Ο Ακίλα Σάλεχ, ο οποίος πριν από λίγες ημέρες είχε επισκεφθεί τη χώρα μας, όπου είχε πραγματοποιήσει συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, σε συνέντευξή του στο Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων δήλωσε ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και συγχρόνως άνοιξε τον δρόμο για διαπραγμάτευση με την Ελλάδα, την Αίγυπτο και την Τουρκία για τις οριοθετήσεις των θαλάσσιων ζωνών.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη καθώς η δήλωση Σαλεχ απονομιμοποιεί κάθε προσπαθεια εφαρμογής στην πράξη του Τουρκολυβικού Μνημονίου, όπως επεδίωκε η Άγκυρα.

Η δήλωσή του έρχεται λίγα 24ωρα μετά την επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα.

Όπως αναφέρει, «η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι η μόνη αρμόδια αρχή που έχει την εξουσία να κυρώνει διεθνείς συμφωνίες», επαναβεβαιώνοντας ότι η «θαλάσσια συμφωνία που υπέγραψε η κυβέρνηση του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ με την Τουρκία ούτε παρουσιάστηκε ούτε εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και, ως εκ τούτου, είναι νομικά άκυρη και μη δεσμευτική για το λιβυκό κράτος».

Ο Σάλεχ εξήγησε ακόμα ότι διεθνείς συμφωνίες μπορούν να συναφθούν μόνο από μια νόμιμη κυβέρνηση που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, προσθέτοντας ότι όσα υπεγράφησαν από την κυβέρνηση Αλ-Σάρατζ δεν εξέφραζαν τη βούληση του λιβυκού λαού.

«Ότι οικοδομείται πάνω στην παρανομία παραμένει παράνομο, ανεξάρτητα από το πόσος χρόνος κι αν περάσει» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο πρόεδρος της Βουλής της Λιβύης επεσήμανε ότι η χώρα του διαθέτει πλέον μια νέα ευκαιρία να επανακαθορίσει τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω διαπραγματεύσεων με την Αίγυπτο, την Ελλάδας και την Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι η επόμενη φάση θα πρέπει να είναι φάση συνεννοήσεων και όχι αντιπαραθέσεων και ότι η λιβυκή κυριαρχία στα χωρικά της ύδατα αποτελεί κόκκινη γραμμή που δεν μπορεί να παραβιαστεί.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα ο Σάλεχ ανέφερε ότι αρχικά κράτησε σκληρή στάση λόγω της ζημίας που, κατά την άποψή της, προκαλούσε στα συμφέροντά της, αλλά αργότερα έδειξε ετοιμότητα για διάλογο, ενώ η Αίγυπτος ήταν εξαρχής σαφής στην απόρριψή της, λόγω της περιφερειακής αστάθειας που θα μπορούσε να προκαλέσει.

Ο Σάλεχ υπογράμμισε ακόμα ότι η Ελλάδα βασίζεται στο νησί της Κρήτης για να καθορίσει την επέκταση της ΑΟΖ, επέκταση την οποία χαρακτήρισε «παράλογη και υπερβολικά κοντινή στις λιβυκές ακτές» και η οποία «δεν υποστηρίζεται από το διεθνές δίκαιο».

Σχετικά με μελλοντικές διευθετήσεις ο Σάλεχ ανέφερε ότι η Λιβύη δεν είναι υποχρεωμένη να επιλέξει μεταξύ του άξονα Αιγύπτου-Ελλάδας ή του άξονα Τουρκίας, τονίζοντας παράλληλα ότι το κράτος είναι ανεξάρτητο και ότι τα εθνικά του συμφέροντα αποτελούν τη βάση κάθε διαπραγμάτευσης, με παράλληλη διασφάλιση ισορροπημένων σχέσεων με όλα τα μέρη.

«Απέναντι στους κυβερνητικούς και κάθε λογής άλλους εκβιασμούς και ψευτοδιλήμματα μπροστά στον δεύτερο γύρο των τοπικών εκλογών, απάντηση μπορεί να είναι μόνο η εκλογή των αγωνιστών υποψηφίων δημάρχων της “Λαϊκής Συσπείρωσης” και η καταδίκη, με λευκό ή άκυρο, όλων εκείνων που θα είναι τα «καλά παιδιά» των κυβερνήσεων και θα υπηρετούν την τοπική διοίκηση ως μακρύ χέρι του κράτους» τονίζει το ΚΚΕ σε σχόλιό του για τον β’ γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών.

Ωστόσο, πάρα πολλές θεωρίες έχουν αναπτυχθεί κατά την εκλογική ιστορία της Ελλάδας σε σχέση με την επιλογή της αποχής, του άκυρου ή του λευκού. Ορισμένες εξ αυτών αποτελούν στο σύνολό τους μυθεύματα, ενώ άλλες, οι οποίες βασίζονται σε πραγματικές επιδράσεις των παραπάνω επιλογών, παρουσιάζονται σχετικά διαστρεβλωμένες.

Ισχυρισμός πρώτος: Τα άκυρα και τα λευκά ψηφοδέλτια καταλογίζονται στο πρώτο κόμμα. Δεν είναι ακριβής ο ισχυρισμός ότι τα λευκά και άκυρα ψηφοδέλτια προσμετρώνται σε αυτά του πρώτου κόμματος. Ωστόσο, πρακτικά, όπως θα διαπιστώσουμε και στη συνέχεια, η επιλογή του άκυρου ή του λευκού ενισχύει τα κόμματα που δεν θα ψήφιζαν αυτοί οι εκλογείς, δηλαδή κατά κανόνα όσα κυβερνούν αλλά και όσα θεωρούνται συστημικά.

