Επιμέλεια:

editor-assistant

Εκείνη η στιγμή, που αρχικά έμοιαζε περισσότερο με τεχνολογικό πείραμα, αποτέλεσε την απαρχή μιας επανάστασης που σήμερα επηρεάζει σχεδόν κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής.

«Υπήρχε σιωπή στην άλλη άκρη της γραμμής», θυμάται ο Κούπερ σε συνέντευξή του στο Bloomberg το 2015. «Μέχρι σήμερα, ο Τζόελ δεν θυμάται αυτό το τηλεφώνημα και δεν είμαι σίγουρος ότι τον κατηγορώ».

Το δύσχρηστο τηλέφωνο, σχεδόν τόσο μεγάλο όσο ένα κουτί παπουτσιών, επέτρεπε στον χρήστη να μιλήσει για 35 λεπτά και χρειαζόταν 10 ώρες για να επαναφορτίστεί. 

Η Motorola πέρασε 10 χρόνια ξεπερνώντας τεχνικά και ρυθμιστικά εμπόδια και ξεκίνησε την εμπορική υπηρεσία το 1983, χρησιμοποιώντας ένα πιο λεπτό μοντέλο, βάρους 450 γραμμαρίων, που κόστιζε μεταξύ 3.500 και 4.000 δολάρια.

Παρά τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, ο Μάρτιν Κούπερ παραμένει ανικανοποίητος από τον σχεδιασμό των κινητών τηλεφώνων σήμερα. Αν και παραδέχεται πως δεν είχε ποτέ φανταστεί ότι τα τηλέφωνα θα μετατρέπονταν σε φορητούς «υπερυπολογιστές» με κάμερες και πρόσβαση στο διαδίκτυο, εξακολουθεί να θεωρεί ότι η σημερινή τους μορφή υστερεί σε βασικούς τομείς.

«Νομίζω πως το σημερινό κινητό είναι μη βέλτιστο. Σε πολλά σημεία δεν είναι ιδιαίτερα καλό τηλέφωνο», δηλώνει ο Κούπερ. «Σκεφτείτε το: κρατάτε ένα επίπεδο κομμάτι πλαστικό και γυαλί και το πιέζετε στην καμπύλη του κεφαλιού σας, ενώ το χέρι σας βρίσκεται σε άβολη θέση. Και για να αξιοποιήσετε τις θαυμαστές δυνατότητές του, πρέπει πρώτα να κατεβάσετε μια εφαρμογή».

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα δεδομένα

Ο Κούπερ εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα δημιουργεί ή θα επιλέγει εφαρμογές για κάθε χρήστη, ανάλογα με τις προσωπικές του ανάγκες. Πιστεύει ακόμη πως κάποια στιγμή η συσκευή θα παρακολουθεί την υγεία μας, θα μεγιστοποιεί την παραγωγικότητά μας και θα βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής μας. Σε κάποια φάση προτείνει ακόμη ότι ίσως βοηθήσει στην εξάλειψη των πολέμων.

«Το κινητό από μόνο του δεν θα το πετύχει αυτό», παραδέχεται. «Όμως θα αποτελέσει τον κεντρικό πυρήνα αυτού του λαμπρού μέλλοντος».

Παρά τα παράπονά του για τα σύγχρονα μοντέλα, φαίνεται πως κατά βάθος ο Κούπερ παραμένει μαγεμένος από τη συσκευή που κράτησε στο αυτί του σε εκείνη τη γωνιά της Νέας Υόρκης, πριν από 50 χρόνια.

Πού βρισκόμαστε σήμερα

Σήμερα, η χρήση των κινητών τηλεφώνων έχει φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Σύμφωνα με στοιχεία της GSMA, περίπου 4,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι —δηλαδή το 58% του παγκόσμιου πληθυσμού— χρησιμοποιούν κινητό διαδίκτυο, ενώ η τεχνολογία καλύπτει το 96% του πλανήτη. Παράλληλα, περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια άτομα διαθέτουν smartphone, γεγονός που καταδεικνύει την καθολική διείσδυση της κινητής τεχνολογίας στην κοινωνία.

Η σημασία των κινητών δεν περιορίζεται μόνο στην επικοινωνία. Σήμερα αποτελούν το βασικό μέσο πρόσβασης στο διαδίκτυο για δισεκατομμύρια ανθρώπους, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένες υποδομές. Υπολογίζεται ότι το 84% της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης πραγματοποιείται μέσω κινητών συσκευών, γεγονός που αποδεικνύει ότι το κινητό τηλέφωνο έχει μετατραπεί σε κεντρικό εργαλείο πληροφόρησης, εργασίας και ψυχαγωγίας.

Ταυτόχρονα, η καθημερινή χρήση των κινητών είναι εντυπωσιακά υψηλή. Έρευνες δείχνουν ότι οι χρήστες αφιερώνουν κατά μέσο όρο πάνω από 4 ώρες ημερησίως στο κινητό τους, ενώ σε πολλές περιπτώσεις το ελέγχουν δεκάδες φορές μέσα στην ημέρα. Αυτή η συνεχής παρουσία των κινητών συσκευών έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής, με τη συσκευή να λειτουργεί πλέον ως «ψηφιακός σύντροφος» του ανθρώπου.

Σε ένα κόσμο ανισοτήτων

Ωστόσο, παρά τη μεγάλη εξάπλωση, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανισότητες. Περίπου 3,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως δεν χρησιμοποιούν ακόμη mobile internet, κυρίως λόγω οικονομικών και κοινωνικών εμποδίων, όπως το κόστος των συσκευών και η έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων. Επιπλέον, οι γυναίκες σε αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μικρότερη πρόσβαση στην τεχνολογία, γεγονός που αναδεικνύει το λεγόμενο «ψηφιακό χάσμα».

