργανώσει μια διμερή συνάντηση με τον Ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Μόσχα, κατά τη διάρκεια της χθεσινής τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση του θέματος.

«Ο Πούτιν ανέφερε τη Μόσχα» κατά τη διάρκεια αυτής της τηλεφωνικής επικοινωνίας χθες, ανέφερε μία από αυτές τις πηγές στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP). Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στον Λευκό Οίκο μαζί με Ευρωπαίους ηγέτες, «απάντησε “όχι”», σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Μακρόν για Ουκρανία: Έχουν γίνει σημαντικά βήματα αλλά ο Πούτιν δεν θέλει ειρήνη

Αποκλειστική συνέντευξη παραχώρησε ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν λίγο μετά την ολοκλήρωση της χθεσινής συνάντησης με τον Αμερικανό πρόεδρο, τον πρόεδρο της Ουκρανίας αλλά και τις κορυφαίες δυνάμεις της Ευρώπης στον Λευκό Οίκο.

Ο Γάλλος πρόεδρος απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις του δικτύου NBC και υπογράμμισε περισσότερες από τρεις φορές πως όσα συζητήθηκαν στην Ουάσιγκτον είναι δεδομένο πως είναι πολύ σημαντικά και παράγουν -αντίστοιχα σημαντικά- νέα δεδομένα.

Για τον Εμανουέλ Μακρόν είναι κομβικής σημασίας το γεγονός πως οι ΗΠΑ μετά τον περασμένο Φεβρουάριο ξεκάθαρα δηλώνουν πως θα μετέχουν στο σχήμα το οποίο θα κληθεί να εγγυηθεί την επόμενη ημέρα για την Ουκρανία, σε περίπτωση που επιτευχθεί μία ειρηνευτική συμφωνία. Υπογράμμισε δε πως είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ο άνθρωπος που έφερε την κατάσταση στο σημείο που βρίσκεται σήμερα μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια μαχών στα πεδία στα ανατολική της Ευρώπης.

Ο Γάλλος πρόεδρος χαρακτήρισε «εξόχως ενθαρρυντική» την αισιοδοξία για συμφωνία που εκφράζει ο Αμερικανός πρόεδρος και σημείωσε με νόημα πως «δεν πρέπει κανένας να αμφιβάλλει για αυτό το γεγονός. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεδομένα έχει τους λόγους του να αισιοδοξεί».

Δεν παρέλειψε πάντως να διαχωρίσει την δική του προσωπική θέση και να υπογραμμίσει πως για τον ίδιο δεν είναι καθόλου εύκολος ο δρόμος που σήμερα έχει ανοίξει. Ο Μακρόν τόνισε με νόημα πως «έχω την αίσθηση -και μπορεί να είμαι εγώ ο απαισιόδοξος- πως ο πρόεδρος Πούτιν δεν έχει καμία διάθεση για ειρήνη» και πως «σε κάποιο σημείο μετά την διμερή συνάντηση με τον Ζελένσκι και την τριμερή εάν υπάρξει τέτοια θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι με τις πρωτογενείς αλλά και δευτερογενείς κυρώσεις απέναντι στην Μόσχα».

Ο Μακρόν ανέλυσε και τον διττό άξονα των εγγυήσεων ασφαλείας για το Κίεβο σημειώνοντας πως η Ουκρανία θα πρέπει να οικοδομήσει ξεκάθαρα έναν πανίσχυρο δικό της στρατό χωρίς περιορισμούς σε προσωπικό αλλά και εξοπλισμό και σημείωσε πως ο βασικός ρόλος της Ευρώπης είναι για αρχή πως θα έχει τα μέσα για να υλοποιήσει αυτόν τον σχεδιασμό το Κίεβο.

Ο Γάλλος πρόεδρος είπε επίσης πως είναι υποχρέωση της «Συμμαχίας των Προθύμων» να συνδράμει με εκπαίδευση, με εξοπλισμό αλλά και κοινή δράση στα ουκρανικά εδάφη αμέσως μετά την επίτευξη της όποιας συμφωνίας.

Σε ερώτηση αναφορικά με τις ανταλλαγές εδαφών την οποία έχει ήδη προτάξει ο πρόεδρος Τραμπ και αποτελούν βάση των συνομιλιών από την πλευρά της Ρωσίας, ο Μακρόν ξεκαθάρισε πως δεν θα πρέπει να εξισώνεται ο επιτιθέμενος με το θύμα και πως η όποια τέτοια απόφαση είναι ξεκάθαρα εθνικό θέμα της Ουκρανίας.

Ο Μακρόν πάντως δεν παρέλειψε να τονίσει πως σε καμία περίπτωση η Δύση δεν θα πρέπει να αναγνωρίσει τα συγκεκριμένα εδάφη καθώς σε μία τέτοια περίπτωση όπως είπε «θα χαθεί την ίδια στιγμή η Παγκόσμια τάξη και κανένας από τους ισχυρούς του κόσμου δεν θα μπορεί να εμφανίζεται ως εγγυητής της ειρήνης».

Λευκός Οίκος: Έτοιμες οι ΗΠΑ για να συντονίσουν εγγυήσεις ασφαλείας για Ουκρανία

Οι ΗΠΑ μπορούν να συνδράμουν στον συντονισμό των εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία και ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει οδηγίες στην ομάδα του εθνικής ασφαλείας να εργαστεί με την Ευρώπη, ανέφερε σήμερα η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

«Ο Πρόεδρος έχει σαφώς δηλώσει πως Αμερικανοί στρατιώτες δεν θα βρεθούν στο μέτωπο στην Ουκρανία, όμως μπορούμε σίγουρα να βοηθήσουμε στον συντονισμό και ενδεχομένως να παράσχουμε άλλα μέσα εγγυήσεων ασφαλείας στους Ευρωπαίους συμμάχους μας», πρόσθεσε η κ. Λέβιτ.

Axios: Ο Πούτιν ζήτησε εγγυητή το Πεκίνο για την Ουκρανία

Πάνω σε λεπτομερές σχέδιο για την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο, που πιθανότατα θα περιλαμβάνει αμερικανική αεροπορική υποστήριξη, εργάζονται ανώτατοι αξιωματούχοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ουκρανία και ευρωπαϊκές χώρες, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios.

Η παροχή εγγυήσεων ασφαλείας θεωρείται βασική απαίτηση της Ουκρανίας. Μετά από μήνες που κρατούσε διστακτική στάση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πλέον θετικός στη συμμετοχή της Ουάσινγκτον σε ένα τέτοιο σχήμα. Σε συνέντευξή του στο Fox News την Τρίτη, τόνισε ότι «δεν θα υπάρξουν αμερικανικές δυνάμεις στο έδαφος», αλλά άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παροχής αεροπορικής κάλυψης σε ευρωπαϊκές δυνάμεις που ενδεχομένως αναπτυχθούν στην Ουκρανία.

Ο Τραμπ εκτίμησε ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα μπορούσε να αποδεχθεί τις αμερικανοευρωπαϊκές εγγυήσεις ασφαλείας, διευκρίνισε όμως ότι «αυτό θα φανεί τις επόμενες εβδομάδες».

Το ρωσικό ΥΠΕΞ, από την πλευρά της Μόσχας, αντέδρασε κατηγορηματικά, δηλώνοντας ότι απορρίπτει «την παρουσία στρατιωτικού αποσπάσματος με συμμετοχή χωρών του ΝΑΤΟ» στο ουκρανικό έδαφος.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Πούτιν δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Τραμπ ότι είναι πρόθυμος να συζητήσει την αρχή των εγγυήσεων ασφάλειας, σύμφωνα με πηγή του Axios, αλλά ανέφερε την Κίνα ως έναν από τους πιθανούς εγγυητές.

Κοινή επιτροπή για τις εγγυήσεις με επικεφαλής τον Ρούμπιο

Στη διάρκεια της διευρυμένης συνόδου που πραγματοποιήθηκε στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, οι εγγυήσεις ασφαλείας βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων του Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και επτά ακόμη Ευρωπαίους ηγέτες. Ο Αμερικανός πρόεδρος συμφώνησε σε ένα πλαίσιο «τύπου Άρθρου 5» για την Ουκρανία, ωστόσο δεν ξεκαθάρισε τις λεπτομέρειες του αμερικανικού ρόλου. Ο ίδιος τόνισε ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, αλλά σημείωσε ότι ευρωπαϊκές χώρες είναι πρόθυμες να αναπτύξουν δυνάμεις εκτός ΝΑΤΟϊκού πλαισίου.

Σύμφωνα με Ουκρανό αξιωματούχο, έχει ήδη συσταθεί κοινή επιτροπή ΗΠΑ – Ευρώπης – Ουκρανίας για τη διαμόρφωση της πρότασης, με επικεφαλής τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.«Τις επόμενες ημέρες όλοι θα δουλεύουν από το πρωί ως το βράδυ πάνω στις εγγυήσεις ασφαλείας. Ίσως ως το τέλος της εβδομάδας να έχουμε μια καθαρή αρχιτεκτονική», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Οι εδαφικές απαιτήσεις πρέπει να είναι «ρεαλιστικές»

Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων, που συνιστά το μεγαλύτερο πολιτικό δίλημμα για τον Ζελένσκι. Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε στον Τραμπ ότι είναι διατεθειμένος να συζητήσει σχετικά θέματα, αλλά τόνισε ότι αυτά πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο απευθείας διαπραγμάτευσης με τον Πούτιν. Ο Τραμπ φέρεται να συμφώνησε, καλώντας τον Ρώσο πρόεδρο το βράδυ της Δευτέρας και προτρέποντάς τον να συναντήσει προσωπικά τον Ζελένσκι, ώστε να κατατεθούν «ρεαλιστικές απαιτήσεις».

Αν και έχει συμφωνηθεί ότι η πολυαναμενόμενη συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έως το τέλος Αυγούστου, ούτε ημερομηνία ούτε τοποθεσία έχουν οριστεί. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε την Τρίτη ότι θα χρειαστεί πλήρης προετοιμασία σε επίπεδο τεχνικών ομάδων πριν βρεθούν στο ίδιο τραπέζι οι δύο ηγέτες.

Ζελένσκι για συναντήσεις στον Λευκό Οίκο: Σημαντικό βήμα για τερματισμό του πολέμου

Ως «ένα σημαντικό βήμα προς τον τερματισμό του πολέμου και τη διασφάλιση της ασφάλειας της Ουκρανίας και ολόκληρης της Ευρώπης», χαρακτήρισε τις συζητήσεις που πραγματοποίησαν σε τηλεδιάσκεψη οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ο Ζελένσκι, μετά την επικοινωνία που είχε με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε πως οι αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για τη χώρα του αποτελούν το κορυφαίο επίτευγμα της συλλογικής προσπάθειας των εταίρων, αλλά και της θυσίας και του θάρρους του ουκρανικού λαού που υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία του.

Υπενθυμίζεται ότι στις συνομιλίες συμμετείχε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος σημείωσε ότι είναι θετικό ότι μετά τις χθεσινές συναντήσεις υπάρχει ορατότητα για τα επόμενα βήματα και για συνάντηση του Προέδρου της Ουκρανίας με τον Πρόεδρο της Ρωσίας σύντομα.

