Έτσι, η δημιουργία γης μέσω επιχωμάτωσης φάνηκε ως αναγκαία λύση. Η πρόταση ήταν να μεταφερθεί άμμος από άλλα νησιά του αρχιπελάγους για να επεκταθεί η γη που διαθέτουν οι κάτοικοι της Μαλέ. Όμως, τι θα μπορούσε να πάει στραβά; Είναι μόνο άμμος, σωστά;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αστική ανάπτυξη και η βιομηχανία καταναλώνουν περίπου 50 δισεκατομμύρια τόνους άμμου ετησίως, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί. Ωστόσο, νέα έκθεση του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η εξόρυξη άμμου ξεπερνά κατά πολύ τον ρυθμό φυσικής ανανέωσης, απειλώντας τα μέσα διαβίωσης, τα οικοσυστήματα και τη δομή του φυσικού περιβάλλοντος.

Ο Πασκάλ Πεδουζί, διευθυντής της βάσης δεδομένων παγκόσμιων πόρων του UNEP στη Γενεύη που συνέταξε την έκθεση, ανέφερε: «Η άμμος συχνά χαρακτηρίζεται ως ο αφανής ήρωας της ανάπτυξης, αλλά ο καθοριστικός ρόλος της στη διατήρηση των φυσικών υπηρεσιών που στηρίζουν τη ζωή μας υποτιμάται ακόμη περισσότερο. Η άμμος είναι η πρώτη μας γραμμή άμυνας απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τις καταιγίδες και την αλατότητα των παράκτιων υδροφορέων – κινδύνους που εντείνονται από την κλιματική αλλαγή.»

Η άμμος αποτελεί το πιο εξορυσσόμενο στερεό υλικό στη Γη. Χρησιμοποιείται στην κατασκευή κατοικιών, δρόμων και θαλάσσιων τειχών από σκυρόδεμα, σε θεμέλια κτιρίων και δομικά έργα. Επίσης είναι απαραίτητη για την παραγωγή παραθύρων, μικροτσίπ σιλικόνης και φωτοβολταϊκών πάνελ. Όμως εξίσου σημαντική είναι η παρουσία της στη φύση: ρυθμίζει τα ποτάμια, προστατεύει τους παράκτιους υδροφορείς, φιλτράρει το νερό και στηρίζει τη βιοποικιλότητα.

Οι συνέπειες των έργων επιχωμάτωσης στις Μαλδίβες

Η έκθεση επισημαίνει ότι υπάρχει ζήτηση για την άμμο τόσο στην «νεκρή» όσο και στην «ζωντανή» μορφή της — δύο καταστάσεις που ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

Το 2019, η κυβέρνηση των Μαλδίβων ανέθεσε σε ολλανδική εταιρεία να επιχωματώσει τη λιμνοθάλασσα του νησιού Γκουλχιφάλου, κοντά στη Μαλέ. Το έργο επέκτασης γης σε έκταση 192 εκταρίων απαίτησε την εξόρυξη 24,5 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου από 13,75 τετραγωνικά χιλιόμετρα του βορείου ατόλλου Μαλέ. Έξι μήνες αργότερα, περιβαλλοντική μελέτη διαπίστωσε ότι οι ζημιές στο περιβάλλον ήταν μη αναστρέψιμες — όμως τα συμβόλαια είχαν ήδη υπογραφεί.

Το έργο στο Γκουλχιφάλου κατέστρεψε 200 εκτάρια κοραλλιογενούς υφάλου και λιμνοθάλασσας, συμπεριλαμβανομένων προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών (MPAs), σύμφωνα με την έκθεση του UNEP. Ο ΟΗΕ διαπίστωσε ότι περίπου οι μισές εταιρείες εξόρυξης λειτουργούσαν μέσα σε MPAs, αντιπροσωπεύοντας το 15% του συνολικού όγκου εξορυγμένης άμμου.

Το αποτέλεσμα θα είναι η απώλεια κρίσιμων ενδιαιτημάτων για ψάρια, χελώνες, πτηνά, καβούρια και άλλα είδη που στηρίζουν τα οικοσυστήματα, την αλιεία και τον τουρισμό. «Η επιχωμάτωση οδηγεί αναπόφευκτα σε μόνιμη αλλοίωση του υποστρώματος, καταστροφή χλωρίδας και πανίδας καθώς και παράκτια διάβρωση», σημειώνει η έκθεση.

Παράδειγμα από τις Φιλιππίνες και την Ινδονησία

Στις Φιλιππίνες, η εξόρυξη 155 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου για έργο αεροδρομίου έκτασης 1.700 εκταρίων προκάλεσε καταστροφή στις αλιευτικές κοινότητες. Μετά την απομάκρυνση του βυθού στον κόλπο της Μανίλα, τα ψάρια δεν επέστρεψαν ποτέ.