Η εξέλιξη των κινητών τηλεφώνων συνεχίζεται με γρήγορους ρυθμούς. Η ανάπτυξη των δικτύων 5G, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης και η αυξανόμενη χρήση εφαρμογών σε τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η οικονομία δείχνουν ότι ο ρόλος των κινητών θα γίνει ακόμη πιο καθοριστικός στο μέλλον.

Πενήντα και πλέον χρόνια μετά την πρώτη εκείνη κλήση, το κινητό τηλέφωνο έχει μετατραπεί από ένα τεχνολογικό πείραμα σε βασικό πυλώνα της σύγχρονης κοινωνίας. Η πορεία του αντικατοπτρίζει όχι μόνο την εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά και τη βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν, εργάζονται και ζουν.

Αυτός ο φόβος μπορεί να είναι επιζήμιος για την ψυχολογική υγεία ενός ανθρώπου αλλά και να οδηγήσει σε εξουθενωτικές καταστάσεις όπως η διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).

• Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Science, ο νευροβιολόγος Χούι-Καν Λι και συνάδελφοί του βρήκαν έναν μηχανισμό στη ρίζα του φόβου που προκαλείται από το στρες. Πρόκειται για μία αλλαγή στους χημικούς αγγελιοφόρους ή νευροδιαβιβαστές που επιτρέπουν στα εγκεφαλικά κύτταρα να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε περιοχή που ονομάζεται ραχιαία ραφή, η οποία βρίσκεται στο στέλεχος του εγκεφάλου των θηλαστικών. Αυτό το τμήμα του εγκεφάλου είναι υπεύθυνο για τη ρύθμιση της διάθεσης και του άγχους, καθώς και για την παροχή σημαντικής ποσότητας σεροτονίνης στον πρόσθιο εγκέφαλο. Η συγκεκριμένη περιοχή έχει επίσης σημαντικό ρόλο στην εκμάθηση του φόβου.

Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως όταν τα ποντίκια βίωσαν ένα έντονα στρεσογόνο  γεγονός, οι νευρώνες τους σε αυτή την περιοχή υπέστησαν δραματική αλλαγή. Τα κύτταρα άρχισαν να παράγουν λιγότερο γλουταμικό, έναν νευροδιαβιβαστή που τείνει να ενεργοποιεί άλλους νευρώνες και περισσότερο Γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA), ο οποίος τείνει να τους ηρεμεί. Αυτή η αλλαγή εμφανίστηκε μέσα σε τρεις ημέρες από το στρεσογόνο γεγονός και παρέμεινε για τουλάχιστον έναν μήνα.

• «Τα αποτελέσματα μάς παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στη γενίκευση του φόβου», δήλωσε ο νευροβιολόγος Νίκολας Σπίτσερ, συν-συγγραφέας της μελέτης.

«Το πλεονέκτημα της κατανόησης αυτών των διαδικασιών σε αυτό το επίπεδο μοριακής λεπτομέρειας, τι συμβαίνει και πού συμβαίνει, επιτρέπει μια παρέμβαση που στοχεύει τον συγκεκριμένο μηχανισμό» συμπλήρωσε ο ίδιος.

Οι ερευνητές αντιλήφθηκαν ότι η νευρωνική ανταλλαγή φάνηκε να συμβαδίζει με μία εντυπωσιακή αλλαγή συμπεριφοράς. Τα ποντίκια που είχαν υποστεί την εν λόγω αλλαγή άρχισαν να παγώνουν από φόβο, όχι μόνο στον θάλαμο όπου είχαν υποστεί τα ηλεκτροσόκ, αλλά και σε εντελώς νέα περιβάλλοντα στα οποία θα έπρεπε να αισθάνονται ασφαλή -ξεκάθαρο σημάδι γενικευμένου φόβου.

• Για να επιβεβαιώσουν τη σχέση μεταξύ της νευρωνικής αλλαγής και του γενικευμένου φόβου, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνικές γενετικής για να αποτρέψουν την αλλαγή σε ποντίκια που είχαν υποστεί στρες.

Η ομάδα εξέτασε επίσης δείγματα εγκεφαλικού ιστού αποθανόντων που είχαν διαγνωστεί με PTSD και βρήκε ενδείξεις για το ίδιο είδος μετατόπισης νευροδιαβιβαστών που παρατηρήθηκε στα ποντίκια, υποδηλώνοντας έναν παρόμοιο μηχανισμό στο κλινικό άγχος. Αυτό το εύρημα βοήθησε τους ερευνητές να καταλάβουν πώς να καταστείλουν την αντίδραση του φόβου. Ένας τρόπος ήταν να χορηγήσουν στα ποντίκια έναν αδενο-συνδεδεμένο ιό ο οποίος καταστέλλει το γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την παραγωγή του GABA.

• Όταν οι ερευνητές εκπαίδευσαν τα ποντίκια με το ερέθισμα του φόβου, δεν εμφάνισαν τα σημάδια της γενικευμένης διαταραχής που παρατηρήθηκε σε εκείνα που δεν έλαβαν θεραπεία με τον ιό.

Έπειτα, η ομάδα επιστημόνων διαπίστωσε ότι όταν χορήγησε το κοινό αντικαταθλιπτικό φλουοξετίνη στα ποντίκια αμέσως μετά το στρεσογόνο γεγονός, αποτράπηκε η εναλλαγή των νευροδιαβιβαστών και ο επακόλουθος γενικευμένος φόβος. Ωστόσο, έπρεπε να χορηγήσουν άμεσα το φάρμακο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί τα αντικαταθλιπτικά είναι συχνά αναποτελεσματικά σε ανθρώπους με PTSD.

