Το χάος και η περιορισμένη ποσότητα βοήθειας που εισέρχεται στη Λωρίδα της Γάζας έχουν οδηγήσει πολλούς Παλαιστίνιους να εγκαταλείψουν την προσπάθεια να λάβουν ανθρωπιστική βοήθεια, παρά την αυξανόμενη πείνα.

Μια από τις λίγες εναλλακτικές λύσεις είναι να αγοράζουν τρόφιμα από τις αγορές στη Γάζα, οι οποίες είναι γεμάτες με μια συνδυασμένη ποικιλία υλικών βοήθειας — μερικά από τα οποία ενδέχεται να έχουν κλαπεί — εμπορικά προϊόντα και μικρές ποσότητες τοπικών προϊόντων. Ωστόσο, οι τιμές των βασικών αγαθών έχουν εκτοξευτεί.

«Έχω δει κάτι τέτοιο σε άλλο μέρος του κόσμου σε αυτή την κλίμακα;» αναρωτήθηκε ο Αρίφ Χουσέιν, επικεφαλής οικονομολόγος του Παγκόσμιου Προγράμματος Τροφίμων του ΟΗΕ, σε τηλεφωνική συνέντευξη την Τετάρτη. «Απολύτως όχι».

Ποσοστιαία μεταβολή στις τιμές, εκφρασμένες σε δολάρια ΗΠΑ

Η ζάχαρη τώρα κοστίζει περίπου 106 δολάρια το κιλό, σε σύγκριση με 0,89 δολάρια πριν τον πόλεμο, το αλεύρι κοστίζει 12 δολάρια το κιλό, σε σύγκριση με 0,42 δολάρια, και οι ντομάτες κοστίζουν 30 δολάρια το κιλό, σε σύγκριση με 0,59 δολάρια, σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν αυτήν την εβδομάδα από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Γάζας.

Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από μέλη του επιμελητηρίου, οι οποίοι διεξάγουν έρευνες στις αγορές της πόλης της Γάζας, του Ντεϊρ αλ-Μπαλάχ και του Χαν Γιούνις. Ένας έκτακτος επιτροπή που εκπροσωπεί τα επιμελητήρια από διάφορες περιοχές της Λωρίδας της Γάζας εξουσιοδότησε το επιμελητήριο Γάζας να διεξάγει τις έρευνες και να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα.

«Οι τιμές είναι τρελές, εντελώς τρελές», δήλωσε ο Μοχάμαντ Φάρες, 24 ετών, κάτοικος της πόλης της Γάζας, ο οποίος φιλοξενούνταν με έναν συγγενή και την οικογένειά του, αφού το σπίτι του καταστράφηκε νωρίτερα στον πόλεμο. Έχει χάσει περισσότερα από 23 κιλά από την αρχή του πολέμου, είπε.

Ο κ. Φάρες δήλωσε ότι δεν ήθελε να διακινδυνεύσει τη ζωή του πηγαίνοντας σε χώρους βοήθειας, περιγράφοντας αυτούς τους χώρους ως «παγίδες θανάτου», όπου οι Ισραηλινοί στρατιώτες πυροβολούν θανάσιμα ανθρώπους και οι απελπισμένοι Παλαιστίνιοι απειλούν ο ένας τον άλλον με μαχαίρια. (Ο ισραηλινός στρατός έχει δηλώσει ότι οι δυνάμεις του έχουν πυροβολήσει «προειδοποιητικά πυρά» όταν άνθρωποι πλησίασαν τις δυνάμεις του εκτός των χώρων βοήθειας με απειλητικό τρόπο.)

Για να παραμείνουν ζωντανοί, είπε ο κ. Φάρες, η οικογένειά του αναγκάστηκε να ξοδέψει τις αποταμιεύσεις της για να αγοράσει μικρές ποσότητες αλευριού και φακής. Η οικογένειά του δεν αγόραζε πλέον λαχανικά και φρούτα, τα οποία είχαν ξεπεράσει προ πολλού αυτό που μπορούσε να αντέξει οικονομικά, πρόσθεσε.

