Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Αλέξης Τσίπρας επανέλαβε τη θέση που είχε διατυπώσει στην ομιλία του στα Γιάννενα, επισημαίνοντας ότι «δεν μπορεί ο λύκος να φυλάει τα πρόβατα».

Δεν μπορεί να υπάρξει συναίνεση με μια κυβερνητική πλειοψηφία η οποία, κατά την άποψή του, «δεν σέβεται και δεν εφαρμόζει το Σύνταγμα», προκειμένου να αναζητηθούν συγκλίσεις για την αναθεώρησή του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε πολύ καλό κλίμα, ωστόσο η συζήτηση δεν επεκτάθηκε στο ζήτημα της ανασύνθεσης και επανίδρυσης της προοδευτικής και δημοκρατικής παράταξης, θέμα που συζητείται το τελευταίο διάστημα στο δημόσιο διάλογο.

Στην ίδια συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, ο πρωθυπουργός ανέδειξε ως μοναδική «μεγάλη διαφορά» με την Τουρκία την ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα, προανήγγειλε επίσκεψή του στην Άγκυρα πριν τις 15 Φεβρουαρίου και ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν συζητά ζητήματα όπως «γκρίζες ζώνες» και αποστρατιωτικοποίηση νησιών.

Για πιθανό ταξίδι Τραμπ στην Ελλάδα

Απαντώντας σε ερώτηση για το αν επίκειται επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στη χώρα μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε:

«Δεν έχω κάποια επίσημη ενημέρωση αν επίκειται κάποιο ταξίδι του Προέδρου Τραμπ στην πατρίδα μας, κ. Παπαχελά. Αυτά είναι ζητήματα τα οποία συζητιούνται πάντα, αλλά δεν έχω να σας πω κάτι περισσότερο επ’ αυτού. Αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ότι σε αυτόν τον κόσμο, γεμάτο αβεβαιότητες, είναι απολύτως κατανοητό και η ελληνική κοινωνία να ανησυχεί για το πού πηγαίνουμε συνολικά ως χώρα, πού πηγαίνει η Ευρώπη, πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών».

Σε ό,τι αφορά τους προβληματισμούς περί αμερικανικής μεσολάβησης, με δεδομένη τη συχνή επικοινωνία Τραμπ–Ερντογάν, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι δεν συμμερίζεται αυτές τις ανησυχίες, επιμένοντας πως η Ελλάδα διαθέτει στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ και ότι γνωρίζει τον Ντόναλντ Τραμπ από την πρώτη θητεία του.

Όπως είπε: «Οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ. Και πρέπει κάποιος να αντιληφθεί ότι όταν μιλάμε για στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδος με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναφερόμαστε μόνο στις σχέσεις που έχουμε με τον Πρόεδρο Τραμπ και το Γραφείο του, αναφερόμαστε και σε διαχρονικές και σταθερές σχέσεις που έχουμε με το Κογκρέσο και με τους υπόλοιπους πόλους εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες».

«Δεν χρειαζόμαστε επιδιαιτητή» – Επίσκεψη στην Άγκυρα πριν τις 15 Φεβρουαρίου

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας είναι αυτοτελείς και πως η επικοινωνία με την Άγκυρα πρέπει να γίνεται απευθείας, χωρίς τρίτους. Όπως σημείωσε:
«Θα έχω την ευκαιρία να βρεθώ στην ‘Αγκυρα τις επόμενες εβδομάδες και σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ -και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία- ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες».

Παράλληλα επανέλαβε: «Η σχέση με Τουρκία είναι αυτοτελής. Θα πάω Άγκυρα τις επόμενες μέρες, δεν θεωρώ ότι χρειαζόμαστε επιδιαιτητή για να συζητήσουμε τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες», διευκρινίζοντας ότι η συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα γίνει πριν τις 15 Φεβρουαρίου.

Μείωση εντάσεων και «κεκτημένα» από τη Διακήρυξη των Αθηνών

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ύπαρξη ανοιχτών διαύλων με την Τουρκία είναι απαραίτητη, κάνοντας λόγο για χειροπιαστά αποτελέσματα μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών: «Από τότε που υπογράψαμε τη διακήρυξη των Αθηνών έχουμε σημαντικά κεκτημένα που δεν πρέπει να αμελούμε. Υπάρχει σημαντική μείωση εντάσεων στον αέρα. Έχουμε καλή συνεργασία στο μεταναστευτικό, γρήγορη βίζα στα νησιά και οικοδομήσαμε ανοιχτούς διαύλους ώστε να εκτονώνουμε την ένταση αν προκύψει. Δεν τρέφω αυταπάτες».

«Η μεγάλη διαφορά είναι μία και μόνη» – ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέμεινε ότι ο πυρήνας της ελληνοτουρκικής διαφοράς παραμένει συγκεκριμένος: «Το μείζον ζήτημα, η μεγάλη διαφορά είναι μία και μόνη. ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. Όσο η Τουρκία προσθέτει στο μενού και άλλα θέματα, το να προχωρήσουμε περαιτέρω σε αυτή την κατεύθυνση είναι δύσκολο σε αυτή τη συγκυρία».

