Του Σπύρου Σιδέρη

Ενδεικτικό του καλού κλίματος είναι τόσο οι δηλώσεις του Αζέρου Προέδρου Ιλχάμ Αλίεφ που σημείωσε ότι «οι χώρες μας ενεργούν ως σύμμαχοι, φίλοι και δύο γειτονικές χώρες», όσο και του Πούτιν ο οποίος επισήμανε ότι “η Ρωσία αποδίδει μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν, οι οποίες βασίζονται στις αρχές της ισότιμης τήρησης των συμφερόντων του άλλου και των στενών ανθρωπιστικών και πολιτιστικών δεσμών”.

Η επίσκεψη του Πούτιν στο Αζερμπαϊτζάν ήταν αξιοσημείωτη, καθώς πραγματοποιήθηκε σε μια κρίσιμη περίοδο όσον αφορά τις παγκόσμιες και περιφερειακές σχέσεις. Μάλιστα, η ολονύκτια παραμονή του Πούτιν στο Μπακού ερμηνεύτηκε ως η εγκαθίδρυση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών.

• Ο σημαντικότερος λόγος για την εμπιστοσύνη που εδραιώθηκε μεταξύ των δύο χωρών, σύμφωνα με τους αναλυτές, ήταν η αποδοχή από τη Ρωσία της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας στην περιοχή μετά την επιχείρηση που διεξήγαγε ο στρατός του Αζερμπαϊτζάν για ανακατάληψη του Καραμπάχ.

Ένας άλλος λόγος για την αλλαγή στάσης της Ρωσίας στην περιοχή είναι η αντιρωσική πολιτική του πρωθυπουργού της Αρμενίας Νικολ Πασινιάν και το άνοιγμα των σχέσεων της Μόσχας με το Μπακού.

Σε δήλωσή του στον Τύπο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν τόνισε ότι η Ρωσία υποστηρίζει την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας και ότι τα μέρη θα ήθελαν να υπογράψουν ειρηνευτική συμφωνία το συντομότερο δυνατό. Ο Πούτιν δήλωσε επίσης ότι η συμμετοχή της Ρωσίας σε αυτή τη διαδικασία είναι απαραίτητη, αλλά τα μέρη μπορούν να συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις σε οποιοδήποτε σημείο επιθυμούν.

Σε αυτό το σημείο, είναι σαφές ότι η Ρωσία θέλει να διαδραματίσει ρόλο στις εν εξελίξει ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αρμενίας και δεν επιθυμεί την παρέμβαση εξωπεριφερειακών παραγόντων στην περιοχή μέσω της εξομάλυνσης. Ωστόσο, η Ρωσία γνωρίζει ότι είναι δύσκολο να επιτευχθεί μια κατάληξη στον Νότιο Καύκασο με μονομερείς επιβολές και ότι η πίεση που ασκεί στις χώρες της περιοχής έχει ενισχύσει περαιτέρω την παρουσία εξωτερικών παραγόντων στην περιοχή.

• Ενώ η Ρωσία μάχεται στο ουκρανικό μέτωπο, δεν θέλει να ανοίξει ένα δεύτερο μέτωπο στον Νότιο Καύκασο. Ο εξοπλισμός της Αρμενίας από την Ινδία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ ανησυχεί και ενοχλεί στενά τόσο το Αζερμπαϊτζάν όσο και τη Ρωσία.

Λαμβάνοντας υπόψη την παρουσία αναθεωρητικών πολιτικών και μαζών στην Αρμενία, ο εξοπλισμός αυτός δημιουργεί νέες απειλές κατά του Αζερμπαϊτζάν και ερμηνεύεται ως προσπάθεια να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στην περιοχή κατά της Ρωσίας και να απομακρυνθεί η Αρμενία από τη Ρωσία.

Η γεωπολιτικήξ σημασία του Νότιου Καυκάσου για τη Ρωσία έχει αυξηθεί με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Ο λόγος είναι το κλείσιμο των οδών εξόδου της Ρωσίας προς τον κόσμο και των ενεργειακών γραμμών λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τον πόλεμο. Στο πλαίσιο αυτό, η Ρωσία θέλει να ανοίξει προς τον Ινδικό Ωκεανό, τη Μέση Ανατολή και, αν είναι δυνατόν, ακόμη και προς τη Δύση μέσω του Νοτίου Καυκάσου. Αυτή η επιθυμία της Ρωσίας συμπίπτει με την πολιτική του Αζερμπαϊτζάν να είναι χώρα διαμετακόμισης.

