Όπως σημειώνει το ΥΠΕΝ, για πρώτη φορά προχωρά ταυτόχρονα η θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων: για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι ότι τα σχέδια αυτά δεν αλληλοσυγκρούονται, αλλά συνδέονται λειτουργικά και στρατηγικά. «Αυτός ο συντονισμένος χωρικός σχεδιασμός αποτελεί ένα ολιστικό μοντέλο ανάπτυξης που πρώτη φορά υιοθετείται στη χώρα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αποφύγουμε τις αντιθέσεις του παρελθόντος: τις συγκρούσεις χρήσεων γης, την απουσία σχεδίου, την αβεβαιότητα», αναφέρει το υπουργείο.

Τι προβλέπει

Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής:

Α. Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

· Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000

· Σε δάση και δασικές εκτάσεις

· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

· Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση

· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους

· Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α

· Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες

· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

· Σε ακτές κολύμβησης

Τίθενται νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης, και ειδικότερα:

· Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.

· Προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή.

· Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς.

Β. Για τους αιολικούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

· Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης

· Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m

· Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

· Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών

· Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986

· Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)

· Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

· Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής

· Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά

· Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

· Σε ακτές κολύμβησης.

Ειδικότερα, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000, επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και

– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ).

Επιτρέπονται μόνο στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ) – και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ.

Στο νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.

Σημειώνεται ότι στο νέο Χωροταξικό πλαίσιο δεν υπάγονται:

· τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία,

· αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση,

· οι Εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ (σταθμοί οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/’Αδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας), πλην των φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. Βιομάζα/βιοαέριο <1MW, γεωθερμικοί σταθμοί <1MW, μικρές Α/Γ <60kW, μπαταρίες <1MW),

· οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί >15MW,

· οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.

Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως και τις 24 Ιουνίου 2026 στη διεύθυνση https://ypen.gov.gr/diavouleusi.

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας:

1) Τι περιλαμβάνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και γιατί αποτελεί σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς;

Για πρώτη φορά θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυστηρότερα κριτήρια αποκλεισμού, μεταξύ άλλων, για:

• περιοχές Natura 2000, με έμφαση στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας,

• λοιπές ειδικά προστατευόμενες περιοχές,

• δάση και δασικές εκτάσεις,

• περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 m.,

• μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες,

• νησιωτικές και τουριστικές περιοχές,

ενώ δημιουργείται ένα σταθερό και διαφανές πλαίσιο για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις.

Ειδικότερα, το νέο ΕΧΠ βάζει σαφείς κανόνες στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να προχωρήσει με σχέδιο, προστασία του περιβάλλοντος και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

2) Ποιες τεχνολογίες ΑΠΕ καλύπτει το νέο πλαίσιο και ποιες εξαιρούνται;

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο καλύπτει το σύνολο των βασικών τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αιολικά πάρκα, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου και βιορρευστών, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, καθώς και -για πρώτη φορά- τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως μπαταρίες.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου και να μην ανατρέπονται υφιστάμενες επενδύσεις και μικρές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν:

• έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης,

• μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ που εξαιρούνται από αδειοδοτικές διαδικασίες,

• μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και έργα αντλησιοταμίευσης,

• καθώς και φωτοβολταϊκά που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.

Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εστιάζει κυρίως στη χωροθέτηση των μεγάλων έργων που έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στο περιβάλλον, στο τοπίο και στις χρήσεις γης, διαμορφώνοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων σε εθνικό επίπεδο.

