Αυτό ανέφερε σήμερα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, σε συζήτηση με τον δημοσιογράφο Π. Δημητρολόπουλο στο οικονομικό φόρουμ των Δελφών. «Ο κόσμος», πρόσθεσε, «μας αμφισβητεί σε πολλά θέματα. Καλό είναι να τον ακούσουμε και να κινηθούμε συναινετικά γιατί όλοι είμαστε Έλληνες. Το ξεχνάμε μέσα στην πολιτική διαμάχη και στον «εμφύλιο πετροπόλεμο» που καμιά φορά εξελίσσεται στη χώρα μας, αλλά πρέπει να δούμε ως Έλληνες κάποιους κοινούς παρονομαστές. Και κάποια πράγματα που λέμε κατ’ ιδίαν να έχουμε το κουράγιο να τα πούμε και δημόσια».

Ο Κωστής Χατζηδάκης ανέφερε ότι η αναθεώρηση είναι ευκαιρία για θεσμική επανεκκίνηση της ελληνικής δημοκρατίας και για να δημιουργηθεί ένα πιο αξιόπιστο πλαίσιο στις σχέσεις ανάμεσα στο κράτος και στους πολίτες και πρόσθεσε:

«Θέλουμε να προχωρήσουμε – ελπίζω και η αντιπολίτευση γιατί θεωρητικά τουλάχιστον έχει συμφωνήσει – την αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών. Θέλουμε να προχωρήσουμε – ελπίζουμε να συμφωνεί και το ΠΑΣΟΚ γιατί θεωρητικά το είχε πει -την αναθεώρηση του άρθρου 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Θέλουμε να αναθεωρήσουμε το άρθρο του Συντάγματος σε σχέση με τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και την αξιολόγησή τους. Θέλουμε να υπάρξει αναθεώρηση στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων. Ελπίζω, καθώς γίνεται συζήτηση για το κράτος δικαίου, όλοι αυτοί που μιλάνε γι’ αυτό να θυμηθούν ότι έχει σχέση το ένα με το άλλο. Και φυσικά μιλώντας για επανεκκίνηση του πολιτικού συστήματος και της ελληνικής δημοκρατίας πρέπει κανείς να μιλήσει για τον τρόπο που λειτουργεί η Βουλή, για τον τρόπο που εκλέγονται οι βουλευτές και για το εκλογικό σύστημα».

Αναφερόμενος στα μέτρα στήριξης των πολιτών που ανακοινώθηκαν πρόσφατα και στην κριτική της αντιπολίτευσης, ο Κωστής Χατζηδάκης τόνισε: «Προφανώς δεν έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα των Ελλήνων, αλλά όλα αυτά τα χρόνια γίνονται σταθερά βήματα μπροστά. Το γεγονός ότι μειώθηκε το χρέος μας τόσο πολύ είναι μια πολιτική υπευθυνότητας που δείχνει ότι έχουμε στο μυαλό μας τη νέα γενιά. Το γεγονός ότι δεν έχουμε ελλείμματα αλλά πλεονάσματα, είναι θετικό μήνυμα στις αγορές, ότι υπάρχει μια χώρα που δεν είναι εκτεθειμένη όπως ήταν στο παρελθόν. Είχαμε ανεργία 18% και τώρα έχουμε 8%. Πώς γίνεται να έχεις χαμηλότερο εισόδημα με ανεργία που είναι πολύ χαμηλότερη από ό,τι πριν από έξι χρόνια; Δηλαδή όταν οι Έλληνες βρίσκουν δουλειά γίνονται φτωχότεροι σε σχέση με όταν ήταν άνεργοι;», διερωτήθηκε. Τόνισε ακόμη πως η μείωση της ανεργίας οφείλεται στο ότι η κυβέρνηση ακολούθησε μια φιλοεπενδυτική πολιτική η οποία έχει τελικά ένα ξεκάθαρο κοινωνικό πρόσημο. «Και έχουμε κι άλλα πράγματα να κάνουμε. Από τη μια πλευρά έμφαση στην παραγωγικότητα και από την άλλη πλευρά μια δίκαια διάχυση του πλούτου».

«Αν κάποιοι στην αντιπολίτευση», κατέληξε, «ενοχλούνται που εμείς υιοθετούμε κατά καιρούς μέτρα στήριξης αυτό είναι δικό τους πρόβλημα. Χαλάει το αφήγημά τους ότι εμείς δήθεν έχουμε προηγούμενα με τον κόσμο και θέλουμε να τον βασανίζουμε ή να βασανιζόμαστε εμείς οι ίδιοι εισπράττοντας αντίστοιχο πολιτικό κόστος. Η αλήθεια είναι ότι κάνουμε μια υπεύθυνη δημοσιονομική και ευρύτερη οικονομική πολιτική και προχωρούμε με σταθερά βήματα μπροστά».

Πλέον ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 αναθεωρείται στο 1,9% από 2,1% που ήταν η πρόβλεψη στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2025, που δημοσιεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Πριν απο λίγες ημέρες ο Διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, είχε δηλώσει ότι η ανάπτυξη το 2026 μπορεί να παραμείνει στα επίπεδα του 2025 (περίπου 2,1%), υπό την προϋπόθεση ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή θα είναι σύντομη.

Η ΤτΕ αναθεώρησε οριακά προς τα κάτω την πρόβλεψη της για το ΑΕΠ του 2027 στο 2% από 2,1% ενώ διατηρεί αμετάβλητη στο 2% την πρόβλεψη για το 2028.

Όπως επισημαίνεται στην τελευταία έκδοση της ΤτΕ για την Ελληνική Οικονομία (note on the Greek economy) η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να εμφανίζει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με την οικονομία της ευρωζώνης κυρίως λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης και των επενδύσεων, ενώ η συμβολή των καθαρών εξαγωγών αναμένεται να είναι οριακά αρνητική.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει υψηλός, στο 3,1% το 2026, αντανακλώντας τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας και των μη επεξεργασμένων τροφίμων, καθώς και την επιμονή του πληθωρισμού στις υπηρεσίες. Κατά την περίοδο πρόβλεψης, ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να μετριαστεί σταδιακά, καθώς οι τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν από τα πρόσφατα υψηλά επίπεδά τους. Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβολές για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί και συνδέονται πρωτίστως με περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τη συνακόλουθη αύξηση της οικονομικής αβεβαιότητας, με περαιτέρω ενίσχυση του εμπορικού προστατευτισμού διεθνώς, με πιο επίμονο πληθωρισμό και με απρόβλεπτα κλιματικά φαινόμενα.

Όπως επισημαίνεται στο Δελτίο η ελληνική οικονομία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ανθεκτική κατά την πρόσφατη περίοδο αναταράξεων, υπεραποδίδοντας σημαντικά σε σχέση με τη ζώνη του ευρώ. Ειδικότερα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ (σε πραγματικούς όρους) διαμορφώθηκε στο 2,1% το 2025, με την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις να συμβάλλουν κυρίως στην αύξηση του ΑΕΠ. Η επίδοση αυτή είναι ισχυρότερη από τον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ, ο οποίος ήταν 1,4% το 2025.

Η Ευρώπη όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι της ΤτΕ, αντιμετωπίζει σήμερα ένα πολύ σημαντικό αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο αντίκτυπος αυτού του δυσμενούς σοκ στην πραγματική οικονομία και στον πληθωρισμό θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης, την έντασή της και τυχόν ζημιές στις δυνατότητες εφοδιασμού των πετρελαιοπαραγωγών χωρών της Μέσης Ανατολής.

Οι προβολές της Τράπεζας της Ελλάδος βασίζονται στις βασικές υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν στην άσκηση μακροοικονομικών προβολών της ΕΚΤ του Μαρτίου 2026. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ρητή υπόθεση σχετικά με τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ οι τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων ακολουθούν τις τελευταίες τεχνικές υποθέσεις που βασίζονται στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (με ημερομηνία αναφοράς την 11η Μαρτίου 2026). Σε σύγκριση με τις υποθέσεις των προβολών του Δεκεμβρίου 2025, οι τελευταίες υποθέσεις συνεπάγονται αισθητά υψηλότερες τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων, ιδίως κατά το τρέχον έτος, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, υψηλότερα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, ασθενέστερη σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ, χαμηλότερες διεθνείς τιμές τροφίμων και υψηλότερες τιμές μετοχών.

Η ελληνική οικονομία αναμένεται να διατηρήσει σταθερή αναπτυξιακή δυναμική τα επόμενα έτη και να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι η ζώνη του ευρώ, μειώνοντας, αν και πολύ σταδιακά, την απόκλιση από το μέσο επίπεδο του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τέλος όπως διευκρινίζεται, η νέα πρόβλεψη για τον αναθεωρημένο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ (ο οποίος προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 1,9% το 2026,) δεν ενσωματώνει τυχόν πρόσθετα μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής λόγω του πολέμου.

