Όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το BBC, τέτοιου είδους υπερβολική ρητορική δεν είναι κάτι νέο για τον Τραμπ. Οι δηλώσεις του για την περσινή συμφωνία που, όπως είχε πει, έβαζε τέλος στον πόλεμο στη Γάζα -«ειρήνη για όλη την αιωνιότητα» και «αρχή μιας εποχής πίστης και ελπίδας»-, είχαν επίσης ιδιαίτερα μεγαλεπήβολο χαρακτήρα, παρότι η πραγματικότητα στο πεδίο ήταν διαφορετική.

Σε συμφωνίες υψηλού ρίσκου αυτού του είδους, η επιτυχία ή η αποτυχία εξαρτώνται συνήθως από τις λεπτομέρειες. Και σε αυτή την περίπτωση, οι λεπτομέρειες παραμένουν περιορισμένες.

Αβεβαιότητες

Σε συνέντευξή του στο Fox News το βράδυ της Κυριακής, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η μη απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν είναι «ενσωματωμένη σε αυτή τη συμφωνία» και ότι οι ΗΠΑ θα μπορούν να επαληθεύουν τη συμμόρφωση.

Ορισμένα ζητήματα αναμένεται να αποσαφηνιστούν σε επόμενες διαπραγματεύσεις και σε «τεχνικές» συνομιλίες κατά τη διάρκεια μιας 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, μετά από δεκαετίες προσπαθειών για να πειστεί ή να εξαναγκαστεί το Ιράν να εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, δεν υπάρχουν εγγυήσεις, ανεξάρτητα από το τι θεωρεί ότι έχει επιτευχθεί η Ουάσιγκτον μέσω αυτού του «μνημονίου κατανόησης».

Ως ένδειξη της ρευστότητας της κατάστασης, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν ανακοίνωσε την Κυριακή ότι οι «τελικές διαπραγματεύσεις θα αναβληθούν μέχρι την εφαρμογή των δεσμεύσεων της άλλης πλευράς του μνημονίου».

Το τι περιλαμβάνουν αυτές οι δεσμεύσεις -και πώς τις ερμηνεύει το Ιράν- θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η συμφωνία θα αντέξει.

Πετρέλαιο και Στενά του Ορμούζ

Ειδικοί της ενεργειακής αγοράς προειδοποιούν ότι η ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι απίθανο να επιστρέψει άμεσα στα προπολεμικά επίπεδα. Η απομάκρυνση μεγάλου αριθμού δεξαμενόπλοιων που έχουν συσσωρευτεί, η εκκαθάριση πιθανών ναρκών και η αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας και παραγωγής μπορεί να απαιτήσουν εβδομάδες.

Υπάρχουν, ακόμη, αρκετές ημέρες μέχρι την επίσημη υπογραφή, κάτι που αφήνει περιθώριο για διευθέτηση κρίσιμων λεπτομερειών, αλλά ταυτόχρονα και για πιθανή κατάρρευση της συμφωνίας.

Ο παράγοντας Ισραήλ

Σύμφωνα με το BBC, ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας είναι το Ισραήλ.

Ο Τραμπ δήλωσε στη Wall Street Journal ότι ήταν εξοργισμένος με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου για τις επιθέσεις στον Λίβανο το Σαββατοκύριακο, τις οποίες θεώρησε ότι θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σχεδόν ολοκληρωμένη συμφωνία με το Ιράν.

Η συμφωνία παρέμεινε σε ισχύ -τουλάχιστον αρκετά ώστε να ανακοινωθεί δημόσια-, όμως εάν το Ισραήλ προχωρήσει σε νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, το Ιράν θα μπορούσε να αντιδράσει κλείνοντας εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομία.

Πίεση στους Ρεπουμπλικανούς

Ο Τζέι Ντι Βανς αναγνώρισε, επίσης, τις επιπτώσεις του πολέμου στις ΗΠΑ, κυρίως μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας και των δευτερογενών οικονομικών συνεπειών.

«Το βασικό μου μήνυμα προς τον αμερικανικό λαό είναι ευχαριστώ», είπε, προσθέτοντας ότι οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να αρχίσουν να μειώνονται.

Το πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό -και πόσο γρήγορα θα φανεί στις τιμές καταναλωτή- θα παίξει σημαντικό ρόλο στην πολιτική πίεση που αντιμετωπίζουν οι Ρεπουμπλικανοί ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Οι τιμές καυσίμων

Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, η κυβέρνηση Τραμπ και το κόμμα του αντιμετωπίζουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια. Έρευνα της YouGov δείχνει ότι το 63% των Αμερικανών αποδοκιμάζει τη διαχείριση της οικονομίας, ενώ το 57% θεωρεί πως η οικονομία επιδεινώνεται.

Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία της Κυριακής θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση -αν όχι στην πλήρη εξάλειψη- κάποιων οικονομικών πιέσεων που σχετίζονται με τη σύγκρουση.

Εάν οι τιμές της βενζίνης αρχίσουν να υποχωρούν ουσιαστικά, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα απτό σημάδι βελτίωσης για τους Αμερικανούς πολίτες.

Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς την επαναφορά μιας κατάστασης που θυμίζει την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου, ακόμη και αν οι ευρύτεροι στόχοι του Τραμπ παραμένουν προς το παρόν ανεκπλήρωτοι και ο ίδιος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολιτικούς κινδύνους στο εσωτερικό.

Η πρόσφατη κατάρριψη αμερικανικού επιθετικού ελικοπτέρου Apache από το Ιράν αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει ικανή να πλήττει αμερικανικούς στόχους και δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει.

Για την ιρανική ηγεσία, η νίκη σε αυτή τη σύγκρουση ταυτίζεται με την επιβίωση του καθεστώτος και την ενίσχυση της αποτρεπτικής του ισχύος, κυρίως μέσω της αναγνώρισης του ελέγχου που ασκεί στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.

Ο Αμερικανός πρόεδρος και οι στρατιωτικοί του επιτελείς καλούνται πλέον να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη απάντησης για την απώλεια του ελικοπτέρου και στη διατήρηση των διπλωματικών επαφών με την Τεχεράνη, οι οποίες μέχρι στιγμής έχουν αποφέρει ελάχιστα αποτελέσματα. Το γεγονός ότι το πλήρωμα του Apache επέζησε θεωρείται κρίσιμο, καθώς η απώλεια Αμερικανών στρατιωτών θα μπορούσε να είχε προκαλέσει πολύ πιο σκληρή στρατιωτική αντίδραση, από αυτήν που τελικά ήρθε.

Ο Τραμπ επενδύει σε συμφωνία

Ο Τραμπ εξακολουθεί να επενδύει πολιτικά στην προοπτική μιας συμφωνίας με το Ιράν, η οποία θα επέτρεπε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και θα άνοιγε τον δρόμο για μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις σχετικά με τα σημαντικότερα ζητήματα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης και το ευρύτερο πυρηνικό της πρόγραμμα.

Η σύγκρουση παραμένει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες και ο Αμερικανός πρόεδρος αναζητά μια διέξοδο που θα μπορεί να παρουσιάσει ως πολιτική επιτυχία. Ωστόσο, όσο περνά ο χρόνος, ο στόχος αυτός αποδεικνύεται όλο και πιο δύσκολος.

Τα… ψεύτικα τα λόγια, τα μεγάλα…

Η ιστορία, άλλωστε, έχει δείξει επανειλημμένα ότι οι πόλεμοι είναι πολύ πιο εύκολο να αρχίσουν, παρά να τελειώσουν με μια ξεκάθαρη νίκη. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου, τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου μιλούσαν σαν να βρισκόταν προ των πυλών μια ιστορική ανατροπή. Και οι δύο θεωρούσαν ότι το καθεστώς που κυβερνά το Ιράν από την ανατροπή του Σάχη το 1979 βρισκόταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Από το θέρετρό του στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα, ο Τραμπ επανέλαβε τότε τις υποσχέσεις που είχε δώσει στους αντιπάλους του ιρανικού καθεστώτος, διαβεβαιώνοντάς τους ότι η ελευθερία τους πλησίαζε και ότι σύντομα θα είχαν την ευκαιρία να αναλάβουν τον έλεγχο της χώρας τους.

Την επόμενη ημέρα, ο Νετανιάχου εμφανίστηκε από την έδρα του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας στο Τελ Αβίβ και δήλωσε βέβαιος για την επιτυχία της στρατιωτικής εκστρατείας. Για δεκαετίες υποστήριζε ότι η κύρια απειλή για το Ισραήλ προέρχεται από το Ιράν και όχι από τους Παλαιστινίους ή τα αραβικά κράτη της περιοχής. Επί χρόνια προσπαθούσε να πείσει Αμερικανούς προέδρους να συμμετάσχουν σε μια επίθεση κατά της Τεχεράνης, χωρίς επιτυχία. Ο Τραμπ, όμως, αποδείχθηκε διαφορετικός.

Από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και έπειτα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριζε ότι η στρατιωτική ισχύς του Ισραήλ, με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, θα εξουδετέρωνε τους εχθρούς του και θα διαμόρφωνε ένα ασφαλέστερο μέλλον για τη χώρα. Η χρήση βίας, και όχι η διπλωματία, αποτελούσε τη βασική του στρατηγική επιλογή.

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Επικριτές του Νετανιάχου στο Ισραήλ εκτιμούν ότι η στρατηγική του να επιβάλει τις επιδιώξεις του μέσω στρατιωτικής ισχύος δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Τόσο η Ουάσινγκτον όσο και το Τελ Αβίβ θεωρούσαν ότι είχαν απέναντί τους ένα καθεστώς αποδυναμωμένο από τις οικονομικές κυρώσεις, τη διαφθορά και την κακοδιαχείριση. Εκτιμούσαν επίσης ότι τα πλήγματα κατά της Χαμάς στη Γάζα, της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και η ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία είχαν αποδυναμώσει σημαντικά το περιφερειακό δίκτυο συμμάχων της Τεχεράνης.

