Σπύρος Σιδέρης

Το θέμα, πέρα από τη νομική και πολιτική του διάσταση, αγγίζει ζητήματα κυριαρχίας, ασφάλειας και ενεργειακής σταθερότητας, σε μια περίοδο όπου οι περιφερειακές ισορροπίες δοκιμάζονται.

Η αιγυπτιακή θέση και το πλαίσιο της Ερυθράς Θάλασσας

Σύμφωνα με πηγή που μίλησε σε αιγυπτιακά μέσα, το Κάιρο «απορρίπτει κάθε προσπάθεια αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών που βρέχονται από την Ερυθρά Θάλασσα» και θεωρεί ότι μόνο αυτά έχουν την αρμοδιότητα να ρυθμίζουν τη διαχείριση και την εκμετάλλευσή της. Η θέση αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική σημασία του θαλάσσιου διαύλου: πρόκειται για έναν από τους πιο ζωτικούς κόμβους παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, που συνδέει τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ με τον Ινδικό Ωκεανό.

Η Αίγυπτος, αλλά και η Σαουδική Αραβία, η Υεμένη, το Σουδάν, η Ερυθραία και το Τζιμπουτί, βλέπουν την Ερυθρά Θάλασσα ως κρίσιμη για τη δική τους οικονομική ασφάλεια, αλλά και για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία. Οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια, είτε προέρχεται από περιφερειακούς είτε από εξωγενείς δρώντες, αντιμετωπίζεται ως απειλή.

Οι δηλώσεις του Άμπι Αχμέτ και η ατζέντα της Αντίς Αμπέμπα

Ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας Άμπι Αχμέτ δήλωσε πρόσφατα ότι η χώρα του σκοπεύει να «αποκαταστήσει» την πρόσβασή της στη θάλασσα, την οποία έχασε το 1993 με την ανεξαρτησία της Ερυθραίας. Αναφερόμενος στο Μεγάλο Αιθιοπικό Αναγεννησιακό Φράγμα (GERD), τόνισε ότι «δεν θα είναι το τελευταίο», υπογραμμίζοντας πως υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή πολλών μεγάλων φραγμάτων μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. Η ρητορική του εντάσσεται στη στρατηγική της Αιθιοπίας να αναδειχθεί σε περιφερειακή δύναμη που θα ελέγχει τόσο τους υδάτινους πόρους του Νείλου όσο και τις εμπορικές διόδους προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Οι δηλώσεις αυτές, ωστόσο, ακούγονται απειλητικές στο Κάιρο και στο Χαρτούμ, που βλέπουν στον μονομερή τρόπο δράσης της Αντίς Αμπέμπα μια διαρκή πρόκληση για την ασφάλεια των υδάτων του Νείλου και, κατ’ επέκταση, για τη βιωσιμότητα εκατομμυρίων πολιτών.

Το ζήτημα του φράγματος και η αντιπαράθεση με Αίγυπτο – Σουδάν

Το Μεγάλο Φράγμα της Αναγέννησης παραμένει το κεντρικό σημείο τριβής. Η Αιθιοπία θεωρεί ότι αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης, καθώς υπόσχεται παραγωγή καθαρής ενέργειας και οικονομική αναβάθμιση. Αντίθετα, η Αίγυπτος και το Σουδάν το χαρακτηρίζουν «παράνομο» και επικίνδυνο, καθώς μειώνει την προβλεψιμότητα της ροής του Νείλου και μπορεί να προκαλέσει ελλείψεις νερού.

Πρόσφατα, στο πλαίσιο της συνάντησης «2+2» μεταξύ υπουργών Εξωτερικών και Υδάτινων Πόρων των δύο χωρών στο Κάιρο, Κάιρο και Χαρτούμ επανέλαβαν ότι θα κινηθούν με όλα τα μέσα ώστε να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους. Συμφώνησαν στη συνεχή παρακολούθηση της υδρολογίας του Νείλου και στον καλύτερο συντονισμό των υφιστάμενων φραγμάτων, ενώ επικαλέστηκαν τη Συμφωνία του 1959 που κατοχυρώνει τα δικαιώματά τους στα νερά του ποταμού.

Η ιστορική διάσταση: από την ανεξαρτησία της Ερυθραίας έως σήμερα

Η Αιθιοπία υπήρξε παράκτιο κράτος μέχρι το 1993, όταν η Ερυθραία κέρδισε την ανεξαρτησία της μετά από τριακονταετή πόλεμο. Έκτοτε, η Αντίς Αμπέμπα εξαρτάται από τη χρήση των λιμανιών των γειτονικών χωρών, κυρίως του Τζιμπουτί, ενώ κατά καιρούς έχουν υπάρξει συζητήσεις για τη χρήση λιμανιών της Σομαλίας ή της Ερυθραίας.