3) Πού απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών;

Για πρώτη φορά θεσπίζονται ενιαίοι και αυστηροί κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει ότι φωτοβολταϊκά δεν μπορούν να εγκαθίστανται σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής, φυσικής και πολιτιστικής αξίας, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να γίνεται με σεβασμό στο τοπίο, τη βιοποικιλότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Στις περιοχές όπου πλέον απαγορεύεται οριζόντια η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών περιλαμβάνονται:

• όλες οι περιοχές Natura 2000,

• δάση, καθώς και δασικές εκτάσεις,

• υγρότοποι Ραμσάρ και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,

• εθνικοί δρυμοί, αισθητικά δάση και προστατευόμενα τοπία,

• μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας,

• σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και σε πυρήνες εθνικών δρυμών,

• περιοχές με προστατευόμενες ή εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες,

• περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται από το ΥΠΕΝ,

• ακτές κολύμβησης.

Με τις νέες ρυθμίσεις μπαίνει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές και δημιουργείται, για πρώτη φορά, ένα σαφές εθνικό πλαίσιο προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

4) Πέραν των περιοχών αποκλεισμού των φωτοβολταϊκών, τι όρια μπαίνουν πλέον στην κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει για πρώτη φορά οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων.

Συγκεκριμένα, το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.

Ο περιορισμός αυτός αφορά έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και εισάγεται ώστε:

• να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές,

• να περιοριστεί η οπτική και περιβαλλοντική επιβάρυνση,

• να προστατευθεί η παραγωγική γη και η τοπική οικονομία,

• και να διασφαλιστεί πιο ισόρροπη και δίκαιη ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών αποκτά σαφή χωρικά όρια και προχωρά με κανόνες βιωσιμότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και σεβασμού στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

5) Πού δεν επιτρέπεται πλέον η εγκατάσταση αιολικών πάρκων;

Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά σαφείς, αυστηρούς και ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων, βάζοντας τέλος στην αβεβαιότητα και διασφαλίζοντας ουσιαστική προστασία για το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ξεκάθαρες ζώνες αποκλεισμού, ώστε η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να προχωρήσει με τάξη, ισορροπία και σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Αιολικά πάρκα εφεξής δεν επιτρέπονται, οριζόντια:

• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης

• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m.

• Εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000. Επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και

– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ)

• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους

• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών

• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986

• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ. χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)

• Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό

• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.

• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά

• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ

• Σε ακτές κολύμβησης.

Με το νέο πλαίσιο, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ελλάδας, που δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο πλευρές της ίδιας εθνικής στρατηγικής.

6) Σε ποιες περιοχές θα μπορούν να αναπτύσσονται αιολικά πάρκα;

Για πρώτη φορά το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καθορίζει συγκεκριμένες «Περιοχές Καταλληλότητας» για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων, με βάση επιστημονικά και αντικειμενικά κριτήρια.

Αιολικά πάρκα θα μπορούν να αναπτύσσονται μόνο σε Δημοτικές Ενότητες με επαρκές αιολικό δυναμικό, όπως αυτό αποτυπώνεται στον επίσημο αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ, και πάντα υπό αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Επισημαίνεται ότι η χωροθέτηση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο σε αυτές τις περιοχές και υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα με τη φέρουσα ικανότητα, όπως ισχύει έως σήμερα.

Στόχος είναι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να γίνεται οργανωμένα, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

7) Πώς προστατεύονται τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ προχωρά με σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Στις περιπτώσεις όπου σχεδιάζονται φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, αρχαιολογικούς χώρους ή ζώνες προστασίας, προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης.

Η μελέτη αυτή αξιολογεί την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο, τη σχέση του με τον ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών τόπων.

Στόχος είναι η βιώσιμη μετάβαση να προχωρά με ισορροπία, συνδυάζοντας την ενεργειακή ανάπτυξη με την ουσιαστική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των τοπίων της χώρας.

8) Γιατί η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί εθνική προτεραιότητα;

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, οι ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος και συμβάλλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα του εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επενδύσεων και υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ έρχεται ακριβώς να στηρίξει αυτή τη μετάβαση, με σαφείς κανόνες, χωρική οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

9) Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ περιορίζει ή διευκολύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ;

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύουμε το πλαίσιο για την ισορροπημένη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, με πιο σαφείς και αυστηρούς κανόνες, με σεβασμό στο περιβάλλον και μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες.