«Τώρα που έχουμε μία ιδέα για τον μηχανισμό του φόβου που προκαλείται από το στρες και το κύκλωμα που υλοποιεί αυτόν τον φόβο, οι παρεμβάσεις μπορούν να είναι στοχευμένες», τόνισε ο Σπίτσερ.

Τέλος, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν πρόκειται για θεραπεία αλλά για ένα πολλά υποσχόμενο εύρημα.

Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι αυτό το χωριό καταλήφθηκε μεταξύ του 8ου και 5ου αιώνα π.Χ. από μια Γαλατική κοινότητα.

Η περιοχή που οι αρχαίοι Γαλάτες αποκαλούσαν πατρίδα περιελάμβανε τμήματα της δυτικής Γερμανίας, της βόρειας Ιταλίας και του Βελγίου, εκτός από τη σημερινή Γαλλία. Οι Γαλάτες, ένας κελτικός λαός, χωρίστηκε σε πολλές φυλές και κυβερνιόταν από μια τάξη γαιοκτημόνων στην αγροτική κοινωνία τους.

Οι φυλές σε όλη τη Γαλατία λειτουργούσαν ανεξάρτητα η μία από την άλλη και ενωμένες μόνο σε περιόδους κρίσης. Κάθε φυλή είχε τους ηγέτες της και τις θρησκείες τους. Κατά τη διάρκεια των Γαλατικών Πολέμων (58-50 π.Χ.), ο Ιούλιος Καίσαρας οδήγησε τους Ρωμαίους στην κατάκτηση της Γαλατίας.

«Πρόκειται για μια εξαιρετική ανακάλυψη που μας δίνει μια καλύτερη κατανόηση της καθημερινής ζωής των Γαλατών κατά τη διάρκεια της Εποχής του Σιδήρου. Αυτή η τεχνολογία ανοίγει το δρόμο για σημαντικές νέες ανακαλύψεις και επιτρέπει την εξερεύνηση αρχαιολογικών χώρων που προηγουμένως ήταν απρόσιτοι», εξηγεί ο Jean-Yves Peskebrel, αρχαιολόγος στο INRAE ​​ (Εθνικό Ινστιτούτο e-ρεαλιστικής αρχαιολογικής έρευνας).

Η μέθοδος αναπτύχθηκε από το INRAE και είναι γνωστή ως “LiDAR”. Η τεχνολογία αυτή, χρησιμοποιεί λέιζερ για να σαρώσει το έδαφος δημιουργεί ανακατασκευές όγκου απαράμιλλης ακρίβειας. Αυτή η διαδικασία καθιστά δυνατή την ανίχνευση θαμμένων δομών που είναι αόρατες με γυμνό μάτι, χωρίς την ανάγκη για επεμβατικές ανασκαφές.

Ο φημισμένος παλαιοντολόγος Λι Μπέργκερ ανακοίνωσε χθες ότι ανακάλυψε στη Νότια Αφρική προϊστορικές ταφές, παλαιότερες κατά τουλάχιστον  100.000 χρόνια από εκείνες που γνώριζαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Σε εμβρυακή στάση, κουλουριασμένοι σε κόγχες σκαμμένες στο άκρο ενός δικτύου στενών στοών, περίπου 30 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, οι μακρινοί ξάδελφοι του σύγχρονου ανθρώπου βρέθηκαν απολιθωμένοι στους τάφους τους στις ανασκαφές που ξεκίνησαν το 2018.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι τάφοι ήταν γεμισμένοι με το χώμα που είχε σκαφτεί αρχικά για να ανοιχτούν οι τρύπες, απόδειξη, όπως λένε, ότι τα σώματα αυτών των ανθρωπιδών (οικογένεια των Ανθρωποειδών στην οποία ανήκει ο άνθρωπος)  ενταφιάστηκαν σκόπιμα.

Πρόκειται για τις αρχαιότερες ταφές που έχουν βρεθεί, παλαιότερες κατά τουλάχιστον 100.000 χρόνια από τις ταφές του «Σοφού» ανθρώπου, του Homo sapiens, υποστηρίζουν στα άρθρα τους, που δεν έχουν ακόμη μελετηθεί από ομοτίμους τους πριν από τη δημοσίευσή τους στην επιστημονική επιθεώρηση eLife.

Οι ανασκαφές έγιναν στο «Λίκνο της Ανθρωπότητας», μια τοποθεσία που έχει ανακηρυχθεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την Unesco και βρίσκεται στα βορειοδυτικά του Γιοχάνεσμπουργκ.

Οι παλαιότεροι τάφοι που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα, κυρίως στη Μέση Ανατολή και την Κένυα, είναι ηλικίας περίπου 100.000 ετών και σε αυτούς ενταφιάστηκαν Homo sapiens. Οι τάφοι της Νότιας Αφρικής είναι 200.000-300.000 ετών. Περιέχουν οστά ανθρωπιδών Homo naledi, ενός είδους που έχει εκλείψει και είχε ύψος περίπου 1,50 μέτρο και εγκέφαλο σε μέγεθος πορτοκαλιού. 