Είπε, ακόμα, την ανάγκη για άμεση εκεχειρία και εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση των HΠΑ να στηρίξουν τις εγγυήσεις ασφαλείας.

Η ανάρτηση του Ουκρανού προέδρου:

«Μόλις προήδρευσα μιας συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αφιερωμένης στα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεών μας με τον Πρόεδρο Τραμπ στην Ουάσινγκτον, στις οποίες συμμετείχαν και οι Ευρωπαίοι συνάδελφοί μας. Έχουμε κάνει σημαντικό βήμα προς τον τερματισμό αυτού του πολέμου και τη διασφάλιση της ασφάλειας για την Ουκρανία και ολόκληρη την Ευρώπη. Οι αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, που θα εφαρμοστούν, αποτελούν το σημαντικότερο επίτευγμα των κοινών μας προσπαθειών, όλων των εταίρων μας και, πάνω απ’ όλα, του ουκρανικού θάρρους που υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία μας.

Με τον Αντόνιο συζητήσαμε τα αποτελέσματα της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τις περαιτέρω κοινές μας δράσεις. Εκτιμούμε την ενότητα και την ακλόνητη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμφωνήσαμε να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά.

Συζητήσαμε επίσης τα επόμενα βήματα και την προετοιμασία του νέου, 19ου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Η πίεση πρέπει να ενταθεί μέχρι η Ρωσία να λάβει πραγματικά μέτρα για να σταματήσει τον πόλεμο.

Ξεχωριστά, αναδείξαμε τη σημασία της ενότητας μεταξύ των 27 κρατών μελών της ΕΕ για την πορεία της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ και το άνοιγμα ομάδων διαπραγματεύσεων.

Σας ευχαριστώ για την υποστήριξή σας».

Politico: Ο Τραμπ εγγυάται ότι δεν θα υπάρξουν στρατοί στην Ουκρανία

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να παίξει ρόλο «από τον αέρα» στο πλαίσιο μελλοντικών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία, προειδοποιώντας τον Βλαντιμίρ Πούτιν ότι θα αντιμετωπίσει μια «δύσκολη κατάσταση» εάν δεν συνεργαστεί για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.

Μιλώντας μετά τις διμερείς συναντήσεις στον Λευκό Οίκο με τον Ουκρανό πρόεδρο και ευρωπαϊκούς ηγέτες, ο Τραμπ ανέφερε στο Fox News ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να στηρίξουν τους συμμάχους της Ουκρανίας για την αποτροπή μελλοντικών ρωσικών επιθέσεων.

«Όσον αφορά την ασφάλεια, [οι Ευρωπαίοι] είναι πρόθυμοι να βάλουν ανθρώπους στο έδαφος», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας: «Εμείς είμαστε πρόθυμοι να τους βοηθήσουμε, κυρίως, πιθανώς από τον αέρα, γιατί δεν υπάρχει κανείς που να διαθέτει τα μέσα που έχουμε εμείς. Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει πρόβλημα». Δεν έγινε σαφές αν αναφερόταν στη χρήση μαχητικών αεροσκαφών ή σε δυνατότητες όπως αερομεταφερόμενη συλλογή πληροφοριών και επιτήρηση, όπως αναφέρει το Politico.

Η ερώτηση για τις εγγυήσεις ασφαλείας παραμένει ένα από τα σημαντικά θέματα που δεν έχουν επιλυθεί μετά τη συνάντηση υψηλού επιπέδου στον Λευκό Οίκο και την πρόσφατη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά έχουμε τις ευρωπαϊκές χώρες και αυτές θα αναλάβουν το μεγαλύτερο μέρος», αναφερόμενος σε Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Ρωσία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν θα αποδεχθεί καμία δυτική στρατιωτική παρουσία στο ουκρανικό έδαφος. Παράλληλα, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ οργανώνουν διμερή συνάντηση μεταξύ Πούτιν και του Ουκρανού προέδρου Βολοντιμίρ Ζελένσκι για να συζητήσουν την κατάπαυση του πυρός, αν και το Κρεμλίνο δεν έχει δώσει ακόμη δημόσια τη συγκατάθεσή του.

«Πιστεύω ότι ο Πούτιν είναι κουρασμένος από όλο αυτό. Όλοι είναι κουρασμένοι. Αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Θα μάθουμε για τον Πρόεδρο Πούτιν τις επόμενες εβδομάδες. Είναι πιθανό να μην θέλει να κάνει συμφωνία», είπε. Προσέθεσε ότι μετά την αρχική συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι, είναι έτοιμος να συμμετάσχει σε τριμερή συνάντηση για την ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Η ρωσική πλευρά, δια μέσου του ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ, απέφυγε να απαντήσει αν ο Πούτιν έχει συμφωνήσει να συναντήσει τον Ζελένσκι, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε υψηλού επιπέδου συνάντηση πρέπει να «προετοιμαστεί εξαιρετικά προσεκτικά».

Παρά τις προσπάθειες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να καθοδηγήσουν τον Ζελένσκι στις διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ δεν θα στείλουν «στρατιώτες στο έδαφος».

Ένα άλλο σημείο τριβής στις συνομιλίες είναι η ρωσική απαίτηση να παραχωρήσει η Ουκρανία εδάφη στις ανατολικές περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, σε αντάλλαγμα για πάγωμα της γραμμής του μετώπου σε Χερσώνα και Ζαπορίζια. Ωστόσο, το Κίεβο επιμένει ότι δεν θα παραδώσει κανένα έδαφος, παρομοιάζοντας το ενδεχόμενο παραχώρησης του Ντονέτσκ με το να παραχωρούσε η Αμερική την ανατολική Φλόριντα στον Τραμπ, μια αναλογία που εντυπωσίασε τον Αμερικανό πρόεδρο.

Οι ευρωπαϊκές χώρες, σημείωσαν αξιωματούχοι, εργάζονται ήδη για το περιεχόμενο των εγγυήσεων ασφαλείας, ενώ προγραμματίζεται νέα συνάντηση ηγετών για την οριστικοποίηση των λεπτομερειών.

BBC: Τα 4 σημεία-κλειδιά για το Ουκρανικό από τη συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι-Ευρωπαίων

Η επιστροφή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο και η συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τη Δευτέρα, στην οποία παραβρέθηκαν και Ευρωπαίοι ηγέτες δημιούργησε μεγάλες προσδοκίες.

Ωστόσο, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC, παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις του Τραμπ και τις πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις των Ευρωπαίων εταίρων του, μέχρι το βράδυ της Δευτέρας δεν υπήρχαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για εγγυήσεις ασφάλειας ή μέτρα προς την κατεύθυνση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.

Από την άλλη, προέκυψαν τέσσερα βασικά συμπεράσματα:

1. Πιθανή συνάντηση Πούτιν-Ζελένσκι

Ο Τραμπ αποκάλυψε ότι κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σε διαπραγματεύσεις με τον Ζελένσκι. Τόνισε ότι μια διμερής συνάντηση θα μπορούσε να ακολουθηθεί από τριμερή, με τη δική του συμμετοχή. Παραμένει αβέβαιο κατά πόσο είναι εφικτό να βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο για πρώτη φορά μετά την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής το 2022.

2. Ο Τραμπ δεν θεωρεί απαραίτητη την εκεχειρία – Η αντίδραση των Ευρωπαίων

Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η κατάπαυση του πυρός δεν είναι προϋπόθεση για διαπραγματεύσεις. «Δεν ξέρω αν είναι απαραίτητο», είπε. Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν, με πιο έντονη αντίρρηση από τον Μερτς, ο οποίος υπογράμμισε ότι καμία επόμενη συνάντηση δεν μπορεί να γίνει χωρίς εκεχειρία και κάλεσε για πίεση προς τη Ρωσία.

3. Οι υπαινιγμοί Τραμπ για εγγυήσεις ασφαλείας

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε τον Ζελένσκι ότι οι ΗΠΑ θα συμβάλουν σε εγγυήσεις ασφάλειας, χωρίς να διευκρινίσει το εύρος. Δεν υποσχέθηκε αποστολή στρατευμάτων, αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο ερωτηθείς σχετικά. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι η «πρώτη γραμμή άμυνας», προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ «θα εμπλακούν».

4. Η διαφορετική στρατηγική του Ζελένσκι

Σε αντίθεση με την προηγούμενη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, ο Ζελένσκι επιχείρησε να δείξει πιο συμβιβαστική στάση. Εξέφρασε επανειλημμένα ευχαριστίες, επέλεξε να φορέσει σκούρο κοστούμι αντί για τη στρατιωτική στολή του και παρέδωσε στον Τραμπ επιστολή της συζύγου του, Ολένα Ζελένσκα, προς τη Μελάνια Τραμπ.

Ευρωπαίοι ηγέτες, επίσης, επιδοκίμασαν τον Αμερικανό πρόεδρο για τον ρόλο του στη διευκόλυνση των συνομιλιών.

NYT: Πέντε βασικά συμπεράσματα από την συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι-Ευρωπαίων

Οι New York Times έχουν εντοπίσει πέντε βασικά συμπεράσματα από τη διαπραγμάτευση που διεξάγεται σε επίπεδο κορυφής, σύμφωνα με τη συνήθεια του Ντόναλντ Τραμπ που οφείλει μικρά περιθώρια στους διπλωμάτες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και εμπιστεύεται έναν μικρό πυρήνα συνεργατών, όπως ο Στίβεν Γουίτκοφ, που επισκέφθηκε τη Μόσχα και συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου.

1. Η διακοπή των συνομιλιών Τραμπ με τους Ευρωπαίους για να μιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν

Ενδεικτικό της διάθεσης όλων των πλευρών ήταν το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διέκοψε τις συνομιλίες ώστε να μιλήσει απευθείας (τηλεφωνικώς) με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, προκειμένου να αρχίσουν αμέσως οι διεργασίες για πιθανή τριμερή συνάντηση με τον Ουκρανό ηγέτη, αν και παραμένει ασαφές τόσο το χρονικό πλαίσιο, όσο και η τοποθεσία.

Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, έκανε λόγο για «ειλικρινή και εποικοδομητική» συνομιλία. Στη διπλωματική γλώσσα, ο όρος «ειλικρινής» όταν χαρακτηρίζει μία συζήτηση δύο ηγετών δεν σημαίνει σύμπτωση απόψεων ή ομοφωνία. Αντιθέτως, περιγράφει έναν διάλογο όπου η κάθε πλευρά αναπτύσσει και εξηγεί τις θέσεις της, χωρίς αυτό να συνεπάγεται και συμφωνία με το άλλο εμπλεκόμενο μέρος.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, πρότεινε κατάπαυση του πυρός πριν από την έναρξη διαπραγματεύσεων. Αυτό απορρίφθηκε ευγενικά από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, εξέφρασε σκεπτικισμό ως προς τις προθέσεις του Πούτιν, σημειώνοντας πως «δεν είμαι πεπεισμένος ότι θέλει, επίσης, την ειρήνη».

Παρ’ όλα αυτά, σε αντίθεση με προηγούμενες συναντήσεις, δεν υπήρξαν εντάσεις. Όλοι συμφώνησαν στην ανάγκη απευθείας συνομιλιών Ζελένσκι – Πούτιν, ενώ, εξετάστηκαν ζητήματα όπως οι εγγυήσεις ασφάλειας και η πιθανή παραχώρηση εδαφών.

