Τρεις από τις πηγές, με γνώση των συζητήσεων στο περιβάλλον του Πούτιν, δήλωσαν ότι ο βετεράνος Ρώσος ηγέτης εξέφρασε απογοήτευση σε μικρή ομάδα συμβούλων του για αυτό που θεωρεί υποστηριζόμενες από τη Δύση απόπειρες να παρεμποδιστούν οι διαπραγματεύσεις καθώς και για την απόφαση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να αποκλείσει τις συνομιλίες.

“Ο Πούτιν μπορεί να πολεμά για όσο θέλει, αλλά ο Πούτιν είναι επίσης έτοιμος για κατάπαυση πυρός –να ‘παγώσει’ τον πόλεμο”, δήλωσε η τέταρτη πηγή, υψηλόβαθμο πρόσωπο από τη Ρωσία που έχει εργαστεί με τον Πούτιν και έχει γνώση για τις συζητήσεις που γίνονται μεταξύ υψηλόβαθμων αξιωματούχων στο Κρεμλίνο.

Οι πηγές αυτές ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω της ευαίσθητης φύσης του θέματος αυτού.

Το Reuters συνομίλησε συνολικά με πέντε πρόσωπα που έχουν εργαστεί με τον Πούτιν σε υψηλό επίπεδο στο πολιτικό και το επιχειρηματικό πεδίο. Η πέμπτη πηγή δεν έκανε κάποια σχόλιο αναφορικά με την περίπτωση να ‘παγώσει’ ο πόλεμος στις σημερινές γραμμές του μετώπου.

Ο εκπρόσωπος του Πούτιν Ντμίτρι Πεσκόφ, απαντώντας σε αίτημα για σχόλιο, δήλωσε ότι ο επικεφαλής του Κρεμλίνου έχει κατ’ επανάληψη ξεκαθαρίσει ότι η Ρωσία είναι ανοικτή στον διάλογο για να πετύχει τους στόχους της, λέγοντας ότι η χώρα δεν επιθυμεί “αιώνιο πόλεμο”.

Τα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Ουκρανίας δεν απάντησαν σε ερωτήματα.

Ο διορισμός την περασμένη εβδομάδα του οικονομολόγου Αντρέι Μπελαούσοφ στη θέση του υπουργού Άμυνας της Ρωσίας θεωρήθηκε από κάποιους στρατιωτικούς και πολιτικούς αναλυτές της Δύσης ως κίνηση που θέτει τη ρωσική οικονομία σε μια μόνιμη πολεμική κατάσταση προκειμένου να επιτευχθεί η νίκη σε μια παρατεταμένη σύγκρουση. Η απόφαση αυτή ήρθε σε συνέχεια πιέσεων στο πεδίο της μάχης και προελάσεων από τους Ρώσους τις τελευταίες εβδομάδες.

Ωστόσο, οι πηγές δήλωσαν ότι ο Πούτιν, που επανεξελέγη τον Μάρτιο για νέα εξαετή θητεία, θα προτιμούσε να εκμεταλλευτεί τη σημερινή δυναμική της Ρωσίας για να αφήσει πίσω του τον πόλεμο. Δεν έκαναν κάποιο άμεσο σχόλιο για τον νέο υπουργό Άμυνας.

Με βάση τα όσα γνωρίζουν για τις συζητήσεις στις ανώτερες βαθμίδες του Κρεμλίνου, δύο από τις πηγές δήλωσαν ότι ο Πούτιν έχει την άποψη ότι τα κέρδη μέχρι στιγμής στον πόλεμο είναι αρκετά για να μπορέσει να ‘πουλήσει’ μια νίκη στον ρωσικό λαό.

Η μεγαλύτερη χερσαία σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει κοστίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους και στις δύο πλευρές και έχει οδηγήσει στην επιβολή σαρωτικών κυρώσεων σε βάρος της ρωσικής οικονομίας.

Τρεις πηγές δήλωσαν ότι ο Πούτιν καταλαβαίνει ότι η όποια σημαντική νέα προέλαση θα απαιτήσει ακόμα μία πανεθνική επιστράτευση, κάτι που δεν επιθυμεί, με τη μία πηγή –που γνωρίζει τον Ρώσο πρόεδρο— να δηλώνει ότι η δημοτικότητά του κατακρημνίστηκε μετά την πρώτη επιστράτευση τον Σεπτέμβριο του 2022.

Η πανεθνική επιστράτευση τρόμαξε μέρος του πληθυσμού στη Ρωσία, με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες στρατεύσιμοι να εγκαταλείψουν τη χώρα. Οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι η δημοτικότητα του Πούτιν μειώθηκε κατά αρκετές μονάδες.