Το είδος αυτό ανακαλύφθηκε το 2013 από τον Αμερικανό, πολιτογραφημένο Νοτιοαφρικανό, παλαιοανθρωπολόγο Λι Μπέργκερ και έθεσε σε αμφισβήτηση τη γραμμική εξέλιξη του ανθρώπου. Για τους επιστήμονες, παραμένει ακόμη μυστήριο. Ο Homo naledi (που σημαίνει «αστέρι», σε μια τοπική γλώσσα της Νότιας Αφρικής), είχε χαρακτηριστικά άλλων πρωτόγονων ειδών, όπως η οδοντοστοιχία του, αλλά πόδια παρόμοια με τα δικά μας και χέρια ικανά να χειρίζονται εργαλεία.

«Αυτές οι ανακαλύψεις δείχνουν ότι οι ταφικές πρακτικές δεν ήταν αποκλειστικό προνόμιο του Homo sapiens ή άλλων ανθρωπιδών που διέθεταν εγκέφαλο μεγαλύτερου μεγέθους», εκτιμούν οι επιστήμονες.

Η θεωρία αυτή, που έρχεται σε αντίθεση με την κοινώς αποδεκτή αντίληψη ότι η συνείδηση του θανάτου και οι πρακτικές που τον συνοδεύουν κάνουν κάποιον “άνθρωπο”, είχε διατυπωθεί από τον Μπέργκερ και παλαιότερα, όταν παρουσίασε τον Homo naledi στον κόσμο, το 2015. Τότε, είχε προκαλέσει σάλο και πολλοί ειδικοί αμφισβήτησαν την εγκυρότητα των ανακαλύψεών του προβεβλημένου Αμερικανού επιστήμονα, ο οποίος στηρίζεται από το National Geographic.

«Πήγαινε πάρα πολύ για τους επιστήμονες εκείνη την εποχή», σχολίασε ο Μπέργκερ μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Ήταν πεπεισμένοι πως όλα αυτά συνδέονται με τον μεγάλο εγκέφαλο και ότι έγιναν πολύ πρόσφατα, πριν από λιγότερα από 100.000 χρόνια», εξήγησε. «Βρισκόμαστε στο σημείο να πούμε στον κόσμο ότι αυτό δεν αληθεύει», πρόσθεσε, πηγαίνοντας ακόμη μακρύτερα. Υποστηρίζει ότι στα χωρίσματα των τάφων βρέθηκαν γεωμετρικά σύμβολα, τετράγωνα, τρίγωνα ή σταυροί, χαραγμένα προσεκτικά με κάποιο αιχμηρό εργαλείο. «Αυτό σημαίνει πως οι άνθρωποι δεν είναι οι μόνοι που ανέπτυξαν συμβολικές πρακτικές, αλλά ίσως δεν ήταν καν εκείνοι που επινόησαν αυτή τη συμπεριφορά», είπε.

Η Κάρολ Γουόρντ, ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μισούρι, σχολίασε ότι «τα αποτελέσματα αυτά, εάν επιβεβαιωθούν, θα έχουν μεγάλη σημασία».  «Ανυπομονώ να μάθω πώς η θέση των λειψάνων αποκλείει άλλες πιθανές εξηγήσεις, πέρα από τη σκόπιμη ταφή τους, και να δω τα αποτελέσματα αφού θα έχουν μελετηθεί από ομοτίμους μας», είπε…

Ειδικότερα, ο Κέσελ είπε ότι χρησιμοποίησε υπεριώδη φωτογραφία, για να δει το προηγούμενο κείμενο ενός κεφαλαίου της Βίβλου κάτω από τρία στρώματα λέξεων γραμμένων σε ένα παλίμψηστο.

Το παλίμψηστο είναι αρχαίο κείμενο σε παπύρους και περγαμηνές ή πίνακες ζωγραφικής που επικαλύφτηκαν με άλλο κείμενο ή εικόνα σε μεταγενέστερη εποχή για να χρησιμοποιηθούν ξανά ως βάση για τη δημιουργία νεότερων έργων.

Ωστόσο, με τη σύγχρονη τεχνολογία δίνεται η δυνατότητα, μέσω των ακτίνων Χ και της φωτογράφησης σε διάφορα μήκη κύματος φωτός, να διαβάζουμε το αρχικό κείμενο που υπήρχε στον πάπυρο, καθώς είχαν παραμείνει τα ίχνη της αρχικής γραφής από πίσω.

«Αόρατη» έκδοση του 12ου Κεφαλαίου

Σύμφωνα με την έρευνα του Κέσελ, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό New Testament Studies, από την Cambridge University Press, το κείμενο που ανακάλυψε ήταν μια εκτεταμένη, «αόρατη έκδοση» του Κεφαλαίου 12 του Βιβλίου του Ματθαίου που ήταν αρχικά μέρος των παλαιών συριακών μεταφράσεων της Βίβλου πριν από περίπου 1.500 χρόνια.

Όπως είπε έκανε την ανακάλυψη στο χειρόγραφο που φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού.

Το χειρόγραφο προσφέρει μια «μοναδική πύλη» για τους ερευνητές να κατανοήσουν τις πρώτες φάσεις της εξέλιξης του κειμένου της Βίβλου και δείχνει κάποιες διαφορές από τις σύγχρονες μεταφράσεις της.

Για παράδειγμα, η αρχική ελληνική έκδοση του εδαφίου Κατά Ματθαίον 12:1 -η οποία είναι η πιο συνηθισμένη σήμερα- έλεγε: «Εκείνη την ώρα ο Ιησούς πέρασε από τα χωράφια το Σάββατο και οι μαθητές του πείνασαν και άρχισαν να παίρνουν στάχυα και να τα τρώνε».

Η νεοανακαλυφθείσα συριακή μετάφραση, ωστόσο, είναι ελαφρώς διαφορετική. Έλεγε, «άρχισαν να μαζεύουν στάχυα, να τα τρίβουν στα χέρια τους και να τα τρώνε».