Στη Νότια Σουλαουέσι της Ινδονησίας, η εξόρυξη 22 εκατ. κυβικών μέτρων άμμου σε βασικούς αλιευτικούς χώρους για άλλη αστική ανάπτυξη μείωσε τα εισοδήματα των αλιέων κατά 80%.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιτάχυνε τον ρυθμό του για μερικά βήματα κινούμενος προς τους δημοσιογράφους που τον ρωτούν τι θα συζητήσει με τον Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στον Λευκό Οίκο την ερχόμενη Τετάρτη.

Biden is currently battling the sand at his beach house in Delaware.

(The sand is winning) pic.twitter.com/iLu459fStD

— RNC Research (@RNCResearch) November 10, 2024

Όπως αποκάλυψε ο Καλούστ Παραγκαμιάν, ο οποίος συμμετέχει στην Επιτροπή Σχεδίου Δράσης για τη διάσωση της Νήσου Χρυσής, με ανάρτησή του στο προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook, φαίνεται πως κάποιοι επιτήδειοι πωλούν κυριολεκτικά σε τιμή “χρυσού” άμμο από τη Χρυσή.

Πρόκειται, όπως αναφέρει το neakriti.gr, για ένα θέμα το οποίο έρχεται να προκαλέσει μεγάλη εντύπωση, την ώρα που ολόκληρο σχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος βρίσκεται σε εξέλιξη για την διάσωση της Νήσου. Ένα χρόνο τώρα κάτω από την «μύτη» των αρχών επιτήδειοι βάζουν αγγελίες στην πλατφόρμα του ebay πωλώντας κυριολεκτικά “χρυσάφι” την άμμο της νήσου Χρυσής.

Ήδη το νησί βρίσκεται υπό προστασία και ως φαίνεται το θέμα λαμβάνει και αστυνομικού τύπου διαστάσεις καθώς πλέον θα πρέπει να διερευνηθεί και ποιοι είναι αυτοί που πωλούν άμμο από μία περιοχή που είναι κηρυγμένη Natura, είναι αρχαιολογικός χώρος και ο ΟΦΥΠΕΚΑ υποστηρίζει αυστηρό σχέδιο προστασίας έχοντας ήδη απαγορευτεί εξερεύνηση του νησιού από τουρίστες.

Εντύπωση μάλιστα προκαλεί το γεγονός ότι πέρα από την άμμο της νήσου Χρυσής, πωλείται ποσότητα άμμου και από άλλες περιοχές της Κρήτης και συγκεκριμένα από τα Μάλια και το Ρέθυμνο αλλά και από διάσημες παραλίες της Ρόδου και της Κω.

Η υπόθεση Ελαφονήσι μάλιστα δεν είναι καινούργια, καθώς όπως είχε γράψει τον Ιούλιο το The Magazine, η Ελλάδα καταδικάστηκε για ακόμη μια φορά για την εγκληματική της αμέλεια προς το περιβάλλον.

Μετά από μια μεγάλη εισήγηση το Δεκέμβριο του 2020, εν μέσω πανδημίας, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασε την Ελλάδα, γιατί δεν έκανε τίποτα για να προστατεύσει τους οικότοπους της και τα σπάνια είδη που ζουν σε αυτούς. Δηλαδή ενώ είχε προθεσμία μέχρι το 2012, να νομοθετήσει για την προστασία των 239 τόπων που βρίσκονται μέσα σε περιοχές Natura 2000, είτε δεν το έκανε καθόλου, είτε αποσπασματικά, σε κάθε περίπτωση ημιτελώς.

Ανάμεσα σε αυτούς τους 239 τόπους είναι και το Ελαφονήσι. Η παραλία καρτ-ποσταλ της Δυτικής Κρήτης, με τα τροπικά νερά και τη ροζ άμμο. Την προηγούμενη εβδομάδα μια εικόνα ενός Ιταλού φωτογράφου που επισκέφτηκε την περιοχή και η οποία αναδημοσιεύτηκε σε δημοφιλή λογαριασμό του Instagram, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων από το κοινό. Οι ομπρέλες και οι ξαπλώστρες καλύπτουν μεγάλο μέρος της εξωτικής παραλίας, χιλιάδες οι λουόμενοι από όλο τον κόσμο. Οι χρήστες οργισμένοι, έγραψαν από κάτω τις διαμαρτυρίες τους. Άλλοι θυμόντουσαν την παραλία πριν από 30 χρόνια που δεν είχε τίποτα πάνω, άλλοι έλεγαν ότι δεν υπάρχει ελεύθερο σημείο να βάλεις την πετσέτα σου. Ο Δήμαρχος της περιοχής απάντησε ότι την παραλία την προσέχουν σαν τα μάτια τους, ότι δεν υπάρχει ούτε ένα σκουπίδι και ότι θα έπρεπε να τοποθετηθούν και άλλες ξαπλώστρες για να μπορεί να εξυπηρετηθεί ο κόσμος.