Με ξεκάθαρες περιοχές καταλληλότητας, ενιαίους κανόνες χωροθέτησης και σαφή όρια προστασίας, μειώνονται οι αβεβαιότητες, οι συγκρούσεις χρήσεων γης και οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις ίδιες τις επενδύσεις.

Για πρώτη φορά, η ανάπτυξη των ΑΠΕ εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιοχής.

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά τους σαφείς κανόνες και τον στρατηγικό σχεδιασμό που απαιτούνται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ με σταθερό και βιώσιμο τρόπο.

10) Τι συμβαίνει με τα ήδη αδειοδοτημένα ή υπό διαδικασία αδειοδότησης έργα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των επενδύσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου.

Τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.

Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια, είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους, πριν από τη δημόσια διαβούλευση του νέου πλαισίου.

Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύεται η ασφάλεια των επενδύσεων, αποφεύπονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων, ενώ παράλληλα τίθενται οριζόντιοι και ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης για όλες τις νέες εγκαταστάσεις.

11) Τι προβλέπει το νέο ΕΧΠ για τον θαλάσσιο χώρο;

Για πρώτη φορά η χώρα αποκτά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και για τον θαλάσσιο χώρο, συνδέοντας την ανάπτυξη των θαλάσσιων ΑΠΕ με τον συνολικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Ελλάδας.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ειδικούς κανόνες χωροθέτησης για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του θαλάσσιου χώρου για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Για πρώτη φορά προβλέπονται συγκεκριμένες περιοχές προστασίας και αποκλεισμού, ειδικά κριτήρια χωροθέτησης, καθώς και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα περνά για πρώτη φορά σε μια νέα εποχή συνεκτικού χερσαίου και θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με σαφείς κανόνες, στρατηγική κατεύθυνση και ισχυρές περιβαλλοντικές δικλίδες προστασίας.

12) Πώς προστατεύονται οι περιοχές με υψηλό τουριστικό ενδιαφέρον;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει για πρώτη φορά με σαφή τρόπο ότι ο τουρισμός, το τοπίο και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία πολλών περιοχών της χώρας αποτελούν εθνικό αναπτυξιακό κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται.

Γι’ αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

13) Τι αλλάζει για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει για πρώτη φορά ένα ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο προστασίας για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, δηλαδή τις περιοχές που προστατεύουν ειδικά την ορνιθοπανίδα της χώρας.

Στις περιοχές αυτές, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις.

Συγκεκριμένα, απαιτείται, σωρευτικά:

• να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής,

• και να τεκμηριώνεται υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Στόχος είναι η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με επιστημονικά κριτήρια, περιβαλλοντική ευθύνη και ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και την προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας.

14) Τι σημαίνει η συγχρονισμένη προσέγγιση με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία;

Για πρώτη φορά η χώρα προχωρά ταυτόχρονα στον σχεδιασμό τριών κρίσιμων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων – για τις ΑΠΕ, τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία – ώστε οι μεγάλες αναπτυξιακές πολιτικές να λειτουργούν συντονισμένα και όχι αποσπασματικά.

Αυτό σημαίνει ότι η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν εξετάζεται πλέον μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τις τουριστικές δραστηριότητες, τη βιομηχανική ανάπτυξη, τις χρήσεις γης και τις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα αποκτά έναν σύγχρονο και στρατηγικό χωροταξικό σχεδιασμό με ορίζοντα δεκαετιών.

15) Ποιες είναι οι βασικές οικονομικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δημιουργεί ένα σαφές, ενιαίο και προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με ξεκάθαρους όρους χωροθέτησης, ζώνες προστασίας και συγκεκριμένα όρια ανάπτυξης, μειώνεται σημαντικά η αβεβαιότητα για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις, ενώ ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου για πολίτες, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.