Η κριτική για τις υποθέσεις Τεμπών και ΟΠΕΚΕΠΕ

Μιλώντας στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών με θέμα «Οι προϋποθέσεις της αναθεώρησης του Συντάγματος», ο Ευάγγελος Βενιζέλος σημείωσε με νόημα πως η κυβέρνηση εμφανίζεται τώρα έτοιμη να διαμορφώσει μια «τέλεια» διάταξη για το άρθρο 86. Κατήγγειλε ωστόσο ότι αυτή η κίνηση έρχεται αφού προηγήθηκε η συγκάλυψη των ευθυνών υπουργών σε κρίσιμες υποθέσεις, όπως αυτή των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ, μέσω της συστηματικής καταστρατήγησης του ισχύοντος πλαισίου.

Η χαμένη ευκαιρία της αναθεώρησης του 2019

Ο κ. Βενιζέλος υπενθύμισε πως το 2019 η κοινοβουλευτική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε την πλήρη δυνατότητα να τροποποιήσει τη διάταξη όπως επιθυμούσε, όμως επέλεξε να αφήσει την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη. Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει, σύμφωνα με τον ίδιο, την αντίφαση μεταξύ των σημερινών κυβερνητικών εξαγγελιών και της προηγούμενης στάσης του κυβερνώντος κόμματος στο κορυφαίο θεσμικό ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Η αιχμηρή παρομοίωση για την ευθύνη του νόμου

Σε μια ιδιαίτερα σκληρή αποστροφή του λόγου του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος χρησιμοποίησε μια επιθετική παρομοίωση για να περιγράψει την κυβερνητική τακτική. «Είναι σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στον φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε δε ότι η κυβέρνηση, αντί να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών της, επιχειρεί να μεταθέσει το φταίξιμο στη διατύπωση του Συντάγματος του 2001.

Η δήλωση του Ευάγγελου Βενιζέλου:

Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί.

Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης.

Όμως, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει. Είναι λοιπόν σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στο φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ. Ευχαριστώ για την τιμή αλλά αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί Ευθύνης Υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ.

Ως εκ τούτου, απαιτείται «να επαναθεμελιώσουμε το κράτος σε νέες γερές βάσεις που θα ξεριζώσουν το σαράκι των πελατειακών σχέσεων. Αναμένουμε και από τις άλλες πολιτικές δυνάμεις να ανταποκριθούν στο ιστορικό αυτό χρέος», αναφέρει.

Και, ακολούθως, «το Σύνταγμα του 1975 εξασφάλισε επί 50 χρόνια δημοκρατική ομαλότητα και πολιτική σταθερότητα, ωστόσο έφτασε στα όριά του. Απαιτείται πλέον ένας συνταγματικός ριζοσπαστισμός που θα θεραπεύσει υφιστάμενες ρυθμίσεις που σήμερα είναι ξεπερασμένες ενώ ταυτόχρονα θα προβλέψει και απαντήσεις σε προβλήματα που δεν υπήρχαν το 1975», σημειώνει θέτοντας μερικά από τα πιο σημαντικά αιτήματα της σημερινής Αναθεώρησης:

«Χρειάζεται ή όχι μετά και την πρόσφατη επώδυνη χρεοκοπία, να περιφρουρήσουμε τη δημοσιονομική σταθερότητα; Να μην επιτρέπονται δηλαδή υπερβολικά ελλείμματα που υποθηκεύουν το μέλλον της χώρας και των παιδιών μας;

Χρειάζεται ή όχι εδώ και τώρα αναθεώρηση του ‘Αρθρου 86 του Συντάγματος ώστε να μην είναι αποκλειστική αρμοδιότητα κομματικών συσχετισμών η παραπομπή ενός κυβερνητικού στελέχους στην Δικαιοσύνη; Για να πάψει να υφίσταται και η αίσθηση περί “ακαταδίωκτου” των πολιτικών προσώπων στην κοινωνία.

Η ίδια η κοινωνία δεν ζητάει καλύτερο Δημόσιο και διαρκή αξιολόγηση; Εμείς πιστεύουμε ότι η αξιολόγηση υπαλλήλων και δομών κράτους πρέπει να αποτελέσει συνταγματική επιταγή ώστε να μην εφαρμόζεται “α λα καρτ” από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η πρόταση για πιο ενεργό συμμετοχή των δικαστών στον τρόπο ανάδειξης ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με στόχο την περαιτέρω θωράκιση της ανεξαρτησία της», συμπληρώνει.

