Ο εκ των στενότερων συνεργατών του πρωθυπουργού νωστοποίησε μέσω instagram ότι όπως ενημέρωσε τον κ.Μητσοτάκη στο τέλος του έτους θα αποχωρήσει από τη θέση αυτή στην οποία βρίσκεται εδώ και πέντε χρόνια.

Δεν ξεκαθάρισε πάντως τους λόγους της παραίτησής του, αν και δεν φείδεται καλών λόγων για την κυβέρνηση και την οικονομική της πολιτική. Ο κ. Πατέλης στην ανάρτηση του επισημαίνει ειδικότερα ότι ανέλαβε σε μία περίοδο δύσκολη και ότι πλέον η ελληνική οικονομία είναι “σε άλλο επίπεδο”. Σύμφωνα με πληροφορίες, θεωρεί ότι έκανε τον κύκλο του στη συγκεκριμένη θέση. Ο ίδιος άλλωστε δηλώνει ότι είναι επαγγελματίας και όχι πολιτικός. Θα παραμείνει στο οικονομικό γραφείο του πρωθυπουργού μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, ενώ σύντομα θα ανακοινωθεί ο διάδοχος του.

Σύμφωνα επίσης με πληροφορίες, ο κ.Πατέλης δεν έχει κλείσει κάτι άλλο για τη συνέχεια και το πρώτο που σχεδιάζει να κάνει με το νέο έτος είναι… διακοπές. Ίσως για να προλάβει φήμες ότι έχει ήδη συμφωνήσει τη συνεργασία του με πολύ μεγάλο χρηματοοικονομικό οίκο του εξωτερικού, κάτι που τελικά πιθανώς να γίνει σε… δεύτερο χρόνο.

Στην δεξιά πτέρυγα της Κ.Ο της Ν.Δ ο Άλεξ Πατέλης εθεωρείτο “μαύρο πρόβατο”, αφενός γιατί δεν είχε καμία “οργανική” σχέση με την παράταξη, όπως λένε, αφετέρου λόγω της δημόσιας και σφοδρής υποστήριξης του νομοσχεδίου για των γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, κάτι που αξιολογήθηκε από ορισμένους ως υπερβολή. Παντρεμένος, άλλωστε, και ο ίδιος και χωρίς να το κρύβει ποτέ, ο κ. Πατέλης βρέθηκε σε εκείνο το εορταστικό πάρτι, σε κεντρικό αθηναϊκό win bar, μετά την ψηφοφορία στη Βουλή.

Σημειωτέον πάντως ότι η παραίτηση του κ.Πατέλη ανακοινώνεται λίγο πριν ξεκινήσει η συζήτηση επί του προϋπολογισμού στη Βουλή, στην οποία ο κ. Μητσοτάκης σκοπεύει να ανακοινώσει μέτρα για τις τράπεζες και συγκεκριμένα για τη μείωση των χρεώσεων στις συναλλαγές.

Ο κ.Πατέλης πάντως σε συνέντευξη του πριν από τρεις ημέρες (ΣΚΑΙ) δήλωνε ότι πρέπει “να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα που έχει ο κόσμος με τις τράπεζες”, ενώ επικαλέστηκε ότι έγιναν δύο σημαντικές – όπως είπε- ανακοινώσεις: Η Τράπεζα της Ελλάδας θα αναρτά από τις αρχές του έτους όλες τις προμήθειες και τα επιτόκια των τραπεζών ώστε οι καταναλωτές να συγκρίνουν. Ενώ η ΔΙΑΣ που τρέχει το σύστημα Iris θα διπλασιάσει το ημερήσιο όριο για δωρεάν μεταφορές.

Οι δηλώσεις αυτές του κ.Πατέλη ήταν σαφώς σε διαφορετικό μήκος κύματος από τις δηλώσεις πχ του υπουργού Οικονομικών, Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος έστειλε αυστηρό μήνυμα στις τράπεζες πριν από τέσσερις ημέρες.