Ενώ η Ρωσία προσπαθεί να ενεργήσει με ισορροπημένο τρόπο στη διαδικασία εξομάλυνσης Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν, το Αζερμπαϊτζάν ακολουθεί την ίδια πολιτική στον πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας. Από την πρώτη ημέρα, το Αζερμπαϊτζάν υποστήριξε ανοιχτά την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Ουκρανίας και ποτέ δεν απέκλεισε την ανθρωπιστική του βοήθεια προς τη χώρα. Το Αζερμπαϊτζάν διατηρεί επίσης σχέσεις με τη Ρωσία και παρέχει μια πλατφόρμα διαπραγματεύσεων και για τις δύο πλευρές.

• Σύμφωνα με δημοσιεύματα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, η Ουκρανία θέλει να μεταφέρει αζέρικο αέριο στην Ευρώπη μέσω της Ουκρανίας λόγω των κυρώσεων της ΕΕ στη ρωσική αγορά φυσικού αερίου. Παράλληλα, η Σλοβακία θέλει να αγοράσει αζέρικο αέριο μέσω του αγωγού Ρωσίας-Ουκρανίας.

Επίσης ένα από τα θέματα της ατζέντας Αλίεφ-Πούτιν ήταν ο εκσυγχρονισμός και η αύξηση της χωρητικότητας του Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών Βορρά-Νότου, το συνολικό μήκος του οποίου θα ξεπεράσει τα 7 χιλιάδες χιλιόμετρα. Όπως προβλέπεται η αύξηση της μεταφορικής ικανότητας του διαδρόμου μεταφορών Βορρά-Νότου να φτάσει τα 15 εκατομμύρια ή ακόμη και τα 30 εκατομμύρια τόνους.

Συμπερασματικά, οι εξελίξεις στις σχέσεις Αζερμπαϊτζάν-Ρωσίας θα πρέπει να αξιολογηθούν στο πλαίσιο των πρόσφατων εξελίξεων στο παγκόσμιο και περιφερειακό πλαίσιο καθώς έχουν αυξήσει τη σημασία του Νότιου Καυκάσου για τη Ρωσία τόσο στον τομέα των μεταφορών όσο και σε επίπεδο οικονομικών και εμπορικών σχέσεων. Η τρέχουσα κατάσταση εξυπηρετεί επίσης την υλοποίηση των στόχων του Αζερμπαϊτζάν για την αύξηση της στρατηγικής του αξίας ως χώρας διέλευσης στον τομέα της ενέργειας και των μεταφορών.

Οι δύο ηγέτες προέβησαν σε μία συνολική επισκόπηση των διμερών σχέσεων και ανέλυσαν τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, με έμφαση τον τομέα της ενέργειας.

Τι συζήτησαν Μητσοτάκης-Αλίεφ

Στη συνάντηση στη Σόφια υπογραμμίστηκε η σημασία του αγωγού ΤΑΡ που διέρχεται από την Ελλάδα για τη διαφοροποίηση των πηγών του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης και ο ρόλος του «Νοτίου Διαδρόμου» στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την προώθηση της ενεργειακής «πράσινης» μετάβασης, καθώς και η στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.

Ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε τον κομβικό ρόλο που μπορεί να παίξει η Ελλάδα στην ενεργειακή ασφάλεια και τροφοδοσία των Βαλκανίων και της Ευρώπης λόγω της θέσης της, τόσο με τις υποδομές που διαμορφώνει (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη), όσο και με τα κοινά εγχειρήματα στα οποία συμμετέχει ως γέφυρα με την Αφρική, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν ακόμη οι περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις με έμφαση στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ουκρανία.

Σε δήλωσή του, προσερχόμενος στην εκδήλωση, ο κ. Μητσοτάκης επέμεινε για την ανάγκη επιβολής πλαφόν στη χονδρική τιμή του φυσικού αερίου, ενώ άφησε αιχμές για την στάση της Γερμανίας.

«Έχουμε συζητήσει εδώ και πάρα πολλούς μήνες για το ζήτημα του πλαφόν στο φυσικό αέριο. Η συζήτηση αυτή έχει ωριμάσει, 15 χώρες έχουν στηρίξει αυτή την πρωτοβουλία και πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα πια και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κινηθεί πιο γρήγορα, να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, ώστε να μπορούμε πια -το αργότερο στην τακτική Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες- να πάρουμε οριστικές αποφάσεις» υπογράμμισε συγκεκριμένα ο πρωθυπουργός.