Παράλληλα, ανέφερε ότι κρατά ως θετική τη δήλωση Φιντάν, σημειώνοντας ωστόσο ότι ακολούθησαν τοποθετήσεις του τουρκικού ΥΠΑΜ με πάγιες θέσεις, οι οποίες –όπως είπε– δεν τον αιφνιδιάζουν.

Και πρόσθεσε: «Το γεγονός ότι συνομιλώ απευθείας με Ερντογάν είναι καλό, δεν συζητάμε μόνο τα ελληνοτουρκικά. Θα μπορούσαμε να δούμε το ζήτημα μιας ευρύτερης περιφερειακής διάσκεψης με Τουρκία, πρέπει να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας».

«Δεν υφίστανται για την Ελλάδα» γκρίζες ζώνες και αποστρατιωτικοποίηση

Σε ερώτηση για τις τουρκικές απαιτήσεις περί γκρίζων ζωνών και αποστρατιωτικοποίησης, ο πρωθυπουργός ήταν κατηγορηματικός: «Για την Ελλάδα είναι θέματα που δεν υφίστανται. Δεν θα μπούμε σε τέτοια συζήτηση. Η Τουρκία θα πρέπει να το καταλάβει».

Παράλληλα, συνέδεσε μια πιθανή επίλυση με ευρύτερα οφέλη, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, και το πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, ενώ επανέλαβε ότι όσο υπάρχει το casus belli η Τουρκία δεν μπορεί να αξιοποιήσει ευρωπαϊκούς πόρους.

Για την επ’ αόριστον τουρκική NAVTEX και την ηλεκτρική διασύνδεση

Αναφερόμενος στις τουρκικές NAVTEX, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε: «Έχουμε την πάγια θέση μας για τον παράνομο νομικό χαρακτήρα τους. Η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί να πάρει άδεια από κανέναν αν θέλει να κάνει έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης στο Αιγαίο».

Και συμπλήρωσε ότι «μερικές φορές επαναλαμβάνονται λίγο αυτιστικά» πάγιες θέσεις από τη γραφειοκρατία, ενώ για την Κάσο σημείωσε: «Δεν υπήρξε κάποια εκκρεμότητα στην Κάσο, ούτε κάποιο τετελεσμένο».

«Αναφαίρετο» το δικαίωμα επέκτασης στα 12 μίλια

Για το ζήτημα των χωρικών υδάτων, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι το δικαίωμα επέκτασης στα 12 ν.μ. είναι κυριαρχικό και μονομερές: «Η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει στο Ιόνιο. Μεγάλωσε η Ελλάδα. Το δικαίωμα στα 12νμ είναι αναφαίρετο, θα ασκηθεί όταν κρίνουμε ότι είναι κατάλληλες οι συνθήκες… Να επαναλάβω ότι είναι μονομερές δικαίωμα και σίγουρα δεν απαιτεί έγκριση κανενός άλλου προκειμένου να ασκηθεί».

Ουκρανία, ενέργεια και «γέφυρα» προς την Ευρώπη

Για τη στήριξη της Ουκρανίας, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε: «Η στήριξη της Ουκρανίας υποδείχθηκε όχι μόνο από την προσήλωση στο ΔΔ αλλά και από τα εθνικά συμφέροντα. Αλίμονο αν η Ελλάδα δεν στήριζε τον αμυνομενο απέναντι στον επιτιθέμενο που έχει διεκδικήσεις…».

Παράλληλα, στάθηκε στη γεωπολιτική αξία του ενεργειακού ρόλου της Ελλάδας, σημειώνοντας:
«Η ανάδειξη της Ελλάδας ως κρίσιμου παίκτη στο ενεργειακό γήπεδο έχει πολύ μεγάλη γεωπολιτική αξία… Θέλουμε να απεξαρτηθούμε από ρωσικό φυσικό αέριο». Και πρόσθεσε: «ΟΙ ΗΠΑ θέλουν να πουλήσουν αέριο και εμείς μπορούμε να είμαστε γέφυρα ώστε το στρατηγικό σχέδιο να γίνει πράξη…».

Μεταρρυθμίσεις, «βαθύ κράτος» και Συνταγματική Αναθεώρηση

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε προτεραιότητα τη σύγκρουση με το βαθύ κράτος, αναδεικνύοντας ως τομή τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου: «Η σύγκρουση με το βαθύ κράτος είναι προτεραιότητα. Η σημαντικότερη μεταρρύθμιση είναι το gov που βοήθησε τους πολίτες και απομάκρυνε τη διαφθορά».

Στο πεδίο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, μίλησε για ανάγκη ουσιαστικής συζήτησης, θέτοντας ερωτήματα για τη μονιμότητα, την αξιολόγηση και το άρθρο 86.