Ο Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν χρειάζεται επιστράτευση και ότι αντ’ αυτού στρατολογεί εθελοντές με συμβάσεις στις ένοπλες δυνάμεις. Η προοπτική μιας κατάπαυσης πυρός, ή ακόμα και ειρηνευτικών συνομιλιών, φαίνεται αυτή τη στιγμή μακρινή.

Ο Ζελένσκι έχει κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι μια ειρήνη με βάση τους όρους του Πούτιν είναι μη βιώσιμη. Έχει δεσμευθεί να πάρει πίσω τα εδάφη που χάθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε η Ρωσία το 2014. Το 2022 υπέγραψε διάταγμα με το οποίο κήρυξε επίσημα “αδύνατες” τις όποιες συνομιλίες με τον Πούτιν.

Μία από τις πηγές προέβλεψε ότι δεν θα είναι δυνατή καμία συμφωνία όσο ο Ζελένσκι είναι στην εξουσία, εκτός κι αν η Ρωσία τον παρακάμψει και καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον. Ωστόσο, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν, μιλώντας στο Κίεβο την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε σε δημοσιογράφους πως δεν πιστεύει ότι ο Πούτιν ενδιαφέρεται για σοβαρές διαπραγματεύσεις.

Συνομιλίες στην Ελβετία

Η Ουκρανία ετοιμάζεται για συνομιλίες που θα φιλοξενήσει η Ελβετία τον επόμενο μήνα και έχουν στόχο να ενοποιήσουν τις απόψεις διεθνώς για το πώς να δοθεί τέλος στον πόλεμο. Οι συνομιλίες συγκαλούνται με πρωτοβουλία του Ζελένσκι, που έχει δηλώσει ότι δεν θα παρευρεθεί ο Πούτιν. Η Ελβετία δεν έχει προσκαλέσει τη Ρωσία.

Η Μόσχα έχει δηλώσει ότι οι συνομιλίες δεν είναι αξιόπιστες χωρίς τη δική της παρουσία εκεί. Η Ουκρανία και η Ελβετία επιθυμούν να συμμετάσχουν σύμμαχοι της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας.

Μιλώντας στην Κίνα στις 17 Μαΐου, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ουκρανία ίσως χρησιμοποιήσει τις συνομιλίες στην Ελβετία προκειμένου να πείσει μια ευρύτερη ομάδα χωρών να στηρίξουν το αίτημα του Ζελένσκι για πλήρη αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων.

Το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.

“Είμαστε έτοιμοι για συζητήσεις. Ποτέ δεν αρνηθήκαμε”, δήλωσε ο Πούτιν στην Κίνα.

Το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι δεν σχολιάζει την πρόοδο της ειδικής στρατιωτικής του επιχείρησης, όπως τη χαρακτηρίζει, στην Ουκρανία, αλλά έχει κατ’ επανάληψη πει ότι η Μόσχα είναι ανοικτή στην ιδέα συνομιλιών που βασίζονται “στις νέες πραγματικότητες στο έδαφος”

Σε προηγούμενες περιπτώσεις, οι διαρροές τέτοιων επαφών γίνονταν, συνήθως, από την τουρκική πλευρά. Αυτή την φορά η “ενημέρωση” διοχετεύθηκε -προφανώς από το Μέγαρο Μαξίμου- στο “Πρώτο Θέμα”.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα την Παρασκευή, στις Βρυξέλλες, υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας η Αννα-Μαρία Μπούρα, διευθύντρια του Διπλωματικού Γραφείου του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, συνομίλησε τετ-α-τετ με τον Ιμπραχίμ Καλίν, εκπρόσωπο και στενό συνεργάτη του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρουσία του Γενς Πλέτνερ, διπλωματικού συμβούλου του Γερμανού καγκελαρίου Όλαφ Σολτς.

Δεν είναι η πρώτη συνάντηση που γίνεται μυστικά με την διαμεσολάβηση των Γερμανών. Τον Ιούλιο του 2020 στη Γερμανία είχε πραγματοποιηθεί αντίστοιχη συνάντηση μεταξύ της Ελένης Σουρανή, της τότε Διευθύντριας του Διπλωματικού Γραφείου του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο Προεδρικό Εκπρόσωπο Ιμπραχίμ Καλίν.