«Είναι αδιανόητο» επέμεινε, «αυτή τη στιγμή να μην υπάρχει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και να υπάρχουν χώρες οι οποίες ακολουθούν μία αυτόνομη πολιτική στήριξης των δικών τους κοινωνιών, μόνο και μόνο επειδή έχουν την οικονομική και δημοσιονομική δυνατότητα να το πράττουν. Η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να επιδείξει την απαραίτητη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με μία υπαρξιακή οικονομική κρίση».

«Θέλω να εκφράσω τη μεγάλη μου ικανοποίηση για το γεγονός ότι ένα πολύ σημαντικό έργο ενεργειακής διασύνδεσης έχει πια και επίσημα ολοκληρωθεί. Ο αγωγός IGB, ο οποίος συνδέει τα συστήματα φυσικού αερίου Ελλάδας και Βουλγαρίας θα δώσει τη δυνατότητα στη Βουλγαρία να διευρύνει τις πηγές τροφοδοσίας σε φυσικό αέριο, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει και τη θέση της Ελλάδος ως ενός σημαντικού γεωστρατηγικού, γεωπολιτικού παίκτη στον ευρύτερο περιφερειακό χάρτη ενέργειας» είπε ακόμη.

Και συμπλήρωσε: «Οι επενδύσεις που η Ελλάδα κάνει συνολικά στην Αλεξανδρούπολη αναδεικνύουν την πόλη αυτή ως μία νέα εναλλακτική πηγή εισόδου ενέργειας -σε πρώτη φάση υγροποιημένου φυσικού αερίου- για να καλύψουμε όχι μόνο τις ανάγκες της Ελλάδος, τις ανάγκες των Βαλκανίων, γιατί όχι και τις ανάγκες της κεντρικής Ευρώπης. Σε μία εποχή που η Ρωσία χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως όπλο, απαιτείται περισσότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών έτσι ώστε να απενεργοποιήσουμε αυτή την ξεκάθαρη απόπειρα απειλής, η οποία στρέφεται τελικά κατά όλων των Ευρωπαίων πολιτών. Απαιτείται, όμως, ακόμα περισσότερη ευρωπαϊκή συνεργασία, αντίστοιχη με αυτή που έχουν επιδείξει τα κράτη της Βαλκανικής.

Τετ α τετ Μητσοτάκη, φον ντερ Λάιεν στη Σόφια

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρίσκεται επίσης στη Σόφια για τα εγκαίνια της γραμμής διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας με την ίδια να μιλά για «βασική συμβολή στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».

Ειδικότερα, η κ. φον ντερ Λάιεν σημειώνει με ανάρτησή της στο τουίτερ: «Χαίρομαι που βρίσκομαι στη Σόφια για τα εγκαίνια της γραμμής διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας. Αυτός ο αγωγός αλλάζει το παιχνίδι για τη Βουλγαρία. Είναι επίσης μια βασική συμβολή στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».

«Μια εικόνα ισούται με χίλιες λέξεις» λέει το ρητό και στην προκειμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να εξηγήσει καλύτερα την «άβολη» στιγμή που ελεύθερος σκοπευτής έχει «κλειδώσει» στα οπτικά του τυφεκίου του, τον Πρόεδρο Αλίεφ, την ώρα που αυτός φωτογραφιζόταν σε περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, το σκηνικό αυτό έλαβε χώρα σε περιοχή κοντά στα σύνορα μεταξύ Ιράν και Καραμπάχ, με τον Αζέρο Πρόεδρο να στέκεται σε σημείο στη γέφυρα Χονταφααρίν, ενώ αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός ότι ο Αλίεφ, δεν έχει καταλάβει ότι παρακολουθείται, πόσο μάλλον ότι τον σημαδεύουν.

Μέχρι στιγμής, τόσο η πλευρά του Ιράν όσο και του Αζερμπαϊτζάν δεν έχει σχολιάσει τις φωτογραφίες αυτές, ενώ κάποιοι αμφισβητούν την εγκυρότητα των φωτογραφιών, οι οποίες ωστόσο φαίνονται αρκετά πραγματικές.