Παράλληλα, πίστευαν ότι η εξόντωση κορυφαίων στελεχών του ιρανικού καθεστώτος, ακόμη και του ανώτατου ηγέτη, θα προκαλούσε εσωτερική κατάρρευση του συστήματος εξουσίας.

Ο ρόλος της νέας ιρανικής ηγεσίας

Ωστόσο, υποτίμησαν την ανθεκτικότητα, τη σκληρότητα και την προσαρμοστικότητα του ισλαμικού καθεστώτος. Το Ιράν είχε προετοιμαστεί επί δεκαετίες για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, αναπτύσσοντας μηχανισμούς επιβίωσης και ένα μοντέλο εθνικής ασφάλειας που στηρίζεται τόσο στις στρατιωτικές του δυνατότητες όσο και στις ιδεολογικές και θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

Σημαντικές συνέπειες υφίστανται και οι αραβικές χώρες του Κόλπου, σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του Ισραήλ. Δεν πλήττονται μόνο από την απώλεια εσόδων που συνδέονται με την πετροχημική βιομηχανία. Για δεκαετίες επένδυσαν στη δημιουργία μιας εικόνας σταθερότητας και ασφάλειας, προσελκύοντας επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων και εκατομμύρια τουρίστες. Ο πόλεμος απειλεί πλέον να μετατρέψει αυτό το όραμα σε αντικατοπτρισμό.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη θεωρεί ότι η επιβίωσή της, σε συνδυασμό με την ικανότητα να παραλύσει σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας οικονομίας μέσω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και των πιέσεων προς τις αραβικές χώρες του Κόλπου, μπορεί να μετατραπεί σε μακροχρόνιο εργαλείο αποτροπής απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Η νέα γενιά ηγετικών στελεχών που διαδέχθηκε τους Ιρανούς αξιωματούχους, οι οποίοι σκοτώθηκαν από ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις, εμφανίζεται εξίσου ιδεολογικά προσηλωμένη με τους προκατόχους της, αλλά περισσότερο πρόθυμη να αναλάβει ρίσκα σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως υπαρξιακό αγώνα.

Κεντρικό στοιχείο της ιρανικής στρατηγικής αποτελεί η σύνδεση της κρίσης στον Κόλπο με τον πόλεμο στον Λίβανο. Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμφωνία όσο το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ, της οργάνωσης που στηρίζει από τη δεκαετία του 1980 ως βασικό μέσο αποτροπής απέναντι στο Ισραήλ.

Η απόφαση του Τραμπ να περιορίσει τα σχέδια για επίθεση στη Βηρυτό, επικαλούμενος την προοπτική συμφωνίας, θεωρείται από πολλούς ως έμμεση αναγνώριση αυτής της σύνδεσης μεταξύ των δύο μετώπων.

Ο Νετανιάχου έχει απορρίψει δημόσια αυτή τη λογική, χαρακτηρίζοντάς την «απαράδεκτη». Ωστόσο, το βασικό του πρόβλημα είναι ότι ο Τραμπ φαίνεται πλέον να δίνει προτεραιότητα στον τερματισμό της σύγκρουσης και στην εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων, ακόμη κι αν αυτό συγκρούεται με τον στόχο του Ισραηλινού πρωθυπουργού να συνεχίσει τον πόλεμο μέχρι να θεωρήσει ότι το καθεστώς της Τεχεράνης έχει υποστεί καθοριστικό πλήγμα.

Παρά την ακύρωση της σχεδιαζόμενης επίθεσης στη Βηρυτό, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν να πραγματοποιούν σφοδρά πλήγματα στον νότιο Λίβανο.

Όταν τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν τον Μάρτιο, πολλοί προειδοποίησαν για σοβαρές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία εάν η κατάσταση παρέμενε αμετάβλητη έως το καλοκαίρι.

Σήμερα, όχι μόνο ο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιος διάδρομος παραμένει κλειστός, αλλά χωρίς μια θεαματική διπλωματική εξέλιξη, ελάχιστοι μπορούν να προβλέψουν πότε θα επανέλθει η κανονικότητα στην περιοχή.

Πηγή: ΒΒC

Με το ορόσημο των οκτώ εβδομάδων του πολέμου να πλησιάζει αυτό το Σαββατοκύριακο, το αδιέξοδο σφίγγει καθώς το Ιράν αυξάνει αναπόφευκτα τις παγκόσμιες επιπτώσεις με το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ και ο Τραμπ προσπαθεί να στραγγαλίσει την οικονομία του με τον θαλάσσιο αποκλεισμό του.

Το ερώτημα που μπορεί να κρίνει την έκβαση της αναμέτρησης είναι επομένως ποια πλευρά έχει την πολιτική βούληση να επιβιώσει από την άλλη.

Ο Τραμπ κατανοεί την εξίσωση. «Έχω όλο τον χρόνο του κόσμου, αλλά το Ιράν όχι», δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη. Στη συνέχεια, επιτέθηκε στις αφηγήσεις των μέσων ενημέρωσης που υπονοούν ότι επιθυμεί απεγνωσμένα να τερματίσει τον πόλεμο. «Μην με πιέζετε. Μην με πιέζετε», είπε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Κάθε ιστορία που βλέπω, “Ω, ο Τραμπ βρίσκεται υπό πίεση χρόνου”, ενώ δεν είμαι. Όχι, όχι. Ξέρετε ποιος βρίσκεται υπό πίεση χρόνου; Αυτοί είναι».

Είναι επιτακτική ανάγκη για τις ελπίδες του Τραμπ να κερδίσει τον πόλεμο και να δημιουργήσει καθυστερημένη υποστήριξη για αυτόν από ένα σκεπτικιστικό αμερικανικό κοινό να γίνουν πιστευτά τα λόγια του. Αλλά ξεκινά από μια δύσκολη θέση, δεδομένου ότι έχει περάσει εβδομάδες κάνοντας αντιφατικές δηλώσεις σχετικά με τη στρατηγική του που συχνά συγκρούονται με την πραγματικότητα. Και υπάρχει η πιθανότητα η αποφασιστικότητά του να καταστήσει σαφές ότι δεν ανησυχεί για τα χρονοδιαγράμματα να είναι μια προσπάθεια να συγκαλύψει την αυξανόμενη πίεση στον πρόεδρο καθώς η σύγκρουση επεκτείνεται.

Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι το Ιράν όχι μόνο πιστεύει ότι έχει το πάνω χέρι σε έναν πόλεμο στον οποίο έχει χρησιμοποιήσει τη γεωγραφία ως ασύμμετρο μοχλό πίεσης εναντίον μιας υπερδύναμης, αλλά και ότι είναι πρόθυμο να πληρώσει οποιοδήποτε τίμημα χρειαστεί για να επικρατήσει. Πρόκειται για μια χώρα που θεωρεί τον εαυτό της σε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και 47 χρόνια, από την Ισλαμική Επανάσταση, και η οποία πολέμησε μια σχεδόν οκταετή σύγκρουση χαρακωμάτων εναντίον του Ιράκ τη δεκαετία του 1980, η οποία προκάλεσε περίπου 1 εκατομμύριο θύματα.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε την Πέμπτη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «πλήρη έλεγχο» στο Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη πλωτή οδό που αποτελεί αγωγό για το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Μικρά ιρανικά πολεμικά σκάφη έχουν επιτεθεί σε πολλά πλοία που κατευθύνονταν προς το στενό για να ενισχύσουν τον ασφυκτικό έλεγχο της. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι έλαβε τα πρώτα της διόδια από πλοία που επιθυμούν διέλευση. Και η Washington Post ανέφερε ότι το Πεντάγωνο δήλωσε στο Κογκρέσο ότι θα μπορούσαν να χρειαστούν έξι μήνες για να καθαριστούν πλήρως όλες οι νάρκες που έχει ρίξει το Ιράν στο στενό – παρατείνοντας τον πιθανό αντίκτυπο της σύγκρουσης.

Ο Διεθνής Διπλωματικός Συντάκτης του CNN, Νικ Ρόμπερτσον, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ιράν αναδεικνύεται ως ο ηγέτης-έκπληξη σε ένα παιχνίδι εξουσίας εναντίον των ΗΠΑ.

Το ναυτικό του Ιράν μπορεί να έχει καταστραφεί — τα πυραυλικά και μη επανδρωμένα οπλοστάσια του έχουν καταστραφεί και η ηγεσία του έχει καταστραφεί από τις ισραηλινές επιδρομές δολοφονίας. Αλλά δείχνει ότι έχει αντοχή σε αυτό που οι νέοι στρατιωτικοί ηγέτες του θεωρούν μια υπαρξιακή μάχη.

«Το μόνο που χρειάζεται να κάνουν είναι να δείξουν ότι δεν χρειάζεται να νικήσουν τον αντίπαλο, δεν χρειάζεται καν να ισοφαρίσουν τη δύναμή τους, απλώς πρέπει να την κάνουν πολύ δαπανηρή για να διατηρηθεί. … Οι Ιρανοί δεν πρόκειται να πάνε πουθενά και επιβιώνουν», δήλωσε η Μόνικα Τοφτ, μη μόνιμη συνεργάτιδα στο Ινστιτούτο Quincy για Υπεύθυνη Πολιτική. «(Το Ιράν) μπορεί να ξεπεράσει την αμερικανική πολιτική βούληση και στρατιωτική ισχύ εδώ».

Το δεύτερο κοινό του Τραμπ είναι ο αμερικανικός λαός. Ο Λευκός Οίκος αρχικά είπε στη χώρα ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει από τέσσερις έως έξι εβδομάδες, αλλά τώρα υπάρχουν όλα τα σημάδια ότι η σύγκρουση θα διαρκέσει πολύ περισσότερο.