Συμπερασματικά, «όλα αυτά -και πολλά ακόμη- είναι ζητήματα που απασχολούν τακτικά και την αντιπολίτευση στην κριτική που ασκεί στην κυβέρνηση. Ιδού η Ρόδος λοιπόν… για να αποδειχθεί ποιος τελικά θέλει την αλλαγή και ποιος την φοβάται».

Με άλλα λόγια, «θεωρώ επιβεβλημένη την επίτευξη συναίνεσης ιδίως από πολιτικές δυνάμεις που κατά καιρούς έχουν ταχθεί υπέρ της αναθεώρησης. Μπορούμε από τώρα όχι μόνο να συμφωνήσουμε στις αναθεωρητέες διατάξεις αλλά και στο περιεχόμενο τους, αν αυτό που απασχολεί την αντιπολίτευση είναι μια αυθαίρετη διατύπωση από την επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία», είναι το μήνυμα που στέλνει ο υπουργός Επικρατείας και, όπως επισημαίνει στη συνέχεια, «κατανοώ τη λογική της αντιπολίτευσης περί “λευκής επιταγής” όχι όμως και τη λογική της “λευκής κόλλας”, πολύ απλά διότι έτσι μένεις πολιτικά μετεξεταστέος. Η Ελλάδα έχει χάσει πολλές ευκαιρίες στο παρελθόν. Ας μην το επιτρέψουμε να ξανασυμβεί».

Ερωτηθείς για όσα έχει πει για το θέμα ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος, ο ‘Ακης Σκέρτσος αντιτείνει ότι «με όλο το σεβασμό στο πρόσωπο του Ε. Βενιζέλου και στην προσφορά του στη χώρα ειδικά στα δύσκολα χρόνια της κρίσης, θα περίμενα περισσότερο θάρρος και μνήμη στην κριτική του. Γνωρίζουμε όλοι ότι υπήρξε θιασώτης του πυρήνα του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, το οποίο αποτελεί και μια από τις αιτίες της ρήξης εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικών. Επομένως προέχει ο αναστοχασμός για να μπορεί να ακουστεί και η κριτική. Μου προκαλεί, επίσης, εντύπωση ότι η αυστηρή και σε αρκετές περιπτώσεις δίκαιη κριτική του για λάθη και κυβερνητικές αστοχίες, αφήνει ταυτόχρονα στο απυρόβλητο τις λαϊκίστικες πολιτικές δυνάμεις που αρνούνται κάθε μεταρρύθμιση και επιτίθενται στο πολίτευμα. Είναι οι ίδιες μάλιστα δυνάμεις που τον πολέμησαν λυσσαλέα στα δύσκολα χρόνια της κρίσης. Μιλάει, τέλος, για αδυναμία συνεννόησης στη χώρα μας και έλλειψη σχεδίου για το παρόν και το μέλλον, χωρίς να λαμβάνει υπόψη ότι αυτό το σχέδιο υπάρχει και εφαρμόζεται σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό με βάση ανεξάρτητες εκθέσεις».

Επικαλείται δε, εν προκειμένω, «την περίφημη έκθεση του νομπελίστα καθηγητή Πισσαρίδη που περιλαμβάνει 525 μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με ορίζοντα το 2030, εκ των οποίων περισσότερες από 8 στις 10 είτε έχουν εφαρμοστεί είτε είναι υπό υλοποίηση. Ή ότι οι αναγκαίες συναινέσεις μπορεί να είναι δυσεύρετες στο πολιτικό πεδίο, όμως γίνονται ήδη πράξη στο κοινωνικό πεδίο. Όπως η πρόσφατη συμφωνία εργοδοτών και εργαζόμενων για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και την σύγκλιση μας με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Προσωπικά, λοιπόν, από τους “Νέστορες” της πολιτικής μας ζωής αναμένω περισσότερη αντικειμενικότητα και καθαρό λόγο», απαντά κλείνοντας.

Στο δίλημμα δε, αυτοδυναμία ή συνεργασίες, ο υπουργός Επικρατείας καταθέτει την άποψη ότι «οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις είναι αναγκαίες για την πολιτική σταθερότητα. Κυβερνήσεις ενός κόμματος, αλλά όχι ενός χρώματος, όπως έχει αποδείξει μέχρι τώρα η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, που έχει πετύχει μια αμφίπλευρη διεύρυνση της παράταξης και έχει ενσωματώσει στελέχη και ψηφοφόρους από άλλους πολιτικούς χώρους στο πλαίσιο μιας συμφωνίας αλήθειας για συλλογική και ατομική προκοπή».

Εξ άλλου, «πιστεύουμε ότι ο στόχος της αυτοδυναμίας δεν είναι μόνο εφικτός, αλλά και πολιτικά αναγκαίος. Αναγκαίος για την ομαλή πορεία της χώρας, αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές και να διαβάζουμε το τοπίο των εξελίξεων γύρω μας. Είναι άλλωστε ιστορικά αποδεδειγμένο ότι η Ελλάδα δύσκολα φτιάχνει και εύκολα χαλάει. Δεν έχουμε λοιπόν την πολυτέλεια των πειραματισμών». Και, συμπληρωματικά, «δεν υπάρχει καν η πολυτέλεια της αβασάνιστης ψήφου διαμαρτυρίας, γιατί, όπως μας έχει διδάξει το πολύ πρόσφατο παρελθόν, ελλοχεύει ο κίνδυνος πολιτικών τερατογενέσεων, που θα θέσουν σε κίνδυνο τα κεκτημένα των τελευταίων χρόνων. Εμείς τη συνεργασία την αναζητούμε στην πράξη από την επιστολική ψήφο και για τις εθνικές εκλογές έως την κοινοβουλευτική επιτροπή για τον πρωτογενή τομέα, κι από την Αναθεώρηση του Συντάγματος μέχρι το νέο λύκειο και το εθνικό απολυτήριο. Εκεί θα κριθεί ποιοι θέλουν στην πράξη τη συνεργασία και όχι στα λόγια», τονίζει.

Ερωτηθείς, σε επόμενο σημείο, για τις σημαντικότερες κυβερνητικές μεταρρυθμίσεις για το 2026, όπως παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου, αφού δηλώνει ότι «μετά από σχεδόν 7 χρόνια διακυβέρνησης, όχι απλά δεν έχει ανακοπεί η μεταρρυθμιστική δυναμική του προγράμματός μας, αλλά γίνεται ακόμα πιο έντονη -αυτό άλλωστε θέλαμε να δημοσιοποιήσουμε και στην κοινή παρουσίαση με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης», ξεχωρίζει «τη θεσμοθέτηση του Νέου Σχολείου και του Εθνικού Απολυτηρίου, που αποτελεί την πιο ριζοσπαστική παρέμβαση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα εδώ και δεκαετίες. Θέλουμε ένα σχολείο που θα είναι ιμάντας κοινωνικής κινητικότητας και ευκαιριών.

Επίσης, την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης και την ένταξη των πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο. Μια εκκρεμότητα που διαρκεί από συστάσεως του ελληνικού κράτους, ρυθμίζεται, επιτέλους, ο χώρος και καταπολεμώνται η διαφθορά, η συναλλαγή και το χάος της άναρχης δόμησης.

Και τέλος, την ενίσχυση του πλαισίου για την επιτάχυνση της δικαιοσύνης, σε συνέχεια των βημάτων που έγιναν με το νέο Δικαστικό Χάρτη, ώστε να πετύχουμε ακόμα τη σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό χρόνο απονομής δικαιοσύνης στις 600-650 ημέρες».

Στα οικονομικά ζητήματα, αναγνωρίζει ότι «η ακρίβεια και το στεγαστικό είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες των πολιτών» -και εκεί «ασκούμε επιθετικές πολιτικές», τις οποίες και παραθέτει: «Υλοποιούμε τη μεγαλύτερη φορολογική μεταρρύθμιση υπέρ οικογενειών και νέων με ορατά αποτελέσματα στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος άνω των 4 εκ. πολιτών ήδη από το τέλος Ιανουαρίου. Αυξήσαμε τον κατώτατο μισθό κατά 35,4%, στηρίζουμε τους συνταξιούχους και ενισχύουμε τις δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο για όλους, οι προληπτικές εξετάσεις, ο προσωπικός γιατρός, ο προσωπικός βοηθός ΑμεΑ. Η πληθωριστική κρίση είναι σε μεγάλο βαθμό εξωγενής, όμως παρεμβαίνουμε στις δομικές ανισορροπίες της αγοράς με ελέγχους, πρόστιμα και μια νέα αρχή προστασίας του καταναλωτή. Όσο για το υπαρκτό πρόβλημα της στέγασης, εφαρμόζουμε ένα πολύπλευρο σχέδιο με πάνω από 1,5 εκ. δικαιούχους. Ήδη πάνω από 20.000 νοικοκυριά ωφελήθηκαν από το “Σπίτι μου”, ενώ χιλιάδες κλειστά ακίνητα επανεντάσσονται στην αγορά. Παράλληλα ενεργοποιούμε την κοινωνική αντιπαροχή και καλύπτουμε ένα ενοίκιο ετησίως για 900.000 ενοικιάσεις και δύο ενοίκια για δημόσιους υπαλλήλους που υπηρετούν εκτός έδρας».

Στο ερώτημα, τέλος, για την κριτική από τους πρώην πρωθυπουργούς, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά, ο υπουργός αντιτείνει ότι «η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στην καλύτερη θέση των τελευταίων δεκαετιών, και αυτό δεν είναι υπερβολή. Παραλάβαμε μια χώρα με καταρρακωμένους δείκτες και σήμερα καταγράφουμε τη σημαντική επιτυχία της ανάδειξης του Κυριάκου Πιερρακάκη στην ηγεσία του Eurogroup. Πιστεύει κανείς ότι θα πετυχαίναμε αυτή την ομόφωνη αναγνώριση αν η χώρα ήταν θεσμικά ανυπόληπτη; Για την πρόοδο στο πεδίο των θεσμών μιλούν, άλλωστε, οι ανεξάρτητες εκθέσεις του ΟΟΣΑ και της ΕΕ, με τις συστάσεις προς την Ελλάδα να μειώνονται διαρκώς και τη χώρα να συγκαταλέγεται το 2025 μεταξύ των κρατών-μελών που σημείωσαν πρόοδο σε όλα τα μέχρι πρότινος αμφισβητούμενα πεδία».

Ταυτόχρονα, «η Ελλάδα γνωρίζει μια ουσιαστική γεωπολιτική, αμυντική και ενεργειακή αναβάθμιση, που συμβαδίζει με την ανάταξη της οικονομίας, τη μείωση του δημοσίου χρέους, την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ιστορικά ρεκόρ εξαγωγών και επενδύσεων. Η εξωτερική μας πολιτική στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο, είναι δυναμική και πολυμερής, και θεμελιώνει στρατηγικές συνεργασίες. Η Ελλάδα είναι μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και αναγνωρίζεται από συμμάχους και εταίρους ως αξιόπιστος παράγοντας. Παραλάβαμε επίσης ένοπλες δυνάμεις υποχρηματοδοτούμενες και υλοποιούμε το πιο φιλόδοξο εξοπλιστικό πρόγραμμα των τελευταίων δεκαετιών. Από 3,6 δισ. ευρώ αμυντικές δαπάνες το 2019, το 2026 υπερβαίνουμε τα 7 δισ. Με αυτά τα δεδομένα, δυσκολεύομαι να αποδεχθώ το επιχείρημα που ταυτίζει τον διάλογο με τον ενδοτισμό. Διάλογο θα κάνουμε, αλλά από θέση ισχύος. ‘Αλλωστε, με την Τουρκία συνομιλούσαν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις, μεταξύ αυτών και εκείνη του κυρίου Σαμαρά, επί της οποίας συγκλήθηκε και Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας», καταλήγει.

Σύμφωνα με πληροφορίες, θα τεθεί και το ζήτημα της άρσης μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Η κυβέρνηση επισπεύδει την έναρξη του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση, καθώς μπαίνουμε σε προεκλογική χρονιά και θέλει να φέρει στο προσκήνιο τη μεταρρυθμιστική ατζέντα.

Περισσότερες πληροφορίες για το τι θα περιέχει η κυβερνητική πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση θα δώσει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης στο briefing της Δευτέρας.

Εκτός από την άρση μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, προωθούνται αλλαγές στο άρθρο 16 για την Παιδεία και τα μη δημόσια πανεπιστήμια, αλλά και στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. 

Σκέψεις υπάρχουν και για μια μεγάλη αλλαγή που θα αφορά τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Απαιτούνται ωστόσο 180 ψήφοι για να αναθεωρηθούν με 151 ψήφους τα συγκεκριμένα άρθρα του Συντάγματος από την επόμενη Βουλή, επομένως ουσιαστικά χρειάζεται η συναίνεση της αντιπολίτευσης. Κλειδί θα είναι ειδικότερα η στάση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο η κυβέρνηση θα πιέσει για συμφωνία ειδικά όσον αφορά στο άρθρο 16.

Η διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος

Εφόσον στην παρούσα Βουλή μια υπό αναθεώρηση διάταξη συγκεντρώσει τα τρία πέμπτα του συνόλου των βουλευτών (180/300), τότε στην επόμενη Βουλή που είναι αναθεωρητική χρειάζεται απλή πλειοψηφία (151/300).

Ωστόσο αν δεν συγκεντρώσει 180 ψήφους τότε στην επόμενη Βουλή θα χρειαστούν 180 βουλευτές.

Η επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές είναι αναθεωρητική. Εδώ αποφασίζεται η τελική μορφή των προς αναθεώρηση άρθρων:

• Όσα άρθρα είχαν 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή χρειάζονται στην αναθεωρητική απλή πλειοψηφία του συνόλου (151/300) για να περάσουν οριστικά.
• Όσα είχαν μόνο απλή πλειοψηφία (151–179) στην προτείνουσα απαιτούν στην αναθεωρητική πλειοψηφία τριών πέμπτων (180/300) για να αναθεωρηθούν.

Αν στη σύνθεση της επόμενης Βουλής δεν συγκεντρώνεται το απαιτούμενο όριο (151 ή 180, ανά περίπτωση), δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση των συγκεκριμένων άρθρων.

Τα άρθρα που δεν συγκεντρώσουν την εκάστοτε πλειοψηφία στην αναθεωρητική απλώς δεν αναθεωρούνται — παραμένουν ως έχουν στο ισχύον Σύνταγμα.

Δεν υπάρχει “εφεδρική” διαδικασία· η αναθεώρηση που ξεκινά γίνεται μια φορά. Αν αποτύχει, η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει ξανά με νέο κύκλο.

Ποια Βουλή είναι αναθεωρητική

Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος αναθεωρητική Βουλή είναι υποχρεωτικά η επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά από βουλευτικές εκλογές, αφού η προηγούμενη Βουλή έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία:

• να προσδιορίσει ρητά ποια άρθρα του Συντάγματος είναι αναθεωρητέα και
• να το πράξει με τις απαιτούμενες πλειοψηφίες (151 ή 180).

Η ίδια Βουλή δεν μπορεί ποτέ να είναι και προτείνουσα και αναθεωρητική.
Η διάκριση αυτή είναι απολύτως δεσμευτική και συνδέεται με τη λαϊκή νομιμοποίηση μέσω εκλογών.

Όσον αφορά κάθε πόσα χρόνια μπορεί να γίνει συνταγματική αναθεώρηση, το Σύνταγμα προβλέπει ρητό χρονικό φραγμό:

Δεν επιτρέπεται νέα αναθεώρηση πριν περάσουν 5 έτη από την ολοκλήρωση της προηγούμενης.

Η πενταετία αρχίζει από την ολοκλήρωση της αναθεώρησης, δηλαδή από την ψήφιση των αναθεωρημένων διατάξεων από την αναθεωρητική Βουλή.

«Αυτό το έθνος θα θυμάται πάντα τον αείμνηστο Μεντερές και τους συντρόφους του με ευγνωμοσύνη και με κάποια ντροπή, που δεν μπόρεσε να αποτρέψει την εκτέλεσή τους», ανέφερε και συμπλήρωσε πως «το πραξικόπημα της 27ης Μαΐου ήταν το αποτέλεσμα μιας προβοκάτσιας, που προχώρησε κι εκτελέστηκε βήμα προς βήμα».

Όπως είπε χαρακτηριστικά, το έναυσμα για την εκκίνηση του μηχανισμού που οδήγησε στο πραξικόπημα του 1960 δόθηκε με τα Σεπτεμβριανά, το πογκρόμ, δηλαδή, κατά των Ελλήνων της Τουρκίας στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου του 1955. «Το κουμπί εκκίνησης του πραξικοπηματικού μηχανισμού πατήθηκε με τα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου», είπε συγκεκριμένα ο Τούρκος πρόεδρος.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφού έκανε μία εκτενή αναφορά στα στρατιωτικά πραξικοπήματα που ακολούθησαν το 1971, το 1980 και το 1997, ανέφερε: «Είμαστε η κυβέρνηση που έχει υποστεί τις περισσότερες απόπειρες πραξικοπήματος στην πολιτική ιστορία της Τουρκίας. Αυτοί που δεν μπόρεσαν να ανεχθούν την επανάσταση της Ανατολίας προσπάθησαν με κάθε τρόπο επί 22 χρόνια να σφετεριστούν την εθνική βούληση».

Συνεχίζοντας αναφέρθηκε στην πρόσφατη πολιτική Ιστορία της Τουρκίας και την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, λέγοντας: «Πιο πρόσφατα, με την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου είχαν τόσο αγριέψει ώστε να στοχεύσουν άμεσα το πρόσωπό μου, την οικογένειά μου, τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας, τον τόπο εκδήλωσης της εθνικής βούλησης, και το ίδιο το αγαπημένο μας έθνος. Όλα αυτά τα έχουμε βιώσει. Εκτός από αυτά, υπήρξαν πολλές μυστικές ή φανερές απόπειρες. Η εποχή των πραξικοπημάτων και των προνουντσιαμέντο έχει μείνει στο παρελθόν».

Στο τέλος μιας εκτενούς ιστορικής αναφοράς ο Τούρκος πρόεδρος επισήμανε την ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου Συντάγματος, παρά τις 21 αλλαγές που έγιναν στο υφιστάμενο Σύνταγμα του 1982, που υιοθετήθηκε μετά το πραξικόπημα του στρατηγού Εβρέν το 1980. «Εκφράζουμε εδώ και πολύ καιρό την ανάγκη της Τουρκίας για ένα Σύνταγμα χωρίς αποκλεισμούς και με ελευθερίες, φτιαγμένο από τους πολίτες. Κατά καιρούς, έχουμε μοιραστεί με την κοινή γνώμη τις απόψεις μας, για ποιο λόγο η χώρα μας χρειάζεται ένα νέο Σύνταγμα, τι σκοπεύουμε να επιτύχουμε με το νέο Σύνταγμα και ποιες είναι οι προθέσεις και οι στόχοι μας».

Το Σύνταγμα, όπως είπε, ορίζει το Κράτος, τα κρατικά όργανα και τις μεταξύ τους σχέσεις. «Ως κοινωνικό συμβόλαιο, τα συντάγματα είναι γραπτά κείμενα που χρησιμεύουν, επίσης, για τη δημιουργία διανοητικών και συναισθηματικών δεσμών μεταξύ του Κράτους και της κοινωνίας. Τα συντάγματα μπορούν να εδραιώσουν πλήρως αυτόν τον δεσμό, εάν συντάσσονται από όργανα που είναι εξουσιοδοτημένα να εκπροσωπούν τον λαό μέσω ελεύθερων και δημοκρατικών εκλογών και να ασκούν την κυριαρχία για λογαριασμό του λαού. Η αποτυχία να εδραιωθεί επαρκώς αυτός ο δεσμός βρίσκεται στη ρίζα πολλών προβλημάτων στη χώρα μας», συμπλήρωσε ο Τούρκος πρόεδρος, απευθύνοντας έκκληση σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις να στηρίξουν την πρωτοβουλία της κυβέρνησης για συνταγματική αναθεώρηση.

Όπως σημείωσε ο πρωθυπουργός στη Βουλή, θα προωθηθεί η λύση των διακρατικών συμφωνιών, ούτως ώστε να φανεί και ποια πανεπιστήμια θα θελήσουν να επενδύσουν στη χώρα μας στην επόμενη φάση, μετά την αναθεώρηση του Άρθρου 16.

Έτσι, η κυβέρνηση αναμένεται να προχωρήσει σε διακρατικές συμφωνίες με χώρες, που τα πανεπιστήμια τους ενδιαφέρονται να επιχειρήσουν να ιδρύσουν δομές στην Ελλάδα.

Την ίδια ώρα, όπως τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης αναμένεται να θεσπίσει κριτήρια για τους όρους που θα πρέπει να πληροί το υπό ίδρυση πανεπιστήμιο και τα οποία αναμένεται να σχετίζονται τόσο με το προσωπικό που θα εργάζεται σ’ αυτά, όσο και με τις υποδομές που αυτά θα έχουν.

Κάλεσμα σε Ανδρουλάκη

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα αναζητήσει τις συναινέσεις που απαιτούνται στη Βουλή για την αναθεώρηση του Άρθρου 16.

«Να βρούμε τους 180 βουλευτές ώστε να σταματήσει η ιδιαιτερότητα του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» τόνισε ο κ. Μητσοτάκης, απευθύνοντας κάλεσμα στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη, λέγοντας «καλώ και εσάς να μην κάνετε πίσω, όπως έκανε κατά το παρελθόν ο Ανδρέας Παπανδρέου».