Η απώλεια της θάλασσας θεωρείται από τις αιθιοπικές ελίτ «στρατηγικό έλλειμμα». Ο Άμπι Αχμέτ το έχει αναγάγει σε στόχο εθνικής στρατηγικής σημασίας, φτάνοντας μάλιστα να δηλώσει το 2023 ότι «η αποτυχία εξασφάλισης πρόσβασης στη θάλασσα μπορεί να οδηγήσει σε νέο πόλεμο».

Η ιστορική αντιπαλότητα μεταξύ Αιθιοπίας και Ερυθραίας, παρά τις πρόσκαιρες προσπάθειες προσέγγισης (βραβευμένες μάλιστα με Νόμπελ Ειρήνης το 2019), δείχνει ότι οι παλιές πληγές παραμένουν ανοιχτές. Στην πραγματικότητα, η Ερυθραία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με καχυποψία κάθε αιθιοπικό βήμα που θα μπορούσε να αναβιώσει το ζήτημα της πρόσβασης στη θάλασσα.

Η Ερυθρά Θάλασσα ως γεωπολιτικός κόμβος

Η Ερυθρά Θάλασσα δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τοπικής κυριαρχίας. Είναι μια περιοχή που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον παγκόσμιων δυνάμεων λόγω της Διώρυγας του Σουέζ και της εγγύτητας προς κρίσιμες ενεργειακές ζώνες της Μέσης Ανατολής. Οι ΗΠΑ, η Κίνα, αλλά και η Ρωσία, έχουν παρουσία στην περιοχή μέσω στρατιωτικών βάσεων ή στρατηγικών συνεργασιών με κράτη όπως το Τζιμπουτί.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δήλωση της Αιγύπτου ότι η «κυβερνησιμότητα της Ερυθράς Θάλασσας» είναι αποκλειστική υπόθεση των παρακτίων κρατών, αποτελεί και μήνυμα προς τις μεγάλες δυνάμεις: ότι η περιοχή δεν πρέπει να μετατραπεί σε νέο πεδίο ανταγωνισμού.

Εσωτερικές πιέσεις και περιφερειακές ανησυχίες

Ο Άμπι Αχμέτ, αντιμέτωπος με εσωτερικές προκλήσεις – από τις συγκρούσεις με την επαρχία Τιγκράι έως τις διαρκείς εθνοτικές εντάσεις – φαίνεται να χρησιμοποιεί το ζήτημα της πρόσβασης στη θάλασσα ως εθνικιστικό εργαλείο συσπείρωσης. Η ρητορική περί «διόρθωσης των λαθών του παρελθόντος» βρίσκει απήχηση σε τμήμα της αιθιοπικής κοινωνίας, αλλά προκαλεί ανησυχία στους γείτονες που βλέπουν μια χώρα 120 εκατομμυρίων κατοίκων να διεκδικεί περισσότερους πόρους και γεωπολιτικό χώρο.

Το Σουδάν, βυθισμένο σε εμφύλια σύγκρουση, παραμένει ευάλωτο, ενώ η Ερυθραία παρακολουθεί με καχυποψία. Η Αίγυπτος, αντιθέτως, δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει τις δηλώσεις: το νερό του Νείλου είναι ζήτημα επιβίωσης για περισσότερα από 100 εκατομμύρια Αιγυπτίους.

Συμπεράσματα και προοπτικές

Η αντιπαράθεση γύρω από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Νείλο δεν είναι νέα· όμως σήμερα συνδέεται με μια σειρά αλληλένδετων παραμέτρων: την κλιματική αλλαγή, την ενεργειακή ασφάλεια, την αύξηση του πληθυσμού και τον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.

Η Αιθιοπία, αναζητώντας έξοδο στη θάλασσα, επαναφέρει στο τραπέζι ένα ιστορικό τραύμα, ενώ η Αίγυπτος υπερασπίζεται μια παγιωμένη γεωπολιτική τάξη. Το κατά πόσο η ένταση αυτή θα παραμείνει στο επίπεδο της ρητορικής ή θα κλιμακωθεί σε ανοιχτή κρίση, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των περιφερειακών παικτών να διαπραγματευτούν, αλλά και από το ενδιαφέρον που θα δείξουν οι διεθνείς δυνάμεις για την αποτροπή μιας νέας εστίας αστάθειας.