«Σε κάποιο σημείο, οι άνθρωποι αποκλείονται από τις τιμές», είπε ο κ. Χουσέιν. «Οι τιμές είναι τόσο υψηλές που γίνονται αδιάφορες». Ο στόχος, είπε, είναι να αποκτηθούν μικρές ποσότητες των πιο απαραίτητων αγαθών.

Η ασταθής προμήθεια αγαθών έχει προκαλέσει δραστικές διακυμάνσεις στις τιμές. Για παράδειγμα, η τιμή του αλευριού έφτασε τα 891 δολάρια για ένα σακί 25 κιλών στις 20 Ιουλίου, μειώθηκε στα 223 δολάρια την Κυριακή και ανέβηκε στα 334 δολάρια την Τετάρτη, σύμφωνα με τα δεδομένα από το Επιμελητήριο της Γάζας. Το ίδιο ποσό αλευριού κόστιζε λίγο πάνω από 10 δολάρια πριν τον πόλεμο.

Ο Αγιέντ Αμπού Ραμαντάν, πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Γάζας, δήλωσε ότι το μεγαλύτερο συμπέρασμα από τις έρευνες ήταν ότι οι τιμές ανεβαίνουν και πέφτουν καθώς οι περιορισμοί στην είσοδο των αγαθών σφίγγουν ή χαλαρώνουν.

Κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας φέτος, το κόστος των βασικών αγαθών μειώθηκε σημαντικά καθώς χιλιάδες φορτηγά εισήλθαν στη Γάζα, αλλά ένας αποκλεισμός μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου προκάλεσε την εκτόξευση των τιμών ξανά, είπε.

«Δεν αντιμετωπίζουμε μόνο έναν πόλεμο με βόμβες — αντιμετωπίζουμε έναν πόλεμο με τις τιμές, την πείνα και τη δίψα, επίσης», είπε ο κ. Αμπού Ραμαντάν, ο οποίος ηγείται επίσης της έκτακτης επιτροπής για τα επιμελητήρια σε όλη τη Γάζα.

Οι τιμές μη τροφίμων έχουν επίσης εκτοξευτεί

Ένα σαπούνι κοστίζει περίπου 10 δολάρια, σε σύγκριση με 0,59 δολάρια πριν τον πόλεμο. Ένα πακέτο με 40 πάνες κοστίζει 149 δολάρια, σε σύγκριση με 8,61 δολάρια. Το πετρέλαιο ντίζελ κοστίζει 36 δολάρια ανά λίτρο, σε σύγκριση με 1,87 δολάρια, και 400 γραμμάρια γάλακτος για μωρά κοστίζουν 51 δολάρια, σε σύγκριση με 7,43 δολάρια, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες. Σε σύγκριση, στις ΗΠΑ, το πετρέλαιο ντίζελ κοστίζει περίπου 1 δολάριο το λίτρο, και 40 πάνες μπορούν να αγοραστούν για περίπου 5 δολάρια.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι η απόκτηση μετρητών, τα οποία οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι μπορούν να βρουν μόνο στην παράνομη αγορά αντάλλαγμα για υπέρογκες προμήθειες. Με τις τράπεζες και τα ΑΤΜ κατεστραμμένα ή κλειστά, οι άνθρωποι που συσσωρεύουν μετρητά πωλούν ιουδαϊκά σεκλέλ (το κυρίαρχο νόμισμα στη Γάζα) σε καφετέριες του διαδικτύου και γωνίες δρόμων στη Λωρίδα της Γάζας για προμήθειες που φτάνουν το 50%.

«Υπάρχει πόνος σε κάθε πτυχή της ζωής», είπε ο κ. Φάρες. «Πόνος πάνω από πόνο».

Αναφερόμενος στα καύσιμα ο υπουργός σημείωσε, μεταξύ άλλων ότι «οριζόντια μείωση των φόρων στα καύσιμα δεν εξετάζει η κυβέρνηση σε αυτή τη φάση. Η οριζόντια μείωση του φόρου στα καύσιμα θα είχε δύο μεγάλα προβλήματα: το πρώτο θα είχε πολύ μεγάλη δημοσιονομική επίπτωση, καθώς δεν βάλαμε εμείς τους υψηλούς φόρους, τους παραλάβαμε από τις προηγούμενες κυβερνήσεις και ιδιαίτερα από την περίοδο Τσίπρα» και προσέθεσε ότι «δεν υπάρχει αισχροκέρδεια στα καύσιμα. Βάζω τα περισσότερα πρόστιμα. Χθες έβαλα σε 4 πρατήρια […] Είναι όμως μικροπαραβάσεις στην πραγματικότητα».

Στην εκπομπή φιλοξενήθηκε και ο βουλευτής και Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ- Κινήματος Αλλαγής, Κώστας Σκανδαλίδης, ο οποίος τόνισε ότι οι οριζόντιες παροχές δεν βοηθούν πραγματικά ώστε να υπάρξει παραγωγική επένδυση των πόρων που δίνονται.

Οι καταναλωτές βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με αυξήσεις τιμών σε σιτηρά, αγροτικά προϊόντα, πρώτες ύλες, υλικά συσκευασίας και φυσικά μεταφορικών. Το καλάθι της νοικοκυράς, έχει αρχίσει να αδειάζει παρά το γεγονός ότι ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Αδωνης Γεωργιάδης απηύθυνε έκκληση για συγκράτηση τιμών, με βασικούς αποδέκτες τους ιδιοκτήτες σούπερ μάρκετ.

Ήδη αρχίζει να φαίνεται στα προϊόντα καθημερινής χρήσης η αύξηση, όπως στο ψωμί στα μακαρόνια και σε προϊόντα καλλωπισμού που η πώληση τους γίνεται μέσω μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ.

Σε ότι αφορά τα σιτηρά είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από μερικές μέρες ημέρες ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Νίκαιας στη Λάρισα πούλησε 1.000 τόνους σκληρού σιταριού –του σιταριού που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ζυμαρικών προς 53,6 λεπτά ανά κιλό. 

Πέρυσι ο ίδιος συνεταιρισμός είχε πουλήσει την ίδια περίοδο σκληρό σιτάρι προς 24 λεπτά/κιλό. Ο υπερδιπλασιασμός της τιμής του σκληρού σιταριού μέσα σε ένα χρόνο δυστυχώς δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς της Λάρισας. Πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο με κύρια αιτία τους καταστροφικούς καύσωνες που έπληξαν φέτος τον… Καναδά!

Οι καταναλωτές εκφράζουν ήδη έντονη δυσαρέσκεια καθώς οι αυξήσεις-φωτιά μεταφέρονται αλυσιδωτά στο ψωμί, με κάποια αρτοποιεία να το πωλούν ήδη έναντι 1,20-1,40 ευρώ το μισό κιλό από 0,80 ευρώ, Σε ότι αφορά στα είδη ζυμαρικών (μακαρόνια, ρύζι) ήδη έχει εμφανιστεί αύξηση κατά 30 cents δηλαδή ένα πακέτο που στοίχιζε 0,70 η τιμή έχει σκαρφαλώσει στα 0,90 λεπτά.

Τρανταχτή περίπτωση είναι ο καφές όπου αναμένεται αύξηση από 1 έως 3 ευρώ ανά κιλό (σ.σ. εννοείται ο καφές στο ράφι και όχι ο σερβιριζόμενος), των ζυμαρικών όπου έχουν ανακοινωθεί ανατιμήσεις σε δύο φάσεις, καθώς η τιμή της βασικής πρώτης ύλης, του σκληρού σιταριού, έχει διπλασιαστεί από πέρυσι και κάθε άλλο παρά υπάρχουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης με τους αρτοποιούς να δηλώνουν πως θα αναγκαστούν να ανεβάσουν τις τιμές. Ενώ περαιτέρω ανατιμήσεις αναμένονται στα βρώσιμα έλαια (όπως είναι τα ηλιέλαια), στα τυριά, με τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις, ακόμη και κατά 15%, να αφορούν τα λευκά τυριά.

Ήδη οι πρώτες ανατιμήσεις είχαν καταγραφεί από τον Ιούλιο καθώς όπως προκύπτει από σχετικά στοιχεία του ΙΕΛΚΑ ο δείκτης τιμών καταναλωτή για τα τρόφιμα τον Ιούλιο 2021 ήταν αυξημένος κατά 0,4% σε σχέση με τον Ιούλιο 2020 και κατά 1,73% σε σχέση με τον Ιανουάριο 2020.

Συγκριτικά με τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ελλάδα έχει την 8η μικρότερη αύξηση των τιμών τροφίμων .Η Ελλάδα έχει από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ (13% και 24%) στα τρόφιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (6η θέση με τον υψηλότερο ΦΠΑ) 12 Ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν χαμηλό ΦΠΑ (κάτω του 7%) για προστασία των τιμών σε βασικά τρόφιμα. Στο πλαίσιο των μελετών του ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) σε σχέση με την εξέλιξη των τιμών στο λιανεμπόριο τροφίμων, το ΙΕΛΚΑ εκπόνησε έκθεση για την πορεία των τιμών των τροφίμων κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η πορεία των τιμών στην Ελλάδα είναι αυξητική τους τελευταίους μήνες, αλλά παράλληλα καλύτερη του Ευρωπαϊκού Μέσου όρου.

Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες χώρες οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στην Ουγγαρία κατά 7,2%, στην Ρουμανία κατά 4,8%, στην Εσθονία κατά 4,8% και στην Γερμανία κατά 3,8%. Αντίθετα μείωση καταγράφεται στην Κύπρο κατά 1,8%, στην Ιρλανδία κατά 0,5% και στην Φινλανδία κατά 0,2%. Στην Ελλάδα ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή τροφίμων καταγράφει αύξηση κατά 1,1% σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2020, το οποίο αποτελεί την 7η καλύτερη επίδοση ανάμεσα στις 27 χώρες.

Εκτός από τα προϊόντα αυξήσεις έως και 50% θα έρθουν και στο ηλεκτρικό ρεύμα, με τους λογαριασμούς τους επόμενους μήνες να είναι αισθητά «φουσκωμένοι». Με καταναλωτές να εκφράζουν φόβους πως ακόμα και αν υπάρξουν ελαφρύνσεις δεν θα μειωθεί το κόστος σε ότι άφορα ειδικά την ενέργεια, που θα είναι δυσβάσταχτο για το πορτοφόλι ενός νοικοκυριού.

Να σημειωθεί πως και η Ευρώπη βιώνει ραγδαία αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, οι υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αντιμετωπίζουν την ίδια έντονη κατάσταση με την Ισπανία, αλλά και την Ελλάδα, όπου οι πολίτες αναμένουν καθημερινά την τιμή της μεγαβατώρας για την αγορά χονδρικής.

Στα μεταξύ 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα θα ανέρχεται η επιδότηση στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος, για όλους τους καταναλωτές, σε όλες τις εταιρείες ενέργειας, στο πλαίσιο των μέτρων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός από την ΔΕΘ. Η επιδότηση θα ισχύσει και τον Σεπτέμβριο.

Το libre επικοινώνησε με τον Βασίλη Κορκίδη Πρόεδρο του εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά (ΕΒΕΠ) ο οποίος επεσήμανε:

• “Υπάρχει πρόβλημα αύξησης στις πρώτες ύλες και στην ενεργεία όπως και στις θαλάσσιες μεταφορές, αποτέλεσμα τις πανδημίας. Οι αυξήσεις αντιστοιχούν σε προϊόντα που αφορούν το 20% του μηνιαίου προϋπολογισμού των νοικοκυριών. Εξετάζονται δυο σενάρια όχι μόνο εδώ στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως. Το ένα είναι η τελεία καταιγίδα δηλαδή μεγάλη ένταση μικρή διάρκεια μέχρι και τον Μάιο του ’22 και το δεύτερο είναι δεκαετής πίεση πληθωριστικών ανατιμήσεων (στασιμοπληθωρισμός). Το ποιο από τα δυο θα επικρατήσει θα το ξέρουμε την άνοιξη του “22”.

Κλείνοντας, για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση, ο Βασίλης Κορκιδης είπε ότι πρέπει να επιδοτηθούν τα ευάλωτα νοικοκυριά να γίνουν προμήθειες αγαθών, και σε ορισμένα προϊόντα να μειωθεί ο συντελεστής ΦΠΑ στο 6% για να περιοριστούν τα φαινόμενα κερδοσκοπίας.

Αναλίνα Λάμπρου