Αυτό αφήνει τον πρόεδρο σε πολιτική κινούμενη άμμο. Ο πόλεμος δεν ήταν δημοφιλής εξαρχής, και η ιστορία δείχνει ότι οι ξένες στρατιωτικές περιπέτειες τείνουν να γίνονται λιγότερο δημοφιλείς όσο περισσότερο διαρκούν. Οι δημοσκοπήσεις για τον πόλεμο στο Ιράν είναι ήδη καταστροφικές για τον Τραμπ. Μια έρευνα του CBS News/YouGov νωρίτερα αυτόν τον μήνα διαπίστωσε ότι μόνο το 36% της χώρας πιστεύει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ήταν επιτυχημένες και μόνο το 25% πιστεύει ότι ο πόλεμος είναι μια στρατηγική επιτυχία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η κοινή γνώμη είναι τόσο σαρωτική, δεδομένου ότι, σε πρόσφατους ιστορικούς όρους, ο αριθμός των νεκρών στις ΗΠΑ ήταν συγκριτικά χαμηλός επειδή δεν εμπλέκονται χερσαία στρατεύματα. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον 13 Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί σε πολεμικές επιχειρήσεις.

Ο Τραμπ κάνει επίσης συγκρίσεις με τη διάρκεια προηγούμενων αμερικανικών συγκρούσεων για να υποστηρίξει ότι η «εκδρομή» του στο Ιράν είναι ένα στιγμιότυπο στο χρόνο.

«Ήμασταν στο Βιετνάμ, για 18 χρόνια. Ήμασταν στο Ιράκ για πολλά, πολλά χρόνια», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη. «Δεν μου αρέσει να λέω για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή αυτό ήταν κάτι μεγάλο. Αλλά ήμασταν τεσσεράμισι, σχεδόν πέντε χρόνια στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήμασταν στον πόλεμο της Κορέας για επτά χρόνια. Το κάνω αυτό εδώ και έξι εβδομάδες».

Ίσως ο πρόεδρος έχει δίκιο όταν λέει ότι έχει άφθονο χρόνο για να κάνει μια συμφωνία. Αλλά είναι ίσως αμφισβητήσιμο αν η πραγματοποίηση αναλογιών με τους χαμένους πολέμους στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και το Βιετνάμ θα καθησυχάσει το κοινό.

Τα κακά αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων του πολέμου είναι σημαντικά όχι μόνο επειδή αντανακλούν την επισφαλή πολιτική θέση του Τραμπ λιγότερο από επτά μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Υποδηλώνουν επίσης ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος είναι πολιτικά μη βιώσιμος. Οι ηγέτες του Ιράν θα καταλάβουν ότι οι Αμερικανοί έχουν κουραστεί να πληρώνουν κατά μέσο όρο 4 δολάρια το γαλόνι για βενζίνη.

Ο Τραμπ έχει επικριθεί για τις χαοτικές και συχνά αντιφατικές στρατηγικές του κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αλλά τώρα επιμένει ότι έχει καταφέρει το τέλος του παιχνιδιού.

Υποστήριξε ότι ένας αμερικανικός αποκλεισμός των πλοίων και των λιμένων του Ιράν θα γονάτιζε την οικονομία του. «Δεν θα έχουν καμία δουλειά», επέμεινε ο Τραμπ, λέγοντας ότι εκτός αν η Τεχεράνη μπορέσει να βάλει σύντομα πετρέλαιο στα πλοία, ολόκληρη η υποδομή της πετρελαϊκής βιομηχανίας θα πρέπει να κλείσει. Και υποστήριξε ότι η ηγεσία του Ιράν είχε διασπαστεί τόσο πολύ από τον πόλεμο, που «δεν ξέρουν καν ποιος ηγείται της χώρας».

Είναι αδύνατο να κρίνει κανείς πώς θα εξελιχθεί ένας πόλεμος όσο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Αλλά αν το Ιράν τελικά αναγκαστεί να συνθηκολογήσει στις απαιτήσεις του Τραμπ, το στοίχημά του στον στρατιωτικό και στη συνέχεια στον οικονομικό καταναγκασμό θα έχει αποδώσει.

Αλλά ο πρόεδρος κινδυνεύει να επαναλάβει μια αυτοκαταστροφική τάση στην πρόσφατη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Συχνά, οι αξιωματούχοι δημιουργούν σενάρια που προϋποθέτουν λογικές απαντήσεις από έναν αντίπαλο. Αλλά οι εχθροί των ΗΠΑ έχουν τις δικές τους αντιλήψεις για το φυσικό τους συμφέρον. Ενώ ο Τραμπ βλέπει την επιτυχία στον κόσμο όπως ορίζεται από την οικονομική ευημερία, υπάρχουν λίγα στοιχεία ότι οι επαναστάτες του Ιράν νιώθουν το ίδιο. Αν ισχύει αυτό, μπορεί να μην υπάρχει κανένα επίπεδο οικονομικής πίεσης από τις ΗΠΑ που να τους κάνει να υποχωρήσουν. Είναι ο Τραμπ και ο αμερικανικός λαός πραγματικά πρόθυμοι να συνεχίσουν να πιέζουν σε εκείνο το σημείο;

Υπάρχει μια άλλη πιθανότητα που πρέπει να εξεταστεί. Τι γίνεται αν ο Τραμπ το εννοεί πραγματικά όταν λέει ότι δεν δέχεται καμία πίεση από τον χρόνο;

Η συμβατική σοφία της Ουάσιγκτον υποθέτει ότι για να μετριάσει τις απώλειες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος τον Νοέμβριο, ο Τραμπ θα πρέπει να τερματίσει σύντομα τον πόλεμο. Αλλά ο πρόεδρος πρόσφατα φάνηκε σχεδόν να έχει παραδοθεί σε μια ήττα από τους Δημοκρατικούς. Και κατά καιρούς την Πέμπτη φάνηκε να προσπαθεί να πείσει τους Αμερικανούς, ακόμη και τον εαυτό του, ότι οι υψηλότερες τιμές βενζίνης για λίγο καιρό ακόμη αντιπροσωπεύουν ένα δίκαιο αντάλλαγμα για τον πόλεμό του. «Ξέρετε τι παίρνουν γι’ αυτό; Το Ιράν χωρίς πυρηνικό όπλο που θα μπορούσε να ανατινάξει μία από τις πόλεις μας ή να ανατινάξει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή», είπε.

Ο Τραμπ δεν είχε παρουσιάσει δημόσια στοιχεία ότι το Ιράν βρισκόταν στα πρόθυρα της απόκτησης πυρηνικών όπλων πριν από τον πόλεμο. Και αυτό το επιχείρημα θα μπορούσε να ήταν πιο αποτελεσματικό αν είχε προκύψει πριν ξεκινήσει τους βομβαρδισμούς.

Αλλά μερικές φορές οι Αμερικανοί πρόεδροι έχουν παρατεταμένους πολέμους που δεν μπορούν να κερδίσουν για να αποφύγουν να επιβαρυνθούν με το στίγμα της ήττας.

Αυτό εννοεί ο Τραμπ όταν λέει «Μην με πιέζετε»;, καταλήγει το CNN.

Όπως δήλωσε στο CNN ο συγγραφέας και ποιητής Αντράς Πετέτς, το συναίσθημα του θύμισε την εποχή της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης. «Ήμουν 30 ετών όταν τελείωσε το κομμουνιστικό καθεστώς. Είναι το ίδιο συναίσθημα – το ίδιο», είπε από τις όχθες του Δούναβη, όπου είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες υποστηρικτές του Fidesz για να ακούσουν τα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με την ανάλυση του αμερικανικού δικτύου, «παρότι πολλά παραμένουν ασαφή — από το μέγεθος της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του Τίσα έως το πώς θα αρχίσει να αποδομεί το σύστημα που έχτισε το Fidesz — η ήττα του Όρμπαν δείχνει τα όρια του λαϊκισμού. Η ήττα του προσφέρει μαθήματα τόσο για όσους θα ήθελαν να τον μιμηθούν όσο και για όσους χαίρονται που αποχώρησε».

«Το πρώτο μάθημα είναι ότι είναι δύσκολο να διεθνοποιηθεί ο εθνικισμός. Έχοντας κυβερνήσει για τόσο καιρό ως υπερασπιστής της εθνικής κυριαρχίας — υποσχόμενος να προστατεύσει την Ουγγαρία από τις υποτιθέμενες απειλές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της φιλελεύθερης ιδεολογίας — η εκστρατεία του τελικά στηρίχθηκε έντονα στην υποστήριξη ισχυρών διεθνών συμμάχων όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία».

Παρά τις δηλώσεις του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, που ταξίδεψε μέχρι τη Βουδαπέστη για να στηρίξει τον στενότερο σύμμαχο της κυβέρνησης Τραμπ στην Ευρώπη, ότι «θα βοηθήσω τον Όρμπαν όσο περισσότερο μπορώ» και την ακόμια πιο έντονη προτροπή του Αμερικανού προέδρου «βγείτε και ψηφίστε τον Βίκτορ Όρμπαν, έναν πραγματικό φίλο, μαχητή και νικητή», οι παρεμβάσεις αυτές δεν απέδωσαν.

«Αν και κάποιοι Ούγγροι ίσως ένιωσαν κολακευμένοι από την προσοχή μιας υπερδύναμης, υπάρχει αντίφαση στο να περιμένει κανείς ότι οι πολίτες θα ψηφίσουν έναν εθνικιστή πολιτικό επειδή τους το υποδεικνύει μια ξένη δύναμη» σημειώνει το CNN.