“Μην σπάτε τα νεύρα των ανθρώπων”, ειπε χαρακτηριστικά ο κ.Χατζηδάκης απευθυνόμενος στις τράπεζες. Ενώ πρόσθεσε: “Αρνηθήκαμε να βάλουμε έκτακτο φόρο, αλλά αυτός δεν είναι λόγος να ζητάς από έναν οποιοδήποτε ελεύθερο επαγγελματία ή οποιοδήποτε Έλληνα πολίτη να στέλνει 100 ευρώ και να του κρατάς τρία. Στάσου…”

Η ανάρτησή του στο Instagram

“Πριν από πεντέμισι χρόνια, ο Πρωθυπουργός μου έκανε την εξαιρετικά τιμητική πρόταση να αναλάβω Προϊστάμενος του Οικονομικού του Γραφείου.

Το 2019, η χώρα μας ήταν ακόμα σε καθεστώς κεφαλαιακών περιορισμών. Το μεγαλύτερο οικονομικό επίτευγμα της κυβέρνησης αυτής είναι η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα και στην σταθερότητα. Αυτό το επίτευγμα σηματοδοτεί την επαναφορά της χώρας μας σε ένα περιβάλλον αξιοπιστίας, ταχύρρυθμης ανάπτυξης και ευκαιριών.

Έχοντας μακρά πορεία στον ιδιωτικό τομέα, μου δόθηκε η ευκαιρία να υπηρετήσω την πατρίδα μου, κάτι για το οποίο θα είμαι για πάντα ευγνώμων.

Ενημέρωσα τον Πρωθυπουργό για την πρόθεσή μου —μετά από μια πενταετία— να ολοκληρώσω στο τέλος του έτους το έργο μου στην Προεδρία της Κυβέρνησης.

Θέλω να ευχαριστήσω όλους και όλες με τους οποίους συνεργάστηκα, αλλά πάνω από όλα, εκφράζω την βαθιά μου εκτίμηση για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε ο Πρωθυπουργός και για την τιμή να συμβάλω στο μέτρο των δυνατοτήτων μου στην συλλογική κυβερνητική προσπάθεια.

Αν και έχουμε δρόμο ακόμα να διανύσουμε, η οικονομική ανάπτυξη είναι υπερδιπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου και οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν οδήγησαν σε χαμηλότερη ανεργία, σημαντική μείωση του χρέους, αύξηση των επενδύσεων και ανάκτηση της αξιοπιστίας στο εξωτερικό. Το 2025 είναι πολύ διαφορετικό από το 2019.

Η πατρίδα μας έχει τεράστιες δυνατότητες, και υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη η χώρα προχωρά με σταθερά βήματα προς ένα καλύτερο μέλλον για όλους.”

Σε άρθρο του στο iefimerida.gr, ο Άλεξ Πατέλης επιτέθηκε στους διαφωνούντες στην πλευρά των φιλελεύθερων, και δη με τρόπο που θεωρήθηκε από πολλούς ως δηκτικός και επιδεικτικός.

Συγκεκριμένα:

Στην δημόσια συζήτηση μετά την ανακοίνωση του πρωθυπουργού για ενίσχυση 10% στις αγορές τροφίμων ακούστηκαν διάφορα: ότι η κυβέρνηση αυτή είχε πει ότι είναι εναντίον των επιδομάτων αλλά τα αυξάνει, ότι υπάρχει κίνδυνος δημοσιονομικού εκτροχιασμού, ή ότι καλύτερα να είχε μειωθεί ο ΦΠΑ.

Σήμερα θα επιχειρηματολογήσω ότι μέρος της πνευματικής ελίτ της χώρας μας έχει χάσει την επαφή με τα προβλήματα της κοινωνίας. Και ότι ο λαϊκισμός έχει διάφορες μορφές, ένας από τις οποίες είναι και ο «προτεσταντικός λαϊκισμός», αναφέρει στην εισαγωγή του άρθρου.