2. Ο Τραμπ μίλησε αόριστα για τις εγγυήσεις ασφάλειας

Ο Ντόναλντ Τραμπ υπογράμμισε ότι οι συναντήσεις ήταν καρποφόρες και πως οι ηγέτες συζήτησαν «εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, οι οποίες θα παρέχονται από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Νωρίτερα, ρωτήθηκε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στείλουν αμερικανικά στρατεύματα στην Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής προσπάθειας.

Ο κ. Τραμπ δεν απάντησε άμεσα στην ερώτηση, αλλά είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τους βοηθήσουν. «Θα εμπλακούμε», σημείωσε.

3. Τραμπ και Ευρωπαίοι ηγέτες ανέλυσαν τη συνομιλία με Πούτιν

Ο Τραμπ συνέχισε να παρουσιάζει τον Πούτιν ως πραγματικά ενδιαφερόμενο να βρει έναν τρόπο να τερματίσει τον πόλεμο που είχε εκείνος αρχίσει. Σε κάποιο σημείο, ο κ. Τραμπ διέκοψε τη συνάντηση με τους Ευρωπαίους ηγέτες στην Ανατολική Αίθουσα του Λευκού Οίκου για να καλέσει τον Ρώσο ηγέτη.

Στη συνέχεια, έφερε τον κ. Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους ηγέτες στο Οβάλ Γραφείο για να τους περιγράψει το περιεχόμενο της συζήτησης που είχε με τον «ισχυρό άνδρα» του Κρεμλίνου, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ.

4. Απευθείας επικοινωνία για τριμερή συνάντηση

Σύμφωνα με τον Ουσάκοφ, οι ηγέτες της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών συμφώνησαν να ορίσουν ανώτερους διαπραγματευτές για άμεσες συνομιλίες μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, αλλά δεν ανέφερε αν Πούτιν θα συμμετάσχει.

Αν και ο Ρώσος πρόεδρος δεν αρνήθηκε κατηγορηματικά να συναντηθεί με τον Ζελένσκι, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί τον Ουκρανό πρόεδρο ούτε νόμιμο, ούτε ίσο του.

5. Αγορά αμερικανικών όπλων από την Ουκρανία

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι το Κίεβο σκοπεύει να αγοράσει αμερικανικά όπλα αξίας 90 δισ. δολαρίων μέσω ευρωπαϊκών μηχανισμών. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να αγοράσουν drones από την Ουκρανία.

Ο Τραμπ, αν και έχει εκφράσει αντίθεση σε περαιτέρω οικονομική βοήθεια, εμφανίζεται πρόθυμος να προχωρήσει σε πωλήσεις όπλων. Ο Ζελένσκι έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot, με στόχο την αντιμετώπιση των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων.

Ο κ. Ζελένσκι ανέφερε ότι ανέφερε ότι πρέπει να επιτευχθεί επίσημη συμφωνία. Ωστόσο, μία συμφωνία τέτοιας κλίμακας θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για να διασφαλιστεί ότι οι ουκρανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν να πολεμούν εναντίον της Ρωσίας και θα διαθέτουν ισχυρή άμυνα σε περίπτωση επίτευξης ειρηνευτικής λύσης.

Χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον Πούτιν ως ένα «δούναι και λαβείν» για τα σύνορα και τα εδάφη και τόνισε ότι δεν γνωρίζει αν θα υπάρξει συμφωνία για άμεση κατάπαυση πυρός.

Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο Τραμπ είπε ακόμα ότι έχει κατά νου τρεις τοποθεσίες όπου θα μπορούσε να γίνει μια δεύτερη συνάντηση με τον Πούτιν και τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι. Αυτή η συνάντηση προετοιμάζει το έδαφος για να υπάρξει μια δεύτερη συνάντηση προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία. 

Ο Τραμπ ανέφερε ότι αν η συνάντηση με τον Πούτιν πάει καλά τότε θα έχει αμέσως τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ζελέσνκι. Ωστόσο, αν η συνάντηση με τον Πούτιν δεν πάει καλά τότε δεν θα καλέσει κανέναν, σημείωσε ο Τραμπ. 

Ο ίδιος είπε επίσης ότι δεν γνωρίζει αν θα ακολουθήσει κοινή συνέντευξη τύπου με τον Πούτιν μετά τη συνάντηση αλλά επισήμανε ότι θα υπάρξει σε κάθε περίπτωση μια συνέντευξη τύπου. 

• Την ίδια ώρα σύμφωνα με το Politico η ανακούφιση των Ευρωπαίων ηγετών μετά την τηλεδιάσκεψη με Τραμπ είναι περιορισμένη. Με το μέλλον της Ουκρανίας να συζητείται από τόσο χειριστικούς παίκτες όσο ο Πούτιν και τόσο απρόβλεπτους όσο ο Τραμπ, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να πάρουν οι εξελίξεις απρόσμενη τροπή όταν βρεθούν τετ-α-τετ στην Αλάσκα.

Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Τραμπ για ανταλλαγή εδαφών προκάλεσαν πανικό στην ευρωπαϊκή πλευρά, με το φόβο ότι οι ΗΠΑ θα διαπραγματευτούν μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Μόσχα εις βάρος της Ουκρανίας και χωρίς τη συμμετοχή των Ευρωπαίων.

Ένας κύκλος έντονης διπλωματίας την Τετάρτη φάνηκε να κατευνάζει προσωρινά αυτές τις ανησυχίες. Οι Ευρωπαίοι βγήκαν από την τηλεφωνική επικοινωνία πεισμένοι ότι ο Τραμπ κατανοεί πως μια κατάπαυση του πυρός πρέπει να προηγηθεί κάθε συζήτησης περί εδαφών, ενώ και η Ουκρανία πρέπει να έχει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι διέκριναν ακόμη σημάδια ότι οι Αμερικανοί, σε μια εντυπωσιακή στροφή, εξετάζουν ενεργότερο ρόλο στην παροχή εγγυήσεων ασφάλειας στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο.

• Ο Τραμπ γνωρίζει τις θέσεις της Ευρώπης και «σε μεγάλο βαθμό τις συμμερίζεται», ανέφερε ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, μετά το τηλεφώνημα, επαναλαμβάνοντας το ίδιο αισιόδοξο μήνυμα με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Η Πρωθυπουργός της Λετονίας Έβικα Σιλίνα, της οποίας η χώρα συνορεύει με τη Ρωσία, τόνισε επίσης: «Είμαστε όλοι στην ίδια γραμμή όσον αφορά μια τελική ειρηνευτική συμφωνία», δήλωσε στο POLITICO.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ είναι εξαιρετικός και μοναδικός διαπραγματευτής, οπότε πιστεύω ότι επιδιώκει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα», πρόσθεσε η Σιλίνα, που συμμετείχε σε προηγούμενη τηλεδιάσκεψη των Ευρωπαίων ηγετών με τον Αντιπρόεδρο JD Vance.

• Αυτό είναι, φυσικά, το επίσημο αφήγημα. Το τι θα συμβεί πραγματικά παραμένει αβέβαιο.

Σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει τα της συνάντησης της Τετάρτης, αν και «η ατμόσφαιρα ήταν γενικά θετική», ο Τραμπ μιλούσε πολύ για το τι θα έκανε, αλλά με τρόπο που κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει ακριβώς τι θα πράξει.

Οι απόψεις του Τραμπ για τη Ρωσία, αλλά και για τον ίδιο τον Πούτιν —τον οποίο παλαιότερα είχε χαρακτηρίσει «ιδιοφυΐα»— φαίνεται να σκληραίνουν. Επιδιώκοντας ακόμη και το Nobel Ειρήνης, υπόσχεται «σοβαρές συνέπειες» αν ο Πούτιν δεν δείξει σοβαρότητα στην Αλάσκα ως προς τον τερματισμό του πολέμου, αφήνοντας να εννοηθεί πιθανή αύξηση των δευτερογενών κυρώσεων σε χώρες που συναλλάσσονται με τη Ρωσία.

Όμως οι Ευρωπαίοι δεν ξεχνούν ότι μέχρι πρόσφατα ο Τραμπ είχε ταπεινώσει δημόσια τον Ζελένσκι, πίεσε την Ουκρανία να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο μέσω συμφωνιών για ορυκτά και εξέταζε μεγάλα οικονομικά projects με τον Πούτιν. Παραμένουν επιφυλακτικοί μήπως η συζήτηση μετατοπιστεί σε επικερδείς συμβάσεις ενέργειας και σπάνιων γαιών αντί για κρίσιμα ζητήματα όπως οι αποζημιώσεις ή τα απαχθέντα παιδιά.

• Ακόμη και ο Vance, γνωστός επικριτής της Ουκρανίας μετά την επίθεση κατά του Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο τον Φεβρουάριο, φέρεται να έχει αλλάξει στάση σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο.

Άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος σχολίασε: «Οι περισσότεροι εντυπωσιάστηκαν από τον Vance, που αναζητά λύσεις ενώ ταυτόχρονα ξεκαθαρίζει πως ο Πούτιν είναι εδώ ο κακός».

Ο Vance, που βρισκόταν στο Ηνωμένο Βασίλειο, πέρασε το Σάββατο στη θερινή κατοικία του ΥΠΕΞ Ντέιβιντ Λάμι, όπου συνάντησε τον γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας της Ουκρανίας Ρουστέμ Ουμέροφ και τον επικεφαλής του γραφείου Ζελένσκι Αντρίι Γερμάκ.

Αυτό άλλαξε τη στάση του; Ίσως μόνο εν μέρει. Την Κυριακή, στο Fox News, τόνισε: «Τελειώσαμε με τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία. Οι Αμερικανοί έχουν κουραστεί να στέλνουν τα χρήματά τους σε αυτή τη σύγκρουση. Αν οι Ευρωπαίοι θέλουν να αγοράσουν όπλα από αμερικανικές εταιρείες, είμαστε εντάξει — αλλά εμείς δεν θα πληρώσουμε άλλο».

• Αυτό κάθε άλλο παρά δείχνει αυξημένο αμερικανικό ενδιαφέρον για εγγυήσεις ασφαλείας μετά τον πόλεμο.

Πάντως η προοπτική να εμφανιστούν ως ειρηνοποιοί φαίνεται να κερδίζει έδαφος στη διοίκηση Τραμπ. Όπως σημείωσε αργότερα ο Vance σε αεροπορική βάση στη Βρετανία την Τετάρτη, ο Τραμπ «ξεκαθάρισε ότι στόχος μας ως διοίκηση θα είναι να φέρουμε ξανά την ειρήνη στην Ευρώπη».

Jan Techau, επικεφαλής Γερμανίας στον Eurasia Group, προειδοποιεί πάντως πως ο Τραμπ μπήκε στη συνάντηση με διαφορετικές επιδιώξεις από τους Ευρωπαίους. Για εκείνον το βασικό είναι να μην εμφανιστεί ως «χαμένος» από τη σύνοδο στην Αλάσκα — κάτι που θα προκαλούσε οργή στον ίδιο αν φανεί πως ξεγελάστηκε από τον Πούτιν.