Πριν από την ήττα του Όρμπαν, ο πολιτικός επιστήμονας Ιβάν Κράστεφ που ασχολείται με τον απερχόμενο πρωθυπουγό της Ουγγαρίας από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, σχολίασε: «Η ειρωνεία είναι ότι αν χάσει, θα χάσει σαν υπέρμαχος της παγκοσμιοποίησης. Ζητώντας βοήθεια από ισχυρούς φίλους στο εξωτερικό, ο Όρμπαν έκανε ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς από διεθνιστές ηγέτες».

Κατά το CNN, ο λόγος που η εκστρατεία του Όρμπαν εστίασε τόσο πολύ στην εξωτερική πολιτική ήταν η κακή εικόνα του στο εσωτερικό. Αυτό είναι ένα ακόμη μάθημα από την ήττα του Όρμπαν: ο λαϊκισμός βασίζεται στη διαρκή αντιπαράθεση και χρειάζεται συνεχώς εχθρούς. Ο Όρμπαν βρήκε πολλούς: ΜΚΟ, φιλελεύθερα πανεπιστήμια, τον Τζορτζ Σόρος, το ΛΟΑΤΚΙ κίνημα, την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως κάποια στιγμή οι «εχθροί» τελειώνουν. Μεγάλο μέρος της εκστρατείας του στόχευσε την Ουκρανία. Η Βουδαπέστη γέμισε με αφίσες του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι με συνθήματα όπως «Κίνδυνος!» και «Μην τον αφήσετε να γελάσει τελευταίος».

Χωρίς ισχυρή οικονομία ή αποτελεσματικό σύστημα υγείας, η εκστρατεία του προσπάθησε να τρομοκρατήσει τους ψηφοφόρους, παρουσιάζοντας το Fidesz ως τη «ασφαλή επιλογή». Όπως είπε ο Κράστεφ, το να παρουσιάζεται η Ουκρανία ως κύρια απειλή για την ουγγρική κυριαρχία κατέληξε να φαίνεται κωμικό.

Απέναντι σε αυτές τις αόριστες απειλές, ο Μαγιάρ αρκέστηκε να δείξει την εσωτερική κατάσταση της χώρας, η οποία δεν ικανοποιούσε τους Ούγγρους.

«Για όσους θέλουν να νικήσουν τον λαϊκισμό, η ήττα του Όρμπαν προσφέρει επίσης μαθήματα. Παρά τη νίκη του, πολλοί φιλελεύθεροι και αριστεροί Ούγγροι δεν είναι ενθουσιασμένοι με τον Μαγιάρ, ένα πρώην στέλεχος του Fidesz με συντηρητικές απόψεις. Ωστόσο, συσπειρώθηκαν γύρω του, θεωρώντας τον την καλύτερη ευκαιρία να νικήσουν τον Όρμπαν. Όπως είπε ο πολιτικός επιστήμονας Πέτερ Κρέκο, οι ψηφοφόροι δεν άφησαν το “τέλειο” να γίνει εχθρός του “καλού”» αναφέρεται στην ανάλυση του CNN.

Στην ομιλία νίκης του, ο Μαγιάρ αναγνώρισε τις προκλήσεις και κάλεσε τον Όρμπαν να λειτουργήσει ως μεταβατικός ηγέτης χωρίς να εμποδίσει τη νέα κυβέρνηση. Ωστόσο, για τους υποστηρικτές του, το αν το Τίσα θα μπορέσει να αποδομήσει το σύστημα Όρμπαν και να κυβερνήσει αποτελεσματικά είναι ένα ερώτημα για το μέλλον.

«”Θα ήταν μια ευπρόσδεκτη ανατροπή αν η Ουγγαρία περνούσε από παράδειγμα ανελευθερισμού και αυταρχισμού σε παράδειγμα δημοκρατικής αλλαγής”, είπε ο Κρέκο αλλά αυτό μένει να φανεί» καταλήγει το CNN.

Οι τελευταίες συνομιλίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κατέληξαν σε αδιέξοδο, με τις δύο πλευρές να αδυνατούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα βασικά ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η αποτυχία αυτή ενισχύει την ανησυχία για την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και δυσχεραίνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες διπλωματικές σχέσεις.

Σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους, οι διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Απριλίου 2026 χαρακτηρίστηκαν από έλλειψη προόδου, καθώς το Ιράν αρνήθηκε να υποχωρήσει σε κρίσιμα σημεία που αφορούν τον εμπλουτισμό ουρανίου και τη διεθνή επιτήρηση. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον τόνισε ότι θα συνεχίσει να ασκεί πίεση μέσω κυρώσεων, όσο δεν επιτυγχάνεται ουσιαστική πρόοδος.

Από την πλευρά του, το Ιράν κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για αδιαλλαξία και τόνισε πως οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον υπερβαίνουν τα όρια της συμφωνίας του 2015. Εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι η χώρα του παραμένει ανοιχτή σε διάλογο, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα υπάρξει σεβασμός στην εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Επιπτώσεις στην περιφερειακή σταθερότητα

Η αποτυχία των συνομιλιών προκαλεί έντονη ανησυχία στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, όπως το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία, οι οποίοι φοβούνται κλιμάκωση της έντασης. Ειδικοί εκτιμούν ότι ενδεχόμενη αύξηση του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κρίση με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες.

Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα καλεί και τις δύο πλευρές να επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο ΟΗΕ και η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναλαμβάνουν ότι μόνο μέσω διαλόγου μπορεί να επιτευχθεί βιώσιμη λύση στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Ναυάγιο στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν: “Κάναμε σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας” δήλωσε ο Βανς

Με τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας να ανεβαίνουν και τα ποσοστά αποδοχής του έργου του να μειώνονται, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι αντιμέτωπος με δύσκολες επιλογές, έπειτα από έναν μήνα πολέμου εναντίον του Ιράν: να συνάψει μια δυνητικά κακή συμφωνία και να αποχωρήσει ή να κλιμακώσει στρατιωτικά και να διακινδυνεύσει μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να διακινδυνέψει την προεδρία του.

Σύμφωνα με το Reuters, παρά την έντονη διπλωματική δραστηριότητα, ο Τραμπ ολοκληρώνει ακόμα μια εβδομάδα κοινής εκστρατείας ΗΠΑ-Ισραήλ αγωνιζόμενος να περιορίσει τη διευρυνόμενη ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς το ανυπότακτο Ιράν διατηρεί τον έλεγχο των αποστολών πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου και συνεχίζει τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε όλη την περιοχή.

Το κεντρικό ερώτημα τώρα, λένε οι αναλυτές, είναι εάν ο Τραμπ είναι έτοιμος να χαλαρώσει ή να εντείνει αυτό που οι επικριτές έχουν χαρακτηρίσει ως πόλεμο επιλογής: έναν πόλεμο που πυροδότησε το χειρότερο παγκόσμιο σοκ προσφοράς ενέργειας στην ιστορία και εξαπλώθηκε πολύ πέρα ​​από την περιοχή. Ο Τραμπ έχει πει στους βοηθούς του ότι θέλει να αποφύγει έναν «αιώνιο πόλεμο» και να βρει μια διαπραγματευτική έξοδο, προτρέποντάς τους να τονίσουν τη διάρκεια των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων των εχθροπραξιών που έχει περιγράψει δημόσια, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, προσθέτοντας ότι ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα φαίνεται «ασταθές».

Ταυτόχρονα, ο Τραμπ έχει απειλήσει με μια μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.

Τα διπλωματικά ανοίγματα του Τραμπ προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας πρότασης ειρήνευσης 15 σημείων που στάλθηκε μέσω Πακιστάν, φάνηκαν να καταδεικνύουν μια ολοένα και πιο επείγουσα αναζήτηση εξόδου. Αλλά παραμένει ασαφές εάν υπάρχουν επί του παρόντος ρεαλιστικές προοπτικές για καρποφόρες διαπραγματεύσεις.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει κακές επιλογές παντού για να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε ο Τζόναθαν Πανίκοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματικός εθνικών πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Μέρος της πρόκλησης είναι η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το ποιο θα ήταν ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα».

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επέμεινε ότι η εκστρατεία στο Ιράν «θα ολοκληρωθεί όταν ο αρχηγός στρατού αποφασίσει ότι οι στόχοι μας έχουν επιτευχθεί» και ότι ο Τραμπ είχε θέσει σαφείς στόχους.

Προσπαθούν να περιορίσουν τη σύγκρουση

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αναπτύσσει χιλιάδες επιπλέον αμερικανικά στρατεύματα στην περιοχή και προειδοποιεί το Ιράν για μια εντατική επίθεση, πιθανώς συμπεριλαμβανομένης της χρήσης χερσαίων στρατευμάτων, εάν η Τεχεράνη δεν υποκύψει στις απαιτήσεις του.

Οι αναλυτές λένε ότι μια τέτοια επίδειξη δύναμης θα μπορούσε να στοχεύσει στη δημιουργία μοχλού πίεσης για παραχωρήσεις από την Τεχεράνη, αλλά κινδυνεύει να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε μια πιο παρατεταμένη σύγκρουση, με οποιαδήποτε δέσμευση στρατιωτικών δυνάμεων σε ιρανικό έδαφος να είναι πιθανό να εξοργίσει πολλούς Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Ένα άλλο πιθανό σενάριο, λένε οι ειδικοί, θα ήταν οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν μια τελευταία μεγάλη αεροπορική επίθεση στην «Επιχείρηση Επική Οργή» για να υποβαθμίσουν περαιτέρω τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά την οποία ο Τραμπ θα δήλωνε «νίκη» και θα αποχωρούσε, υποστηρίζοντας ότι οι πολεμικοί του στόχοι είχαν επιτευχθεί. Αλλά ένας τέτοιος ισχυρισμός θα ήταν κούφιος, εκτός εάν τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ ξανανοίξουν πλήρως, κάτι που το Ιράν μέχρι στιγμής αρνείται να επιτρέψει.