Για το άρθρο 86, σημείωσε χαρακτηριστικά: «Ζήτημα παραγραφής δεν υφίσταται πια… Η άποψη μου είναι σαφής ότι η δίωξη δεν μπορεί να ασκείται από τη Βουλή…». «Ζήτημα παραγραφής δεν υφίσταται πια. Καλό είναι όσοι μας ασκούν κριτική να το θυμούνται. Το βασικό πρόβλημα είναι η ίδια η λειτουργία της προανακριτικής επιτροπή. Δεν μπορούμε να έχουμε την απαίτηση από τη Βουλή να κάνει τη δουλειά του εισαγγελέα, ειδικά όταν μπαίνουν κομματικές παράμετροι. Αναπόφευκτες. Δεν θέλω να μιλήσω με λεπτομέρεια. Η άποψη μου είναι σαφής ότι η δίωξη δεν μπορεί να ασκείται από τη Βουλή, από μια προανακριτική πρέπει ναασκειται από εισαγγελείς πρέπει να υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας δεν μπορεί η βουλή να τεκμηριώνει την άσκηση δίωξης».

Εκλογικός νόμος

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν σαφής ότι δεν προτίθεται να αλλάξει ο εκλογικός νόμος: «Δεν θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος… Δεν θα πειράξω τους κανόνες του παιχνιδιού για να γίνει το δικό μου. Αυτό θα ήταν αντιθεσμικό».

Εφικτός στόχος η αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές

Αναφορικά για τις δημοσκοπήσεις και το στόχο της αυτοδυναμίας στις επόμενες εκλογές ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε:

«Θέλω να θυμίσω ότι όλες οι δημοσκοπήσεις πριν από τις εκλογές του 2023 μας τοποθετούσαν στη ζώνη του 33%, 34% και πήραμε 41%. Εξίσου έξω έπεσαν και στις εκλογές του 2019.

Θεωρώ ότι είναι ένας στόχος εφικτός. Σίγουρα είναι πιο εφικτός αυτός ο στόχος από το να ισχυρίζεται το ΠΑΣΟΚ ότι θα είναι πρώτο κόμμα -το λέω σε αντιδιαστολή.

Το έχουμε κάνει δύο φορές, μπορούμε να το κάνουμε. Χρειάζεται πολλή δουλειά; Χρειάζεται πολλή δουλειά. Πρέπει να θέσουμε με σαφήνεια τα διλήμματα, πρέπει να εξηγήσουμε καταρχάς γιατί θέλουμε τρίτη τετραετία».

Η σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα. Σταθερότητα σημαίνει, ναι, σταθερότητα στα γεωπολιτικά, αλλά σημαίνει και σταθερές αυξήσεις μισθών και εισοδημάτων, σταθερή βελτίωση στην παιδεία, στην υγεία.

Άρα για εμάς είναι απολύτως κρίσιμο να εξηγήσουμε, αυτή την τρίτη θητεία δεν την επιδιώκουμε γιατί θέλουμε ντε και καλά να καθόμαστε σε αυτή την καρέκλα, αλλά γιατί έχουμε σχέδιο, πρόγραμμα. Κάνουμε την Ελλάδα πιο ισχυρή, έχουμε δώσει τεκμήρια συνέπειας».

Το δίλημμα δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος»

Σε ερώτηση αν το δίλημμα είναι «Μητσοτάκης ή χάος», απάντησε:

«Όχι, δεν συμφωνώ. Το δίλημμα είναι «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης ή Κωνσταντοπούλου ή Βελόπουλος». Όχι, δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος». Είναι λάθος να το λέτε. Αυτό είναι το δίλημμα.

Τώρα το τι θα προέλθει από την κάλπη και πώς θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση, νομίζω ότι πρέπει να απασχολήσει τους πολίτες.

Αλλά όχι, εγώ δεν συγκρίνομαι με το χάος. Συγκρίνομαι με τους πολιτικούς μου αντιπάλους. Βλέπω, ας πούμε, αρκετούς συμπολίτες μας που αυτή τη στιγμή μπορεί να στηρίζουν το ΠΑΣΟΚ, που σε έναν βαθμό μπορεί να συμφωνούν με τις πολιτικές μας και που αιφνιδιάζονται όταν το ΠΑΣΟΚ γίνεται «ουρά» της κας Κωνσταντοπούλου και όταν ταυτίζεται με έναν πιο ακραίο λόγο χωρίς προτάσεις, γιατί δεν έχουν συνηθίσει αυτό από το ΠΑΣΟΚ.

Άρα, για εμένα αυτό το δίλημμα είναι ένα ψεύτικο δίλημμα. Έχω συγκεκριμένους αντιπάλους, όλους τους σέβομαι. Δυσκολεύομαι μερικές φορές, δεν σας κρύβω, ως παλαιότερος κοινοβουλευτικός, σε μια Βουλή όπου πια όλα φαίνεται να παίζουν για την ατάκα του TikTok των 10 δευτερολέπτων και δυσκολευόμαστε να κάνουμε μία ουσιαστική συζήτηση σε βάθος.

Εγώ δεν είμαι «πολιτικός της ατάκας». Θα χρησιμοποιήσω και την ατάκα όταν χρειάζεται, αλλά δεν είναι αυτό το χαρακτηριστικό μου.

Τα θέματα τα οποία συζητάμε σήμερα είναι σύνθετα. Πρέπει να τα εξηγήσουμε με απλά λόγια στον ελληνικό λαό. Ειδικά τα θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Για το αν θα κυβερνούσε με κάποιον άλλο κόμμα σημείωσε ότι «το Σύνταγμα είναι απολύτως σαφές: εάν δεν υπάρχει πλειοψηφία, το πρώτο κόμμα οφείλει να διερευνήσει τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Δεν μπορώ να σας πω τίποτα παραπάνω από αυτό. Θα σεβαστώ το Σύνταγμα.