Sύμφωνα με τον Techau, το ενδιαφέρον του Τραμπ και της ομάδας του για επαφή με τους Ευρωπαίους πηγάζει κυρίως από την ανάγκη να κατανοήσουν καλύτερα τις τακτικές του Πούτιν και να μη φανούν πως έγιναν θύματα χειρισμών στη σύνοδο της Αλάσκας.

“Δεν μπορεί να διαβάσει πλήρως τον Πούτιν. Καταλαβαίνει πως έχει διαφορετική ατζέντα από ό,τι νόμιζε αρχικά. Σε αυτό το πλαίσιο οι Ευρωπαίοι είναι χρήσιμοι ώστε να έχει στήριξη αν κάτι πάει στραβά”, προσθέτει ο αναλυτής.

Bασικά όμως υπάρχει έντονη ανησυχία πως ο Πούτιν ίσως δεν επιδιώκει πραγματικά μια συμφωνία. Βασικός στόχος του παραμένει η καταστροφή μιας δημοκρατικής και ανεξάρτητης ουκρανικής πολιτείας — στόχος που δεν έχει ακόμη πετύχει.

“Δεν υπάρχουν μεγάλες προσδοκίες για την Παρασκευή”, ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ. Ο Techau εκτίμησε ότι ίσως ο Πούτιν επιχειρήσει κάποια «ανώδυνη» χειρονομία όπως αναστολή βομβαρδισμών σε συγκεκριμένη ουκρανική περιοχή ώστε να πείσει τον Τραμπ ότι θέλει ειρήνη.

• Iδιαίτερη ανησυχία επικρατεί στους Ευρωπαίους μήπως ο Τραμπ συνάψει συμφωνία με τον Πούτιν που δεν καλύπτει τα αιτήματά τους — όπως π.χ. απαίτηση προς την Ουκρανία να παραχωρήσει περισσότερες περιοχές ή πίεση προς την ΕΕ για άρση κυρώσεων ως προαπαιτούμενο συμφωνίας.

Aκόμη κι αν το Κίεβο και οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι απορρίψουν μια λανθασμένη συμφωνία, τότε υπάρχει κίνδυνος ο Τραμπ να αποποιηθεί τις ευθύνες δηλώνοντας ότι έκανε ό,τι μπορούσε και κατηγορώντας τους Ευρωπαίους πως μπλοκάρουν την ειρήνη.

“Αυτό θα βόλευε ιδιαίτερα τον Τραμπ — μπορεί εύκολα να ισχυριστεί ότι οι πραγματικοί εχθροί της ειρήνης βρίσκονται αλλού: στους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους”, σχολιάζει ο Techau.

Mέχρι στιγμής πάντως ο Τραμπ δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με όλες τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για μια τελική ειρηνευτική συμφωνία.

Kαι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο: εξακολουθεί συχνά να υιοθετεί αφηγήματα περί πολέμου στην Ουκρανία που ευνοούν τη ρωσική πλευρά.

Pριν το τηλεφώνημά του με τους ηγέτες της ΕΕ, επικαλέστηκε δημόσια δηλώσεις του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν —του πλέον φανατικού αντιπάλου της Ουκρανίας εντός Ευρώπης— σύμφωνα με τις οποίες “οι Ρώσοι ξέρουν καλύτερα απ’ όλους πώς κερδίζονται οι πόλεμοι”.

Το axios αναφέρει πως πρόεδρος Μπάιντεν απάντησε στην κατάρρευση του βάναυσου καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία βομβαρδίζοντας στρατόπεδα του ISIS για να προσπαθήσει να αποτρέψει την επανεμφάνιση της τρομοκρατικής ομάδας. Ο εκλεγμένος πρόεδρος Τραμπ δεν θα κάνει τίποτα όσον αφορά τη Συρία, αν τηρήσει αυτά που γράφει σε αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λέει ότι η χώρα «είναι ένα χάος, αλλά δεν είναι φίλη μας» και ότι δεν θέλει να εμπλακεί -αντανάκλαση του απομονωτισμού που χαρακτήρισε και την προεκλογική του εκστρατεία.

Ο Μπάιντεν θα βρίσκεται για λιγότερο από έξι εβδομάδες στην εξουσία, οπότε πώς θα προχωρήσουν οι ΗΠΑ θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Τραμπ. Και ενώ η βάση του εκλεγμένου προέδρου μπορεί να υποστηρίξει την αποχή από το χάος της Συρίας, ορισμένοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας δεν θα το κάνουν. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη πιθανότητα οι σύμβουλοί του να πουν: «Κοίτα, κύριε Πρόεδρε, αυτό το πρόβλημα του ISIS είναι πολύ σοβαρό. Πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπόψη».

• Στην Ουάσιγκτον αυτό που συζητιέται είναι ότι, παρά τις διαφορές τους σχετικά με τη Συρία, ο τρόπος με τον οποίο ο Μπάιντεν και ο Τραμπ αντιμετωπίζουν την κατάσταση εκεί είναι απίθανο να αποδειχθεί ριζικά διαφορετικός. Αντίθετα, να περιμένετε μικρές αλλαγές ύφους αλλά όχι ουσίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.

«Νομίζω ότι οι στρατηγικές τους θα είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες, με την έννοια ότι ούτε ο Μπάιντεν ούτε ο Τραμπ θέλουν να δεσμεύσουν χερσαία στρατεύματα εντός της Συρίας», είπε στο Axios ο Άλεξ Πλίτσας, διευθυντής του αντιτρομοκρατικού προγράμματος στο Atlantic Council. Αλλά «κανένας τους δεν θέλει ούτε θα επιτρέψει η Συρία να γίνει ένα ασφαλές καταφύγιο για ομάδες όπως το Ισλαμικό Κράτος», πρόσθεσε. «Επομένως, ενώ οι δημόσιες δηλώσεις ήταν πολύ διαφορετικές, πιστεύω ότι οι πολιτικές θα είναι στην πραγματικότητα πολύ παρόμοιες».

• Οι βομβαρδισμοί: Τα αμερικανικά αεροσκάφη A-10, B-52 και F-15 σφυροκόπησαν περισσότερους από 75 στόχους του ISIS στη Συρία το σαββατοκύριακο, μέρος μιας προσπάθειας να εμποδίσουν την τρομοκρατική ομάδα να εκμεταλλευτεί την ανατροπή του Άσαντ από τους αντάρτες. Ο υπουργός Άμυνας Λόιντ Όστιν, που ταξίδευε στην Ιαπωνία, περιέγραψε τα χτυπήματα ως «αρκετά επιτυχημένα».
• Οι αντιδράσεις: Μερικοί από τους πιο πιστούς οπαδούς του Τραμπ στο MAGA επέπληξαν την κυβέρνηση Μπάιντεν για τις επιθέσεις, υπενθυμίζοντας τη συχνή κριτική του Τραμπ για τις αμερικανικές παρεμβάσεις στο εξωτερικό. Ο Ματ Γκετς, ο πρώην βουλευτής της Φλόριντα και η αποτυχημένη αρχική επιλογή του Τραμπ για υπουργό Δικαιοσύνης, επέκρινε τον Μπάιντεν για τον βομβαρδισμό της Συρίας ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στην «Ευρώπη για να φέρει ειρήνη».
•  Ο Μπάιντεν: Ο Μπάιντεν δεν έχει μπροστά του επαρκή χρόνο για να αποκρυπτογραφήσει το ρόλο της ένοπλης ομάδας Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ, ενός πρώην παρακλαδιού της Αλ Κάιντα, ούτε για να βοηθήσει να σταθεροποιηθεί μια χώρα που έχει καταστραφεί από τον εμφύλιο πόλεμο και τα χημικά όπλα, μερικά από τα οποία υπάρχουν ακόμα εκεί, ούτε, πολύ περισσότερο, για να βάλει τη δική του σφραγίδα στην ευρύτερη, αναστατωμένη Μέση Ανατολή.
• Ο Ντ. Τραμπ: Περίπου 900 στρατιώτες των ΗΠΑ σταθμεύουν στη Συρία, με εντολή την εξάλειψη του ISIS. Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να τους αποσύρει. Έχει υποσχεθεί ότι θα «τερματίσει τους ατελείωτους πολέμους», το οποίο είναι ένας θολός ορισμός. Αλλά το δοκίμασε στη Συρία κατά την πρώτη του θητεία και κατέληξε να κρατήσει εκατοντάδες στρατιώτες εκεί για να προστατεύσει τα κοιτάσματα πετρελαίου…

BBC: Οι ξένοι παίκτες στη Συρία πριν και μετά τον Άσαντ

Μια εκπληκτική προέλαση των Σύρων ανταρτών τερμάτισε την 24χρονη διακυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ, με τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης να καταλαμβάνουν την πρωτεύουσα και να αναγκάζουν τον πρόεδρο να φύγει στις 8 Δεκεμβρίου αναφέρει το BBC προσθέτοντας ότι προηγήθηκε ένας εμφύλιος πόλεμος 13 ετών, ο οποίος ξεκίνησε αφού ο Άσαντ κατέπνιξε τις διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας. Στις μάχες σκοτώθηκαν περισσότεροι από μισό εκατομμύριο άνθρωποι, εκατομμύρια εκτοπίστηκαν και ενεπλάκησαν διεθνείς δυνάμεις άμεσα και διά των «πληρεξουσίων» τους.

Τουρκία

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Συρίας, η Τουρκία υποστήριξε ομάδες ανταρτών, οι περισσότερες από τις οποίες πολεμούν τώρα υπό τη σημαία του Συριακού Εθνικού Στρατού (ΣΕΣ), παρέχοντας όπλα, στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη.

Ο βόρειος γείτονας της Συρίας χρησιμοποίησε τους αντάρτες κυρίως για να περιορίσει την κουρδική πολιτοφυλακή YPG, την οποία η Τουρκία κατηγορεί ότι είναι επέκταση της απαγορευμένης κουρδικής ανταρτικής ομάδας, του PKK. Η Τουρκία θέλει επίσης τα περίπου τρία εκατομμύρια Σύροι πρόσφυγες που ζουν στη χώρα να επιστρέψουν στα σπίτια τους.

• Το YPG είναι η μεγαλύτερη πολιτοφυλακή στη συμμαχία των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (ΣΔΔ) που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και δρουν υπό την ηγεσία των Κούρδων. Η ΣΔΔ ελέγχει μεγάλο μέρος του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας.

Οι ΣΔΔ απέφυγαν σε μεγάλο βαθμό τη σύγκρουση με τις δυνάμεις του Άσαντ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, τα τουρκικά στρατεύματα και οι αντάρτες σύμμαχοί τους κατέλαβαν τμήματα εδάφους από το YPG και τις ΣΔΔ κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Συρίας.

Η Τουρκία έχει επίσης εμπλακεί πολιτικά. Το 2020, η Τουρκία και η Ρωσία μεσολάβησαν για κατάπαυση του πυρός με στόχο να σταματήσουν την προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακαταλάβει το Ιντλίμπ, το προπύργιο των ανταρτών στα βορειοδυτικά.

Στο Ιντλίμπ κυριαρχούσε η ισλαμιστική ένοπλη ομάδα Hayat Tahrir al-Sham (HTS), η οποία ηγήθηκε των ανταρτών που τελικά ανέτρεψαν τον Άσαντ. Πολλοί πιστεύουν ότι η επίθεση δεν θα μπορούσε να συμβεί χωρίς την ευλογία της Τουρκίας. Η Τουρκία αρνήθηκε ότι υποστηρίζει το HTS.

Εν τω μεταξύ, η σύγκρουση στο βόρειο τμήμα της Συρίας συνεχίζεται: Την ίδια στιγμή που το HTS ξεκίνησε την επίθεσή του, ο ΣΕΣ εξαπέλυσε επίθεση σε περιοχές που κατείχαν οι ΣΔΔ.

Ρωσία

Η Ρωσία είχε ήδη μια σχέση δεκαετιών με την κυβέρνηση Άσαντ και είχε στρατιωτικές βάσεις εκεί από πριν τον εμφύλιο πόλεμο. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν χρησιμοποίησε την παρουσία της χώρας του στη Συρία και την υποστήριξη στον Άσαντ για να αμφισβητήσει τη δύναμη και την κυριαρχία της Δύσης στην περιοχή.

Το 2015, η Ρωσία ξεκίνησε αεροπορική εκστρατεία και έστειλε χιλιάδες στρατιώτες για να υποστηρίξουν το καθεστώς Άσαντ. Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία εξασφάλισε μισθώσεις 49 ετών σε αεροπορική βάση και ναυτική βάση, που παρείχαν κρίσιμους κόμβους στην ανατολική Μεσόγειο για τη μεταφορά μισθοφόρων από και προς την Αφρική.

Αυτό σηματοδότησε ένα σημαντικό στάδιο στην προσπάθεια της Ρωσίας να επιβληθεί ως παγκόσμια δύναμη, ενώ προηγουμένως εστίαζε τις προσπάθειές της σε έθνη που κάποτε ανήκαν στο σοβιετικό μπλοκ.

Όμως, ο πόλεμος στην Ουκρανία μονοπώλησε από το 2022 την προσοχή του συμμάχου του Άσαντ, συνεισφέροντας στην ταχεία ήττα του συριακού στρατού από ομάδες ανταρτών στα τέλη Νοεμβρίου και στις αρχές Δεκεμβρίου.

Ο Άσαντ και η οικογένειά του έλαβαν άσυλο στη Μόσχα αφού εγκατέλειψαν τη Δαμασκό, ανέφεραν ρωσικά μέσα ενημέρωσης.

ΗΠΑ

Αφού οι διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας στη Συρία, το 2011, αντιμετωπίστηκαν με βία, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα υποστήριξε την αντιπολίτευση στον Άσαντ.

Οι ΗΠΑ παρείχαν στρατιωτική υποστήριξη σε αυτές που θεωρούσαν μετριοπαθείς ομάδες ανταρτών και παρενέβησαν στρατιωτικά για να αντιμετωπίσουν το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) το 2014.

Ένας παγκόσμιος συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές και ανέπτυξε ειδικές δυνάμεις για να βοηθήσει τη συμμαχία ΣΔΔ (υπό την ηγεσία των Κούρδων) να καταλάβει εδάφη που κάποτε κατείχε το ΙΚ στα βορειοανατολικά.

Μετά την πτώση της κυβέρνησης Άσαντ, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είπε ότι πραγματοποίησε δεκάδες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στρατοπέδων και στελεχών του ΙΚ στην κεντρική Συρία για να διασφαλίσει ότι το ΙΚ δεν θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί την ασταθή κατάσταση.

Ο εκλεγμένος πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναλαμβάνει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο, είπε ότι η Συρία είναι ένα «χάος» από το οποίο οι ΗΠΑ πρέπει να μείνουν μακριά. Όταν ο Τραμπ ήταν πρόεδρος το 2019, διέταξε την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, μια κίνηση που εν μέρει απέτρεψαν οι αξιωματούχοι του. Οι ΗΠΑ έχουν επί του παρόντος περίπου 900 στρατιώτες στη Συρία, κυρίως στα βορειοανατολικά.

Ιράν

Το Ιράν και η Συρία είναι σύμμαχοι από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979. Η Συρία υποστήριξε το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980.

Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, το Ιράν πιστεύεται ότι ανέπτυξε εκατοντάδες στρατιώτες και ξόδεψε δισεκατομμύρια δολάρια για να βοηθήσει τον Άσαντ.

Χιλιάδες σιίτες μουσουλμάνοι μαχητές οπλισμένοι, εκπαιδευμένοι και χρηματοδοτούμενοι από το Ιράν (κυρίως από το κίνημα της Χεζμπολάχ που εδρεύει στον Λίβανο, αλλά και από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και την Υεμένη) έχουν επίσης πολεμήσει στο πλευρό του συριακού στρατού.

Όμως, όπως η Ρωσία με την Ουκρανία, η Χεζμπολάχ αποδυναμώθηκε από τη σύγκρουση με το Ισραήλ στον Λίβανο, και αυτό πιθανότατα συνέβαλε στη γρήγορη ήττα του συριακού στρατού.

Ισραήλ

Το Ισραήλ κατέλαβε το Γκολάν από τη Συρία στα τελευταία στάδια του Πολέμου των Έξι Ημερών του 1967 και το προσάρτησε μονομερώς το 1981. Η κίνηση δεν αναγνωρίστηκε διεθνώς, αν και οι ΗΠΑ το έκαναν μονομερώς το 2019.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων που συνδέονται με το Ιράν στη Συρία, αν και σπάνια έχει παραδεχτεί τα πλήγματα.

Από τότε που οι αντάρτες ανέτρεψαν τον Άσαντ, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες επιδρομές σε ολόκληρη τη Συρία. Οι στόχοι περιλαμβάνουν τη στρατιωτική υποδομή της Συρίας, τον ναυτικό στόλο και τις εγκαταστάσεις παραγωγής όπλων. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι ενεργεί για να σταματήσει να πέφτουν όπλα «στα χέρια εξτρεμιστών».

Οι ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν επίσης την αποστρατικοποιημένη ουδέτερη ζώνη στα Υψίπεδα του Γκολάν. Το Ισραήλ είπε ότι η συμφωνία απεμπλοκής του 1974 με τη Συρία είχε «καταρρεύσει» με την κατάληψη της χώρας από τους αντάρτες.

Αναγνώρισε επίσης ότι τα στρατεύματά της επιχειρούν περαιτέρω εντός της Συρίας σε «λίγα επιπλέον σημεία» πέρα από τη ζώνη ασφαλείας, αλλά επέμεινε ότι «δεν προχωρούν προς τη Δαμασκό».

Και όλα αυτά ενώ αναμένεται η απάντηση του Ισραήλ στο Ιράν, από την ισχύ και τους στόχους του οποίου, θα κριθει η κλιμάκωση της σύρραξης.

Αντιδράσεις:

• Η Χαμάς, επιβεβαίωσε τον θάνατο του Σινουάρ, λέγοντας ότι είναι «οδυνηρό και θλιβερό», ενώ σημείωσε πως θα κερδίσουν στο τέλος τον πόλεμο. Το κίνημα δήλωσε ότι η Χαμάς γινόταν «ισχυρότερη και πιο δημοφιλής» με κάθε δολοφονία ηγέτη.
• Η σιιτική λιβανέζικη οργάνωση Χεζμπολάχ ανακοίνωσε σήμερα ότι περνά σε μια νέα και πιο εντατική φάση του πολέμου της εναντίον του Ισραήλ.
• Το Ιράν εκτίμησε ότι «το πνεύμα της αντίστασης θα ενισχυθεί» μετά την ανακοίνωση του Ισραήλ για τον θάνατο του επικεφαλής της Χαμάς, Γιαχία Σινουάρ.
• Δυτικοί ηγέτες εκτίμησαν ότι ο θάνατος του Σινουάρ προσφέρει μια ευκαιρία για τον τερματισμό των συγκρούσεων, όμως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου τόνισε ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί μέχρι την επιστροφή των ομήρων που εξακολουθεί να κρατά η Χαμάς.
• Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε χθες τηλεφωνική επικοινωνία με τον Νετανιάχου για να τον συγχαρεί. «Έχει έρθει τώρα η ώρα να προχωρήσουμε μπροστά», σε μια εκεχειρία μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς και προς την απελευθέρωση των ομήρων, εκτίμησε ο Μπάιντεν.
• «Σήμερα ξεκαθαρίσαμε τους λογαριασμούς μας. Σήμερα το κακό δέχθηκε ένα πλήγμα, αλλά το έργο μας δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη», υπογράμμισε ο Νετανιάχου σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του μετά την επιβεβαίωση του θανάτου του Σινουάρ.
• Οι οικογένειες των Ισραηλινών ομήρων τόνισαν ότι, αν και ο θάνατος του Σινουάρ είναι ένα σημαντικό επίτευγμα, εξακολουθούν να αναμένουν την επιστροφή των συγγενών τους.

Έτσι παρά τις ελπίδες των Δυτικών για εκεχειρία, ο θάνατος του Σινουάρ ενδέχεται να προκαλέσει την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, όπου το ενδεχόμενο ευρύτερης σύγκρουσης παραμένει.

“Θεωρητικά αυτή θα ήταν μια ευκαιρία να τερματιστεί ο πόλεμος με το Ισραήλ να δηλώνει «νικητής», εκτίμησε ο Σίνα Τούσι του Center for International Policy με έδρα την Ουάσινγκτον. «Ωστόσο η προσέγγιση του Νετανιάχου στη σύγκρουση στη διάρκεια του έτους που πέρασε υπονοεί το αντίθετο», πρόσθεσε. Σύμφωνα με τον Τούσι, ο Νετανιάχου φαίνεται να προτιμά «την παράταση» της σύγκρουσης στη Γάζα, «μοιάζοντας να βασίζεται στη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές προκειμένου να αναδιαμορφώσει την περιοχή έχοντας μεγαλύτερη αμερικανική στήριξη».

«Αν η ισραηλινή κυβέρνηση το επιθυμούσε, θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει για να δηλώσει ότι πέτυχε τους στόχους της», εκτίμησε και ο Άντριου Μίλερ του Center for American Progress. Αν και πρόσθεσε ότι «δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος σε ό,τι αφορά την ικανότητα του πρωθυπουργού Νετανιάχου και του συνασπισμού του να το κάνουν αυτό».

• Όσον αφορά στο εσωτερικό Χαμάς, έχει χάσει μεγάλο μέρος της ανώτατης ηγεσίας της. Ήδη επικεφαλής της στρατιωτικής της πτέρυγας στη Γάζα, ο Σινουάρ ανέλαβε την ηγεσία της Χαμάς μετά τον θάνατο του Ισμαήλ Χανίγια, σε έκρηξη βόμβας σε κυβερνητικό ξενώνα στην Τεχεράνη τον Ιούλιο. Για την έκρηξη κατηγορήθηκε το Ισραήλ. Άλλα ανώτερα στελέχη έχουν σκοτωθεί σε Βηρυτό και Γάζα, όπως οι στρατιωτικοί διοικητές Μαρουάν Ίσα και Μοχάμεντ Ντέιφ, που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών.

Οπως αναφέρει ο Guardian η Χαμάς θα παρουσιάσει τον Σινουάρ ως μάρτυρα, ενώ θα προσπαθήσει να πλαισιώσει με τέτοιο τρόπο τον θάνατό του ώστε να εμπνεύσει νέους εθελοντές. Σύμφωνα με την ανάλυση, το γεγονός ότι πέθανε μαχόμενος, στην πρώτη γραμμή και με το όπλο στο χέρι, θα βοηθήσει στην αφήγηση. Ωστόσο, εκτιμά ότι ανεξαρτήτως προπαγάνδας, η εξόντωση ενός τέτοιου ηγέτη είναι απίθανο να ενισχύσει τη στρατολόγηση σε μία περίοδο που η Χαμάς χρειάζεται επειγόντως νέο δυναμικό στη Γάζα.

Η διοίκηση στη Γάζα είναι πιθανό να περάσει στον μικρότερο αδελφό του Σινουάρ, τον Μοχάμεντ, 49 ετών. Όπως εκτιμάται, ο Μοχάμεντ θα συνεχίσει τη στρατηγική της χαμηλού επιπέδου αντάρτικης αντίστασης στο Ισραήλ. Έμφαση θα δώσει στη διατήρηση κάποιας μορφής σκιώδους διοικητικού ελέγχου στην περιοχή, αλλά και στην εκμετάλλευση της διεθνούς οργής για τις απώλειες αμάχων, προκειμένου να ασκηθεί πίεση στο Ισραήλ.

Ωστόσο, η Χαμάς, σε ευρύτερο πλαίσιο θα περιέλθει σε σύγχυση. Θα πρέπει να βρει έναν νέο ηγέτη. Ο Σινουάρ, παρά το κύρος που είχε συγκεντρώσει, θεωρούνταν μια αμφιλεγόμενη επιλογή. Η διαδοχή του από τον αδερφό του θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα. Όμως, ο Μοχάμεντ Σινουάρ αναμένεται να δυσκολευτεί στην ενοποίηση και τη συσπείρωση της οργάνωσης.

Πλέον, σημαντικές στρατηγικές επιλογές που δεν έγιναν, καθώς τις ανέβαλε ο διορισμός του Γιαχία Σινουάρ θα πρέπει να γίνουν, υπό το καθεστώς μεγάλης πίεσης και με επίγνωση ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας είναι ικανές να εντοπίσουν και να σκοτώσουν ακόμη και τους πιο υψηλόβαθμους αξιωματούχους.

• Στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εξακολουθεί να κατηγορείται από πολλούς για αποτυχίες στο ζήτημα της ασφάλειας, με αποτέλεσμα τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου. Όμως η εξόντωση του Σινουάρ αναμένεται ότι θα ενισχύσει την πολιτική του θέση και θα συσπειρώσει τη σκληροπυρηνική δεξιά βάση στήριξής του. Δημοσκοπικά, ο Νετανιάχου είχε δει βελτίωση των ποσοστών του μετά από τις επιτυχίες στον Λίβανο, όπου δολοφονήθηκε και ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα.

Ο θάνατος του Σινουάρ θα θεωρηθεί αναμφίβολα από ορισμένους Ισραηλινούς, συμπεριλαμβανομένων πολλών σε ανώτερες θέσεις στον στρατό, τις μυστικές υπηρεσίες και την κυβέρνηση, ως η στιγμή για να κηρυχθεί η νίκη στη Γάζα και να τερματιστεί αυτό που θεωρείται ευρέως ως μια εξαντλητική και αναγκαία. Ασαφές είναι ωστόσο αν αυτό μπορεί να ισχύσει.

Υπάρχει μια πιθανότητα οι διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός να λάβουν ώθηση τώρα που πέθανε το ένα από τα δύο άτομα που κατηγορήθηκαν ότι μπλόκαραν οποιαδήποτε συμφωνία. Δεν αποκλείεται όμως η στάση κάθε διαδόχου του Σινουάρ στις συνομιλίες να μην είναι τόσο διαφορετική. Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου επέμενε ότι η στρατιωτική πίεση μπορεί να επιστρέψει τους περίπου 100 ομήρους στη Γάζα, εκ των οποίων εκτιμάται ότι μόνο οι μισοί είναι ακόμη ζωντανοί.

Ελάχιστες θεωρούνται οι πιθανότητες συμφωνίας του Νετανιάχου για την απελευθέρωση χιλιάδων Παλαιστίνιων κρατούμενων, συμπεριλαμβανομένων πολλών που έχουν σκοτώσει Ισραηλινούς, όπως και άλλες παραχωρήσεις.

• Ένα από τα σενάρια αφορά στην πιθανότητα άσκησης πίεσης από τις ΗΠΑ προς το Ισραήλ για τον τερματισμό της επίθεσης στη Γάζα. Κάτι τέτοιο θα αποτελούσε ανακούφιση για το Δημοκρατικό Κόμμα, λίγες ημέρες πριν τις προεδρικές εκλογές.

Η Ουάσινγκτον έχει αυξήσει την πίεση προς το Ισραήλ για την αύξηση της πρόσβασης των 2,3 εκατομμυρίων κατοίκων της Γάζας σε ανθρωπιστική βοήθεια, την ώρα που πάνω από 42.500 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τον περασμένο Οκτώβριο.

Όμως, ακόμη και η κήρυξη της νίκης στη Γάζα από το Ισραήλ, μετά και τον θάνατο του Σινουάρ, δεν συνεπάγεται ότι θα ξεκινήσει η «επόμενη ημέρα». Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι ο στρατιωτικός έλεγχος και οι επιχειρήσεις τους θα συνεχιστούν στη Γάζα για όσο διάστημα τις θεωρούν απαραίτητες. Επίσης, δεν υπάρχει συμφωνία για ένα κοινά αποδεκτό νέο πολιτικό σχήμα στη Γάζα.

Ήδη χθες, ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Μπένι Γκαντζ, εξήρε τον θάνατο του Σινουάρ ως «σημαντικό επίτευγμα», αλλά επέμεινε ότι ο στρατός του Ισραήλ «θα συνεχίσει να επιχειρεί στη Λωρίδα της Γάζας για τα επόμενα χρόνια».

Το Ισραήλ έχει ήδη στρέψει την προσοχή του στη μάχη κατά της Χεζμπολάχ στο Λίβανο και ευρύτερα κατά του Ιράν σε όλη την περιοχή. Ο Νετανιάχου έχει μέχρι στιγμής απορρίψει οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός στο βορρά, πιστεύοντας ότι έχει το πάνω χέρι. Επίσης, δεν έχει διατάξει τα αντίποινα για το μπαράζ των πυραύλων του Ιράν προς το Ισραήλ, κάτι που θα γίνει χωρίς αμφιβολία.

Η δολοφονία του Σινουάρ αναμένεται ότι θα ενισχύσει περαιτέρω την αυτοπεποίθηση των ισραηλινών στρατιωτικών, μυστικών και πολιτικών αξιωματούχων, οι οποίοι έχουν ήδη ενθαρρυνθεί σε μεγάλο βαθμό από τις πρόσφατες επιτυχίες τους. Άλλωστε, στο Ισραήλ, σε στρατηγικό επίπεδο, υπάρχει η ανάγκη αποκατάστασης της αποτρεπτικής του δύναμης και η μόνιμη αποδυνάμωση του Ιράν.

Η εξόντωση του Σινουάρ θα είναι συναισθηματικά ικανοποιητική για πολλούς Ισραηλινούς, πολιτικά χρήσιμη για τον Νετανιάχου και τους υποστηρικτές του και ένα σημαντικό πλήγμα για τη Χαμάς. Όμως, καταλήγει η ανάλυση, είναι απίθανο να φέρει ένα ξαφνικό τέλος στις πολλαπλές συγκρούσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή.

H λίστα με τους πρόσφατους στόχους του Ισραήλ σύμφωνα με τον Guardian:

Σαλέχ Αλ Αλούρι, αναπληρωτής πρόεδρος του καθοδηγητικού συμβουλίου της Χαμάς

Ο Σαλέχ Αλ Αλούρι, αναπληρωτής πρόεδρος του καθοδηγητικού συμβουλίου της Χαμάς και ιδρυτικό μέλος, σκοτώθηκε στη Βηρυτό από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή τον Ιανουάριο του 2024. Ο 57χρονος κατηγορούνταν ότι διηύθυνε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Χαμάς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και έπαιζε βασικό ρόλο στα οικονομικά δίκτυα της οργάνωσης. Ο Arouri πιστεύεται επίσης ότι διαχειριζόταν τις σχέσεις μεταξύ της Χαμάς και άλλων ομάδων, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ και της μικρής παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ.

Μάργουαν Ίσα, διοικητής Χαμάς

Τον περασμένο Μάρτιο, μια αεροπορική επιδρομή σκότωσε τον Μάργουαν Ίσα, ανώτερο στρατιωτικό διοικητή που γνώριζε το σχέδιο επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου. Ο Ίσα είχε γίνει στόχος όταν μετακινούνταν μεταξύ τοποθεσιών και χωρίς να συνοδεύεται από ομήρους. Μετά το χτύπημα, οι ηγέτες της Χαμάς διέκοψαν εντελώς τις επικοινωνίες μεταξύ τους ή με οποιονδήποτε άλλον, για μέρες, από φόβο διείσδυσης ή τεχνολογικής παραβίασης της ασφάλειας που θα μπορούσε να τους εκθέσει όλους.

Μοχάμεντ Ντέιφ, στρατιωτικός ηγέτης της Χαμάς

Τον Ιούλιο, μια μαζική ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην αλ Μαουάσι, μια υποτιθέμενη ασφαλή ανθρωπιστική ζώνη στη Γάζα, σκότωσε τον Μοχάμεντ Ντέιφ, τον στενότερο συνεργάτη του Σινουάρ. Ένας άλλος βετεράνος δεκαετιών μαχητικότητας, ο 58χρονος είχε γλιτώσει από επτά προηγούμενες απόπειρες δολοφονίας από το Ισραήλ, αν και πιστεύεται ότι υπέστη μόνιμα τραύματα. Ο Ντέιφ επέβλεπε τις εκστρατείες βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας τη δεκαετία του 1990 και, πιο πρόσφατα, τις προσπάθειες της Χαμάς να κατασκευάσει πιο αποτελεσματικές ρουκέτες στη Γάζα και το τεράστιο σύμπλεγμα σηράγγων σε όλη την επικράτεια. Θεωρείται επίσης ότι του είχε ανατεθεί η εκπαίδευση των επίλεκτων δυνάμεων Nukhba της Χαμάς. Η επίθεση που τον σκότωσε επίσης 90 πολίτες.

Φουάντ Σουκρ, ιδρυτικό μέλος της Χεζμπολάχ

Ο Φουάντ Σουκρ, ιδρυτικό μέλος της Χεζμπολάχ, της πολιτοφυλακής που υποστηρίζεται από το Ιράν και εδρεύει στο Λίβανο, σκοτώθηκε από αεροπορική επιδρομή στις 30 Ιουλίου. Ο 63χρονος είχε συμμετάσχει στις μαζικές βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας που εξαπολύθηκαν εναντίον αμερικανικών, γαλλικών και ισραηλινών στόχων το 1983. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χεζμπολάχ, ανέλαβε ρόλο επιτελάρχη εντός της Χεζμπολάχ και ήταν ανώτερος στρατιωτικός σύμβουλος του ηγέτη της, Χασάν Νασράλα.