Ο Τραμπ έχει εκφράσει την απογοήτευσή του για την άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να στείλουν πολεμικά πλοία για να βοηθήσουν στην ασφάλεια της πλωτής οδού.  Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος έχει επανειλημμένα ορκιστεί να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από ξένες συγκρούσεις, φαίνεται να αγωνίζεται να περιορίσει τον επεκτεινόμενο πόλεμο που ξεκίνησε μαζί με το Ισραήλ.

Παρόλο που συνεχίζει να εκδίδει θριαμβευτικές αξιολογήσεις, έχει προσανατολίσει όλο και περισσότερο τα μηνύματά του στον καθησυχασμό των νευρικών χρηματοπιστωτικών αγορών, πιέζοντας ανώτερους βοηθούς να τονίσουν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει εσωτερικές διαβουλεύσεις.

Ωστόσο, η έλλειψη σαφούς στρατηγικής εξόδου εγκυμονεί κινδύνους τόσο για την προεδρική κληρονομιά του Τραμπ όσο και για τις προοπτικές του κόμματός του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι αγωνίζονται να υπερασπιστούν τις οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Το μεγαλύτερο λάθος του Τραμπ ήταν η έκταση των αντιποίνων της Τεχεράνης. Έχει χρησιμοποιήσει τους εναπομείναντες πυραύλους και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της για να χτυπήσει το Ισραήλ και τις γειτονικές χώρες του Κόλπου και κυρίως να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, τον αγωγό για το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, προκαλώντας κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.

Iran said it was ready to respond to a US ground attack, accusing Washington of preparing a land assault even as the Trump administration sought talks and as regional powers met in Pakistan to try to end the conflict https://t.co/Nt6RfmSH7C pic.twitter.com/koHNykqCYV

— Reuters (@Reuters) March 29, 2026

«Το στοίχημα της ιρανικής κυβέρνησης είναι ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο πόνο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τους αντιπάλους της, και μπορεί να έχει δίκιο», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν του think tank του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον. Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι ο Τραμπ και η ομάδα του ήταν «καλά προετοιμασμένοι» για την αντίδραση του Ιράν στα Στενά και είναι βέβαιοι ότι θα ανοίξει ξανά σύντομα. Ακόμα κι έτσι, το πιο ξεκάθαρο σημάδι της αυξανόμενης ανησυχίας του Τραμπ για τον πόλεμο ήρθε τη Δευτέρα με τη δραματική υποχώρησή του από την απειλή να καταστρέψει το ενεργειακό δίκτυο του Ιράν, εάν δεν επέτρεπε την επανέναρξη της ναυτιλίας μέσω των Στενών.

Σε μια κίνηση που θεωρείται ευρέως ότι αποσκοπεί στην ηρεμία των αγορών, κήρυξε πενθήμερη παύση στην υλοποίηση της απειλής του, προκειμένου να δώσει μια ευκαιρία στη διπλωματία. Την Πέμπτη, έδωσε παράταση για άλλες 10 ημέρες.

Η πίεση αυξάνεται στο εσωτερικό

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς, και ενώ το κίνημα MAGA του Τραμπ τον έχει υποστηρίξει ως επί το πλείστον, η επιρροή του στην πολιτική του βάση θα μπορούσε να αποδυναμωθεί εάν ο οικονομικός αντίκτυπος, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου, συνεχιστεί. Η συνολική δημοτικότητα του Τραμπ έχει μειωθεί στο 36%, το χαμηλότερο από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos.

Ο Λευκός Οίκος ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για τις πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου, δήλωσε στο Reuters πρώην ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ, επικαλούμενος ανησυχίες που εξέφρασαν οι Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες για τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.

President Trump said Iran was letting 10 oil tankers transit the Strait of Hormuz as an apparent goodwill gesture in negotiations https://t.co/PReQnlDnp6 pic.twitter.com/BhvDb0H8Wu

— Reuters (@Reuters) March 26, 2026

Σε ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας των Ρεπουμπλικανών, ο Αμερικανός βουλευτής Μάικ Ρότζερς, πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής, επέκρινε την κυβέρνηση την Πέμπτη, επειδή δεν παρείχε αρκετές πληροφορίες σχετικά με το εύρος της εκστρατείας στο Ιράν. Αντιδρώντας, ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι οι βοηθοί του Τραμπ είχαν ενημερώσει το Κογκρέσο πολλές φορές πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Τα εμπόδια στη διπλωματία

Προς το παρόν, ωστόσο, η διπλωματική οδός δεν προσφέρει εύκολες λύσεις. Το σχέδιο 15 σημείων που παρουσίασε ο Τραμπ είναι παρόμοιο με αυτό που το Ιράν είχε απορρίψει ως επί το πλείστον στις προπολεμικές διαπραγματεύσεις και περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία που θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστούν. Το Ιράν χαρακτήρισε την προσφορά των ΗΠΑ άδικη και μη ρεαλιστική – αν και δεν απέκλεισε περαιτέρω έμμεσες επαφές.

Ενώ ο Τραμπ επέμεινε την Πέμπτη ότι το Ιράν «παρακαλούσε» να καταλήξει σε συμφωνία, οι ηγέτες της χώρας φαίνεται να μη βιάζονται να διαπραγματευτούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, λένε οι αναλυτές, καθώς πιστεύουν ότι θα είναι σε θέση να διεκδικήσουν τη νίκη, απλώς επιβιώνοντας.

Αυτό που περιπλέκει κάθε διπλωματική προσπάθεια είναι η αντικατάσταση ορισμένων ηγετών που σκοτώθηκαν σε αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ με ακόμη πιο σκληροπυρηνικούς διαδόχους, λένε οι αναλυτές. Οι ηγέτες έχουν καταστήσει σαφή τη δυσπιστία τους προς τον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές τον τελευταίο χρόνο έχει εξαπολύσει αεροπορικές επιδρομές ενώ και οι δύο πλευρές εξακολουθούσαν να διαπραγματεύονται.

«Ο πρόεδρος είναι πρόθυμος να ακούσει, αλλά αν δεν αποδεχτούν την πραγματικότητα της τρέχουσας στιγμής, θα πληγούν περισσότερο από ποτέ», δήλωσε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Εν τω μεταξύ, Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ανησυχία ότι ο Τραμπ μπορεί να κάνει παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να τους δέσουν τα χέρια σε περαιτέρω επιθέσεις κατά του Ιράν. Οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον στον Κόλπο μπορεί επίσης να δυσανασχετήσουν με μια βιαστική αποχώρηση των ΗΠΑ, δεδομένου ότι θα μπορούσαν να μείνουν με έναν τραυματισμένο, εχθρικό γείτονα.

Αντιφατικά μηνύματα

Εάν ο Τραμπ είναι πράγματι διατεθειμένος να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις, θα μπορούσε να καταλάβει τον πετρελαϊκό κόμβο του νησιού Χαργκ του Ιράν ή άλλα στρατηγικά νησιά, να διεξάγει επιχειρήσεις κατά μήκος των ακτών του ή να στείλει ειδικές δυνάμεις για αυτό που θα ήταν μια περίπλοκη προσπάθεια κατάσχεσης του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, το οποίο πιστεύεται ότι είναι κυρίως θαμμένο υπόγεια από τους βομβαρδισμούς ΗΠΑ-Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο.

Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ευρύτερη σύγκρουση, ξυπνώντας μνήμες των μακροχρόνιων πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, στους οποίους ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι οι ΗΠΑ δεν θα εμπλακούν ποτέ κατά τη διάρκεια της θητείας του. Θα διακινδύνευαν επίσης αυξημένες αμερικανικές απώλειες και θα έθεταν περισσότερα ερωτήματα σχετικά με τους στόχους της αποστολής των ΗΠΑ.

Οι σύμμαχοι του Κόλπου έχουν προειδοποιήσει την κυβέρνηση να μη στείλει αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράν, λέγοντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει περισσότερα αντίποινα από την Τεχεράνη, πιθανώς κατά της ενεργειακής και πολιτικής υποδομής τους, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Κόλπου υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ είχε καταστήσει σαφές ότι «δεν έχει σχέδια να στείλει χερσαία στρατεύματα πουθενά αυτή τη στιγμή», αλλά πρόσθεσε ότι πάντα κρατά όλες τις επιλογές υπό εξέταση.

Προς το παρόν, ο Τραμπ κρατά τον πλανήτη σε αγωνία, τη μία στιγμή κάνοντας δηλώσεις που στοχεύουν στην καταπράυνση των ασταθών αγορών και την επόμενη εκδίδοντας απειλές που εκτινάσσουν τις τιμές της ενέργειας.

«Ο Τραμπ διακινεί αντιφατικά μηνύματα», δήλωσε η Λόρα Μπλούμενφελντ της Σχολής Προηγμένων Διεθνών Σπουδών Johns Hopkins στην Ουάσινγκτον. «Είναι μια μηχανή ανταλλαγής μηνυμάτων «ομίχλης πολέμου» ενός ατόμου για να κρατά τους αντιπάλους εκτός ισορροπίας».

Όπως αναφέρουν οι New York Times, η δολοφονία Λαριτζανί, που φέρεται να σημειώθηκε την Τρίτη, 17/3, εκτιμάται ότι θα προκαλέσει βαθιές ανακατατάξεις στο πολιτικό και στρατιωτικό σύστημα της χώρας. Ο Λαριτζανί αποτελούσε κομβική φιγούρα, λειτουργώντας ως σύνδεσμος ανάμεσα στους σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς κύκλους και τις πιο μετριοπαθείς πολιτικές δυνάμεις. Η απουσία του αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την επιρροή των στρατιωτικών.

Μετά τα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα που εξουδετέρωσαν βασικά στελέχη της ηγεσίας στις πρώτες φάσεις του πολέμου, ο Λαριτζανί είχε αναδειχθεί σε de facto ηγετική μορφή. Ως επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, διατηρούσε στενή σχέση εμπιστοσύνης με τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος είχε σκοτωθεί νωρίτερα, στην αρχή της στρατιωτικής εκστρατείας στα τέλη του προηγούμενου μήνα.