Των Παναγιώτη Ι. Δρίβα, Ανδρέα Μαραθιά

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο κ. Μητσοτάκης πέραν των προτάσεων, απευθύνθηκε στο ΠΑΣΟΚ, ως προνομιακό συνομιλητή του κυβερνώντος κόμματος. Η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε ως έχουσα δύο βασικούς στόχους: αφενός, να ενισχύσει την εικόνα ενός ισχυρού διπολισμού στο κατακερματισμένο κοινοβουλευτικό σύστημα, αφετέρου να προκαλέσει προβλήματα στο εσωτερικό της Χαριλάου Τρικούπη, δεδομένων των διαφορετικών προσεγγίσεων που καταγράφονται μεταξύ των στελεχών της.

«Εύχομαι», είπε, «το ΠΑΣΟΚ να μην προσέλθει σε αυτή τη συζήτηση με μια λογική «εγώ δεν ψηφίζω τίποτα, κανένα άρθρο, γιατί πολύ απλά δεν θέλω να δώσω τη δυνατότητα στην επόμενη Βουλή να διαμορφώσει με απλή πλειοψηφία το περιεχόμενό τους».

Ως προς αυτό υπάρχει και η διαδικαστική εξήγηση η οποία έχει να κάνει με τις ψήφους που χρειάζονται για να περάσει η αναθεώρηση. 

Με άλλα λόγια όποιες διατάξεις συγκεντρώσουν σε αυτή τη Βουλή 180 ψήφους, δηλαδή, πλειοψηφία 3/5, τότε στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή,  αρκεί για αυτές πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, ήτοι 151 ψήφοι. Αντιθέτως, όποιες διατάξεις στην παρούσα Βουλή συγκεντρώσουν πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, δηλαδή 151, αλλά όχι 3/5, τότε στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή που θα προκύψει από τις επόμενες εθνικές εκλογές θα απαιτήσουν 180 ψήφους.

«Δεν εμπιστευόμαστε τον κ. Μητσοτάκη και δεν θα δώσουμε λευκή επιταγή», σχολίασε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, μιλώντας μεν για την αναθεώρηση του άρθρου 16, δίνοντας ουσιαστικά πρόγευση της συνολικότερης στάσης της Χαριλάου Τρικούπη: Το ΠΑΣΟΚ δεν θέλει να προσφέρει –όπως έγινε την προηγούμενη φορά με το θέμα της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ– στην επόμενη κυβέρνηση τη δυνατότητα να διαμορφώσει κατά το δοκούν τη νέα διάταξη του Συντάγματος, έστω και με οριακή πλειοψηφία 151 βουλευτών. Το πρόβλημα είναι πως θα πρέπει να το πράξει με τέτοιο τρόπο ώστε να μη δώσει στη Ν.Δ. την αφορμή να αξιοποιήσει μια τέτοια άρνηση επικοινωνιακά, εμφανίζοντάς την ως δείγμα «πράσινης» ηττοπάθειας ή και αναγνώρισης πως μετά τις εκλογές νικήτρια θα είναι και πάλι η «γαλάζια» παράταξη.

Ως προς την αναθεώρηση του άρθρου 103 του Συντάγματος, που αφορά τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, ζήτημα που άνοιξε ο πρωθυπουργός, οι πρώτες αντιδράσεις πάντως είναι αρνητικές.

• Ο Νίκος Ανδρουλάκης τόνισε πως θέλει ένα Δημόσιο στα πρότυπα της Γαλλίας και της Γερμανίας, όπου «και εκεί υπάρχει μονιμότητα, αλλά υπάρχει αξιολόγηση», τονίζοντας πως η μονιμότητα υπάρχει «για να περιφρουρεί τη νομιμότητα των αποφάσεων των υπαλλήλων, ώστε να μην είναι προϊόν πιέσεων». Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατέληξε πως η αναθεώρηση του άρθρου «δεν θα μας λύσει κανένα πρόβλημα», θεωρώντας την πρόταση Μητσοτάκη «επικοινωνιακή».
• Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος επιτέθηκε στον πρωθυπουργό χαρακτηρίζοντάς τον «υπουργό της διαθεσιμότητας και των ρουσφετιών», που «ξεπουλάει την ελληνική πολιτεία και έχει την καραμέλα της μονιμότητας».
• Ο γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας ανέφερε πως ο πρωθυπουργός «επιδιώκει να ξεμπερδέψει με τα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των εργαζομένων στο Δημόσιο».
• Η Εφη Αχτσιόγλου της Νέας Αριστεράς σημείωσε πως «στόχος της Ν.Δ. και του κ. Μητσοτάκη, που επενδύουν στον κοινωνικό αυτοματισμό, είναι η περαιτέρω διάλυση των εργασιακών σχέσεων και δικαιωμάτων στο Δημόσιο».