Ισμαήλ Χανίγια, πρόεδρος του καθοδηγητικού συμβουλίου της Χαμάς

Μια μέρα αργότερα, ο Ισμαήλ Χανίγια, ο πρόεδρος του καθοδηγητικού συμβουλίου της Χαμάς, πέθανε όταν εξερράγη βόμβα στην κρεβατοκάμαρά του σε κυβερνητικό ξενώνα στην Τεχεράνη. Ο 60χρονος επισκεπτόταν την ιρανική πρωτεύουσα για την ορκωμοσία του νέου προέδρου. Ένα άλλο ιδρυτικό μέλος της Χαμάς, ο Χανίγια δεν πιστεύεται ότι γνώριζε εκ των προτέρων τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και η σχέση του με τον Σινουάρ ήταν τεταμένη. Δεκάδες μέλη της οικογένειάς του φέρονται να έχουν σκοτωθεί σε ισραηλινά πλήγματα και βομβαρδισμούς στη Γάζα.

Χασάν Νασράλα, ηγέτης της Χεζμπολάχ

Τον Σεπτέμβριο, ο Χασάν Νασράλα, ο οποίος ηγήθηκε της Χεζμπολάχ για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, σκοτώθηκε από το Ισραήλ σε μια σειρά πλήγματα στο υπόγειο αρχηγείο της οργάνωσης στο Νταχίε, στη Βηρυτό. Ο 64χρονος Νασράλα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή της οργάνωσης σε μια ισχυρή δύναμη με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και πολιτική επιρροή στον Λίβανο.

«Το Ισραήλ θα θελήσει να απαντήσει στην επίθεση του Ιράν, αλλά υπάρχει μια ευκαιρία να «βάλει ένα όριο» στα αντίποινά του. Οι Ισραηλινοί θα απαντήσουν σίγουρα γιατί δεν θέλουν να επιτρέψουν να δημιουργηθεί ένας νέος κανόνας, ότι το Ιράν μπορεί να ρίχνει πυραύλους στο Ισραήλ.

• Το Ισραήλ θα θελήσει η απάντησή του να είναι ισχυρότερη από την επίθεση του Ιράν, λέει, αλλά θα δεχθεί πιέσεις από τους συμμάχους να συγκρατηθεί.

Αναμφίβολα αυτό που θα πουν τα δυτικά έθνη στον Μπένζαμιν Νετανιάχου είναι ‘αν πρόκειται να απαντήσετε, απαντήστε με πολύ προσεκτικό, χορογραφημένο τρόπο, ώστε να μπορέσουμε να το περιορίσουμε’.

Δεν είμαι σίγουρος ότι ο Νετανιάχου έχει τη διάθεση να το κάνει αυτό και ούτε και η διακυβέρνησή του δείχνει κάτι τέτοιο, γιατί νομίζω ότι οι Ισραηλινοί αισθάνονται ότι τώρα έχουν πάρει φόρα, ότι έχουν πετύχει το momentum όπου θα μπορούσαν να τα παίξουν όλα για όλα και να απωθήσουν πραγματικά όλους τους εχθρούς τους ταυτόχρονα, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν.

Δεν μπορούν να τους νικήσουν, αλλά μπορούν να τους βάλουν στη θέση του για να δώσουν πραγματικά στο Ισραήλ αρκετά χρόνια ανάσα από την πίεση που δέχεται. Το αν μπορούμε να βάλουμε ένα όριο σε αυτό εξαρτάται μάλλον από το πώς οι Ισραηλινοί δομούν τώρα την απάντησή τους, κάτι που νομίζω ότι θα δούμε μέσα στις επόμενες 24 με 48 ώρες».

• Ο Τζέρεμι Μπόουεν του BBC στη δική του ανάλυση, περιγράφει ότι τον Απρίλιο ο Μπάιντεν είπε στον Νετανιάχου «πάρε μια νίκη αλλά μην δώσεις μια πολύ μεγάλη απάντηση» και οι Ισραηλινοί έκαναν ακριβώς αυτό. Με αφορμή, όμως, την ανάρτηση του πρώην πρωθυπουργού του Ισραήλ, Ναφτάλι Μπένετ, με την οποία ζήτησε το Τελ Αβίβ να στραφεί κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, εκτιμά ότι οι ισραηλινές διαθέσεις είναι τώρα πολύ διαφορετικές.

Ο ίδιος δεν αποκλείει οποιαδήποτε επίθεση του Ισραήλ είτε αυτή είναι σε πυρηνικές εγκαταστάσεις είτε σε εγκαταστάσεις με πετροχημικά είτε σε οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιά στην Ιρανική οικονομία.

Ο δημοσιογράφος του BBC βάζει, τέλος, στην εξίσωση και τον παράγοντα «επίθεση του Ισραήλ στη Χεζμπολάχ» περιγράφοντας ότι κάποτε η λιβανέζικη οργάνωση θα αποτελούσε την προκεχωρημένη άμυνα του Ιράν.

«Αλλά τις τελευταίες εβδομάδες το Ισραήλ έχει αποδεκατίσει την Χεζμπολάχ, έχει καταστρέψει το μισό οπλοστάσιό της και έχει εισβάλει στον Λίβανο. Έτσι το αντίβαρο που είχε το Ιράν όχι μόνο δεν υπάρχει τώρα, αλλά έχει διαλυθεί σε χίλια κομμάτια. Οπότε τώρα οι Ισραηλινοί νιώθουν πιο ελεύθεροι να δράσουν» καταλήγει η ανάλυση του BBC.

• Το αμερικανικό Axios, αναφέρει ότι το Ισραήλ φέρεται να σχεδιάζει σημαντικά αντίποινα για τη χθεσινή πυραυλική επίθεση του Ιράν εντός των προσεχών ημερών.

Επικαλούμενο Ισραηλινούς αξιωματούχους αναφέρει ότι ένας από τους πιθανούς στόχους είναι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν, αλλά στο κάδρο μπαίνουν και εγκαταστάσεις αεράμυνας καθώς και στοχευμένες δολοφονίες.

Τα ισραηλινά αντίποινα μπορεί να περιλαμβάνουν πλήγματα από μαχητικά αεροσκάφη καθώς και στοχευμένες δολοφονίες, ακολουθώντας το μοντέλο της εξόντωσης του πολιτικού ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, στην Τεχεράνη προ διμήνου.

Ήδη η ισραηλινή ηγεσία διαμηνύει ότι η απάντηση αυτή τη φορά θα είναι πολύ σημαντικότερη εκείνης του περασμένου Απριλίου όταν επλήγη συστοιχία αεράμυνας S-300 στην Ισφαχάν και τερμάτισε την ανταλλαγή άμεσων επιθέσεων των δύο χωρών.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι είπαν στο Axios ότι το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας κατέληξε στο ότι θα υπάρξει στρατιωτική απάντηση, χωρίς να λάβει σαφή απόφαση για τη μορφή της. Ο λόγος πιθανότατα είναι ότι θέλει να διαβουλευτεί με την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Ο δείκτης BIST-100 στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης έφτασε χθες να χάνει 6,7% πριν διακοπούν οι συναλλαγές και τελικά έκλεισε με πτώση 6,1% και μεγάλες απώλειες για τις τραπεζικές μετοχές. Άλμα 108 μονάδες βάσης, στις 602, έκαναν τα ασφάλιστρα (CDS) των 5ετών ομολόγων ενώ η λίρα υποχώρησε μέχρι τις 19,7 λίρες/δολάριο και σταθεροποιήθηκε στις 19,65 μετά από νέα παρέμβαση των κρατικών τραπεζών, εδώ. Οι πιέσεις στις μετοχές, στη λίρα και στα ομόλογα αναμένεται να ενταθούν τουλάχιστον μέχρι τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Είναι πάντως χαρακτηριστικό ότι παρά την παταγώδη διάψευση των δημοσκοπήσεων που έφεραν πρώτη την συμμαχία των 6, δυτικά μέσα ενημέρωσης διατηρούν ακόμα ελπίδες ότι ο Κεμάλ Κιλιντσντάρογλου μπορεί να κερδίσει στις 28 Μαϊου. Άγνωστο πως προκύπτει αυτή η “ελπίδα”, ίσως μόνο για ακόμα μία φορά γίνεται προβολή επιθυμιών χωρίς γνώση των πολιτικών και κοινωνικών τάσεων στην Τουρκία.

Διαβάστε πως αναλύουν μεγάλα τουρκικά και διεθνή μέσα την επόμενη μέρα της πρώτης φάσης των εκλογών και ενόψει της νέας περιόδου του Ταγίπ Ερντογάν:

Χουριέτ: «Πλειοψηφία, που λύνει τα χέρια του Ερντογάν»

Σε αυτές τις εκλογές υπήρξε μόνο ένας ηττημένος, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Όχι μόνο έχασε τις προεδρικές εκλογές, αλλά έμεινε και πίσω από τις ψήφους που έλαβε το CHP παρά τη συμμαχία με 6 κόμματα και την κοινή λίστα βουλευτών.

 Το έθνος έδωσε ένα μάθημα στον Μπάιντεν που είπε «αυτή τη φορά θα εξοντώσουμε τον Ερντογάν με δημοκρατικά μέσα, όχι με πραξικόπημα», στον δυτικό Τύπο που έκανε εκστρατεία για να φύγει ο Ερντογάν, σε όσους κούνησαν το δάχτυλο στο έθνος, στους βαρόνους του ΡΚΚ στο Καντίλ (σ.σ. το όρος Καντίλ   είναι η στρατιωτική έδρα του ΡΚΚ), σε όσους είπαν ότι θα συμβιβαστούν με τον αιώνα της Δημοκρατίας, σε όσους έκαναν εκστρατεία για την ελευθερία του Οτσαλάν. Ο κόσμος ενώθηκε, 6 κόμματα έκαναν συμμαχία, το Καντίλ τους στήριξε, αλλά δεν μπόρεσαν να νικήσουν τον Ερντογάν.

Οι ψήφοι της Εθνικής Συμμαχίας ήταν λίγες. Η κοινή λίστα δεν λειτούργησε. Η Λαϊκή Συμμαχία έλαβε περισσότερες ψήφους από τις αναμενόμενες. Το ΑΚΡ  ήταν επίσης μπροστά στις βουλευτικές εκλογές. Η Λαϊκή Συμμαχία εξασφάλισε την πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση (…) αυτό θα λύσει τα χέρια του Ερντογάν. Η πρόταση της Εθνικής Συμμαχίας για αλλαγή του Συντάγματος και μετάβαση στο κοινοβουλευτικό σύστημα απέτυχε. Το έθνος έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης στο προεδρικό σύστημα.

Politikyol: «Η Άνοιξη δεν ήρθε…»

Η  άνοιξη που ήθελε η αντιπολίτευση δεν ήρθε. Η Τουρκία θα συνεχίσει την κανονική της πορεία. Αν δεν υπάρξουν σοβαρές αλλαγές στα κόμματα της αντιπολίτευσης μπροστά σε αυτό το αποτέλεσμα, οι υποψήφιοι δήμαρχοι της αντιπολίτευσης μπορεί να βρεθούν σε πολύ δύσκολη θέση στις επόμενες εκλογές (αυτοδιοικητικές το 2024). 