Η ανάρτηση του οικονομικού συμβούλου του πρωθυπουργού:

Ο κ. Πατέλης, αναφέρεται, μάλιστα, ειδικά στο θέμα του χρέους:

” Η κατηγορία που όμως είναι απολύτως εκτός πραγματικότητας είναι αυτή περί δημοσιονομικού εκτροχιασμού ή οποιοσδήποτε παραλληλισμός με τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ’80, που εκτόξευσαν το χρέος. Χάρη στη συνετή δημοσιονομική πολιτική αλλά και τη σημαντική ενίσχυση της ανάπτυξης, η χώρα μας θα δει -σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής- τη μεγαλύτερη μείωση χρέους/ΑΕΠ από κάθε άλλο κράτος της Ε.Ε. στο διάστημα 2019-2023 και την μεγαλύτερη μείωση από κάθε χώρα το 2022. Το 2023 η Ελλάδα επανέρχεται στα πρωτογενή πλεονάσματα, παρά το διεθνώς δυσμενές οικονομικό περιβάλλον που αναγκάζει χώρες όπως η Γερμανία να εκδώσουν ρεκόρ χρεογράφων”.

Ως προς αυτά τα σημεία, η απάντηση του καθηγητή Κώστα Κωστή, έχει μεγάλο ενδιαφέρον και είναι εξόχως ειρωνική:

“Σε πρόσφατο κείμενό του ο σύμβουλος επί των Οικονομικών του Πρωθυπουργού έκανε λόγο για προτεσταντικό λαϊκισμό απευθυνόμενος σε όσους προσάπτουν στην κυβέρνηση ότι πραγματοποιεί δαπάνες χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα. Εγώ θα έλεγα ότι για ένα παιδί με τις καλές σπουδές που έχει ο σύμβουλος, η επιχειρηματολογία του είναι τουλάχιστον αφελής, το δε σημείο εκείνο που θριαμβολογεί για τη μείωση του δημοσίου χρέους μάλλον για γέλια. Στη λογική αυτή θα είναι καλύτερα να έχουμε του χρόνου έναν πληθωρισμό της τάξης του 20%. Τώρα σχετικά με τα άλλα περί ελίτ φοβούμαι ότι από ένα φιλελεύθερο κόμμα να εκπορεύονται τέτοια μηνύματα υπογραμμίζει μία ένδεια επιχειρημάτων, αλλά και ομοιότητες με ακραίες πολιτικές θέσεις. Αυτό το τελευταίο θα έπρεπε να το προσέξει λίγο.”

Το άρθρο του Κώστα Κωστή στο KREPORT:

Προτεστάντες λαϊκιστές
Μου φαίνεται ιδιαιτέρως ειρωνικό να θέλει ένας ιστορικός να μιλήσει για το μέλλον, όσο και αν στις περισσότερες περιπτώσεις μέσα από τη δουλειά του ο ίδιος ιστορικός προσπαθεί να τοποθετηθεί απέναντι στο μέλλον. Όχι βέβαια πως πιστεύω ότι άλλες ειδικότητες των κοινωνικών επιστημών μπορούν να καταφέρουν κάτι στο πεδίο αυτό. Και μόνο το γεγονός ότι το 2008 οι οικονομολόγοι απέτυχαν να προβλέψουν τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση της μεταπολεμικής ιστορίας, βεβαιώνει την αδυναμία του επιστημονικού πεδίου που θεωρεί ως προνόμιό του την πρόγνωση, να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του εγχειρήματος. Που στην ουσία σημαίνει ότι θέλουμε να μιλήσουμε για θέματα, για τα οποία δεν γνωρίζουμε παρά μόνο ένα μέρος των μεταβλητών που τα επηρεάζουν. Ή όπως έλεγε ένας παλιός, αλλά στην εποχή του σημαντικός οικονομολόγος, ο Abba Lerner, η οικονομική επιστήμη μιλάει σαν να έχουν λυθεί όλα τα πολιτικά προβλήματα. Πλην όμως, όχι μόνο τα πολιτικά προβλήματα δεν είναι ποτέ λυμένα αλλά δείχνουν να είναι συχνά εξαιρετικά δυσεπίλυτα.

