Ο καθηγητής Κλασσικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Δημήτρης Δαμάσκος στην διάρκεια της ετήσιας διήμερης επιστημονικής συνάντησης που πραγματοποιείται στην Θεσσαλονίκη, για το αρχαιολογικό έργο στην Μακεδονία και την Θράκη, αναφέρθηκε στο ανασκαφικό έργο της προηγούμενης χρονιάς που πραγματοποιείται στην ακρόπολη της Αμφίπολης.

Πρόκειται για μια συστηματική ανασκαφή που ξεκίνησε το 2019 και διενεργείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών υπό την καθοδήγηση σήμερα της προϊσταμένης της Εφορείας Δρ. Δημητρίας Μαλαμίδου και του Πανεπιστημίου Πατρών.

Η ανεύρεση ενός ανθρώπινου δοντιού από παιδί στην αρχή της εφηβείας, ενός ακέραιου μικρού ειδώλιου ταύρου με διαμπερή οπή στο σώμα του και μιας μικρής πήλινης ανάγλυφης κεφαλής του Ασκληπιού, συγκαταλέγονται στα ευρήματα της περσινής ανασκαφής τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο καθηγητής Δαμάσκος υπογράμμισε ότι κατά την ανασκαφική περίοδο του 2024 η έρευνα επικεντρώθηκε δυτικά της πρωτοβυζαντινής Βασιλικής Γ’, εκεί όπου έχει αποκαλυφθεί ένα επίμηκες ορθογώνιο κτήριο, με ισχυρούς τοίχους των οποίων σώζονται οι κατώτεροι δόμοι από μεγάλες καλοπελεκημένες πωροπλίνθους. Να σημειωθεί ότι από το κτίσμα σώζεται μόνο το δυτικό τμήμα του, ενώ το υπόλοιπο έχει καταστραφεί από τη Βασιλική. Τα έως τώρα ευρήματα χρονολογούνται στην αρχική φάση ανέγερσης μέσα στον 4ο αι. π.Χ.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Κλασσικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, το είδος των συγκεντρώσεων των ευρημάτων (τμήματα πήλινων γυναικείων ειδωλίων, τμήματα από πήλινες μήτρες ειδωλίων, πλήθος οστρέων, οστών μικρών ζώων και ψαριών σε επίχωση πλούσια σε κάρβουνα και υπολείμματα καύσης), σε συνδυασμό με τα έως τωρα ευρήματα προηγούμενων ανασκαφικών περιόδων, επιτρέπουν την αναγνώριση μιας λατρευτικής λειτουργίας του χώρου όπου πραγματοποιούνταν οι ανασκαφικές εργασίες.

Λατρεία της Ταυροπόλου Αρτέμιδας στην Αμφίπολη;

«Η συνολική εικόνα του ανεσκαμμένου χώρου, έτσι όπως διαμορφώνεται έως σήμερα», σημείωσε στην παρουσίασή του ο κ. Δαμάσκος, «αφορά ένα λατρευτικό κτίσμα που ανοικοδομήθηκε μέσα στον 4ο αι. π.Χ., και από τα κινητά ευρήματα συνάγεται ότι πιθανότατα ήταν αφιερωμένο σε γυναικεία θεότητα. Η άποψη αυτή βασίζεται σε πλήθος γυναικείων ειδωλίων, αλλά και σε ενδείξεις που σχετίζονται με λατρεία σχετική με διαβατήριες τελετές. Πέρυσι, είχαμε προτείνει την πιθανή ταύτιση του χώρου με Μητρώο. Δεν αποκλείεται ωστόσο και η περίπτωση της Αρτέμιδος Ταυροπόλου, λαμβάνοντας υπόψη και τα παλαιότερα ευρήματα από την ευρύτερη περιοχή των πρωτοβυζαντινών εκκλησιών».

«Στις μεταγενέστερες επιχώσεις της Βασιλικής Γ’», συνέχισε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών, «βρέθηκε κορμός ‘Αρτεμης, η κατάσταση του οποίου δεν επιτρέπει μια ασφαλή χρονολόγηση. Τα ευρήματα από τις δύο αποθέσεις στο λατρευτικό κτίσμα που βρέθηκαν το 2019 και το 2022 μπορούν να παραπέμψουν σε λατρεία της θεάς ‘Αρτεμης: η προτομή αλόγου και ένα όστρεο συνδέονται με τη λατρεία της Ταυροπόλου ως θεότητας με την ιδιότητα της προστάτιδας των νεαρών κοριτσιών στην είσοδο της εφηβείας. Το πλήθος, άλλωστε, των όστρεων δυτικά του κτίσματος παραπέμπει και σε αυτήν τη χρήση, στην απόθεση τους, δηλαδή, στον χώρο από μικρές κοπέλες μετά από πιθανά γεύματα, δεδομένου ότι ο τύπος αυτός των όστρεων συμβολίζει και την έναρξη της εμμήνου ρύσης. Προς την ίδια κατεύθυνση ερμηνεύεται το φετινό σπάνιο εύρημα σε μη ταφικό περιεχόμενο του παιδικού δοντιού, αφιέρωμα στην προστάτιδα θεότητα».

Σε ό,τι αφορά τώρα την εικονογραφία της λατρευόμενης θεότητας, και λόγω της έλλειψης προς το παρόν επιγραφικών στοιχείων που θα πιστοποιούσαν με πλήρη βεβαιότητα την ταυτότητα της, ο καθηγητής Δημήτρης Δαμάσκος επισημαίνει πως η ανεύρεση φέτος της μικρής κεφαλής του Ασκληπιού εξηγείται πλήρως στο λατρευτικό πλαίσιο της ‘Αρτεμης.

«Η θεά ‘Αρτεμης», επισημαίνει, «ως αδερφή του πατέρα του Ασκληπιού, τον Απόλλωνα, εμφανίζεται συχνά μαζί με τον Ασκληπιό. Στην ίδια την Αμφίπολη, μάλιστα, σε ανασκαφή μέσα στο σημερινό χωριό μιας μεγάλης αρχαίας οικίας στους πρόποδες της ακρόπολης, βρέθηκαν μαζί δύο μαρμάρινοι κορμοί ελληνιστικών γλυπτών της ‘Αρτεμης και του Ασκληπιού. Πέραν του Ασκληπιού, στην περσινή ανασκαφή του αποθέτη με τους απανθρακωμένους καρπούς βρέθηκε επίσης και πήλινο αγαλμάτιο Πανός, στοιχείο ενισχυτικό της λατρείας της θεάς».

«Όλα τα παραπάνω δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι ταυτίζουν με πλήρη βεβαιότητα το ιερό με το Ταυροπόλιο, δεδομένου ότι έως τώρα δεν έχει αποκαλυφθεί σε κλειστό ανασκαφικό στρώμα επιγραφή, ή οποιοδήποτε άλλο εύρημα, που θα τεκμηρίωνε με ασφάλεια την όποια ταύτιση. Οι ήδη ανευρεθείσες επιγραφές από τις παλαιότερες ανασκαφές στην ακρόπολη που αναφέρουν το Ταυροπόλιο έχουν εντοπιστεί, και αυτές, σε μεταγενέστερες, βυζαντινές επιχώσεις, και χρονολογούνται από τα πρώιμα ελληνιστικά χρόνια έως και τον 1ο αι. μ.Χ.», υπογράμμισε ο κ. Δαμάσκος.

Έχοντας ανά χείρας ανιχνευτή μετάλλων και σκαπτικό εργαλείο, ο 68χρονος, σύμφωνα με ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ, εντοπίστηκε την περασμένη Κυριακή να πραγματοποιεί παράνομες ανασκαφικές δραστηριότητες στη συγκεκριμένη περιοχή που έχει κηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος. Είχε προηγηθεί έρευνα για τη φερόμενη δράση του από αστυνομικούς του τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης.

Βλάχος (δικηγόρος θύματος) για τη δράση Λιγνάδη: Σκηνοθετούσε τη σχέση με τα παιδιά που πλησίαζε

Της σύλληψής τους ακολούθησαν έρευνες, κατά τις οποίες βρέθηκαν πάνω του, στο αυτοκίνητό του, αλλά και σε δύο σπίτια -ένα στη Θεσσαλονίκη και το άλλο στις Σέρρες- αντικείμενα που εμπίπτουν στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», όπως προέκυψε από γνωμάτευση αρχαιολόγου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών.

Συγκεκριμένα κατασχέθηκαν ένα χάλκινο νόμισμα ελληνιστικών χρόνων, ένα μολύβδινο βλήμα σφενδόνης με γράμματα, ένας μολύβδινος πεσσός, οκτώ μολύβδινα σφαιροειδή βλήματα, πέντε μολύβδινα αντικείμενα, δύο χάλκινα αντικείμενα, εννέα χάλκινα νομίσματα, εκ των οποίων πέντε ακέραια και τέσσερα αποσπασματικά ελληνιστικών, ρωμαϊκών και οθωμανικών χρόνων, όπως επίσης μία μολύβδινη πυραμιδόσχημη αγνίθα. Επίσης κατασχέθηκαν δύο ανιχνευτές μετάλλων και ισάριθμα σκαπτικά εργαλεία και ακουστικά, ως μέσα διενέργειας ανασκαφικών δραστηριοτήτων.

Σε βάρος του σχηματίστηκε δικογραφία για παράβαση του Νόμου περί προστασίας Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με την οποία οδηγείται στις εισαγγελικές Αρχές των Σερρών.

Πηγή φωτ. :Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης

Η Πέπη Λαζαρίδου, κόρη του αείμνηστου αρχαιολόγου Δημήτρη Λαζαρίδη, που ανέσκαψε την Αμφίπολη, ήταν «μια από τις γλυκύτερες μορφές της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, νοιαζόταν πάντα για το κύρος της, για την ενότητα και τις διεκδικήσεις των αρχαιολόγων προασπίζοντας με σθένος και θάρρος τα ποικίλα αιτήματά τους αλλά και την αρχαιολογία ως επιστήμη και όχι ως απλή διεκπεραίωση υποθέσεων», όπως συμπληρώνει στο μήνυμά του ο ΣΕΑ.

«’Αριστη και τυπική στα καθήκοντά της υπηρέτησε και στις πρώην Εφορείες Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αττικής (Α΄και Β΄), Θεσσαλονίκης και Καβάλας και τα τελευταία περίπου 20 χρόνια στην Εφορεία Ακροπόλεως. Τότε ήταν που συναντούσαμε την Πέπη τα τελευταία χρόνια της υπηρεσιακής της θητείας στο κτήριο Βάιλερ να διεκπεραιώνει υπηρεσιακά έγγραφα, πολύ συχνά και πέραν του ωραρίου, κατάκοπη αλλά ενθουσιώδης και ζωηρή, για να συνεχίσει τις λιγοστές ελεύθερες λίγες ώρες που απέμεναν, με εξαντλητικά ξενύχτια, τις σπουδαίες επιστημονικές της μελέτες κυρίως για την Αμφίπολη, τη μεγάλη πόλη που είχε φέρει στο φως ο αείμνηστος Δημήτρης Λαζαρίδης, ο πατέρας της, αγωνιστής και εκείνος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας», τονίζει ο ΣΕΑ.

«Η Πέπη αγαπήθηκε από όλους τους συναδέλφους για την εντιμότητα, το ήθος και τη συναδελφοσύνη, τη συνεχή της παρουσία και τις παρεμβάσεις της για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με κάθε τρόπο, πάντοτε πλάι μας, όπως τελευταία στους αγώνες για τα μνημεία που κινδύνευσαν να δοθούν στο ΤΑΙΠΕΔ ή τις βίαιες αποσπάσεις αρχαίων από τους τόπους τους, όπως το Βυζαντινό Σταυροδρόμι ή οι δεσμώτες του Φαλήρου. Η Πέπη, η δικιά μας Πέπη, δεν αγωνίστηκε μόνον από τις επάλξεις του ΔΣ του Συλλόγου των Ελλήνων Αρχαιολόγων με συνέπεια και σεμνότητα, αλλά ήταν σχεδόν πανταχού παρούσα με ενεργή συμμετοχή σε εκδηλώσεις για την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», προσθέτει ο ΣΕΑ στο μήνυμά του, καταλήγοντας: «Ακούραστη εργάτρια των μνημείων εξαντλεί σε βάθος την έρευνα, ανασκάπτει και μελετά ακατάπαυστα, αφήνοντας πολυάριθμες μελέτες της ιδίως για το Γυμνάσιο της Αμφίπολης, άλλες για τη Θέρμη Θεσσαλονίκης, τους Δήμους της Αρχαίας Αθήνας, τους Λόφους Νυμφών-Πνύκας-Μουσείου. Μέσα από την ενδιαφέρουσα δημοσίευσή της για τον Εφηβαρχικό Νόμο της Αμφίπολης αναδύεται το πρόσωπο του Φιλίππου Ε΄, παρέχοντας αυθεντικές πληροφορίες για την κοινωνική δομή της πόλης και την αγωγή των εφήβων, τα ήθη και τα αξιώματα της εποχής. Τα τελευταία χρόνια της υπηρεσιακής της καριέρας μοιράστηκε την αγάπη της για τη γη της Μακεδονίας με τη δουλειά της στην Εφορεία της Ακρόπολης, μελετώντας με την ίδια συνέπεια και στους δύο τόπους. Μια ζωή ταξιδεύοντας και αγωνιώντας για τα μνημεία και τους συναδέλφους, μια ζωή να αφουγκράζεται ακόμη και στις πιο δύσκολες προσωπικές της στιγμές, όπως πρόσφατα που αρρώστησε τόσο ξαφνικά, κάθε κίνδυνο και κάθε απειλή που αντιμετωπίζει ο Ενιαίος Φορέας Προστασίας των μνημείων, δηλαδή η Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Η Πέπη-Καλλιόπη Λαζαρίδου αφήνει μεγάλη παρακαταθήκη στον κλάδο και στην αρχαιολογία. Στο πρόσωπό της συναντιούνται οι παλαιότερες γενιές, μέσα από τις ζωντανές ιστορίες του Δημήτρη Λαζαρίδη και των άλλων ηρωικών μορφών της ελληνικής αρχαιολογίας με τις τωρινές. Είναι βέβαιο όμως ότι δεν θα ήθελε να είναι η τελευταία φρυκτωρία αλλά ένα ακόμη παράδειγμα, που οι δικές μας γενιές αγωνιζόμενες από διαφορετικά αλλά και πολύ δύσκολα μετερίζια οφείλουν να ακολουθήσουν και να συνεχίσουν να αγωνίζονται με τη συνέπεια που μας δίδαξε. Το οφείλουμε στην μνήμη της και στην μνήμη όσων έχουμε χάσει τα τελευταία αυτά τρία χρόνια.

Ο ΣΕΑ εκφράζει ειλικρινή συλλυπητήρια στην οικογένεια της. Η κηδεία της θα είναι πολιτική, στο Α΄ Νεκροταφείο, την Τρίτη 7 Ιουλίου, στις 12:00 το μεσημέρι».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σύμφωνα με την Αστυνομία, χθες το βράδυ ο 42χρονος οδηγούσε ΙΧ αυτοκίνητο, στην παλαιά εθνική οδό Καβάλας – Θεσσαλονίκης, στο ύψος της Αμφίπολης. Οι αστυνομικοί του ζήτησαν να σταματήσει, αλλά αυτός ανέπτυξε ταχύτητα προκειμένου να αποφύγει τον αστυνομικό έλεγχο. Κινούμενος σε αγροτικό δρόμο, έχασε τον έλεγχο του οχήματος, με αποτέλεσμα αυτό να να προσκρούσει σε βράχο και να ακινητοποιηθεί. Ο 42χρονος προσπάθησε τότε να διαφύγει πεζός, καταδιώχθηκε, ακινητοποιήθηκε και συνελήφθη παρά τη σθεναρή αντίσταση που προέβαλε.

Σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στο ΙΧ διαπιστώθηκε η παράνομη μεταφορά επτά αλλοδαπών, εκ των οποίων οι τρεις ανήλικοι, που στερούνταν των απαραιτήτων νομιμοποιητικών εγγράφων για την παραμονή τους στην ελληνική επικράτεια.

Κατασχέθηκε το όχημα μεταφοράς καθώς και δύο συσκευές κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιούσε ο 42χρονος για τις συνεννοήσεις του.

Σε βάρος του και σε βάρος του συνεργού του, συνοδηγού του οχήματος, ο οποίος αναζητείται, σχηματίστηκε δικογραφία για μεταφορά παράτυπων μεταναστών, συμμορία, αντίσταση και απείθεια.