Σε κάθε περίπτωση, η Ερυθρά Θάλασσα δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο πέρασμα· είναι ένας κόμβος που συνδέει ηπείρους, συμφέροντα και ιστορικές μνήμες. Και όσο η Αντίς Αμπέμπα επιμένει να αναζητά «παράθυρο στη θάλασσα», τόσο το Κάιρο και οι γείτονες θα εντείνουν τις προσπάθειες για να υπερασπιστούν την ισορροπία που θεωρούν θεμελιώδη για την επιβίωσή τους.

Αναπτυξιακή πρόοδος με ανθρώπινο κόστος

Η εταιρεία, που φέτος γιόρτασε δέκα χρόνια παρουσίας στην Αιθιοπία, ανακοίνωσε πρόσφατα νέα επένδυση ύψους 26 εκατ. ευρώ, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής της δυναμικότητας κατά 20%. Η μπίρα Walia – η τοπική ετικέτα της Heineken – έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοφιλία σε μια χώρα σχεδόν 130 εκατομμυρίων κατοίκων, που παρουσιάζει σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Ωστόσο, για περίπου 200 πρώην κατοίκους της περιοχής όπου χτίστηκε το ζυθοποιείο, οι αναμνήσεις είναι συνυφασμένες με εκδίωξη, απώλεια περιουσίας και ψυχικό τραύμα – μια πραγματικότητα που διαψεύδει το αφήγημα της εταιρείας περί «ευτυχισμένων εργαζομένων» και «τοπικής ευημερίας».

Βίαιες εξώσεις και μαρτυρίες βασανιστηρίων

Οι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια και τα αγροκτήματά τους, χωρίς ουσιαστική αποζημίωση ή εναλλακτικές λύσεις. Ανέφεραν πως τους προσφέρθηκαν ασήμαντα ποσά – περίπου 2.000 ευρώ – και μικρότερα αγροτεμάχια που δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην.

Ακόμη πιο ανατριχιαστικές είναι οι μαρτυρίες για βασανιστήρια: ένας κάτοικος ισχυρίζεται ότι του έγινε ηλεκτροσόκ και ότι οι αρχές κρέμασαν από τα γεννητικά του όργανα ένα γεμάτο μπουκάλι νερό για να τον εξαναγκάσουν να παραχωρήσει τη γη του. Άλλοι μιλούν για καρδιακά επεισόδια λόγω του άγχους και του ψυχολογικού σοκ. Οι αποκαλύψεις επιβεβαιώθηκαν και από την γαλλική εφημερίδα Le Monde.

Η απουσία ευθύνης και η υποκρισία της «εταιρικής κοινωνικής ευθύνης»

Αν και η διαδικασία των απαλλοτριώσεων διενεργήθηκε από το αιθιοπικό κράτος, διεθνείς οργανισμοί – μεταξύ αυτών και η Παγκόσμια Τράπεζα – υπογραμμίζουν ότι οι πολυεθνικές έχουν την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι δεν εμπλέκονται σε καταχρηστικές πρακτικές, ιδίως όταν δραστηριοποιούνται σε χώρες με αδύναμους θεσμούς και αυταρχικές κυβερνήσεις.

Η Heineken, μετά τις πρώτες αποκαλύψεις του 2023 από την ολλανδική ερευνητική πλατφόρμα Follow the Money, είχε δεσμευτεί να διεξαγάγει εσωτερική έρευνα και να ξεκινήσει διάλογο με την τοπική κοινωνία. Ωστόσο, σύμφωνα με τους πληγέντες, καμία ουσιαστική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί.

Προσωπικές ιστορίες, συλλογική αδικία

• Ο 71χρονος Τολόσα Μπαλάτσα περιγράφει μια μοναδική συνάντηση με εκπροσώπους της εταιρείας, πριν από χρόνια, από την οποία δεν προέκυψε καμία αποζημίωση.
• Η 50χρονη Άτσετου Αλεμπετσέου, μητέρα τεσσάρων παιδιών, δηλώνει ότι η Heineken υποσχέθηκε υποστήριξη, αλλά δεν ενδιαφέρθηκε για την αποκατάσταση της οικογένειάς της.
• Ο Ανμπάσα Τεσφαγέ, θύμα βασανιστηρίων και απολυμένος από τη δουλειά του επειδή αντιστάθηκε στις εξώσεις, εργάζεται πλέον στην ίδια τη Heineken, σε θέση που, όπως λέει, τον ταπεινώνει, αλλά δεν έχει άλλη επιλογή.