Το τελευταίο διάστημα, ο ρόλος του είχε ενισχυθεί σημαντικά. Ήταν υπεύθυνος για τον συντονισμό της αυστηρής καταστολής των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων τον Ιανουάριο, ενώ παράλληλα διαχειριζόταν διπλωματικές επαφές με συμμάχους και γειτονικά κράτη. Ταυτόχρονα, είχε αναλάβει την προετοιμασία της χώρας για ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παρότι προερχόταν από τον συντηρητικό χώρο, ο Λαριτζανί θεωρείτο από πολλούς ως πραγματιστής μέσα σε ένα σύστημα που γινόταν ολοένα και πιο άκαμπτο. Σύμφωνα με τους New York Times, είχε υποστηρίξει εσωτερικά την ανάδειξη ενός πιο μετριοπαθούς προσώπου στη θέση του ανώτατου ηγέτη μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ.

Ωστόσο, η πρότασή του δεν επικράτησε. Τελικά, επιλέχθηκε ο γιος του εκλιπόντος ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, για να αναλάβει την ηγεσία, αν και μέχρι σήμερα δεν έχει εμφανιστεί δημόσια ούτε έχει προβεί σε κάποια δήλωση.

Η επόμενη μέρα και η ενίσχυση των σκληροπυρηνικών

Αναλύοντας τις εξελίξεις, ο Χαμιντρέζα Αζίζι, ειδικός σε ζητήματα ιρανικής ασφάλειας στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλείας, υπογράμμισε: «Σημαίνει περαιτέρω στρατιωτικοποίηση του συστήματος». Όπως εξήγησε, ο Λαριτζανί διέθετε τις απαραίτητες ικανότητες για να γεφυρώσει διαφορές και να οικοδομήσει συναίνεση μεταξύ των ελίτ στη μεταπολεμική περίοδο.

«Τώρα που φαίνεται ότι τα πάντα βρίσκονται στα χέρια της στρατιωτικής ελίτ, είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς και αν θα μπορέσουν να βρουν κάποιες λύσεις, ή αν θα δείξουν αρκετή ευελιξία ώστε να αποδεχθούν τις προτάσεις της άλλης πλευράς για τον τερματισμό του πολέμου», είπε.

Ο ίδιος εξέφρασε, επίσης, προβληματισμό για τη στρατηγική του Ισραήλ, το οποίο στοχεύει συστηματικά κορυφαία πολιτικά στελέχη του Ιράν. «Σε αυτή τη διαδικασία αποδυνάμωσης της ελίτ, κάθε στρώμα που αφαιρείς, το επόμενο θα είναι πιο σκληροπυρηνικό», τόνισε ο Αζίζι.

Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

 Όμως,  το  πρότυπο  αυτό των  πολλαπλών  εξαρτήσεων  της  Ευρώπης,  γεωοικονομικού  και  γεωπολιτικού  χαρακτήρα   και   με  τα  χαρακτηριστικά  που  το  διέκρινε,  όπως  προκύπτει  εκ  του  αποτελέσματος,  κατέρρευσε  μετά  την  έναρξη (Φεβρουάριος  2022)  των  πολεμικών   επιχειρήσεων  της  Ρωσίας  στην  Ουκρανία,  του  σταδιακού  περιορισμού, μεταξύ άλλων, της  ενεργειακής  προμήθειας της  Ευρώπης  από την Ρωσία,  την  ασκούμενη   δασμολογική,  εμπορική  και  την  πολιτική  ασφάλειας-άμυνας  των  ΗΠΑ  στην  Ευρώπη.

Οι  συνθήκες  αυτές διαμορφώνοντας  ένα  περιβάλλον  «μετέωρου  βηματισμού»  στις  εξαγγελίες  για  ευρωπαϊκή αυτονομία  αναδεικνύουν  τόσο  το  βάθος  των  συνεπειών  της  στρατηγικής  των  πολλαπλών  εξαρτήσεων, όσο  και  την  αποδυνάμωση  της  συμμετοχής  που  συντελέστηκε,  κατά τα  τελευταία  χρόνια,  της  ευρωπαϊκής  μεταποιητικής  παραγωγής  στην  παγκόσμια  οικονομία, είτε  από  άποψη  αξίας,  είτε  από  άποψη  προστιθέμενης  αξίας. 

• Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί   ότι  από  την  σχετική  διεθνή  σύγκριση  αναδεικνύεται  ότι  το  μερίδιο  της  Κίνας  το  2024  στην  παγκόσμια  προστιθέμενη  αξία  παραγωγής  ως  ποσοστό  του  συνόλου  ήταν  29%, των ΗΠΑ  ήταν  16%,  της  Ιαπωνίας  ήταν  7%,  της  Γερμανίας  ήταν  5%,  της  Γαλλίας  ήταν  2%  και  των  υπόλοιπων  χωρών  του  πλανήτη  ήταν  31% (Richard  Baidwin, 2024). 

Παράλληλα  η  ρήξη  στις  αλυσίδες  προμηθειών  και  ενεργειακού  εφοδιασμού, ο  εμπορικός  και  τεχνολογικός  ανταγωνισμός  της  Ευρώπης  με  την  Κίνα  αναδεικνύουν  ένα  σοβαρό  προβληματισμό και  μία  έντονη  ανησυχία  για την  ικανότητα  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να  επιτύχει τον  αναγκαίο  τεχνολογικό-παραγωγικό  μετασχηματισμό, του  σχεδιασμού  των  επενδύσεων,  και  της  παραγωγής  προϊόντων  και  υπηρεσιών  που  είναι  απαραίτητα  για την  κυριαρχία  και  την  αυτονομία  της  μετά  δύο  δεκαετίες  υποεπένδυσης  και  έλλειψης  καινοτομίας.

Ο ανταγωνισμός  της  Κίνας  δεν  αποτελεί  πλέον  για την  Ευρώπη,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  μία   μεμονωμένη  τομεακή  απειλή  αλλά  μία  συστημική  απειλή

Ειδικότερα  αυτή  η  μείωση  των  επενδύσεων   στην  Ευρώπη  που  παρατηρείται  μετά  την  οικονομική   κρίση  του 2008   συντελέστηκε  τόσο  από  τον   δημόσιο  τομέα,  όσο  και  από τις  επιχειρήσεις,   σε   βαθμό  που  στα  μέσα  της  δεκαετίας  του  2020 η  Ευρώπη  να  έχει  υποστεί  μία  σοβαρή   υστέρηση  στην  ανάπτυξη  της  έρευνας  και  των   νέων  τεχνολογιών.   Η  τεχνολογική  αυτή  υστέρηση στην  Ευρώπη   που  αποτυπώνεται,  μεταξύ  άλλων,  στο  επίπεδο  της  παραγωγικότητας  της εργασίας ( ετήσια  αύξηση  0,8%  κατά την  τελευταία  δεκαετία)    οφείλεται, κατά  βάση,   στο   χαμηλό  επίπεδο  των  δαπανών     (2023)   για  έρευνα  και  νέα  τεχνολογία (352  δις  ευρώ- 2,2%  του  ΑΕΠ  της  Ευρώπης, 710  δις  ευρώ- 3,46%  του ΑΕΠ  των  ΗΠΑ  και  620  δις  δολάρια  στην  Κίνα) (Chr. Chavagneux, Alternatives  Economiques, 25/11/2024). 

• Στις  συνθήκες  αυτές   της    οικονομικής  και τεχνολογικής  υστέρησης  της  Ευρώπης  παρατηρείται  ότι  κατά την  μετά το  2008 περίοδο(2008-2024)  το  ΑΕΠ  των  ΗΠΑ  αυξήθηκε κατά  87%, έναντι  μόλις  13,5%  της  Ε.Ε.-27.  Την  ίδια περίοδο  το  κατά  κεφαλήν  ΑΕΠ  της  Ε.Ε.-27  μειώθηκε  από  το  76,5%  του  αντίστοιχου  αμερικανικού  επιπέδου  στο  50% (N.Roubini, www.bankingnews.gr,13/1/2026).   

Tούτων  δοθέντων, ο  προβληματισμός  και   η  ανησυχία   στις  μέρες  μας   εμφανίζονται  πιο  ενισχυμένοι,  με  την  έννοια  ότι  εάν  η  αναζωογόνηση  των  επενδύσεων, της  τεχνολογίας  και  της  βιομηχανίας  της  Ευρώπης  σε  συνθήκες: α) μη  οικονομικής  στήριξης  των  επιχειρήσεων  από τα  κράτη-μέλη  και  από την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  και β)  δημοσιονομικής   πειθαρχίας  και  περιορισμού  των  δημόσιων  επενδύσεων,  θα  αντιμετωπίσει   τόσο  την  «υπαρξιακή  πρόκληση», κατά  τον  M. Draghi,  του  χαμηλού  επιπέδου  της  ευρωπαϊκής  ανταγωνιστικότητας,  όσο  και  «τον  κίνδυνο  της  συστημικής  αποδυνάμωσης  του  ευρωπαϊκού  βιομηχανικού  μοντέλου»  που  προκαλείται,  κατά  βάση,  από  τον  ανταγωνισμό  της  Κίνας, ο  οποίος  έχει  πλέον  αποκτήσει, κατά  τον  κύριο  συντάκτη (Thomas  Grebine) της  Έκθεσης  της ‘Υπατης  Αρμοστείας  Στρατηγικής  και  Σχεδιασμού,  συστημική  διάσταση ( Christian  Chavagneux, Alternatives  Economiques, 16/2/2026).