Η χώρα αποκτά πλέον ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με βιώσιμο τρόπο, χωρική ισορροπία και μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ορίζοντα.

16) Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ τίθεται σε δημόσια διαβούλευση για 35 ημέρες, ώστε πολίτες, τοπικές κοινωνίες, δήμοι, επιστημονικοί φορείς και επιχειρήσεις να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.

Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει διαφάνεια, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών σε έναν σχεδιασμό που αφορά το μέλλον της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης της χώρας.

17) Ποιο είναι το όραμα για τις ΑΠΕ έως το 2050;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποτελεί μέρος ενός συνολικού εθνικού σχεδιασμού με ορίζοντα το 2050, που στόχο έχει να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.

Το πλαίσιο ευθυγραμμίζεται με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και προβλέπει περαιτέρω αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας και των διασυνδέσεων, καλύτερη αξιοποίηση του χερσαίου και θαλάσσιου δυναμικού της χώρας και σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο καθαρό, ανθεκτικό και σύγχρονο ενεργειακό μοντέλο.

Στόχος είναι η Ελλάδα να παραμείνει ισχυρός ενεργειακός κόμβος στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συνδυάζοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, τη χωρική ισορροπία και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Μέχρι σήμερα, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει προχωρήσει στην αποξήλωση 105παλιών ανεμογεννητριών σε 10 νησιά του Αιγαίου και της Κρήτης, αντικαθιστώντας τις με 24 νέες, ίδιας συνολικής εγκατεστημένης ισχύος. Όλα τα υλικά που προέκυψαν από την αποξήλωση των ανεμογεννητριών, ανακυκλώθηκαν πλήρως ενώ ορισμένα υλικά βρίσκουν «νέα» ζωή μέσω δημιουργικών εφαρμογών.

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες είναι η πρώτη εταιρεία στην Ελλάδα που ξεκίνησε την κατασκευή αιολικών πάρκων στις αρχές της δεκαετίας του 1980 με το πρώτο στην Ευρώπη υβριδικό σταθμό ΑΠΕ στην Κύθνο, ο οποίος συνδύαζε αιολική και ηλιακή ενέργεια. Σήμερα, αποτελεί την πρώτη ελληνική εταιρεία που είδε αιολικά πάρκα της να ολοκληρώνουν τον κύκλο ζωής τους και να αντικαθίστανται από νέα (Repowering), με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες μειώνει στο ελάχιστο δυνατό το οικολογικό αποτύπωμα των έργων με στόχο την αρμονική συνύπαρξη τεχνολογίας και περιβάλλοντος.Με την ανακύκλωση (Recycling) και την επαναχρησιμοποίηση των υλικών (Upcycling), ο Όμιλος ΔΕΗσυμβάλει στην επίτευξη των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (SDGs) και, ιδιαίτερα, τους SDG 7 (Φτηνή και Καθαρή Ενέργεια), SDG 12 (Υπεύθυνη Παραγωγή και Κατανάλωση-Κυκλική Οικονομία), SDG 13 (Δράση για το Κλίμα) και SDG 15 (Ζωή στην Στεριά).

Πρωτοπορία στη διαδικασία του Repowering

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες ολοκλήρωσε με επιτυχία το πρώτο Repowering Αιολικών Πάρκων στην Ελλάδα, αντικαθιστώντας παλιές ανεμογεννήτριες που ολοκλήρωσαν τον κύκλο ζωής τους με νέες, πολύ πιο αποτελεσματικές και τεχνολογικά προηγμένες. Αυτή η διαδικασία, που σχεδιάστηκε, μελετήθηκε και υλοποιήθηκε από τους μηχανικούς της ΔΕΗ Ανανεώσιμες αποτελεί ορόσημο για τον κλάδο των ΑΠΕ στη χώρα μας.