Ειδικότερα σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος περί “Αναθεώρησης του Συντάγματος”:

1. Oι διατάξεις του Συντάγματος υπόκεινται σε αναθεώρηση, εκτός από εκείνες που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παράγραφος 1, 4 παράγραφοι 1, 4 και 7, 5 παράγραφοι 1 και 3, 13 παράγραφος 1 και 26.

2. H ανάγκη της αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται με απόφαση της Βουλής που λαμβάνεται, ύστερα από πρόταση πενήντα τουλάχιστον βουλευτών, με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους έναν τουλάχιστον μήνα. Mε την απόφαση αυτή καθορίζονται ειδικά οι διατάξεις που πρέπει να αναφερθούν.

3. Αφού η αναθεώρηση αποφασιστεί από τη Βουλή, η επόμενη Βουλή, κατά την πρώτη σύνοδο της, αποφασίζει με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των μελών της σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.

4. Aν η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος έλαβε την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όχι όμως και την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, σύμφωνα με την παράγραφο 2, η επόμενη Βουλή κατά την πρώτη σύνοδο της μπορεί να αποφασίσει σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της.

5. Κάθε ψηφιζόμενη αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μέσα σε δέκα ημέρες αφότου επι ψηφιστεί από τη Βουλή και τίθεται σε ισχύ με ειδικό ψήφισμά της.

6. Δεν επιτρέπεται αναθεώρηση του Συντάγματος πριν περάσει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης.

Παράλληλα το άρθρο 119 του ΚτΒ  σχετικά με τις “Προτάσεις για την αναθεώρηση τoυ Συντάγματος” προβλέπει:

1. Oι προτάσεις για την αναθεώρηση τoυ Συντάγματος υποβάλλονται γραπτώς στη Βουλή από πενήντα τουλάχιστον Βουλευτές, προσδιορίζουν τις αναθεωρητέες διατάξεις και συνοδεύονται από αιτιολογική έκθεση.

2. Μετά την υποβολή τους οι προτάσεις για την αναθεώρηση τoυ Συντάγματος ανακοινώνονται στη Bουλή, κατόπιν τυπώνονται, διανέμονται στους Βουλευτές και παραπέμπονται για εξέταση σε Επιτροπή Αναθεώρησης τoυ Συντάγματος, που συνιστάται από τον Πρόεδρο της Βουλής.

3. Για τη σύσταση, τη συγκρότηση, τη σύνθεση και τη λειτουργία της Επιτροπής Αναθεώρησης τoυ Συντάγματος εφαρμόζονται αναλόγως oι διατάξεις των άρθρων 31 έως 41, εκτός από τη διάταξη τoυ άρθρου 37 παρ. 2.

4. H Βουλή με απόφασή της, που λαμβάνεται μετά πρόταση τoυ Προέδρου της και με τη συνήθη πλειοψηφία τoυ άρθρoυ 67 τoυ Συντάγματος, ορίζει προθεσμία για την υποβολή της έκθεσης της Επιτροπής Αναθεώρησης. H προθεσμία αυτή μπoρεί να παρατείνεται με νεότερες αποφάσεις της Βουλής. Συζήτηση γίνεται κατά τον ορισμό της αρχικής προθεσμίας και τερματίζεται σε μία συνεδρίαση.

5. Μετά την υποβολή ή την πάροδο της προθεσμίας για την υποβολή της έκθεσης της Επιτροπής για την αναθεώρηση τoυ Συντάγματος οι σχετικές προτάσεις εγγράφονται σε ειδική ημερήσια διάταξη και συζητούνται από την Ολομέλεια της Βουλής με ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 95 έως 104. H συζήτηση αναφέρεται αποκλειστικά στην ανάγκη της αναθεώρησης και στις αναθεωρητέες διατάξεις.

6. H απόφαση της Βουλής που διαπιστώνει την ανάγκη αναθεώρησης τoυ Συντάγματος και καθορίζει ειδικά τις αναθεωρητέες διατάξεις λαμβάνεται με δύο ονομαστικές ψηφοφορίες, που απέχουν μεταξύ τους έναν τουλάχιστον μήνα και με τις πλειοψηφίες που ορίζονται από το άρθρο 110 παρ. 2 και 4 τoυ Συντάγματος. H δεύτερη ψηφοφορία αφορά τις ίδιες διατάξεις που εγκρίθηκαν κατά την πρώτη ψηφοφορία.

7. Καθεμιά από τις ονομαστικές ψηφοφορίες της προηγούμενης παραγράφου διεξάγεται μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης και για όλες τις αναθεωρητέες διατάξεις ταυτοχρόνως με σημείωση της ψήφου των Βουλευτών χωριστά για κάθε διάταξη.

8. Αν η Βουλή έχει αποφασίσει την αναθεώρηση, o Πρόεδρος της επόμενης Βουλής στην αρχή της πρώτης συνόδου συνιστά Επιτροπή Αναθεώρησης τoυ Συντάγματος για την επεξεργασία τoυ περιεχομένου των αναθεωρητών διατάξεων που έχουν καθοριστεί από την απόφαση της Βουλής την αναφερόμενη στην παράγραφο 6. 124

9. Για τη σύσταση της Επιτροπής της προηγούμενης παραγράφου, την προθεσμία υποβολής της έκθεσής της και την εγγραφή τoυ θέματος στην ημερήσια διάταξη εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των παραγράφων 2 έως 5 τoυ παρόντος άρθρου. H συζήτηση αναφέρεται στο περιεχόμενο των αναθεωρητών διατάξεων.