Αυτό  σημαίνει  ότι  ο  ανταγωνισμός  της  Κίνας  δεν  αποτελεί  πλέον  για την  Ευρώπη,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  μία   μεμονωμένη  τομεακή  απειλή  αλλά  μία  συστημική  απειλή  που  είναι  πιθανό  να  έχει  διαρκή  αντίκτυπο  στις  βιομηχανικές  και  μακρο-οικονομικές  πορείες  αρκετών  κρατών-μελών.

Πράγματι  τα  προϊόντα  «made in China»  προκαλούν  σοβαρά  πλήγματα  στα  εγχώρια  προϊόντα  και  στην  ευρωπαϊκή  αγορά. Στην  Γερμανία  το  70%  της  βιομηχανικής  παραγωγής, στην  Ιταλία  το  60%  και  στην  Γαλλία  το  30%  αντιμετωπίζουν  τον  ισχυρό  ανταγωνισμό  της  Κίνας. Κι  αυτό  επειδή,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  οι  κινεζικές  επιχειρήσεις παράγουν  προϊόντα  με  κόστος    κατά  μέσο  όρο   30%-40%  χαμηλότερο  από τις  ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, για  παράδειγμα  στα  χημικά  και  τα  ενδιάμεσα  προϊόντα.

Το  ερώτημα  που τίθεται  είναι: Με  ποιο  τρόπο  η   ευρωπαϊκή  βιομηχανική  στρατηγική  θα  αντιμετωπίσει  τις νέες  αυτές  προκλήσεις  του  ισχυρού   ανταγωνισμού  της  Κίνας;

Παράλληλα  στις  εξαγωγικές  αγορές  η  γερμανική  βιομηχανία  αντιμετωπίζει  στο 1/3  των  προϊόντων  της  τον  ισχυρό  ανταγωνισμό της  Κίνας. Το  ίδιο  η  Γαλλία, η  Ιταλία  αλλά  και  τα  άλλα  κράτη-μέλη  αντιμετωπίζουν  στο  1/4  των  εξαγωγών  τους  τον ισχυρό  ανταγωνισμό  της  Κίνας. Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί   ότι  ο  ισχυρός  ανταγωνισμός  των  ευρωπαϊκών  προϊόντων  από  την  Κίνα  δεν  περιορίζεται  πλέον   στα  βιομηχανικά  προϊόντα  χαμηλής  ποιότητας  ως  το  « εργοστάσιο  του  πλανήτη»  αλλά τα  τελευταία  χρόνια  διευρύνεται  σε  βιομηχανικά  προϊόντα  μεσαίας  και  υψηλής  ποιότητας,  τα οποία περιορίζουν  την  ανταγωνιστική  δυναμική  των  αντίστοιχων  βιομηχανικών  προϊόντων  εντός  και  εκτός  της  ευρωπαϊκής  αγοράς.

Το  ερώτημα  που τίθεται  είναι: Με  ποιο  τρόπο  η   ευρωπαϊκή  βιομηχανική  στρατηγική  θα  αντιμετωπίσει  τις νέες  αυτές  προκλήσεις  του  ισχυρού   ανταγωνισμού  της  Κίνας; Οι  απαντήσεις  που  διατυπώνονται  στην  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας  Στρατηγικής  και  Σχεδιασμού   και  αντιμετωπίζονται   ως  μη  ρεαλιστικές  συνοψίζονται  στην  επιβολή  δασμών  30%  σε  όλα  τα  κινεζικά  προϊόντα  που  εισάγονται  στην  Ευρώπη   και  στην  υποτίμηση  του  ευρώ  κατά  20%-30% έναντι  του  κινεζικού νομίσματος (Chr. Chavagneux, ό.π.,16/2/2026).

Από  την  άλλη  πλευρά  των  προαναφερόμενων  αυτών   μη  ρεαλιστικών  προτάσεων  η  Έκθεση  M.Draghi  θεωρεί  ότι ετήσιες δαπάνες  της  τάξης  των  800 δις  ευρώ (νέες  εκτιμήσεις  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  λαμβάνοντας  υπόψη την τεχνητή νοημοσύνη  αυξάνουν  το  ποσό  σε 1,2 τρις  ευρώ -6,5%  του  ΑΕΠ  ετησίως  της  Ε.Ε.27)  θα  μπορούσαν  να  επιτύχουν  κατά  τα  επόμενα    δέκα  πέντε  χρόνια  μία  ευρωπαϊκή  αφύπνιση.

• Όμως  το  ερώτημα  που  τίθεται  είναι  εάν  θα μπορούσαν  τα  κράτη-μέλη,  στις  συνθήκες  των  εσωτερικών  ανταγωνισμών,  να  καταλήξουν  σε  συμφωνία  για  τόσο μακροχρόνιους  και  φιλόδοξους  στόχους. 

Στο  δυσμενές  αυτό  περιβάλλον   προστίθεται  και  η  πρόσφατη (28/2/2026)  σύγκρουση  των  ΗΠΑ  και  του  Ισραήλ   με  το  Ιράν,  σε  βαθμό  που  η  παράταση  της  πέραν  των  επόμενων  τεσσάρων  εβδομάδων   εκτιμάται  ότι  θα  επιφέρει  στην  παγκόσμια  οικονομία  ισχυρές  τάσεις  στασιμοπληθωρισμού (συνδυασμός  χαμηλού  ρυθμού  ανάπτυξης  και  υψηλού  πληθωρισμού)  και  πτώσης  της  παραγωγής.

Η βιομηχανική  στρατηγική  της  Ευρώπης  απαιτείται  να  προσανατολιστεί  στο  μοντέλο  της  ανταγωνιστικότητας  τιμής

Η   ανησυχητική  αυτή εξέλιξη  στην   διεθνή  οικονομία   θα    συνιστά   το  αποτέλεσμα  της  μείωσης  της  προσφοράς ( 11,5  εκατομ.  βαρέλια  πετρελαίου  την  ημέρα  και  20%  υγροποιημένου  φυσικού  αερίου)  η  οποία  θα  συμβάλλει  στην  διαμόρφωση    υψηλού  επιπέδου (πάνω  από  100  δολάρια  το  βαρέλι)  τις  τιμές  ενέργειας.  Οι  συνθήκες  αυτές  αναμένεται  ότι  θα  επηρεάσουν  πτωτικά  τους  ρυθμούς  της  εύθραστης  ανάπτυξης  της  Ευρώπης  και  της  Ευρωζώνης  εξαιτίας  τόσο    της  εξάρτησης  της  από  πετρέλαιο  και  φυσικό  αέριο,  όσο  και  από  το  γεγονός  ότι  στις  μέρες  μας  αποτελεί  την  «πιο  εκτεθειμένη  μεγάλη  οικονομία»  στις  επιπτώσεις  της  πολεμικής  σύγκρουσης  στο  Ιράν.  

• Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί  ότι πριν  από  τις  πολεμικές  συγκρούσεις  της  Ρωσίας  στην  Ουκρανία  σημαντικό  τμήμα  της  βιομηχανικής  ανταγωνιστικότητας  στην  Ευρώπη  βασιζόταν  σε  εισαγωγές  15  δισεκατ.  κυβικών  ποδιών  την  ημέρα φθηνού  φυσικού  αερίου  από  την  Ρωσία.

Τούτων  δοθέντων,  οι  νέες  συνθήκες  και παρενέργειες  από  τον  πόλεμο  στο Ιράν  σηματοδοτούν   τόσο  τάσεις  δοκιμασίας  στην  παγκόσμια  και  ευρωπαϊκή  οικονομία,  όσο  και  επιδείνωσης  των  προϋποθέσεων   αντιμετώπισης  της  υπαρξιακής  ευρωπαϊκής    πρόκλησης  του  νέο-τεχνολογικού  χάσματος  σε  σχέση με  τους  παγκόσμιους  ανταγωνιστές  της. 

Με  άλλα  λόγια  εάν  η  Ευρώπη  δεν  αντιμετωπίσει   τις   συσσωρευμένες   παρενέργειες    από  τον  πόλεμο  της Ρωσίας  στην Ουκρανία,  τους  δασμούς  και  τον  πόλεμο  στο  Ιράν  και   δεν  αποτρέψει  αποτελεσματικά  το  οικονομικό  και  τεχνολογικό  της  χάσμα,  κατά τις  επόμενες  δύο  δεκαετίες,  θα   συνυπάρξει  με  τον  κίνδυνο  μίας  σταθερής  στασιμότητας  και  οικονομικής  υποβάθμισης  σε  σχέση  με  τις  ΗΠΑ  και την  Κίνα  που  θα  την  οδηγήσει, μεταξύ  άλλων,  στην  μείωση  της  συμμετοχής  της  στο  παγκόσμιο  ΑΕΠ  σε  15%  το  2050  από  22%  που  είναι  σήμερα.

• Στην  προοπτική αυτής  της     στρατηγικής   πρόκλησης,  η  βιομηχανική  επιλογή   της  Ευρώπης   στις  μέρες  μας   δεν  μπορεί  να είναι  η  επανάληψη  του  μοντέλου  της  απορρύθμισης,  της  υποεπένδυσης,  της  ανταγωνιστικότητας  κόστους (εξωτερική  ανταγωνιστικότητα), της  χαμηλής  εσωτερικής  ζήτησης ( επιδείνωση  της  πλειοψηφίας  του  βιοτικού  επιπέδου  του  πληθυσμού),  της  οικονομικής  στασιμότητας  και  του  περιορισμού  των  εισαγωγών,  προκειμένου  να  επιτευχθούν  εμπορικά  πλεονάσματα  ελπίζοντας  ότι  στο  μέλλον  θα  ακολουθήσει  η  ανάπτυξη.

Κατά  συνέπεια,  η  βιομηχανική  στρατηγική  της  Ευρώπης  απαιτείται  να  προσανατολιστεί  στο  μοντέλο  της  ανταγωνιστικότητας  τιμής  με  την  υποστήριξη  ενεργειακών  υποκατάστατων,  προμήθειας  κεφαλαιουχικών  αγαθών  για την  παραγωγή  υψηλής  ποιότητας  καινοτομίας  και  νέας  τεχνολογίας (νέο-τεχνολογική  αφύπνιση)  (Chr.Chavagneux, Alternatives Economiques, 17/2/2026)  και  με  την επίτευξη  της   «εσωτερικής  οικονομικής  και  κοινωνικής  ανάπτυξης», οδηγώντας    τις  τεχνολογικές  και  παραγωγικές  της  δυνάμεις   περισσότερο  προς  το  εσωτερικό ( εσωτερική  αγορά) και λιγότερο  προς  το  εξωτερικό  στις  νέες  συνθήκες  μίας  κλειστής  ή  τουλάχιστον  μίας  περιφερειοποιημένης  διεθνούς  οικονομίας.

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, που περιγράφει το CNN, σε μια νέα και αχαρτογράφητη φάση. Το ενδεχόμενο περιφερειακής ανάφλεξης παραμένει υψηλό, ενώ η εσωτερική δυναμική της ιρανικής πολιτικής σκηνής θα καθορίσει αν η χώρα θα κινηθεί προς μεταρρυθμίσεις, προς μια νέα μορφή δικτατορίας ή προς το χάος.

Παράλληλα, η συνδυασμένη επίθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ παρουσιάζεται ως η πιο δραματική ανατροπή στη σύγκρουση με το ιρανικό καθεστώς τα τελευταία 47 χρόνια. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει τον θάνατο του Χαμενεΐ «τη μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ιρανικό λαό να πάρει πίσω τη χώρα του», με αναλυτές να εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «είναι μαγεμένος από την αδίστακτη εφαρμογή της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος».

Την ίδια στιγμή, παρατηρητές επισημαίνουν αντίφαση στα επιχειρήματά του, καθώς υποστήριξε ότι είχε ήδη «εξαλείψει» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα παραδέχθηκε ότι η απειλή δεν ήταν άμεση.

Στο εσωτερικό του Ιράν, η πολιτική αδυναμία του καθεστώτος, η αδιαφάνεια γύρω από τη διαδικασία διαδοχής και η έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια διαμορφώνουν, σύμφωνα με τον αναλυτή Άλεξ Βατάνκα στο CNN, ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για αλλαγή. Όπως σημειώνει, «το επίπεδο μίσους που τρέφει ο λαός του Ιράν για το καθεστώς» αποτυπώνει το βάθος της κρίσης.

• Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας ενδέχεται να οδηγήσει σε χάος, εμφύλιο πόλεμο και ευρύτερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση. Το δυσμενέστερο σενάριο περιγράφεται ως «αποσύνθεση του κεντρικού ελέγχου… και ένοπλες παρατάξεις που θα δημιουργήσουν αντίπαλα φέουδα».

Σε διεθνές επίπεδο, ο Τραμπ έχει δεσμεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια σύγκρουση χωρίς σαφώς προσδιορισμένο τελικό στόχο. Ο γερουσιαστής Τζακ Ριντ προειδοποιεί για «συνέπειες που θα διαρκέσουν περισσότερο από αυτήν την προεδρία», ενώ αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το υφιστάμενο καθεστώς θα μπορούσε να αντικατασταθεί από «εξίσου σκληροπυρηνικά απομεινάρια» του IRGC.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το Ιράν «έχει προετοιμαστεί για έναν μακροχρόνιο πόλεμο», με την επιχείρηση Τραμπ να ενδέχεται να οδηγήσει σε «υποστήριξη προς πληρεξούσιους» και ενίσχυση της κρατικά χρηματοδοτούμενης τρομοκρατίας.

«Σας λέω απόψε ότι η ώρα της ελευθερίας σας έφτασε. Παραμείνετε σε καταφύγια», δήλωσε ο Τραμπ σε βίντεο. «Όταν ολοκληρώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας».

Όπως και ο πόλεμος του Ιουνίου — που ξεκίνησε από το Ισραήλ και στον οποίο προσχώρησαν για σύντομο διάστημα οι ΗΠΑ — έτσι και τώρα οι εξελίξεις σημειώνονται ενώ η κυβέρνηση Τραμπ διεξήγαγε συνομιλίες με το Ιράν για συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Οι συνομιλίες έμοιαζαν εξαρχής καταδικασμένες, με τον πόλεμο να καθίσταται ολοένα και πιο αναπόφευκτος, παρά τις προσπάθειες αραβικών και μουσουλμανικών κρατών που φοβούνται περιφερειακή ανάφλεξη.

Ο Τραμπ, ενθαρρυμένος από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιδίωκε γρήγορα την συνθηκολόγηση της Τεχεράνης, διατάσσοντας τη μεγαλύτερη στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003.

• Ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, βαθιά καχύποπτος απέναντι στον Τραμπ, ήταν απίθανο να «γονατίσει» — κατά την αντίληψή του, η παράδοση στον ιδεολογικό εχθρό θα συνιστούσε σοβαρότερη απειλή για την επιβίωση του καθεστώτος από έναν πόλεμο.

Ο υπολογισμός του καθεστώτος δεν είναι ότι μπορεί να αντιπαρατεθεί στην ανώτερη ισχύ πυρός των ΗΠΑ ή του Ισραήλ, αλλά ότι μπορεί να αντέξει και να επιφέρει αρκετά πλήγματα ώστε να αυξήσει το κόστος για τους αντιπάλους του και τελικά να τους οδηγήσει σε αποκλιμάκωση. Πρόκειται για υψηλού ρίσκου στρατηγική του 86χρονου Χαμενεΐ, του οποίου η σχεδόν τετραετής διακυβέρνηση χαρακτηρίστηκε από αδιαλλαξία απέναντι σε εξωτερικές και εσωτερικές προκλήσεις.

Ωστόσο, ο Τραμπ — που είχε υποσχεθεί να τερματίσει τους πολέμους της Αμερικής — αναλαμβάνει το μεγαλύτερο ρίσκο της προεδρίας του. Η αιματηρή ιστορία αμερικανικών παρεμβάσεων στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι όσοι ξεκινούν στρατιωτικές επιθέσεις σπάνια ελέγχουν την έκβασή τους.

• Η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται στην πιο αδύναμη και ευάλωτη θέση της από τον πόλεμο με το Ιράκ τη δεκαετία του 1980.

Οι περιφερειακοί της πληρεξούσιοι, κρίσιμο στοιχείο της στρατηγικής ασύμμετρου πολέμου, έχουν αποδυναμωθεί σοβαρά. Η ίδια η ιρανική αεράμυνα υπέστη εκτεταμένες καταστροφές από ισραηλινά πλήγματα το 2024 και το 2025.

Η εσωτερική νομιμοποίηση του καθεστώτος κλονίστηκε περαιτέρω από τη βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον προηγούμενο μήνα. Το καθεστώς έχει δεχθεί σημαντική διείσδυση από ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και εμφανίζεται σε τροχιά παρακμής.

Παρά ταύτα, κατά τον πόλεμο του Ιουνίου, το καθεστώς επέζησε και δεν καταγράφηκαν αποσκιρτήσεις. Μάλιστα, ορισμένοι πύραυλοι κατάφεραν να διαπεράσουν την ισραηλινή αεράμυνα, προκαλώντας σημαντική διαταραχή.

Αμφότερες οι πλευρές άντλησαν διδάγματα από εκείνη τη σύγκρουση και η Τεχεράνη είχε χρόνο να αναπληρώσει μέρος του πυραυλικού της οπλοστασίου. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι θα στοχεύσουν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.

Η Τεχεράνη έχει επίσης απειλήσει με αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου.

• Αραβικά κράτη έχουν προειδοποιήσει για ενδεχόμενες επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων. Το 2019, το Ιράν κατηγορήθηκε για επίθεση που διέκοψε προσωρινά τη μισή παραγωγή αργού της Σαουδικής Αραβίας. Το Ιράν μοιράζεται επίσης το κοίτασμα North Field με το Κατάρ, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Ο Τραμπ φαίνεται να θεωρεί ότι οι Ιρανοί θα εκμεταλλευθούν την επίθεση για να εξεγερθούν. Ωστόσο, κατά τον πόλεμο του Ιουνίου, πολλοί Ιρανοί συσπειρώθηκαν γύρω από τη σημαία.

Η κοινωνική οργή είναι εμφανής, αλλά ο φόβος για βόμβες και αντίποινα του καθεστώτος μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν δολοφονηθεί ο Χαμενεΐ, δεν είναι βέβαιο ότι το καθεστώς θα καταρρεύσει, δεδομένης της θεσμοποιημένης γραφειοκρατίας και της ισχύος των 180.000 Φρουρών της Επανάστασης.

Ο Τραμπ έχει επιβλέψει ταχείες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη δεύτερη θητεία του, όπως ο βομβαρδισμός ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.

Ωστόσο, το Ιράν δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Βενεζουέλα. Προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις σε Ιράκ και Λιβύη άφησαν χαοτική κληρονομιά. Το Ιράν είναι χώρα άνω των 90 εκατ. κατοίκων και η κατάρρευση του καθεστώτος θα μπορούσε να οδηγήσει σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Δεν υπάρχει οργανωμένη εσωτερική αντιπολίτευση. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου σάχη, παραμένει διχαστική μορφή χωρίς εμφανή οργανωτική βάση.

«Πρόκειται για εκστρατεία αλλαγής καθεστώτος», δήλωσε η Σάναμ Βακίλ του Chatham House, προειδοποιώντας για «τεράστιους κινδύνους».

Χωρίς σχέδιο για την επόμενη ημέρα, ενδεχόμενη κατάρρευση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανομία και χάος. «Ίσως αυτό να αποτελεί θετική εξέλιξη για το Ισραήλ», ανέφερε, «αλλά θα είναι καταστροφικό για τον ιρανικό λαό, ο οποίος θα υποστεί μακρά και επώδυνη μετάβαση».