Μέχρι σήμερα, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει προχωρήσει στην αποξήλωση 105παλιών ανεμογεννητριών σε 10 νησιά του Αιγαίου και της Κρήτης, αντικαθιστώντας τις με 24 νέες, εξελιγμένες τεχνολογικά ανεμογεννήτριες ίδιας συνολικής εγκατεστημένης ισχύος. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι αυτό των Ψαρών, όπου εννέα παλιές ανεμογεννήτριες αντικαταστάθηκαν από δύο νέες, με βελτιστοποιημένη παραγωγή, υποστηρίζοντας σταθερά τις ανάγκες ηλεκτροδότησης του ακριτικού νησιού.

Κυκλική οικονομία και αποκατάσταση εδάφους

Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της διαδικασίας Repowering είναι η άρτια διαχείριση των υλικών και η πλήρης ανακύκλωση των κυρίων εξαρτημάτων ενός αιολικού πάρκου. Όλα τα υλικά που προέκυψαν από την αποξήλωση των ανεμογεννητριών, όπως πυλώνες, νασέλες, καλώδια, πίνακες και μετασχηματιστές, ανακυκλώθηκαν πλήρως. Ακόμη και τα πτερύγιαδιαχειρίστηκαν επιτυχώς σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία από ειδικά διαπιστευμένες εταιρείες.

Επιπλέον, οι βάσεις των ανεμογεννητριών διαχωρίστηκαν σεσκυρόδεμα και οπλισμό και τα υλικά απομακρύνθηκαν, διαχειρίστηκαν και ανακυκλώθηκαν καταλλήλως. Οι παλαιές θέσεις των πλατειών που καταλάμβαναν οι ανεμογεννήτριες επανήλθαν στη αρχική τους κατάσταση, καθώς τα σκάμματα γεμίστηκαν με υλικό της γύρω περιοχής, αποκαθιστώντας το τοπίο στην πρότερη μορφή του.

Κατά τη διαδικασία αποξήλωσης των παλαιών ανεμογεννητριώναπελευθερώθηκε σημαντικό μέρος εκτάσεων,γεγονός που υπογραμμίζει την πρόοδο τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην απόδοση των σύγχρονων λύσεων ανανεώσιμης ενέργειας.

Στο πλαίσιο της δέσμευσης του Ομίλου ΔΕΗ στην κυκλική οικονομία, ορισμένα υλικά βρίσκουν «νέα» ζωήμέσω δημιουργικών εφαρμογών. Για παράδειγμα, πτερύγια ανεμογεννητριών έχουν χρησιμοποιηθεί ως παγκάκια στο Χριστουγεννιάτικο χωριό του Δήμου Τρικάλων ή έχουν μετατραπεί σε τραπέζια συσκέψεων που διακοσμούνεταιρικάγραφεία. Αυτές οι καινοτόμες εφαρμογές όχι μόνο μειώνουν τα απόβλητα αλλά και αναδεικνύουν την προστιθέμενη αξία των υλικών.

Αποκεντρωμένη παραγωγή και ενεργειακή ανεξαρτησία προς όφελος της τοπικής κοινωνίας

Η ΔΕΗ Ανανεώσιμες φροντίζει να διατηρεί στενές σχέσεις συνεργασίας με την τοπική κοινωνία, θέτοντας ως προτεραιότητα την ενίσχυση της αλληλεπίδρασης με τους κατοίκους και τους φορείς της περιοχής από το αρχικό στάδιο. Μέσα από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη στήριξη της τοπικής αγοράς και τα οφέλη από την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας, η εταιρεία ενισχύει τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προοπτική της ενεργειακής αυτονομίας των νησιών και εν γένει της χώρας.