10. H απόφαση της Βουλής που περιέχει τις αναθεωρημένες διατάξεις λαμβάνεται με μία και μόνη ονομαστική ψηφοφορία, που διεξάγεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 7 τoυ άρθρου αυτού και με τις πλειοψηφίες που προβλέπονται από το άρθρο 110 παρ. 3 και 4 τoυ Συντάγματος.  

Να σημειωθεί ότι η επόμενη “αναθεωρητική” Βουλή δεσμεύεται από τον καθορισμό των υπό αναθεώρηση διατάξεων που κάνει η παρούσα “προτείνουσα” Βουλή και δεν δικαιούται να επεκτείνει την αναθεωρητική πρωτοβουλία σε άλλες διατάξεις.

Ουσιαστικά η δέσμευση αυτή συνιστά δικλείδα ασφαλείας, καθώς η Βουλή που έχει αρχικά την αναθεωρητική πρωτοβουλία προσδιορίζει τις αναθεωρητέες διατάξεις, χωρίς ωστόσο να μπορεί να τις αναθεωρήσει. Απεναντίας, η νεοεκλεγμένη “αναθεωρητική” Βουλή προσδιορίζει το περιεχόμενό τους, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αναθεωρήσει διατάξεις άλλες από αυτές που προσδιόρισε η προηγούμενη Βουλή.

Επίσης με βάση το άρθρο 110 του Συντάγματος δεν υπόκεινται  σε αναθεώρηση εκείνες οι διατάξεις που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και οι διατάξεις των άρθρων:

– 2 παράγραφος 1, που αναφέρει “Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας”

– 4 παράγραφοι 1, 4 και 7 που αναφέρουν “Oι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου”, “Μόνο Έλληνες πολίτες είναι δεκτοί σε όλες τις δημόσιες λειτουργίες, εκτός από τις εξαιρέσεις που εισάγονται με ειδικούς νόμους” και “Τίτλοι ευγένειας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες”.

– 5 παράγραφοι 1 και 3 που αναφέρουν  Καθένας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη” και “Η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη. Κανένας δεν καταδιώκεται ούτε συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται ούτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο περιορίζεται, παρά μόνο όταν και όπως ορίζει ο νόμος”

– 13 παράγραφος 1, που αναφέρει “Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός” και

– 26, σχετικά με την “διάκριση των εξουσιών” στο οποίο αναφέρεται ότι “1. H νομοθετική λειτουργία ασκείται από τη Bουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.”, “2. H εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Kυβέρνηση.” και “3. H δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια· οι αποφάσεις τους εκτελούνται στο όνομα του Ελληνικού Λαού.”.

Σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 110 του Συντάγματος, δεν επιτρέπεται να κινηθεί νέα διαδικασία αναθεώρησης, πριν παρέλθουν πέντε έτη από την περάτωση της προηγούμενης που στη συγκεκριμένη περίπτωση έγινε το 2019 και κάθε ψηφιζόμενη αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μέσα σε δέκα ημέρες αφότου επιψηφιστεί από τη Βουλή και τίθεται σε ισχύ με ειδικό ψήφισμά της.

Πάντως από την πλευρά του κυβερνώντος κόμματος σύμφωνα με τα όσα έχει πει ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης στο τραπέζι της συνταγματικής αναθεώρησης, πέρα του άρθρου 103 για την άρση της μονιμότητας στο δημόσιο, έχει βάλει το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, το άρθρο 24 για το περιβάλλον και τη χωροταξία, ενώ θα μπει και το θέμα της επιστολικής ψήφου και η 6ετής και μία φορά αντί 5ετής και δύο θητείες του Προέδρου της Δημοκρατίας που ισχύει σήμερα.

Ανδρέας Μαραθιάς

Πάντως στις 21 Δεκεμβρίου ολοκληρώνεται η πενταετία από την Αναθεώρηση του Συντάγματος το 2019 και συνεπώς με βάση το άρθρο 110 του Συντάγματος η κυβέρνηση μπορεί να αναλάβει την πρωτοβουλία της επόμενης Αναθεώρησης, με ζητούμενο τη συναίνεση των κομμάτων στις αλλαγές που απαιτούνται στον Καταστατικό Χάρτη της χώρας.

Μέχρι στιγμής δύο μείζονα ζητήματα έχουν τεθεί επί τάπητος προς το παρόν, στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης:

– από την πλευρά της κυβέρνησης η αναθεώρηση του άρθρου 16 που αφορά την λειτουργία των ΑΕΙ, καθώς το υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης από τη ψήφιση του νομοσχεδίου για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων είχε αναφέρει χαρακτηριστικά: “Το πρώτο βήμα για τον εκσυγχρονισμό και τον πλήρη έλεγχο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι το νομοσχέδιο που επιτρέπει την λειτουργία παραρτημάτων μη κρατικών πανεπιστημίων” τονίζοντας ταυτόχρονα ότι “η αποκατάσταση της Παιδείας ως μοχλός κοινωνικής κινητικότητας θα επέλθει μέσα από την συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου, γιατί εκτός από εγκατάσταση μη κρατικών πανεπιστημίων πρέπει να δούμε σήμερα και την σύσταση πανεπιστημίων”.

– και από την πλευρά της κεντροαριστεράς και όχι μόνο, η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης με βασική πρόταση τον ορισμός της ηγεσίας όχι από το Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά από το ίδιο το δικαστικό σώμα.

Σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος

– H ανάγκη της αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται με απόφαση της Bουλής που λαμβάνεται, ύστερα από πρόταση πενήντα τουλάχιστον βουλευτών, με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους έναν τουλάχιστον μήνα. Mε την απόφαση αυτή καθορίζονται ειδικά οι διατάξεις που πρέπει να αναθεωρηθούν.
– Aφού η αναθεώρηση αποφασιστεί από τη Bουλή, η επόμενη Bουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της, αποφασίζει με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των μελών της σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.
– Aν η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος έλαβε την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όχι όμως και την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, σύμφωνα με την παράγραφο 2, η επόμενη Bουλή κατά την πρώτη σύνοδό της μπορεί να αποφασίσει σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της.

Υπενθυμίζεται ότι στην Αναθεώρηση του 2019, η οποία ξεκίνησε το 2018 από τη κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, 49 διατάξεις μπήκαν σε διαδικασία αναθεώρησης, εκ των οποίων οι 16 πέρασαν με ενισχυμένη πλειοψηφία (180 τουλάχιστον ψήφων) και στην αναθεωρητική Βουλή χρειάζονταν απλή πλειοψηφία (151 τουλάχιστον ψήφων), ενώ οι υπόλοιπες 33 εγκρίθηκαν με απλή πλειοψηφία, και στην επόμενη Βουλή, την αναθεωρητική,  χρειάστηκαν  την ενισχυμένη πλειοψηφία των 180 και πλέον ψήφων.

Μια από τις βασικές προτάσεις αποτέλεσε η αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την προκήρυξη εκλογών, καθώς και
– η αποκλειστικότητα του δημοσίου για την ιδιοκτησία των εθνικών οδικών δικτύων και παροχής βασικών αγαθών,
– ο περιορισμός της βουλευτικής ασυλίας,
– η κατάργηση του θρησκευτικού όρκου από τους αιρετούς,
– η θρησκευτική ουδετερότητα της πολιτείας,
– η καθιέρωση της απλής αναλογικής σε εθνικές και αυτοδιοικητικές εκλογές,
– η δημιουργία νομοθετικού πλαισίου για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος έπειτα από αίτημα 500 χιλιάδων μελών του εκλογικού σώματος και
-η αποκλειστικότητα του βουλευτικού αξιώματος για τον ρόλο του Πρωθυπουργού.

Δύο προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας για τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων με κατάργηση του άρθρου 16 και την εκλογή της δικαιοσύνης από το κοινοβούλιο και όχι από διορισμό με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου δεν προκρίθηκαν.

Τελικά στη πρώτη σύνοδο της περιόδου 2019-2023 εγκρίθηκαν:

– η αποσύνδεση της διάλυσης της Βουλής σε περίπτωση μη εκλογής ΠτΔ την τρίτη φορά. Πλέον κατά το άρθρο 32 του νέου Συντάγματος, γίνονται 5 ψηφοφορίες, οι πρώτες δύο με 200 ψήφους και η τρίτη με 180 ψήφους. Εάν μετά από 3 δεν εκλεγεί ο πρόεδρος, η τέταρτη θα απαιτεί 151 ψήφους και η πέμπτη θα εκλέξει τον υποψήφιο με τις περισσότερες ψήφους. Η διάταξη έλαβε 158 ψήφους. Δεν ψηφίστηκε από ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ, Ελληνική Λύση και ΜέΡΑ5.

– ο περιορισμός των προνομιακών ρυθμίσεων περί ποινικής ευθύνης υπουργών (άρθρο 86), που προβλέπει την κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας για τη διαγραφή των αδικημάτων με  κοινή πρόταση ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ η οποία ορίζει ότι “Πρόταση άσκησης δίωξης υποβάλλεται από 30 τουλάχιστον βουλευτές. Η Βουλή, με απόφαση της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, συγκροτεί ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, διαφορετικά η πρόταση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Το πόρισμα της επιτροπής του προηγούμενου εδαφίου εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπορεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφαση της ή να αναστείλει τη δίωξη, την προδικασία ή την κύρια διαδικασία”. Η διάταξη έλαβε 274 ψήφους και 23 δήλωσαν “παρών”.

– η ψήφος των Ελλήνων του εξωτερικού (άρθρο 54), καθώς μετά από έντονες διεργασίες έτυχε της ευρύτερης αποδοχής αφού ενσωματώθηκαν όλες οι παρατηρήσεις που τέθηκαν κυρίως από ΚΚΕ και ΜεΡΑ25. Η διάταξη έλαβε 212 ψήφους, 84 “όχι” και ένας δήλωσε “παρών’. Δεν ψηφίστηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ.

– η θέσπιση λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας (άρθρο 73). Η διάταξη έλαβε 254 ψήφους. Καταψηφίστηκε από 32 βουλευτές. 11 βουλευτές δήλωσαν “παρών”. Η πρόταση της ΝΔ ορίζει ότι “Με υπογραφή 500.000 πολιτών που έχουν δικαίωμα ψήφου, μπορούν να κατατίθενται έως δύο ανά κοινοβουλευτική περίοδο προτάσεις νόμων στη Βουλή, οι οποίες με απόφαση του Προέδρου της παραπέμπονται στην οικεία κοινοβουλευτική επιτροπή προς επεξεργασία και εν συνεχεία εισάγονται υποχρεωτικά προς συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια του Σώματος. Οι προτάσεις νόμων του προηγούμενου εδαφίου δεν μπορεί να αφορούν θέματα δημοσιονομικά, εξωτερικής πολιτικής και εθνικής άμυνας. Νόμος ορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις εφαρμογής της παρούσας παραγράφου»”

– ο περιορισμός του βουλευτικού ακαταδίωκτου (άρθρο 62) Η διάταξη έλαβε 179 ψήφους, 117 καταψήφισαν και ένα “παρών”. Η πρόταση της ΝΔ ορίζει ότι: “Όσο διαρκεί η βουλευτική περίοδος, ο βουλευτής δεν διώκεται ούτε συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται ούτε με άλλο τρόπο περιορίζεται χωρίς άδεια του Σώματος. Επίσης δεν διώκεται για πολιτικά εγκλήματα βουλευτής της Βουλής που διαλύθηκε, από τη διάλυση της και έως την ανακήρυξη των βουλευτών της νέας Βουλής. Η σχετική άδεια δίδεται από τη Βουλή υποχρεωτικά εφόσον η αίτηση της εισαγγελικής αρχής αφορά αδίκημα το οποίο δεν συνδέεται με την άσκηση των καθηκόντων ή την πολιτική δραστηριότητα του βουλευτή. Η Βουλή, με ευθύνη του Προέδρου της, αποφαίνεται υποχρεωτικά σχετικά με το αίτημα μέσα σε τρεις μήνες αφότου η αίτηση του εισαγγελέα για δίωξη διαβιβάστηκε στον Πρόεδρο της Βουλής. Η τρίμηνη προθεσμία αναστέλλεται κατά τη διάρκεια των διακοπών της Βουλής. Δεν απαιτείται άδεια για τα αυτόφωρα κακουργήματα”.

– η σύσταση εξεταστικών επιτροπών κατ’ εξαίρεση του κανόνα της πλειοψηφίας (άρθρο 68). Η διάταξη έλαβε 189 ψήφους. Καταψήφισαν 94 βουλευτές και 14 βουλευτές δήλωσαν “παρών”. Η πρότασης της ΝΔ που ψηφίστηκε ορίζει ότι: “Η Βουλή συνιστά από τα μέλη της εξεταστικές επιτροπές, με απόφαση που λαμβάνεται με πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών που δεν μπορεί να είναι κατώτερη των 2/5 του συνόλου των βουλευτών, ύστερα από πρόταση του 1/5 του όλου των βουλευτών. Προκειμένου να συσταθούν εξεταστικές επιτροπές για ζητήματα που ανάγονται στην εξωτερική πολιτική και την εθνική άμυνα, απαιτείται απόφαση της Βουλής που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμό των βουλευτών. Η Βουλή μπορεί να συνιστά δύο ανά κοινοβουλευτική περίοδο εξεταστικές επιτροπές, εφόσον η σχετική πρόταση 10 τουλάχιστον βουλευτών υπερψηφιστεί από τα 2/5 του συνόλου των βουλευτών, ανεξαρτήτως πλειοψηφίας. Τα σχετικά με τη συγκρότηση και τη λειτουργία των επιτροπών αυτών καθορίζονται από τον Κανονισμό της Βουλής”.

– η επιλογή μελών Ανεξάρτητων Αρχών από τα 3/5 της Διάσκεψης των Προέδρων, αντί 4/5 που ισχύει σήμερα άρθρο 101). Η διάταξη έλαβε 158 ψήφους. Καταψήφισαν 139 βουλευτές.

– η εγγύηση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους (άρθρο 21). Η διάταξη έλαβε 190 ψήφους, 107 βουλευτές καταψήφισαν. Η πρόταση της ΝΔ ορίζει ότι: “Η οικογένεια ως θεμέλιο της συντήρησης για προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του κράτους. Το Κράτος μεριμνά για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης όλων των πολιτών μέσω ενός συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, όπως νόμος ορίζει”.

–  η εξομοίωση των στρατιωτικών δικαστηρίων με τα πολιτικά (άρθρο 96). Η διάταξη έλαβε 189 ψήφους. Καταψήφισαν 139 βουλευτές

Δεν υπερψηφίστηκαν οι προτεινόμενες αλλαγές από τον ΣΥΡΙΖΑ στο άρθρo 3 για την θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους και στα άρθρα 13, 33 και 59 για την κατοχύρωση του πολιτικού όρκου και τις διακριτές σχέσεις κράτους – εκκλησίας.