Το κείμενο πιθανότατα διαγράφηκε από την περγαμηνή και γράφτηκε με νέα κείμενα λόγω της σπανιότητάς της περγαμηνής, σύμφωνα με τη New York Post.

Μια σπουδαία ανακάλυψη

Το νεότερο εύρημα του Κέσελ έλαβε επαίνους από τη διευθύντρια του Ινστιτούτου Μεσαιωνικής Έρευνας στην Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών και καθηγήτρια Βυζαντινών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης Κλαούντια Ραπ.

«Ο Γκριγκόρι Κέσελ έκανε μια σπουδαία ανακάλυψη χάρη στη βαθιά του γνώση των παλαιών συριακών κειμένων και των ιερογλυφικών χαρακτηριστικών», είπε η Κλαούντια Ραπ. «Αυτή η ανακάλυψη αποδεικνύει πόσο παραγωγική και σημαντική μπορεί να είναι η αλληλεπίδραση μεταξύ των σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών και της βασικής έρευνας όταν ασχολούμαστε με μεσαιωνικά χειρόγραφα».

Ωστόσο, η ανακάλυψη του Κέσελ δεν είναι ακριβώς νέα. Οι ερευνητές έχουν επισημάνει ότι οι μελετητές έκαναν την ανακάλυψη ήδη από το 1953. Ανακαλύφθηκε ξανά το 2010, μόλις 10 χρόνια πριν ψηφιοποιηθεί στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού, η οποία περιελάμβανε τη χρήση τόσο φυσικού φωτός όσο και εικόνων UV.

Στην πραγματικότητα, η πρόσφατη ανακάλυψη του Κέσελ αναφέρεται ως ο «τέταρτος γραπτός μάρτυρας».

Ο αστεροειδής βρίσκεται στην κύρια ζώνη αστεροειδών μεταξύ Άρη και Δία.

Το ηλιακό μας σύστημα βρίθει από αστεροειδείς διαφόρων μεγεθών. Οι αστρονόμοι γνωρίζουν μέχρι σήμερα πάνω 1,1 εκατομμύρια βραχώδη απομεινάρια των πρώιμων ημερών του ηλιακού μας συστήματος. Ο νέος αστεροειδής είναι ο μικρότερος που έχει βρει έως τώρα από το Webb και ένας από τους μικρότερους που έχουν γενικά ανιχνευθεί στη ζώνη μεταξύ ‘Αρη-Δία. Η ζώνη αυτή σε σχήμα “ντόνατ” περιέχει την πλειονότητα των αστεροειδών.

Η ανακάλυψη έγινε από ομάδα αστρονόμων από τη Γερμανία (Ινστιτούτο Εξωγήινης Φυσικής Μακ Πλανκ), την Ισπανία (πανεπιστήμια Αλικάντε και Βαρκελώνης), την Ιταλία (Κέντρο ESA NEO Coordination) και την Πολωνία (Πανεπιστήμιο Α. Μίκιεβιτς), οι οποίοι έκαναν σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστρονομίας και αστροφυσικής “Astronomy & Astrophysics”. Θα ακολουθήσουν περαιτέρω παρατηρήσεις για να έρθουν στο φως περισσότερα στοιχεία σχετικά με τη φύση και τις ιδιότητες του νέου αστεροειδούς.

Συγκεκριμένα, κάτω από το χριστιανικό κείμενο ανακαλύφθηκε ένα μέρος από τον θεωρούμενο χαμένο κατάλογο άστρων του αρχαίου Έλληνα αστρονόμου Ιππάρχου, την πρώτη στον κόσμο προσπάθεια για μια πλήρη «χαρτογράφηση» του νυχτερινού ουρανού.

Οι επιστήμονες αναζητούν το έργο του Ιππάρχου εδώ και αιώνες, γι’ αυτό οι ιστορικοί της αστρονομίας χαρακτήρισαν την ανακάλυψη σπάνια και σημαντική. Η σχετική επιστημονική δημοσίευση έγινε στο περιοδικό ιστορίας της αστρονομίας «Journal for the History of Astronomy», σύμφωνα με το «Nature». Το εύρημα αποδεικνύει ότι ο Ίππαρχος, θεωρούμενος ο σημαντικότερος αστρονόμος της αρχαίας Ελλάδας, πράγματι είχε φτιάξει έναν «χάρτη¬ των ουρανών αρκετούς αιώνες προτού επιχειρηθεί κάτι παρόμοιο.

Η περγαμηνή ανήκε στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ, η περγαμηνή ανήκε στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης, αλλά το μεγαλύτερο μέρος από τα 146 φύλλα της σήμερα έχει περάσει στην κατοχή του Μουσείου της Βίβλου στην Ουάσινγκτον. Η περγαμηνή περιέχει τον Κώδικα Climaci Rescriptus, μια συλλογή συριακών κειμένων του 10ου ή 11ου αιώνα. Ο κώδικας είναι παλίμψηστο, δηλαδή από κάτω ήταν γραμμένο ένα αρχαιότερο κείμενο.

Αρχικά θεωρείτο ότι το αρχαιότερο αυτό κείμενο ήταν επίσης χριστιανικό. Όταν όμως το 2012 ο ειδικός σε βιβλικά κείμενα Πίτερ Ουίλιαμς του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ ζήτησε από τους φοιτητές του να μελετήσουν τον Κώδικα, απρόσμενα εντοπίστηκε μια παράγραφος στα ελληνικά που αποδιδόταν σε έναν άλλο σημαντικό Έλληνα αστρονόμο, τον Ερατοσθένη. Το 2017 έγινε νέα ανάλυση με πιο σύγχρονη τεχνολογία πολυφασματικής απεικόνισης από Αμερικανούς ερευνητές, οι οποίοι φωτογράφησαν τις σελίδες της περγαμηνής σε διαφορετικά μήκη κύματος του φωτός και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν υπολογιστικούς αλγόριθμους για να διαβάσουν το κρυμμένο από κάτω κείμενο.

Χρονολογήθηκε με τη μέθοδο του ραδιενεργού άνθρακα

Με αυτόν τον τρόπο, σε εννέα σελίδες αποκαλύφθηκε αστρονομικό υλικό, το οποίο χρονολογήθηκε -με τη μέθοδο του ραδιενεργού άνθρακα και την ανάλυση του στιλ γραφής- από τον 5ο ή 6ο αιώνα. Το κείμενο περιείχε, μεταξύ άλλων, μύθους για τη γέννηση των άστρων από τον Ερατοσθένη, καθώς και τμήματα ενός διάσημου ποιήματος του 3ου αιώνα, τα «Φαινόμενα», όπου περιγράφονται οι αστερισμοί.

Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, καθώς ο Ουίλιαμς εντόπισε συντεταγμένες άστρων στο κείμενο και προχώρησε σε περαιτέρω ανάλυση, σε συνεργασία με τον ιστορικό της επιστήμης Βικτόρ Γκιζεμπέργκ του Γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) και τον Εμανουέλ Ζινγκ του Πανεπιστημίου της Σορβόνης στο Παρίσι. Αποκαλύφθηκε έτσι ότι σε μια τουλάχιστον σελίδα της περγαμηνής δίνονταν ακριβείς συντεταγμένες για τα άστρα στα τέσσερα άκρα του αστερισμού Corona Borealis (Βόρειου Στέφανου). Βρέθηκαν επίσης βάσιμες ενδείξεις ότι η πηγή αυτών των μετρήσεων ήταν ο Ίππαρχος και ότι οι υπολογισμοί του είχαν γίνει περίπου το 129 π.Χ.

Σινά ανακάλυψη

Λεπτομέρεια του f. 53v (πολυφασματική εικόνα, από την Early Manuscripts Electronic Library and the Lazarus Project of the University of Rochester σε επεξεργασία από τον Keith T. Knox: το ενισχυμένο ελληνικό υποκείμενο εμφανίζεται με κόκκινο κάτω από το συριακό υπερκείμενο με μαύρο).
Μέχρι σήμερα ο μοναδικός κατάλογος άστρων που είχε διασωθεί από την αρχαιότητα, ήταν εκείνος του αστρονόμου Πτολεμαίου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. Η «Αλμαγέστη» του (ή «Μαθηματική σύνταξις») υπήρξε ένα από τα πιο επιδραστικά επιστημονικά κείμενα στην ιστορία, προβάλλοντας, ένα γεωκεντρικό μαθηματικό μοντέλο για τον Κόσμο, το οποίο είχε γίνει αποδεκτό ευρέως για πάνω από 1.200 χρόνια. Ο Πτολεμαίος είχε, μεταξύ άλλων, δώσει τις συντεταγμένες άνω των 1.000 άστρων.

Όμως στα αρχαία κείμενα υπάρχουν πολλές αναφορές ότι ο πρώτος που είχε κάνει τέτοιες αστρικές μετρήσεις, ήταν ο Ίππαρχος ο Ρόδιος (190-120 π.Χ.) τρεις αιώνες πριν. Νωρίτερα οι Βαβυλώνιοι αστρονόμοι είχαν μετρήσει τις θέσεις μερικών άστρων αλλά μόνο γύρω από τον Ζωδιακό, ενώ ο Ίππαρχος ήταν ο πρώτος που προσδιόρισε τις θέσεις των άστρων με χρήση δύο συντεταγμένων και επιχείρησε να δημιουργήσει έναν «χάρτη» όλου του νυχτερινού ουρανού.

«Αυτός ο κατάλογος άστρων που έως τώρα αιωρείτο στα κείμενα ως σχεδόν κάτι υποθετικό, έγινε πλέον κάτι πολύ συγκεκριμένο», δήλωσε ο ιστορικός της αστρονομίας Ματιέ Οσεντράιβερ του Ελευθέρου Πανεπιστημίου του Βερολίνου.

Η σχέση Ιππάρχου-Πτολεμαίου ήταν πάντα ένα νεφελώδες ζήτημα

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο αρχικός κατάλογος του Ίππάρχου, όπως και του Πτολεμαίου, θα περιλάμβανε παρατηρήσεις σχεδόν κάθε ορατού άστρου στον ουρανό. Λόγω της έλλειψης τηλεσκοπίου, πιθανώς ο Ίππαρχος είχε χρησιμοποιήσει κάποιο άλλο όργανο παρατήρησης όπως τη διόπτρα και ασφαλώς «θα είχε αφιερώσει ατελείωτες ώρες δουλειάς», σύμφωνα με τον Γκιζεμπέργκ.

Η σχέση Ιππάρχου-Πτολεμαίου ήταν πάντα ένα νεφελώδες ζήτημα. Μερικοί ειδικοί είχαν φτάσει στο σημείο να ισχυριστούν ότι δεν υπήρξε ποτέ ο κατάλογος άστρων του Ίππαρχου, ενώ άλλοι -με πρώτο τον αστρονόμο του 16ου αιώνα Τίχο Μπράχε- είχαν αντίστροφα υποστηρίξει ότι ο Πτολεμαίος απλώς έκλεψε τις προϋπάρχουσες μετρήσεις του Ίππαρχου και τις παρουσίασε για δικές του. Η έως τώρα ανάλυση του αποκαλυφθέντος κειμένου στην περγαμηνή οδήγησε τους ερευνητές στο αρχικό συμπέρασμα ότι ο Πτολεμαίος δεν έκανε απλή αντιγραφή των στοιχείων του Ίππαρχου. Από την άλλη, όπως επεσήμαναν, οι αριθμοί του Ίππαρχου για τις θέσεις των άστρων (με απόκλιση το πολύ μιας μοίρας από τις πραγματικές) είναι πολύ πιο ακριβείς από εκείνες του διαδόχού του Πτολεμαίου.

Σύμφωνα με τον ιστορικό της αστρονομίας Τζέημς Έβανς του αμερικανικού Πανεπιστημίου Puget Sound, η ανακάλυψη «εμπλουτίζει την εικόνα μας για τον Ίππαρχο και μας δίνει μια γοητευτική ιδέα για το τι έκανε πραγματικά». Όπως είπε, το έργο του υπήρξε καθοριστικό, επειδή αποτέλεσε ορόσημο για την «μαθηματικοποίηση της Φύσης», δηλαδή την μετατόπιση από την απλή περιγραφή των φυσικών φαινομένων στη μέτρηση, τον υπολογισμό και την πρόβλεψη τους.

Ο Ίππαρχος είχε επικρίνει τους προδρόμους του στην αστρονομία ότι δεν νοιάζονταν για την αριθμητική ακρίβεια. Κατά τον Έβανς, ο Ίππαρχος αξιοποίησε τη βαβυλωνιακή παράδοση των ακριβών αστρονομικών μαθηματικών παρατηρήσεων και χάρη σε αυτόν έγινε το «πάντρεμα» με την ελληνική γεωμετρική παράδοση, με αποτέλεσμα «να ξεκινήσει έτσι πραγματικά η σύγχρονη αστρονομία».

Οι ερευνητές ευελπιστούν ότι καθώς βελτιώνονται οι απεικονιστικές τεχνικές, θα ανακαλύψουν και άλλες συντεταγμένες άστρων στον εν λόγω Κώδικα, αρκετά τμήματα του οποίου δεν έχουν ακόμη διαβαστεί. Θεωρούν επίσης πιθανό ότι στη βιβλιοθήκη της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, η οποία περιέχει περισσότερα από 160 παλίμψηστα, διασώζονται επιπρόσθετες σελίδες του καταλόγου άστρων του Ίππαρχου. Σχετικές έρευνες έχουν ήδη φέρει στο φως άγνωστα αρχαιοελληνικά ιατρικά κείμενα κάτω από τα χριστιανικά.

Πηγή: enikos.gr

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι από τα πιο παλαιά αρχαιολογικά ευρήματα ήταν η πυραμίδα της Γκίζας στην Αίγυπτο, η οποία κατασκευάστηκε το 2.600 π.Χ., και το Στόουνχετζ στην Αγγλία, το οποίο υπολογίζεται πως κατασκευάστηκε μεταξύ 3.000 και 2.000 π.Χ. Ωστόσο, όπως φαίνεται, η νέα αυτή νεολιθική κατασκευή κοντά στην Πράγα κατασκευάστηκε κάπου μεταξύ του 4.900 και 4.600 π.Χ.

Σχεδόν 7.000 χρόνια πριν, κατά την Εποχή του Λίθου, μια τοπική αγροτική κοινότητα πιθανώς ζούσε σε αυτό το κυκλικό κτίριο, αν και ο πραγματικός σκοπός του είναι άγνωστος. Και ενώ «είναι πολύ νωρίς για να πούμε οτιδήποτε για τους ανθρώπους που κατασκεύαζαν αυτό το κτίριο», είναι ξεκάθαρο ότι κατασκευάστηκε μεταξύ του 4900 π.Χ. και του 4400 π.Χ., δήλωσε στο Live Science σε ένα email ο Γιάροσλαβ Ρίντκι, εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας της Τσεχικής Ακαδημίας Επιστημών (IAP).

Οι ερευνητές έμαθαν για πρώτη φορά για την ύπαρξη του Roundel στη δεκαετία του 1980, όταν οι εργάτες έβαζαν αγωγούς αερίου και νερού, σύμφωνα με το Radio Prague International, αλλά η τρέχουσα ανασκαφή αποκάλυψε για πρώτη φορά ολόκληρη της κατασκευής.

Είναι σχεδόν 55 μέτρα σε διάμετρο και είχε τρεις σειρές ξύλινων τειχών. Το ενδιαφέρον όμως είναι πως είχε και τάφρους γύρω του.

Στις ανασκαφές τους στην περιοχή οι αρχαιολόγοι βρήκαν, επίσης, στις τάφρους απομεινάρια κεραμικής, κόκαλα ζώων και πέτρες. Σύμφωνα με την ιστορία, τέτοιου είδους οικισμοί περιείχαν μεγάλα, ορθογώνια κτήρια που στέγαζαν 20-30 ανθρώπους το καθένα.

Επειδή οι δύο είσοδοι του οικισμού αντιστοιχούν με την ανατολή και τη δύση κατά το χειμερινό και το θερινό ηλιοστάσιο, μία εξήγηση είναι πως τα χρησιμοποιούσαν ως παρατηρητήριο ή ημερολόγιο, ενώ οι αρχαιολόγοι υποπτεύονται πως οι τάφροι εξυπηρετούσαν πολλαπλούς σκοπούς, όπως πραγματοποίηση ιεροτελεστιών ή ως κέντρο εμπορίου.

Το μέγεθος τέτοιων οικισμών είναι άκρως εντυπωσιακό, δεδομένου ότι οι άνθρωποι που τα έχτιζαν είχαν μόνο λίθινα εργαλεία. Οι κατασκευές αυτές εξαφανίστηκαν ξαφνικά μετά από τρεις αιώνες, με τους αρχαιολόγους να μην καταλαβαίνουν ακόμα γιατί εγκαταλείφθηκαν. Περίπου το 1/4 αυτών των κατασκευών βρίσκονται στην Τσεχία και περαιτέρω έρευνα ίσως να λύσει το μυστήριο.

Ο εξωπλανήτης, ο οποίος είναι ελαφρώς μεγαλύτερος από τη Γη σε μέγεθος και αρκετά μεγαλύτερος σε μάζα (σχεδόν πενταπλάσια), κινείται γύρω από ένα μικρό άστρο στον αστερισμό του Δράκοντα σε απόσταση περίπου 100 ετών φωτός από τον δικό μας πλανήτη.

Η απόσταση του εξωπλανήτη από το άστρο του είναι κατάλληλη, ώστε η θερμοκρασία του να μην είναι ούτε πολύ υψηλή ούτε πολύ χαμηλή, οπότε θεωρείται δυνατό να διατηρηθεί υγρό νερό στην επιφάνειάα του. Οι επιστήμονες μάλιστα, με επικεφαλής τον Σαρλ Καντιέ του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστρονομίας «The Astronomical Journal», πιστεύουν ότι ο πλανήτης πιθανώς είναι καλυμμένος από ένα βαθύ στρώμα νερού.

Ο αρχικός εντοπισμός του πλανήτη, σύμφωνα με το ΑΠΕ, έγινε με το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS της NASA και ακολούθησαν παρατηρήσεις από άλλα τηλεσκόπια. Το μητρικό άστρο ΤΟΙ-1452, ένας νάνος τύπου Μ, είναι πολύ μικρότερο από τον Ήλιο μας και συνοδεύεται από ένα δεύτερο άστρο παρόμοιου μεγέθους, που απαρτίζουν ένα διπλό αστρικό σύστημα, με το ένα άστρο σε απόσταση 97 αστρονομικών μονάδων από το άλλο (περίπου 2,5 φορές η απόσταση Ήλιου-Πλούτωνα).

Η Γη είναι καλυμμένη περίπου κατά 70% από νερό, το οποίο όμως αποτελεί λιγότερο από το 1% της μάζας της. Σε μερικούς εξωπλανήτες εκτιμάται ότι υπάρχει πολύ περισσότερο νερό, το οποίο αποτελεί σημαντικά μεγαλύτερο τμήμα της μάζας τους (στην περίπτωση του TOI-1452 b έως το 30%, ποσοστό ανάλογο με δορυφόρους όπως οι Γανυμήδης και Καλλιστώ του Δία και οι Τιτάν και Εγκέλαδος του Κρόνου), γι’ αυτό έχουν πάρει τον χαρακτηρισμό «υδάτινοι» ή «ωκεάνιοι» κόσμοι.

«Ο TOI-1452 b είναι ένας από τους καλύτερους υποψήφιους για ωκεάνιο πλανήτη που έχουμε βρει μέχρι σήμερα», δήλωσε ο Καντιέ. Ο εν λόγω εξωπλανήτης θα μελετηθεί περαιτέρω από το νέο ισχυρό διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, καθώς είναι αρκετά κοντά στη Γη για να είναι δυνατό να μελετηθεί η ατμόσφαιρα του. Οι ερευνητές θέλουν επίσης να βεβαιώσουν ότι όντως πρόκειται για έναν υδάτινο κόσμο, καθώς δεν μπορούν να αποκλείσουν, προς το παρόν, να πρόκειται για ένα βραχώδη, ξηρό πλανήτη.

«Η γενική εικόνα και η ιδιαίτερη ναυπηγική του ναυαγίου που δεν φέρει αμπάρια καταδεικνύει ένα πολύ παλαιό και κατά πάσαν πιθανότητα πολεμικό πλοίο» αναφέρει ακόμη ο Κώστας Θωκταρίδης, που μετά την υποβρύχια έρευνα θα περάσει στην ιστορική, προκειμένου να βρεθούν στοιχεία που θα επιτρέψουν την ταυτοποίησή του.

Από την υποβρύχια έρευνα με υποβρύχιο τηλεκατευθυνόμενο όχημα ( R.O.V.) προκύπτει στο μεταξύ πως το συνολικό μήκος του ναυαγίου είναι περίπου 40 μέτρα.

Το ναυάγιο έχει χαμηλό προφίλ, μόλις 3 μέτρα ύψος, ενώ εντύπωση προκαλεί η μικρή απόσταση μεταξύ των εγκάρσιων ναυπηγικών γραμμών των νομέων (frame lines) που αποτελούν το σκελετό του σκάφους.

Η πλώρη του ναυαγίου έχει κατεύθυνση βόρεια. Σε απόσταση 30 μέτρων από την πρύμνη του ναυαγίου βρέθηκαν συντρίμμια με μεγάλη διασπορά στο βυθό, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση ότι προκλήθηκε μια πολύ ισχυρή έκρηξη επί του πλοίου όταν αυτό ήταν στην επιφάνεια.

Ελάσματα (λαμαρίνες) από τις πλευρές και από το κατάστρωμα έχουν εκτιναχτεί εκτός ναυαγίου.

Από τις ζημιές που έχουν προκληθεί εκτιμάται ότι το πλοίο βυθίστηκε πάρα πολύ γρήγορα.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