Όταν το Follow the Money ζήτησε συγκεκριμένες απαντήσεις για την πορεία της έρευνας – ποιοι εμπλέκονται, τι βρέθηκε, αν υπήρξαν συνέπειες – η Heineken απέφυγε κάθε απάντηση. Αντ’ αυτού, αρκέστηκε σε μια γενικόλογη ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της, όπου μίλησε για νέες πολιτικές γης και «επικείμενο διάλογο», χωρίς αναφορά στις προηγούμενες καταγγελίες.

Ο Ολλανδός βουλευτής Τοούν Μπανμένγκα, από το κόμμα D66, δήλωσε με νόημα:

«Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Εφόσον οι εταιρείες δεν αποτρέπουν ή δεν επανορθώνουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τότε πρέπει να παρέμβει ο νόμος».

Ο ίδιος κάλεσε την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών να πάψει να προβάλλει τη Heineken ως success story στην Αιθιοπία, τη στιγμή που υπάρχουν θύματα που παραμένουν χωρίς δικαίωση.

Το έλλειμμα λογοδοσίας των πολυεθνικών

Η υπόθεση Heineken αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ασυλίας που απολαμβάνουν πολλές πολυεθνικές σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η απουσία ανεξάρτητης δικαιοσύνης, θεσμικής εποπτείας και πολιτικής βούλησης καθιστούν τους πολίτες ευάλωτους σε αυθαιρεσίες.

Παρά τα χρόνια των καταγγελιών, δεν υπάρχει ούτε αποζημίωση, ούτε απολογισμός, ούτε αποκατάσταση.

Όπως σημειώνει ο Μπανμένγκα:

«Τα θύματα πρέπει να έχουν το δικαίωμα στη δικαιοσύνη. Αντί γι’ αυτό, τις περισσότερες φορές μένουν εντελώς μόνα».

Οι σεισμοί επικεντρώνονται στις αγροτικές περιφέρειες Αφάρ, Ορόμια και Αμχάρα, έπειτα από μήνες έντονης σεισμικής δραστηριότητας.

Έως τώρα δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα.

Recurring earthquakes around the eastern part of Ethiopia have sparked concern among the public as experts and authorities called for calm and vigilance https://t.co/UJup7AD2FE pic.twitter.com/GrnVfLWM7R

— China Xinhua News (@XHNews) January 4, 2025

Περίπου 80.000 άνθρωποι ζουν στις πληγείσες περιοχές και οι πιο ευάλωτοι απομακρύνονται προς προσωρινά καταφύγια, έκανε γνωστό το γραφείο Επικοινωνίας της κυβέρνησης της Αιθιοπίας.

«Αυτοί οι σεισμοί αυξάνονται σε επίπεδο μεγέθους και συχνότητας», επισημαίνεται σε ένα δελτίο Τύπου του γραφείου, όπου προστίθεται πως ειδικοί αναπτύχθηκαν στην περιοχή για να αξιολογήσουν τις ζημιές.

Σύμφωνα με έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων Καταστροφής της Αιθιοπίας, τουλάχιστον 2000 άνθρωποι και έχουν ήδη απομακρυνθεί από τα σπίτια τους.

Η πιο πρόσφατη από αυτές τις σεισμικές δονήσεις, μεγέθους 4,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, σημειώθηκε λίγο πριν από τις 12.40 τοπική ώρα, σε απόσταση περίπου 33 χιλιομέτρων βόρεια της πόλης Μετεχάρα, στην περιφέρεια Ορόμια, σύμφωνα με το Ευρωμεσογειακό Σεισμολογικό Κέντρο.

Αυτοί οι σεισμοί έχουν προκαλέσει ζημιές σε κατοικίες και απείλησαν να προκαλέσουν μια ηφαιστειακή έκρηξη, του όρους Ντοφάν, κοντά στην κοινότητα Σεγκέντο, στο βορειοανατολικό τμήμα της περιφέρειας Αφάρ.

Ο κρατήρας του ηφαιστείου δεν εκλύει πλέον καπνό, όμως οι κάτοικοι της ζώνης έφυγαν από τα σπίτια τους πανικόβλητοι.

Το όχημα, ένα φορτηγό, «έπεσε μέσα στη χαράδρα του ποταμού Γκελάνα», διευκρίνισαν οι δυνάμεις της τάξης σε ανακοίνωσή τους αργά χθες το βράδυ, επικαλούμενοι τον επικεφαλής της περιφερειακής αστυνομίας Ντάνιελ Σανκούρα.

Ο Ντάνιελ Σανκούρα διευκρίνισε πως 68 άνδρες και 3 γυναίκες έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα και άλλοι 2 άνθρωποι έχουν τραυματισθεί σοβαρά.

Η υπηρεσία υγείας της πολιτείας Σιντάμα είχε ανακοινώσει χθες μέσω του Facebook πως «τροχαίο δυστύχημα έχει στοιχίσει μέχρι στιγμής τη ζωή σε 66 ανθρώπους», χωρίς να κάνει γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες. Η πολιτεία Σιντάμα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 300 χιλιομέτρων νότια της πρωτεύουσας Αντίς Αμπέμπα.

Σε θολές φωτογραφίες, που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την υπηρεσία υγείας, φαίνονται πολλοί άνθρωποι γύρω από ένα όχημα το οποίο βρίσκεται εν μέρει μέσα στο νερό.

Σε άλλες φωτογραφίες, που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την ίδια υπηρεσία, εικονίζονται πτώματα στο έδαφος σκεπασμένα με μπλε μουσαμάδες.

Η υπηρεσία υγείας εξέφρασε τα συλλυπητήρια της στους συγγενείς των θυμάτων και δήλωσε πως θα γνωστοποιήσει περισσότερες πληροφορίες όταν τις έχει.

Σπίρτζης: Πυροβολισμοί, νεκροί, τραυματίες: Ακόμη μία φυσιολογική ημέρα για το επιτελικό κράτος Μητσοτάκη

Οι ΗΠΑ συνέστησαν αυτόν τον μήνα στους Αμερικανούς πολίτες να φύγουν από την Αιθιοπία το συντομότερο δυνατόν και προσέφεραν «δάνεια επαναπατρισμού» σε όσους δεν διαθέτουν τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους για να χρηματοδοτήσουν το ταξίδι τους.

«Δεν υπάρχουν σχέδια να σταλούν αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη στην Αιθιοπία για να διευκολύνουν την εκκένωση ή να επαναλάβουν την επιχείρηση που κάναμε πρόσφατα στο Αφγανιστάν, η οποία ήταν, για πολλούς λόγους, μια μοναδική περίπτωση» ανέφερε σε δημοσιογράφους ένα στέλεχος του υπουργείου Εξωτερικών.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περίπου 1.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους από το Τιγκράι, τέθηκαν υπό κράτηση σε διάφορες πόλεις όλης της Αιθιοπίας την περασμένη εβδομάδα. Η Αιθιοπία κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 2 Νοεμβρίου, έναν χρόνο αφότου ξέσπασε ο πόλεμος μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των δυνάμεων που στηρίζουν το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι (TPLF), το πολιτικό κόμμα που ελέγχει την περιοχή Τιγκράι.

Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης για έξι μήνες επιτρέπει τη σύλληψη και κράτηση υπόπτων χωρίς δίκη, καθώς και τις έρευνες σε σπίτια χωρίς ένταλμα.

Ένα άλλο στέλεχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είπε ότι ο απεσταλμένος της Αφρικανικής Ένωσης στο Κέρας της Αφρικής, ο Ολουσέγκουν Ομπασάντζο, σχεδιάζει να επιστρέψει στην Αιθιοπία εντός των επόμενων ημερών. Οι ΗΠΑ θα συμβουλευτούν τους εταίρους τους για να διαπιστώσουν πώς μπορούν να στηρίξουν τις προσπάθειες του Ομπασάντζο και αν έχει νόημα να επιστρέψει στην Αιθιοπία και ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Τζέφρι Φέλτμαν.

Ο Αμπούνε Ματθαίος, ο οποίος είναι επικεφαλής της Αιθοπικής Ορθόδοξης Εκκλησίας από το 2013, δεν κατονόμασε τους υπευθύνους για την γενοκτονία. Μιλάει σ’ ένα βίντεο που αναρτήθηκε την Παρασκευή στο Twitter από τον Αμερικανό Ντένις Γουάντλι που εργαζόταν για μια θρησκευτική φιλανθρωπική οργάνωση.

Ο Γουάντλι, ο οποίος ηγείται μιας εκκλησιαστικής οργάνωσης με την ονομασία Bridge of Hope International (Γέφυρα Ελπίδας), δήλωσε πως ο Αμπούνε Ματθαίος του ζήτησε ο ίδιος να αναρτήσει το βίντεο. «Ήθελε να μάθει ο κόσμος την αλήθεια σχετικά μ’ αυτό που συμβαίνει στο Τιγκράι», είπε στο Reuters ο Γουάντλι.

Οι μάχες στο Τιγκράι ξέσπασαν στις αρχές Νοεμβρίου ανάμεσα στις ομοσπονδιακές δυνάμεις και το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι (TPLF), ένα κόμμα που κυριαρχούσε μέχρι πριν από τρία χρόνια στην εθνική κυβέρνηση. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη νίκη της στο τέλος Νοεμβρίου και υποστηρίζει πως η περιοχή επιστρέφει στην ομαλότητα. Οργανώσεις αρωγής αναφέρουν ωστόσο πως πολλά τμήματα του Τιγκράι παραμένουν απροσπέλαστα λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης.

Το βίντεο αρχίζει με τον Αμπούνε Ματθαίο να απευθύνεται σε όλους τους Αιθίοπες και τη διεθνή κοινότητα. «Αυτές τις μέρες, παντού στην Αιθιοπία γενικά και στο Τιγκράι ιδιαίτερα γίνονται πολλές βαρβαρότητες», δηλώνει.

Αργότερα στο βίντεο τονίζει πως «μια γενοκτονία διαπράττεται τώρα» και περιγράφει φερόμενες ωμότητες όπως το βιασμό γυναικών αλλά και το βομβαρδισμό και άλλους τύπους καταστροφών εκκλησιών.

Ο επικεφαλής της δύναμης κρούσης της κυβέρνησης στο Τιγκράι, ο Ρεντουάν Χουσέιν, δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με το βίντεο. Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Αμπίι Άχμεντ έχει δηλώσει στο παρελθόν θορυβημένη από τους θανάτους αμάχων στον πόλεμο και πως είναι δεσμευμένη να ερευνήσει όλες τις φερόμενες καταχρήσεις και να οδηγήσει τους δράστες στη δικαιοσύνη.

Ο Αμπούνε Ματθαίος, ο οποίος κατάγεται από το Τιγκράι και έχει τη βάση του στην Αντίς Αμπέμπα, λέει στο βίντεο πως τον εμπόδισαν να μιλήσει για τις ωμότητες, δεν διευκρινίζει όμως ποιός τον εμπόδισε.

Αυθόρμητο, με μια λήψη

Ο Γουάντλι δήλωσε πως τράβηξε το βίντεο με το τηλέφωνό του στη διάρκεια επίσκεψης στην Αιθιοπία. «Ο Αμπούνε Ματθαίος δεν έκανε το βίντεο κατόπιν προετοιμασίας. Κάθισε σιωπηλός για περίπου 10 λεπτά και μετά μίλησε για λίγο περισσότερο από 14 λεπτά, όπως μπορείτε να δείτε στο βίντεο. Ήταν από την καρδιά του με μία μόνο λήψη, χωρίς επεξεργασία».

Ο Γουάντλι δήλωσε πως ο Αμπούνε Ματθαίος του ζήτησε να δημοσιοποιήσει το βίντεο μόλις επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν κατέστη χθες και σήμερα δυνατή η επαφή με τον Αμπούνε Ματθαίο.

Μέλος του γραφείου επικοινωνίας του πατριάρχη δήλωσε χθες, Σάββατο, στο Reuters πως δεν έχει δει το βίντεο και δεν απάντησε όταν του ζητήθηκε σχόλιο σε επόμενη τηλεφωνική επικοινωνία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Σφοδροί βομβαρδισμοί» και επιχείρηση κατάληψης της Μέκελε από τον στρατό της Αιθιοπίας

Νωρίτερα, είχε ανακοινωθεί από τις αιθιοπικές αρχές ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις βρίσκονταν στα τελευταία στάδια επίθεσης στην περιοχή και ότι θα αναλάμβαναν τον έλεγχο του Μεκέλε, μίας πόλης 500.000 κατοίκων, για να προστατεύσουν τον άμαχο πληθυσμό.

Ο Ντεμπρετσιόν Γκεμπρεμάικλ, ο επικεφαλής του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκρέ (TPLF) ανέφερε στο πρακτορείο Reuters, με γραπτό μήνυμά του, ότι σημειώνονται «σφοδροί βομβαρδισμοί» στη Μέκελε, μια πόλη όπου κατοικούσαν 500.000 άνθρωποι πριν να ξεκινήσει η σύρραξη.

Η Μπιλέν Σεγιούμ, εκπρόσωπος του πρωθυπουργικού γραφείου του Άμπιι Άχμεντ, υποστήριξε από την πλευρά της ότι οι αιθιοπικές δυνάμεις δεν θα βομβαρδίσουν μη στρατιωτικές περιοχές. «Η ασφάλεια των Αιθιόπων στη Μέκελε και την περιοχή του Τιγκρέ παραμένει προτεραιότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης», πρόσθεσε.

Νωρίτερα σήμερα, το ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο Fana BC, που πρόσκειται στην κυβέρνηση, μετέδωσε ότι ο ομοσπονδιακός στρατός «κατέλαβε βασικά σημεία για να πάρει τον έλεγχο από τις δυνάμεις της χούντας του TPLF και κατευθύνεται προς τη Μέκελε που είναι ήδη υπό πολιορκία».

Ο στρατός ανέφερε στο Fana BC ότι ελέγχει πολλές κοινότητες, στα περίχωρα της πόλης. Μεταξύ αυτών είναι και η Αγκούλα, που απέχει λιγότερα από 40 χιλιόμετρα από τη Μέκελε. Ανακοίνωσε επίσης ότι «θα θέσει υπό τον έλεγχό του τη Μέκελε σε μερικές ημέρες», χωρίς να διευκρινίσει αν έχουν ήδη ξεκινήσει οι μάχες.

Διπλωματικές πηγές δε, επιβεβαίωσαν στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι αργά το βράδυ της Παρασκευής ο στρατός βρισκόταν στην Αγκούλα. Δεν είναι σαφές ωστόσο τι συμβαίνει στα νότια της περιφερειακής πρωτεύουσας.

Στο μήνυμά του ο Ντεμπρετσιόν Γκεμπρεμάικλ κατηγόρησε τον στρατό της γειτονικής Ερυθραίας ότι κάνει επιδρομές σε προσφυγικούς καταυλισμούς στο Τιγκρέ για να συλλάβει πρόσφυγες οι οποίοι έφυγαν από την Ερυθραία.

Το πρακτορείο Reuters δεν ήταν σε θέση να αποσπάσει ένα σχόλιο από την κυβέρνηση της Ερυθραίας. Το Τιγκρέ κατηγορεί την Ερυθραία ότι χρησιμεύει ως βάση για τις επιχειρήσεις του αιθιοπικού στρατού.

Οι ισχυρισμοί όλων των πλευρών είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν, δεδομένου ότι οι τηλεπικοινωνίες έχουν διακοπεί στην περιοχή και η πρόσβαση είναι αυστηρά ελεγχόμενη αφότου ξεκίνησαν οι μάχες, πριν από τρεις εβδομάδες, μεταξύ του αιθιοπικού στρατού και των δυνάμεων του TPLF.

Με πληροφορίες: CNN, AFP

Ο ρυθμός εξόδου των προσφύγων, περίπου 4.000 την ημέρα, καταδεικνύει και «μαζικό εσωτερικό εκτοπισμό» στην επαρχία Τιγκρέ, κατήγγειλαν υπηρεσίες του ΟΗΕ, τονίζοντας ότι οι ανθρωπιστικές οργανώσεις είναι στα όριά τους στην περιοχή.

«Πρόκειται για μια ροή που δεν έχουμε ξαναδεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες σε αυτή την περιοχή της χώρας», σχολίασε ο Μπάμπαρ Μπαλόχ, εκπρόσωπος του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ

Ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας Άμπιι Άχμεντ ανακοίνωσε νωρίτερα σήμερα ότι έληξε η διορία που είχε δώσει στις δυνάμεις της βόρειας αυτής επαρχίας να παραδώσουν τα όπλα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια τελική στρατιωτική επιχείρηση για την κατάληψη της Μέκελε πρωτεύουσας της επαρχίας Τιγκρέ.

«Η UNHCR βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής για να προσφέρει βοήθεια στους εκτοπισμένους στο Τιγκράι, περιλαμβανομένης της παροχής προϊόντων πρώτης ανάγκης, όταν αποκατασταθεί η πρόσβαση και το επιτρέψει η ανθρωπιστική κατάσταση», επεσήμανε ο Μπαλόχ, ζητώντας να αρθούν τα εμπόδια ώστε οι οργανώσεις να αποκτήσουν πρόσβαση στους εκτοπισμένους.

Η UNHCR υπενθύμισε εξάλλου ότι η σύγκρουση αυτή επηρεάζει επίσης σχεδόν 100.000 πρόσφυγες από την Ερυθραία οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί στο Τιγκρέ και εξαρτώνται από την ανθρωπιστική βοήθεια για να επιβιώσουν.

Ο Γενς Λέρκε, εκπρόσωπος του Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (Ocha), δήλωσε: “Ενδέχεται να υπάρχει μαζικός εκτοπισμός στο εσωτερικό του Τιγκρέ και αυτό φυσικά προκαλεί ανησυχία και προσπαθούμε να προετοιμαστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο”.

Καταυλισμοί στο Σουδάν

Μπροστά στη μεγάλη εισροή προσφύγων οι αρχές του Σουδάν αποφάσισαν να ανοίξουν ξανά τον καταυλισμό στην Ουμ Ρακούμπα, που βρίσκεται σε απόσταση 80 χιλιομέτρων από την Αιθιοπία. Ο καταυλισμός αυτός είχε κλείσει πριν 20 χρόνια όταν είχε δεχθεί πολλούς Αιθίοπες που έφυγαν από τη χώρα τους για να γλιτώσουν από τον λιμό.

Όμως πλέον στον καταυλισμό υπάρχουν μόνο δύο κτίρια και μάλιστα σε κακή κατάσταση. Περιτριγυρισμένος από αμμόλοφους και μερικά σχεδόν εγκαταλελειμμένα χωράφια, ο καταυλισμός είναι απομονωμένος, με το πρώτο κατοικημένο χωριό να απέχει περίπου δέκα χιλιόμετρα.

Ο Άμπντελ Μπάσετ Άμπντελ Γάνι, υπεύθυνος του καταυλισμού, δεν ξέρει σε τι να δώσει προτεραιότητα καθώς τα προβλήματα είναι πολλά και άμεσα. Ο ίδιος συμμετέχει για δεύτερη φορά στο στήσιμο ενός καταυλισμού προσφύγων.

«Το 1985 συμμετείχα στην σουδανική επιτροπή για τους πρόσφυγες και τώρα ξανακάνω αυτή τη δουλειά ως υπεύθυνος. Τότε είχα υποδεχθεί Αιθίοπες που έφευγαν λόγω του λιμού και τώρα αυτούς που φεύγουν λόγω του πολέμου», εξήγησε.

Από το 1983 ως το 1984 η Αιθιοπία έζησε έναν από τους χειρότερους λιμούς του αιώνα, εξαιτίας του οποίου αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

Τον Σεπτέμβριο, η Τιγκράι διεξήγαγε περιφερειακές εκλογές αψηφώντας την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία χαρακτήρισε την ψηφοφορία «παράνομη». Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε τις τελευταίες ημέρες με τις δύο πλευρές να κατηγορούν η μία την άλλη ότι σχεδιάζει στρατιωτική αντιπαράθεση.

Το γραφείο του πρωθυπουργού Άμπιι Άχμεντ δήλωσε νωρίτερα σήμερα πως το Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τιγκράι (TPLF) προσπάθησε να κλέψει βαριά όπλα και άλλον εξοπλισμό από ομοσπονδιακές δυνάμεις που σταθμεύουν εκεί.

Σε καραντίνα ο Γιώργος Παπαδάκης (vid)

«Η τελευταία κόκκινη γραμμή έχει ξεπεραστεί με τις επιθέσεις που σημειώθηκαν σήμερα το πρωί και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι ως εκ τούτου αναγκασμένη να εμπλακεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση», ανέφερε και πρόσθεσε πως σκοπός είναι να αποτραπεί η αστάθεια στη χώρα και την περιοχή.

Ο εκπρόσωπος του πρωθυπουργού Μπιλένε Σεγιούμ δήλωσε στο Reuters πως οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Τιγκράι άρχισαν, χωρίς να επεκταθεί.

Δύο διπλωματικές πηγές στην Αντίς Αμπέμπα δήλωσαν πως σφοδρές μάχες με πυρά πυροβολικού ξέσπασαν στη βόρεια επαρχία η οποία συνορεύει με την Ερυθραία.

Η τοπική κυβέρνηση δήλωσε πως η Βόρεια Διοίκηση του ομοσπονδιακού στρατού, η οποία εδρεύει στην επαρχία, λιποτάκτησε και εντάχθηκε σε αυτήν, μια ανακοίνωση που ο Μπιλένε χαρακτήρισε «ψεύτικη είδηση».

Το γραφείο του πρωθυπουργού ανέφερε πως η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης έξι μηνών στην Τιγκράι, την εποπτεία της οποίας θα έχει ο αρχηγός του επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων.

Η λειτουργία του Διαδικτύου σταμάτησε στην περιοχή, ανέφερε η NetBlocks που παρακολουθεί την πρόσβαση στο ίντερνετ, επιβεβαιώνοντας πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες οι αρχές διέκοψαν τις τηλεφωνικές και διαδικτυακές υπηρεσίες.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