Ισχυρισμός δεύτερος: Αν τα λευκά και άκυρα ψηφοδέλτια ξεπεράσουν έναν συγκεκριμένο αριθμό ή ποσοστό (π.χ. 50% των ψήφων) οι εκλογές ακυρώνονται. Οχι, δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Προφανώς ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό άκυρων και λευκών ψηφοδελτίων θα αποτελούσε ένα πολιτικό γεγονός-σεισμό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα οδηγούσε σε ακύρωση ή επανάληψη της εκλογικής διαδικασίας. Αντίθετα, θα οδηγούσε σε σχηματισμό κυβέρνησης από τους λίγους εκλογείς, οι οποίοι επέλεξαν να ψηφίσουν.

Τελικά, θα πρέπει να εξισώνεται η επιλογή του άκυρου και του λευκού με την επιλογή της αποχής; Σε μεγάλο βαθμό ναι. Αν και η άκυρη ή λευκή ψήφος αφορά μια σχετικά πιο ενεργή πολιτική συμπεριφορά, δεδομένου ότι ο εκλογέας προσέρχεται στην κάλπη, οι δύο συμπεριφορές μοιάζουν πολύ ως προς δύο κρίσιμα σημεία: αφενός, υποκρύπτουν ένα μήνυμα δυσαρέσκειας απέναντι στην υπάρχουσα πολιτική-κομματική τάξη πραγμάτων και, αφετέρου, η επιδραστικότητά τους στα πράγματα –τουλάχιστον σε περιόδους μη πρωτοφανών κοινωνικών εκρήξεων– είναι μηδενική: την επόμενη μέρα θα κυβερνήσει το κόμμα ή τα κόμματα στα οποία το μήνυμα της αποχής, του άκυρου ή του λευκού προοριζόταν να φτάσει.

Επειτα, έχετε ποτέ αναλογιστεί τι επίδραση έχει να ψηφίζει κανείς λευκό ή άκυρο στο τελικό αποτέλεσμα της κάλπης; Κατά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του 2019 περίπου 120 χιλιάδες εκλογείς επέλεξαν να ψηφίσουν άκυρο ή λευκό. Και αυτό το ποσοστό ανήλθε στο 2,1% του συνόλου όσων προσήλθαν στις κάλπες. Μάλιστα στις αμέσως προηγούμενες εκλογές το συγκεκριμένο ποσοστό ξεπέρασε το 2,4%. Ας κάνουμε, λοιπόν, τη βάσιμη υπόθεση ότι κάτι αντίστοιχο θα συμβεί και στις εκλογές της ερχόμενης Κυριακής ώστε να διαπιστώσουμε την επιρροή του άκυρου και του λευκού στο τελικό αποτέλεσμα, κατασκευάζοντας δύο πιθανά σενάρια.

Σενάριο πρώτο: οι χιλιάδες αυτοί εκλογείς, που αντιστοιχούν περίπου στο 2,4% όσων θα προσέλθουν στις κάλπες, απορρίπτουν καθολικά το ενδεχόμενο να ψηφίσουν την κυβέρνηση και διαμοιράζονται μεταξύ των κοινοβουλευτικών δυνάμεων και των μικρότερων κομμάτων που θα μείνουν εκτός Κοινοβουλίου. Ενα τέτοιο σενάριο θα μείωνε κατά περίπου 1% την εκλογική καταγραφή της Ν.Δ. και κατά περίπου 0,5% την αντίστοιχη του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., ενώ θα αύξανε οριακά την επιρροή των υπολοίπων κομμάτων, ιδίως των μικρότερων. Πρακτικά, δηλαδή, θα μείωνε την έως σήμερα –δημοσκοπική τουλάχιστον– απόσταση μεταξύ Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. και παράλληλα θα ενίσχυε τα μικρότερα κόμματα.

Σενάριο δεύτερο: οι συγκεκριμένοι εκλογείς απορρίπτουν και πάλι καθολικά το ενδεχόμενο να ψηφίσουν την κυβέρνηση και διαμοιράζονται αναλογικά μεταξύ των κομμάτων της κοινοβουλευτικής και εξωκοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης. Ενα τέτοιο σενάριο θα μείωνε κατά περίπου 1% την εκλογική καταγραφή της Ν.Δ., θα αύξανε κατά 1% την αντίστοιχη του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., ενώ θα αύξανε και πάλι οριακά την επιρροή των υπολοίπων κομμάτων, ιδίως των μικρότερων. Πρακτικά, δηλαδή, θα μείωνε περαιτέρω μια ενδεχόμενη διαφορά μεταξύ Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. κατά σχεδόν 2%, ενώ θα ενίσχυε ελαφρώς και τα μικρότερα κόμματα.

Δεδομένων των παραπάνω, πολλά μπορεί κανείς να ισχυριστεί για το περιεχόμενο και την επίδραση της αποχής, του λευκού και του άκυρου σε μια εκλογική διαδικασία εθνικής κλίμακας. Κανείς όμως δεν μπορεί να αντικρούσει τον ισχυρισμό σύμφωνα με τον οποίο το μεγαλύτερο μάλλον δώρο που μπορεί να κάνει κάποιος εκλογέας στο status quo εν μέσω ομαλών κοινοβουλευτικά περιόδων είναι να απέχει από μια εκλογική διαδικασία ή να προτιμήσει το άκυρο και το λευκό έναντι των διαθέσιμων κομματικών επιλογών.

Άρθρο του Αγγελου Σεριάτου Επικεφαλής Ερευνών της Prorata στο efsyn.gr