Επομένως, δεν έχω την πρόθεση να κάνω ασκήσει μελλοντολογίας. Μου αρκεί να αναζητήσω τις βάσεις από τις οποίες θα ξεκινήσει η χώρα μας την πορεία της κατά το επόμενο έτος και να δούμε τι δυνατότητες ανοίγονται μπροστά μας. Καλώς ή κακώς, η Ελλάδα με βάση τα έργα της και τις επιδόσεις της βρίσκεται σε μία τροχιά, και αυτήν θα ακολουθήσει και το 2023. Το ερώτημα είναι αν θα πάει γρήγορα ή αργά.

Πρώτα απ’ όλα το 2023, η χώρας μας θα πρέπει να λάβει υπόψη της ορισμένους παράγοντες, οι οποίοι λειτουργούν σε παγκόσμια κλίμακα και δεν είναι του χεριού της να τους ελέγξει.

Η πορεία της κινέζικής οικονομίας, η οποία δείχνει να ασθμαίνει τον τελευταίο καιρό μετά την εγκατάλειψη της πολιτικής των μηδενικών κρουσμάτων, θα παίξει καθοριστικό ρόλο για την παγκόσμια οικονομία. Διότι φυσικά μία προβληματική κινέζικη οικονομία αποτελεί το μεγάλο φόβο όλων των οικονομολόγων παγκοσμίως, πολύ δε περισσότερο μία κινέζικη οικονομία σε ύφεση. Όσο για τη Γερμανία…

Κατά δεύτερο λόγο θα πρέπει να ανησυχούμε για την εξέλιξη του πολέμου Ουκρανίας – Ρωσίας. Η συνέχισή του δεν είναι δυνατόν να μην επηρεάσει και την πορεία της ευρωπαϊκή οικονομίας και ειδικότερα της Ελλάδας. Επίσης, ο πληθωρισμός, αν και οι προγνώσεις δείχνουν ότι μέχρι τα τέλη του 2023 θα έχει επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα, παραμένει και αυτός ένα ερώτημα, μέχρις ότου επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις.

Από το σημείο αυτό και πέρα μπορούμε να περάσουμε στους εγχώριους παράγοντες που θα παίξουν αποφασιστικό ρόλο στη ζωή μας κατά τον επόμενο χρόνο.

Οι επικείμενες εκλογές, που θα είναι πιθανότατα δύο στον αριθμό, δεν βοηθάνε τα πράγματα και κυρίως δεν διευκολύνουν την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την Ελλάδα. Εξαιρετικά μεγάλη η ένταση μεταξύ των κομμάτων, θα γίνει μεγαλύτερη όσο προχωράμε προς την ημερομηνία των εκλογών, ενώ και η επιδοματική πλειοδοσία μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης δεν δημιουργεί ούτε το κατάλληλο κλίμα για την οικονομία, ούτε φτιάχνει μία φυσιογνωμία ευνοϊκή για την Ελλάδα. Δυστυχώς, όλα αυτά δείχνουν πως δεν άλλαξαν πολλά πράγματα στη χώρα μας παρά την εμπειρία της δεκαετίας των μνημονίων. Και η καλή θέληση (αν υπάρχει) μιας κυβέρνησης δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την άγονη στάση της αντιπολίτευσης.