Ο Άγγελος Κασίμης, Γενικός Διευθυντής Λειτουργίας Έργων ΑΠΕ της ΔΕΗ Ανανεώσιμες εξέφρασε την δέσμευση της εταιρείας για τη βιωσιμότητα του κλάδου, τονίζοντας ότι «μέσα από αυτή την δράση η ΔΕΗ Ανανεώσιμεςπροστατεύει το περιβάλλονμειώνοντας τις εκπομπές ρύπων και το ενεργειακό κόστος παραγωγής, ενισχύει την αποδοτικότηταενσωματώνοντας τεχνολογίες αιχμής που αυξάνουν την απόδοση των έργων της και υποστηρίζει την κυκλική οικονομία διασφαλίζοντας την ανακύκλωση (Recycling) και την επαναχρησιμοποίηση (Upcycling)των υλικών».

Ο κ. Κασίμηςπρόσθεσε ότι «το Repowering των 10 αιολικών πάρκων σε ελληνικά νησιά, το οποίο πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας, έχει αναγνωριστεί από την αγορά ως πρότυπο για την ορθότητα και αρτιότητα της διαδικασίας. Αυτό το επίτευγμα δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνικό επίτευγμα δεδομένης της πολυπλοκότητας του εγχειρήματος αλλά και ένα σημείο αναφοράς για τον κλάδο, δείχνοντας τον δρόμο για την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο».

Και ζητούν να ακυρωθεί ως αντίθετη στην Συνθήκη Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), το Σύνταγμα και τη νομοθεσία.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση τροποποιήθηκε υπουργική απόφαση του 2015 με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για την κατασκευή και λειτουργία δέκα αιολικών πάρκων από την εταιρεία ΤΕΡΝΑ, συνολικής ισχύος 180 MW σε διάφορες τοποθεσίες του Δήμου Καρύστου.

Νέα “βόμβα” από τον Δήμαρχο Συκεών: Βρήκα PCR με 7 ευρώ και με μπλόκαρε ο ΕΟΔΥ

Αναλυτικότερα, όπως υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, στις 25.10.2019 τα αιολικά πάρκα έλαβαν άδειες εγκατάστασης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και στις 21.1.2021 εκδόθηκαν βεβαιώσεις παραγωγού στο όνομα της εν λόγω εταιρείας, στις οποίες αναφέρεται ότι τα δέκα αιολικά πάρκα αποτελούν τμήμα ενός ενιαίου έργου αιολικών σταθμών συνολικής ισχύος 225 MW, οι οποίοι χωροθετούνται στον Εύβοια και θα συνδεθούν μέσω ανεξάρτητης διασύνδεσης υψηλής τάσης στο σύστημα της ηπειρωτικής χώρας. Το όλο έργο έχει υπαχθεί στις στρατηγικές επενδύσεις του νόμου 4608/2019.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται να εγκατασταθούν 10 αιολικά πάρκα και 60 ανεμογεννήτριες, συνολικής ισχύος 180 MW, να ανοιχθεί οδικό δίκτυο 29,5 χλμ, να εγκατασταθεί υπόγειο δίκτυο μέσης τάσης 56 χλμ, να κατασκευαστούν 3 υποσταθμοί υψηλής τάσης, να κατασκευαστεί υπόγειο δίκτυο ρεύματος υψηλής τάσης 150MW μήκους 16 χλμ και αντίστοιχο εναέριο μήκους 2,6 χλμ, όπως και υποθαλάσσιο δίκτυο υψηλής τάσης μήκους 69 χλμ, περίπου, κλπ.

Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι τα επίμαχα έργα παραβιάζουν τις αρχές της πρόληψης και της προφύλαξης για την προστασία του περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο που πηγάζουν από το άρθρο 191 της ΣΛΕΕ και το άρθρο 24 του Συντάγματος.

Σε άλλο σημείο, υποστηρίζουν ότι τα αιολικά πάρκα θα κατασκευαστούν (όρος Όχη, κάμπος Καρύστου, ακρωτήρι Καφηρεύς, κλπ) σε ζώνες προστασίας από το πανευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας Natura 2000, χωρίς τις δέουσες εγγυήσεις, ενώ παραβιάζεται η φέρουσα ικανότητα του Δήμου Καρύστου και το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού.

Πηγή: thepresident.gr