Μια συνάντηση που έγινε γνωστή από τον Τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, λίγους μήνες μετά τα επεισόδια που έλαβαν χώρα στον Έβρο, καθώς δεκάδες μετανάστες και πρόσφυγες με την συνδρομή των τουρκικών αρχών προσπάθησαν να περάσουν στην Ελλάδα.

Τότε ειπώθηκε ότι ήταν μια προσπάθεια για εκτόνωση της κρίσης, ανοίγοντας τους διαύλους επικοινωνίας μεταξύ του Έλληνα Πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο, που είχαν κλείσει ερμητικά.

Στη συνάντηση Μπούρα-Καλίν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι συνομιλίες έγιναν στα γραφεία της γερμανικής αντιπροσωπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ανοιχτή ατζέντα, χωρίς προαπαιτούμενα, προκειμένου η κάθε πλευρά να διερευνήσει τις προθέσεις της άλλης για επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων. Παρών στην συζήτηση ήταν ο Γενς Πλέτνερ, σύμβουλος του Όλαφ Σολτς για διπλωματικά θέματα και πρώην πρεσβευτής της Γερμανίας στην Αθήνα.

Εκείνη η συνάντηση Σουρανή-Καλίν δεν απέδωσε. Ακολούθησε το θερμό καλοκαίρι του 2020, με την Τουρκία να προκαλεί συνθήκες πολέμου με την έξοδο του Oruc Reis και την ευθεία αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, όταν έφθασε στα έξι μίλια από την Ρόδο και το Καστελόριζο.

Η τελευταία συνάντηση -πάλι υπό γερμανική διαμεσολάβηση (ο Όλαφ Σολτς έπιασε το νήμα από εκεί που το άφησε η προκάτοχός του Άγκελα Μέρκελ)- έγινε μετά από μία μακρά περίοδο που η Τουρκία απειλεί πως “θα έρθει μια νύχτα” και επιδιώκει να νομιμοποιήσει την απαίτησή της για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών. Και μετά από αρκετές μυστικές συναντήσεις του συμβούλου εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζέϊκ Σάλιβαν με τον Ιμπραχίμ Καλίν. Η Τουρκία επιδιώκει να άρει τα εμπόδια για την προμήθεια των F16 και παρά την έμμεση στήριξη της Ρωσίας και την απειλή για επέμβαση στη Συρία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμη σύμμαχος από τις ΗΠΑ.

Είναι σαφές πως η Γερμανία δεν θα αναλάμβανε την προσπάθεια διαμεσολάβησης εάν δεν είχε το “πράσινο φως” της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν κλιμάκωση της έντασης στο νοτιοανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ, τουλάχιστον όχι όσο είναι ανοικτό το ουκρανικό, και επιδιώκουν την διατήρηση μιας ελεγχόμενης κατάστασης στα ελληνοτουρκικά.

Από την άλλη, το γεγονός ότι στα μέσα του 2023 θα διεξαχθούν (παράλληλα) εκλογές σε Ελλάδα και Τουρκία (νωρίτερα και στην Κύπρο) δημιουργεί εκ των πραγμάτων πολιτική και γεωπολιτική ρευστότητα.

Οι πληροφορίες του libre αναφέρουν πως κύριος στόχος των μυστικών συναντήσεων (φαίνεται πως έγιναν και θα γίνουν και άλλες) δεν είναι τόσο κάποια επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών -αν και δεν πρέπει να αποκλείεται κάτι τέτοιο-, όσο μία άτυπη “εκλογική ανακωχή”. Να ελεγχθεί, δηλαδή, η ένταση και να παραμείνει μόνο στο πεδίο της ρητορικής και όχι σε αυτό των επιχειρήσεων.

Αυτό δεν θα ανακόψει τις εξάρσεις και απειλές του Ταγίπ Ερντογάν, κάτι που αφενός το χρειάζεται για να συσπειρώνει το εθνικιστικό εκλογικό ακροατήριο (με την αντιπολίτευση να τον πιέζει), αφετέρου αυτό ενισχύει έμμεσα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς η ενίσχυση της άμυνας και οι “πατριωτικοί” τόνοι θεωρούνται πως τον ενισχύουν έναντι τις αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ναι στην ρητορική της έντασης, όχι, όμως, σε ακραίες κινήσεις στο πεδίο, θα μπορούσε να είναι το αντικείμενο αυτών των μυστικών συναντήσεων.

Και μία αχνή υπόσχεση για το μέλλον: εφόσον προκύψουν μετεκλογικές προϋποθέσεις και στις δύο χώρες, να ξεκινήσει διάλογος επί της ουσίας για μία συμφωνία αρχών…