Η αντιπολίτευση υπέστη τη βαρύτερη ήττα στην πρόσφατη ιστορία της. Το βάρος της στην πολιτική έχει μειωθεί στο επίπεδο του 2018. Έτσι, όλα τα κέρδη των τοπικών εκλογών του 2019 εξαφανίστηκαν.

 Η υποψηφιότητα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου δεν βρήκε αρκετά ισχυρή ανταπόκριση από τους ψηφοφόρους. Παρά τη σαφή υποστήριξη της Συμμαχίας Εργασίας και Ελευθερίας (Συμμαχία γύρω από το HDP), ο υποψήφιος της Εθνικής Συμμαχίας ολοκλήρωσε τις εκλογές περίπου 5 μονάδες πίσω από τον Πρόεδρο Ερντογάν. Οι εκλογές οδηγήθηκαν στον δεύτερο γύρο. Με δεδομένο όμως αυτό το κλίμα και τα αποτελέσματα, οι εκλογές που θα διεξαχθούν σε δύο εβδομάδες θα μετατραπούν σε τυπική διαδικασία. Ο Ερντογάν είναι ο 13ος πρόεδρος της Τουρκίας.

Jerusalem Post : Η τουρκική αντιπολίτευση απέναντι στον νεο-οθωμανισμό του Ερντογάν

Το πολιτικό τοπίο στην Τουρκία έχει αλλάξει ριζικά. Δεν είναι το ίδιο όπως ήταν πριν 20 από χρόνια, όταν άρχισε η απόλυτη κυριαρχία του Ερντογάν και του ΑΚΡ, ιδίως μετά την «απόπειρα πραξικοπήματος» το 2016. Τα περισσότερα αντιπολιτευόμενα μέσα ενημέρωσης και πολλοί πολιτικοί εξουδετερώθηκαν με ποινές φυλάκισης ή άλλες αποφάσεις της Δικαιοσύνης που ελέγχεται πλήρως από τον Ερντογάν. Ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην συμπρόεδρος του φιλοκουρδικού HDP και ο Κανάν Καφταντσίογλου, πρόεδρος Κωνσταντινούπολης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος βρίσκονται στη φυλακή. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, νυν δήμαρχος Κωνσταντινούπολης και δημοφιλέστερος πολιτικός της Τουρκίας, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 2,5 ετών και στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων για προσβολή του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου της Τουρκίας, επειδή χαρακτήρισε «βλακώδη» την απόφασή του (ουσιαστικά απόφαση του Ερντογάν), να ακυρώσει τις εκλογές του 2019 για τη δημαρχία της Πόλης. Άλλοι πολιτικοί αντίπαλοι του καθεστώτος Ερντογάν φυλακίστηκαν για ασήμαντους λόγους ή για «τρομοκρατία» αλλά χωρίς αποδείξεις.

Παρά τη συμμετοχή ρεκόρ στις εκλογές της Κυριακής, το όλο εκλογικό τοπίο είναι παρόμοιο με χωρών όπου ισχύει η «μικτή δημοκρατία», δηλαδή υπάρχουν πολλά κόμματα αλλά η αντιπολίτευση δεν έχει πολλές ρεαλιστικές πιθανότητες να διεκδικήσει την εξουσία. Η τουρκική αντιπολίτευση ξέρει ότι αν η προεκλογική της καμπάνια είναι υπερβολικά δυναμική, οι ηγέτες της μπορεί να βρεθούν στη φυλακή. Υπό αυτή την έννοια οι τουρκικές εκλογές έχουν περισσότερα κοινά με τις εκλογές σε Βενεζουέλα, Ρωσία, Ιράν ή Αίγυπτο, παρά με δυτικές χώρες όπου γίνονται ελεύθερες και δίκαιες αναμετρήσεις, όπως η Δανία και η Βρετανία.

Η δημοκρατία ήταν μόνο ένα κομμάτι της τουρκικής ιστορίας, που στον ένα αιώνα της είδε αρκετά στρατιωτικά πραξικοπήματα. Η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ αλλά στηρίζει τη Ρωσία και εμποδίζει άλλες δημοκρατίες, όπως τη Σουηδία να ενταχθούν στη συμμαχία. 

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η πολιτική της Άγκυρας δεν είναι αντιδημοκρατική ή αντιδυτική, αλλά απλώς μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική με στοιχεία εθνικισμού και τάσεις για σεβασμό της θρησκείας. Αυτοί αγνοούν ότι κάποτε η Τουρκία είχε ελευθεροτυπία και στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000, τη δυνατότητα να γίνει περισσότερο και όχι λιγότερο δημοκρατική χώρα.

Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου των εκλογών στην Τουρκία, η αντιπολίτευση έχει να αντιμετωπίσει ένα νέο πολιτικο-κοινωνικό τοπίο το οποίο συνθέτουν οι δημογραφικές εξελίξεις, ο αυξανόμενος εθνικισμός και η θρησκεία, που έφεραν και διατήρησαν το ΑΚΡ την εξουσία. Ένα τοπίο που απεικονίζεται με τον πιο εύγλωττο τρόπο στην τελευταία προεκλογική εκδήλωση του Ερντογάν, στην Αγία Σοφία. Εκεί αναβίωσε τον οθωμανικό συμβολισμό της σύνδεσης κράτους και θρησκείας, σε ένα πολιτικο-κοινωνικό μανιφέστο που χρησιμοποιούν επίσης ο Πούτιν και το καθεστώς των αγιατολάχ της Τεχεράνης.

Economist: «Η οικονομία, η μόνη ευκαιρία της  αντιπολίτευσης να κερδίσει τις εκλογές»

Το κλειδί για την επιτυχία του Ερντογάν στον πρώτο γύρο ήταν ότι έπεισε αρκετούς ψηφοφόρους πως οι εκλογές αφορούσαν λιγότερο την οικονομία, που μαστίζεται από πληθωρισμό 43%, απ’ ότι την ταυτότητα, την εθνική υπερηφάνεια και την ασφάλεια, υποστηρίζει ο Αχμέτ Χαν, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Beykoz. Το έκανε επιδεικνύοντας μια συγκλονιστική πλειάδα νέων έργων, που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο της Τουρκίας, το πρώτο ηλεκτρικό της αυτοκίνητο και ένα -ρωσικής κατασκευής- πυρηνικό κέντρο παραγωγής ενέργειας, αλλά και προκαλώντας τρόμο.

Η αντιπολίτευση, υποστήριξε ο Ερντογάν στις προεκλογικές του ομιλίες, ήταν δέσμια του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), μιας παράνομης αυτονομιστικής ομάδας, και της κοινότητας Γκιουλέν, της θρησκευτικής αίρεσης που η Τουρκία κατηγορεί για τη βίαιη απόπειρα πραξικοπήματος του 2016.

Ο Κιλιτσντάρογλου δεν έχει χάσει κάθε ελπίδα. Για να κερδίσει στον δεύτερο γύρο, ο ίδιος και η υπόλοιπη αντιπολίτευση θα πρέπει να εστιάσουν ολόκληρη τη συζήτηση στην οικονομία, λέει ο κ. Χαν: «Αυτή είναι η μόνη τους ευκαιρία». Η αντίδραση των αγορών στη νίκη του ΑΚΡ και η προοπτική για πέντε ακόμη χρόνια διακυβέρνησης Ερντογάν, μπορεί επίσης να κάνουν τη διαφορά. Οι ξένοι επενδυτές, οι οποίοι είχαν παγώσει τις δραστηριότητες τους ή είχαν αναγκαστεί να φύγουν από τις τουρκικές αγορές, εξαιτίας της ανισόρροπης οικονομικής πολιτικής του Ερντογάν, φαίνονταν να προεξοφλούσαν μια πιθανή νίκη της αντιπολίτευσης. Τώρα που το αντίθετο σενάριο είναι πιο πιθανό, μάλλον θα αυξηθούν οι πιέσεις στην ισοτιμία της λίρας. Το νόμισμα υποχώρησε κατά 0,4% έναντι του δολαρίου αμέσως μετά τις εκλογές, ενώ ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης άνοιξε με πτώση πάνω από 6%.

Το διακύβευμα στις εκλογές δεν θα μπορούσε να είναι πιο κρίσιμο. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας, ιδιαίτερα την ολοένα και πιο φιλική της σχέση με τη Ρωσία, και την υγεία της οικονομίας της, που αυτή τη στιγμή στρεβλώνεται από τον καλπάζοντα πληθωρισμό, τα υφέρποντα capital controls και τα χαμηλότερα πραγματικά επιτόκια στον πλανήτη. Κρίνεται επίσης το Σύνταγμα που επιτρέπει στον Ερντογάν να χειραγωγεί τα δικαστήρια, την κεντρική τράπεζα και άλλους κρατικούς θεσμούς, καθώς και το πελατειακό σύστημα του οποίου προεδρεύει. Πέντε ακόμη χρόνια διακυβέρνησης Ερντογάν θα εδραιώσουν το αυταρχικό του σύστημα διακυβέρνησης. Μια νίκη της αντιπολίτευσης στον δεύτερο γύρο, αν και τώρα φαίνεται απίθανη, θα αποτελούσε μια ευκαιρία για αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμών και για πορεία προς την οικονομική σταθερότητα.

Financial Times: «Η τουρκική οικονομία πιο κοντά στον γκρεμό»

Οι αγορές χρήματος και συναλλάγματος είχαν προεξοφλήσει νίκη της αντιπολίτευσης στην Τουρκία και επιστροφή της χώρας στην οικονομική ορθοδοξία. Το κόστος ασφάλισης του τουρκικού εξωτερικού χρέους (CDS) είχε υποχωρήσει αισθητά όσο φαινόταν πιθανή η νίκη Κιλιτσντάρογλου, και το εσωτερικό χρέος είχε ενσωματώσει μεγάλες αυξήσεις επιτοκίων που αναμενόταν ότι θα έκανε η νέα κυβέρνηση για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό. Το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των εκλογών ανέτρεψε όλες αυτές τις προσδοκίες.

Οι οικονομικές ανισορροπίες, εσωτερικές και εξωτερικές, είναι πλέον ακραίες στην Τουρκία. Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών έφτασε τον Μάρτιο τα 54 δισ. δολ. σε 12μηνη βάση, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, και ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από 40%. Ο Ερντογάν είχε εξασφαλίσει προσφάτως ισχυρή οικονομική στήριξη κυρίως από χώρες του Αραβικού Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία που κατέθεσε 5 δισ. δολ. στην Τράπεζα της Τουρκίας μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου, αλλά ακόμα και αυτές οι χώρες έχουν γίνει πλέον πολύ πιο προσεκτικές στις πιστώσεις τους.

Αν ο Ερντογάν παραμείνει στην εξουσία και συνεχίσει να ακολουθεί την ανορθόδοξη οικονομική πολιτική του για «ανάπτυξη με κάθε κόστος», η χώρα του θα συνεχίσει να περπατά στο χείλος του γκρεμού, αλλά αυτή τη φορά θα είναι ένα ή δύο βήματα πιο κοντά του. Οι αγορές θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν την αποτίμησή τους για το τουρκικό χρέος και να ενσωματώσουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα για ένα οικονομικό ατύχημα.  

Αναδημοσίευση σε συνοπτική μεταφρασμένη έκδοση από το KREPORT