Ακόμη χειρότερα, φοβάμαι πως θα πάμε στις εκλογές και θα διαπιστώσουμε για μία φορά ακόμη ότι ένα μεγάλο μέρος των συμπολιτών μας δεν επιθυμεί να συμμετάσχει στη θεμελιώδη διαδικασία που ανανεώνει τη δημοκρατία μας. Πολύ πιθανά να είναι ένας στους δύο Έλληνες ψηφοφόρους που θα ενταχθούν στην κατηγορία αυτή, πράγμα που σημαίνει ότι ένας στους δύο Έλληνες δεν πιστεύει πως η ψήφος του μπορεί να φέρει μία σημαντική αλλαγή στη ζωή του. Άραγε είναι τόσο ασήμαντο ώστε να μην το λαμβάνουμε υπόψη; Και έχουμε εκτιμήσει τις συνέπειες;

Τέλος θα συνεχίσουμε σε μία πορεία που δεν θα αλλάζει τίποτε σημαντικό στη ζωή μας, δίνοντας μας την ψευδαίσθηση ότι όλα παραμένουν ίδια, αλλά που στην πραγματικότητα όλα θα επιδεινώνονται καθώς η χώρα θα εξακολουθεί να πριμοδοτεί τους συνταξιούχους σε βάρος των εργαζόμενων, τις μεγαλύτερες ηλικίες σε βάρος των νεότερων γενεών, τους φοροδιαφεύγοντες σε βάρος των συνεπών (έστω και αναγκαστικά) φορολογούμενων. Επί πλέον, η χώρα θα εξακολουθήσει να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις των δεικτών κοινωνικής δικαιοσύνης – δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια βελτίωση τα τελευταία χρόνια. Μόνο επιδείνωση. Με ό,τι και αν κοινωνικά και πολιτικά σημαίνει κάτι τέτοιο.

Δεν έχω καμία αντιπολιτευτική διάθεση, επίσης δεν έχω καμία διάθεση γκρίνιας και κατανοώ απολύτως πως μία κυβέρνηση δεν μπορεί παρά να λειτουργεί με ένα χρονικό ορίζοντα ενός εκλογικού κύκλου, τη στιγμή που εγώ εξαιτίας της ιδιότητας μου είμαι υποχρεωμένος να βλέπω τα πράγματα σε μία διαφορετική και μακροχρόνια οπτική. Αλλά φοβάμαι πως και η οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα δεν μπορούν πάντοτε να υποτάσσονται στις ανάγκες ενός εκλογικού κύκλου. Οι απαιτήσεις, αν θέλουμε η Ελλάδα να καλύψει το κενό που έχασε κατά τη μνημονιακή περίοδο, είναι πολύ μεγάλες και θα τις βρούμε μπροστά μας μόλις χρειαστεί να επιστρέψουμε σε ένα καθεστώς δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Υ.Γ. Σε πρόσφατο κείμενό του ο σύμβουλος επί των Οικονομικών του Πρωθυπουργού έκανε λόγο για προτεσταντικό λαϊκισμό απευθυνόμενος σε όσους προσάπτουν στην κυβέρνηση ότι πραγματοποιεί δαπάνες χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα. Εγώ θα έλεγα ότι για ένα παιδί με τις καλές σπουδές που έχει ο σύμβουλος, η επιχειρηματολογία του είναι τουλάχιστον αφελής, το δε σημείο εκείνο που θριαμβολογεί για τη μείωση του δημοσίου χρέους μάλλον για γέλια. Στη λογική αυτή θα είναι καλύτερα να έχουμε του χρόνου έναν πληθωρισμό της τάξης του 20%. Τώρα σχετικά με τα άλλα περί ελίτ φοβούμαι ότι από ένα φιλελεύθερο κόμμα να εκπορεύονται τέτοια μηνύματα υπογραμμίζει μία ένδεια επιχειρημάτων, αλλά και ομοιότητες με ακραίες πολιτικές θέσεις. Αυτό το τελευταίο θα έπρεπε να το προσέξει λίγο.

*Ο Κώστας Κωστής είναι Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών