Η ίδια μιλώντας μετά την συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου, κατά την οποία αποφασίστηκε να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια, χαρακτήρισε θετική έκπληξη την αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,2% το τρίτο τρίμηνο του έτους. 

Όσον αφορά στους κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της ευρωζώνης, η Κριστιάν Λαγκάρντ απαρίθμησε τρεις εξελίξεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό τους:

-Η εμπορική συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το καλοκαίρι.

-Η πρόσφατα ανακοινωθείσα εκεχειρία στη Μέση Ανατολή.

-Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν μετριάσει ορισμένους από τους κινδύνους επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. 

Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΚΤ, όμως το ασταθές παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαταράξει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να επιδεινώσει περαιτέρω τις εξαγωγές και να επιβαρύνει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η επιδείνωση του κλίματος στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.

Ειδικότερα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, ιδίως ο αδικαιολόγητος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παραμένουν σημαντική πηγή αβεβαιότητας. Αντίθετα, οι υψηλότερες από το αναμενόμενο δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη.

Η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος θα μπορούσε να τονώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το κλίμα θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί και η δραστηριότητα να τονωθεί εάν οι εναπομένουσες γεωπολιτικές εντάσεις μειωθούν ή εάν οι εναπομένουσες εμπορικές διαφορές επιλυθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.

-Όσον αφορά στις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού, ο δείκτης τιμών καταναλωτή (HICP) της ευρωζώνης αυξήθηκε σε ετήσιο ρυθμό 2,4% τον Σεπτέμβριο, σε σύγκριση με 2,3% τον προηγούμενο μήνα.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ τόνισε ότι οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι πιο αβέβαιες από το συνηθισμένο, λόγω του ασταθούς περιβάλλοντος της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής.

Ένα ισχυρότερο ευρώ, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη από την αναμενόμενη μείωση του πληθωρισμού. Επιπλέον, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί χαμηλότερος εάν οι υψηλότεροι δασμοί οδηγήσουν σε μείωση της ζήτησης για εξαγωγές της ζώνης του ευρώ και ωθήσουν τις χώρες με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα να αυξήσουν περαιτέρω τις εξαγωγές τους προς τη ζώνη του ευρώ. Η αύξηση της μεταβλητότητας και της αποστροφής προς τον κίνδυνο στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσε να επιβαρύνουν τον πληθωρισμό. 

Αντίθετα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί υψηλότερος εάν ο κατακερματισμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των εισαγωγών, περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας στην εγχώρια οικονομία. Η αύξηση των δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού μεσοπρόθεσμα. 

Πάντως η σημερινή απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ με την οποία το βασικό επιτόκιο διατηρείται στο 2%, ελήφθη διότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να είναι κοντά στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και η αξιολόγηση του Διοικητικού Συμβουλίου όσον αφορά τις προοπτικές για τον πληθωρισμό παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητη.

Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται παρά το αντίξοο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ισχυρή αγορά εργασίας, οι εύρωστοι ισολογισμοί του ιδιωτικού τομέα και οι προηγούμενες μειώσεις των επιτοκίων από το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι προοπτικές εξακολουθούν να είναι αβέβαιες, κυρίως λόγω των συνεχιζόμενων παγκόσμιων εμπορικών διενέξεων και των γεωπολιτικών εντάσεων.

Έρευνες δείχνουν ότι η επαγγελματική αβεβαιότητα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία μας περισσότερο ακόμη και από την ίδια την απώλεια εργασίας. Σε πειράματα, όσοι ενημερώθηκαν πως έχουν 50% πιθανότητες να υποστούν έναν ηλεκτροσόκ ένιωσαν πολύ πιο αγχωμένοι από εκείνους που ήξεραν σίγουρα ότι θα το υποστούν.

Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν δημιουργηθεί ολόκληρες βιομηχανίες για να καλύψουν τα κενά του μέλλοντός μας. Η δημοτικότητα των εφαρμογών αστρολογίας ή το κύρος των εταιρειών στρατηγικού σχεδιασμού το αποδεικνύουν. Θρησκείες με αυστηρούς κανόνες προσφέρουν βεβαιότητα, ενώ οι θεωρίες συνωμοσίας δίνουν απλές εξηγήσεις σε σύνθετα φαινόμενα.

Ωστόσο, συχνά είναι πιο αποτελεσματικό να μην προσπαθούμε να δημιουργήσουμε βεβαιότητα. Αν και η εξέλιξη μας έχει προγραμματίσει να αντιστεκόμαστε στην αβεβαιότητα, δεν μπορούμε ποτέ να γνωρίζουμε πραγματικά τι θα φέρει το μέλλον. Σε καταστάσεις όπως η πανδημία του 2020, που ανέτρεψε κάθε σχέδιο, πρέπει να μάθουμε να ζούμε με την ασάφεια.

Όπως έγραψε ο μαθηματικός John Allen Paulos: «Η αβεβαιότητα είναι η μόνη βεβαιότητα που υπάρχει. Το να μάθουμε να ζούμε με την ανασφάλεια είναι η μόνη ασφάλεια». Πώς μπορούμε λοιπόν να διαχειριστούμε καλύτερα το αίσθημα ότι όλα είναι εκτός ελέγχου; Ακολουθούν επτά εκπληκτικές στρατηγικές.

Αποδοχή αντί για αντίσταση

Ζούμε αναμφίβολα σε δύσκολες εποχές. Η αντίσταση στην πραγματικότητα όμως δεν βοηθά στην ανάρρωση ή την ανάπτυξη. Αντίθετα, παρατείνει τον πόνο και εντείνει τα αρνητικά συναισθήματα. Υπάρχει σοφία στη φράση «αυτό που αντιστεκόμαστε, επιμένει».

Η αποδοχή, όπως έχει δείξει η έρευνα της Kristin Neff, ιδιαίτερα προς τον εαυτό μας, αποτελεί το μυστικό της ευτυχίας. Σημαίνει να συναντούμε τη ζωή όπως είναι και να προχωράμε από εκεί. Η αποδοχή μας επιτρέπει να δούμε καθαρά τη σημερινή πραγματικότητα και έτσι απελευθερωνόμαστε για να κινηθούμε μπροστά, αντί να παραμένουμε παράλυτοι από τον φόβο ή τη διαφωνία.

Για να εξασκήσουμε την αποδοχή, χρειάζεται να αφήσουμε τόσο την αντίσταση προς τη δυσκολία όσο και τα αρνητικά συναισθήματα που αυτή προκαλεί. Για παράδειγμα, αν ένας γάμος δοκιμάζεται σε περιόδους αβεβαιότητας, αντί για κριτική ή κατηγορία, μπορούμε προσωρινά να δεχτούμε τα πράγματα όπως είναι—χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παύουμε να αισθανόμαστε απογοήτευση ή λύπη.

Η αποδοχή δεν ισοδυναμεί με παραίτηση. Δεν σημαίνει ότι τα πράγματα δεν θα βελτιωθούν ποτέ· απλώς αποδεχόμαστε ό,τι συμβαίνει τώρα, ενώ εργαζόμαστε για μια καλύτερη κατάσταση στο μέλλον. Είναι δύσκολο αλλά ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για πρόοδο.

Επένδυση στον εαυτό σας

Ο σημαντικότερος πόρος που διαθέτουμε για να συνεισφέρουμε στον κόσμο είμαστε εμείς οι ίδιοι. Όταν αγνοούμε τις ανάγκες του σώματος, του νου ή του πνεύματος, περιορίζουμε τις δυνατότητές μας για μια ποιοτική ζωή. Η διατήρηση υγιών σχέσεων που προσφέρουν σύνδεση και νόημα είναι απαραίτητη.

Χρειαζόμαστε επαρκή ύπνο και ξεκούραση όταν το έχουμε ανάγκη. Πρέπει επίσης να αφιερώνουμε χρόνο στη χαρά και το παιχνίδι—για τη χαρά καθαυτή. Η αυτοφροντίδα δεν είναι εγωισμός. Ο εγωισμός χαρακτηρίζεται από αγχώδη εστίαση στον εαυτό και κυνηγητό εξωτερικών στόχων όπως εμφάνιση ή επιτυχία στα κοινωνικά δίκτυα.

Αυτή η στάση συχνά σχετίζεται με άγχος, κατάθλιψη και προβλήματα υγείας όπως καρδιακές παθήσεις. Αντίθετα, η αυτοφροντίδα και η προσωπική ανάπτυξη μάς βοηθούν ουσιαστικά.

Υγιείς τρόποι παρηγοριάς

Ένας βασικός τρόπος επένδυσης στον εαυτό μας είναι η αναζήτηση υγιούς παρηγοριάς. Για να παραμείνουμε ευέλικτοι στις δυσκολίες πρέπει πρώτα να νιώθουμε ασφάλεια. Όταν αισθανόμαστε ανασφαλείς, ο εγκέφαλός μας ενεργοποιεί τα συστήματα ανταμοιβής—κάνοντας τους πειρασμούς πιο δελεαστικούς.

Έτσι οδηγούμαστε συχνά σε μια έξτρα ποσότητα κρασιού ή γλυκού ή διαδικτυακές αγορές χωρίς μέτρο. Αντί όμως για ανθυγιεινές λύσεις όπως junk food ή κοινωνικά δίκτυα, βοηθά περισσότερο μια λίστα με υγιείς επιλογές: βόλτα στη φύση, τηλεφωνική επικοινωνία με φίλο, μια σύντομη ξεκούραση ή ακόμα κι ένα αστείο βίντεο στο YouTube.

Αυτές οι μικρές κινήσεις μας επιτρέπουν τελικά να είμαστε οι άνθρωποι που θέλουμε.

Αμφισβητήστε τις σκέψεις σας

Η σημαντικότερη ίσως τεχνική μείωσης άγχους είναι «μην πιστεύετε ό,τι σκέφτεστε». Σε περιόδους αβεβαιότητας ειδικά, οι σκέψεις που προβάλλουν τα χειρότερα σενάρια πρέπει να αντιμετωπίζονται με κριτική ματιά.

Είναι χρήσιμο να εξετάζουμε τους κινδύνους ώστε να προλάβουμε προβλήματα—αλλά αν πιστεύουμε κάθε ανησυχητική σκέψη σαν πραγματικότητα, αντιδρούμε σαν τα χειρότερα ήδη συμβαίνουν. Έτσι νιώθουμε διαρκώς απειλή και φόβο χωρίς αντικειμενικό λόγο.

Ο αρνητισμός μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε αυτοεκπληρούμενες προφητείες: όταν περιμένουμε το χειρότερο, δυσκολευόμαστε να αξιοποιήσουμε ευκαιρίες ή νέες προκλήσεις με δημιουργικότητα και θάρρος. Αντί γι’ αυτό, μπορούμε συνειδητά να φανταστούμε θετικά σενάρια και ευκαιρίες μέσα στις δυσκολίες.

Παρουσία αντί βεβαιότητας

Το αντίθετο της αβεβαιότητας δεν είναι η βεβαιότητα αλλά η παρουσία στο παρόν. Αντί για σενάρια ενός άγνωστου μέλλοντος, μπορούμε να στρέψουμε την προσοχή στην αναπνοή μας και στα συναισθήματά μας αυτή τη στιγμή.

Κάθε φορά που πλένουμε τα χέρια μας ή κάνουμε μια καθημερινή πράξη μπορούμε να ρωτάμε: «Πώς είμαι τώρα;» Παρατηρούμε τι αισθανόμαστε στο σώμα μας χωρίς κριτική διάθεση—φέρνοντας περιέργεια κι αποδοχή (βλ. #1).

Ακόμη κι όταν όλα φαίνονται εκτός ελέγχου, εμείς επιλέγουμε πού θα εστιάσουμε την προσοχή μας: μπορούμε π.χ. να απενεργοποιήσουμε ειδοποιήσεις ειδήσεων ή social media ώστε αυτά να μην καταλαμβάνουν τη σκέψη μας συνεχώς.

Αναλάβετε ευθύνη για τον εαυτό σας

Όταν συμπεριφερόμαστε σαν ανίσχυροι θεατές της ζωής μας, παγιδευόμαστε σε αφηγήσεις θυμού και αδυναμίας—περιμένοντας άλλους ανθρώπους «να μας σώσουν». Οι φίλοι μπορεί πράγματι να θέλουν το καλό μας αλλά συχνά λειτουργούν περισσότερο ως ενισχυτές της στασιμότητας παρά ως πραγματικοί σωτήρες.

Η πραγματική υποστήριξη έρχεται όταν οι άλλοι μάς βλέπουν ως ικανούς ανθρώπους που μπορούν μόνοι τους ν’ αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες—και μας ενθαρρύνουν προς αυτή την κατεύθυνση.

“Η αβεβαιότητα είναι η μόνη βεβαιότητα που υπάρχει”, υπενθυμίζει ο μαθηματικός John Allen Paulos. Όταν σταματήσουμε τη μόνιμη γκρίνια για τα προβλήματα και επικεντρωθούμε στα αποτελέσματα που θέλουμε, παίρνουμε πίσω τη δύναμή μας για αλλαγή στη ζωή μας.

Βρείτε νόημα μέσα στο χάος

Οι κοινωνικοί ψυχολόγοι ορίζουν το νόημα ως μια διανοητική κι συναισθηματική αξιολόγηση του κατά πόσο η ζωή μας έχει σκοπό κι αξία—και κυρίως επίδραση στους άλλους ανθρώπους.

Οι άνθρωποι κινητοποιούνται περισσότερο όταν νιώθουν σημαντικοί για τους γύρω τους. Εργάζονται σκληρότερα κι αισθάνονται μεγαλύτερη ικανοποίηση όταν βλέπουν ότι κάποιος ωφελείται από τις προσπάθειές τους—χαρακτηριστικό που φαίνεται έντονα στους νέους που βοηθούν συνανθρώπους τους σε κρίσεις.

Έρευνες δείχνουν πως νιώθουμε καλύτερα όταν στρέφουμε το ενδιαφέρον έξω από τον εαυτό μας και στηρίζουμε άλλους ανθρώπους ή κοινότητες. Το επόμενο βήμα είναι ν’ αναγνωρίσουμε τι μπορούμε προσωπικά ν’ αλλάξουμε προς το καλύτερο: ποιες δεξιότητες ή ενδιαφέροντα διαθέτουμε; Τι έχει πραγματικά σημασία για εμάς;

Το νόημα κι ο σκοπός γεννούν ελπίδα. Όταν όλα μοιάζουν αβέβαια ή τρομακτικά, η αίσθηση προσφοράς στους άλλους μάς γειώνει όσο τίποτα άλλο. Μην περιμένετε απλώς το τέλος της κρίσης· σκεφτείτε τι πάντα θέλατε πραγματικά και κάντε χώρο γι’ αυτό μέσα στη νέα πραγματικότητα—ζήστε αυτή τη ζωή!

Η Christine Carter, Ph.D., είναι Senior Fellow στο Greater Good Science Center και συγγραφέας των βιβλίων «The New Adolescence», «The Sweet Spot» και «Raising Happiness». Έχει διατελέσει διευθύντρια του GGSC καθώς και αρθρογράφος στο parenting blog του κέντρου.
Διαβάστε το αρχικό άρθρο εδώ.

Η μικρή “νάρκη” κρύβεται στον παρακάτω πίνακα από την μέτρηση της MRB για το newsbomb, ο οποίος δείχνει ποιά εκλογικά ακροατήρια δείχνει “αβεβαιότητα” σχετικά με την προτίμησή τους στις προηγούμενες κάλπες και ως εκ τούτου θεωρείται ότι ένα τμήμα τους μπορεί να κάνει διαφορετική επιλογή στις 25 Ιουνίου.

Ενώ λοιπόν οι πιθανές διαρροές από τη Ν.Δ και τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ελάχιστες, τα τρία παραπάνω κόμματα έχουν αρκετά σημαντικά τμήματα ψηφοφόρων που δηλώνουν πως δεν είναι βέβαιοι για την επιλογή που έκαναν και ως εκ τούτου, εάν ένα μέρος αυτών αποφασίσει να αλλάξει επιλογή μπορεί να δημιουργήσει ανακατάξεις. Φυσικά, όχι ως προς την σειρά αλλά ως προς την δυναμική του αποτελέσματος.

Ενδιαφέρον στοιχείο από τη μέτρηση της ΜRB είναι η πιθανότητα των πολιτών να αλλάξουν την απόφασή τους την τελευταία στιγμή στην κάλπη. Εδώ τα πράγματα εμφανίζονται αρκετά ρευστά. Σύμφωνα με τη μέτρηση προκύπτει ότι όσοι ψήφισαν Νέα Δημοκρατία σε ποσοστό 3,4% σκέφτονται να αλλάξουν την απόφασή τους, όσοι ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ σε ποσοστό 5,8%. Για το ΠΑΣΟΚ τα πράγματα είναι δυσκολότερα αφού 15,6% από τους ψηφοφόρους του δηλώνουν ότι μπορεί να αλλάξουν την απόφασή τους. Δεν είναι βέβαιο προς ποιά κατεύθυνση θα κινηθούν αυτοί οι ψηφοφόροι, αν και θεωρείται πιθανότερο εάν αρκετά σημαντικό μέρος του να επιλέξει να “ασφαλίσει” και να ενισχύσει την αυτοδυναμία της Ν.Δ, ενώ ένα άλλο (μάλλον μικρότερο) μέρος ίσως “διορθώσει” την επιλογή του προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

18,8% για όσους ψήφισαν σήμερα ΚΚΕ δηλώνουν επίσης “αβέβαιοι” και 3,8 για όσους ψήφισαν Ελληνική Λύση. 5,3% για όσους ψήφισαν το κόμμα Νίκη δηλώνουν ότι ενδέχεται να αλλάξουν απόφαση και 33,7% για όσους ψήφισαν το κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Η αβεβαιότητα ψήφου στην Πλεύση Ελευθερίας είναι πολύ μεγάλη καθώς δείχνει πως ένας στους τρεις ψηφοφόρους της 21ης Μαϊου κάνει δεύτερες σκέψεις, πιθανώς μετά και την “τρικυμία” με τις λίστες και τις καταγγελίες από υποψηφίους κατά της προέδρου του κόμματος.

«Η αβεβαιότητα παραμένει γύρω μας. Και η παραβίαση του διεθνούς δικαίου μέσω της ρωσικής αναγνώρισης δύο αποσχισθεισών περιοχών στην Ουκρανία θα αυξήσει έντονα αυτή την αβεβαιότητα», δήλωσε ο Τζεντιλόνι.

Ο Τζεντιλόνι μιλούσε καθώς οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν για να συμφωνήσουν σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας για την αναγνώριση μια ημέρα νωρίτερα δύο αυτονομιστικών περιοχών στην Ουκρανία που υποστηρίζονται στρατιωτικά από τη Μόσχα τα τελευταία οκτώ χρόνια.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν διέταξε στρατεύματα σε αυτές τις αυτονομιστικές περιοχές, παραβιάζοντας τις διεθνείς συμφωνίες που είχε υπογράψει. Παρουσίασε την εισβολή ως «ειρηνευτική» αποστολή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμενόταν να παρουσιάσει στοχευμένες οικονομικές κυρώσεις – τόσο σε περίπτωση που η Ρωσία εισβάλει περαιτέρω στην Ουκρανία όσο και λόγω του πλήγματος που θα δέχονταν και η ίδια από τις τομεακές κυρώσεις.

Η Ρωσία προμηθεύει περισσότερο από το ένα τρίτο των προμηθειών φυσικού αερίου της ΕΕ και οι τιμές της ενέργειας έχουν ήδη εκτοξευθεί για τους Ευρωπαίους καταναλωτές και τις κυβερνήσεις.

Ο Τζεντιλόνι, μιλώντας σε συνέδριο της ΕΕ για την οικονομική κατάσταση της ένωσης, σημείωσε ότι οι προβλέψεις για την ανάπτυξη φέτος είχαν ήδη αναθεωρηθεί προς τα κάτω νωρίτερα αυτόν τον μήνα σε 4,0% και προς τα πάνω σε 2,8% για το επόμενο έτος.

Η σύγκρουση ή οι σκληρές κυρώσεις κατά της Ρωσίας θα μπορούσαν να επηρεάσουν ακόμα περισσότερο την οικονομία της ΕΕ που έχει ήδη πληγεί από την κρίση Covid.