Η Βουλή στέλνει με αυτό τον τρόπο ηχηρό μήνυμα καταδίκης κάθε μορφής βίας αλλά και δέσμευσης για ισότητα, σεβασμό και αλληλεγγύη προς κάθε γυναίκα-θύμα.

Όπως σημειώνεται σε σχετική ανακοίνωση της Βουλής, η συμβολική αυτή ενέργεια έχει ως στόχο να υπενθυμίσει ότι καμία γυναίκα δεν είναι μόνη, και ότι η εξάλειψη της έμφυλης βίας αποτελεί υπόθεση όλης της κοινωνίας, της Πολιτείας, των θεσμών και των πολιτών.

Δυστυχώς -προστίθεται στην ανακοίνωση της Βουλής-, παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, τα καταγεγραμμένα περιστατικά έμφυλης βίας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη, συνεχίζουν να αυξάνονται δραματικά. Ενδεικτικά, σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα του Π.Ο.Υ., σχεδόν μία στις τρεις γυναίκες (περίπου 840 εκατ. παγκοσμίως) έχει υποστεί ενδοοικογενειακή ή σεξουαλική βία τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους.

Πρόκειται για αριθμούς ιδιαιτέρως ανησυχητικούς, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη ότι, ακόμη και εν έτει 2025, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να διστάζουν να καταγγείλουν τη βία που υφίστανται, είτε λόγω φόβου και κοινωνικών πιέσεων, είτε λόγω ελλιπούς εμπιστοσύνης στους θεσμικούς μηχανισμούς. Για τον λόγο αυτό, η συνεχής εκπαίδευση των αρμόδιων υπηρεσιών και η ενίσχυση των δομών υποστήριξης αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες για τον περιορισμό έως και την οριστική εξάλειψη του φαινομένου.

«Το ελληνικό Κοινοβούλιο, με αφορμή τη σημερινή ημέρα, δεσμεύεται να κρατήσει ζωντανή την υπενθύμιση ότι καμία γυναίκα δεν είναι μόνη και να σταθεί αρωγός στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος, στο οποίο κάθε θύμα θα αισθάνεται ασφαλής να μιλήσει και να ζητήσει βοήθεια. Η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατική κοινωνία και πρέπει να καταδικάζεται σε κάθε μορφή της» τονίζεται στην ανακοίνωση της Βουλής των Ελλήνων.

Σύμφωνα με αυτά, 50.000 γυναίκες και κορίτσια δολοφονήθηκαν από συγγενείς τους το 2024, ποσοστό που αντιστοιχεί σε μια δολοφονημένη γυναίκα κάθε 10 λεπτά.

Αναλυτικότερα, 83.000 γυναίκες και κορίτσια δολοφονήθηκαν εσκεμμένα παγκοσμίως. Από αυτές, το 60% δολοφονήθηκε από τον σύντροφό τους ή κάποιο μέλος της οικογένειάς τους, όπως αναφέρει η έκθεση που συνέταξαν το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών και το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος, επικρίνοντας την απουσία ουσιαστικής προόδου στον αγώνα κατά των γυναικοκτονιών.

Αυτό το ποσοστό αντιστοιχεί σε περίπου 50.000 γυναίκες και κορίτσια που δολοφονήθηκαν είτε από τον σύντροφό τους ή από στενό συγγενή τους (πατέρα, θείο, αδελφό, ακόμη και μητέρα). Με άλλα λόγια, δολοφονούνταν 137 κάθε μέρα ή μία κάθε 10 λεπτά της ώρας.

Το σπίτι αντί για καταφύγιο, γίνεται καταδίκη

Η εκτίμηση αυτή, βασισμένη σε ανάλυση στατιστικών από 117 χώρες, είναι χαμηλότερη μεν από αυτή του 2023 (51.100), αλλά «η μεταβολή δεν υποδεικνύει αληθινή μείωση», σύμφωνα με την έκθεση, που αποδίδει τη διαφορά απλούστατα στο ότι διαφορετικές χώρες τηρούν στατιστικές με διαφορετικό τρόπο.

Τουναντίον, οι αριθμοί «παραμένουν απαράλλακτοι κι αυτό παρά τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται επί χρόνια σε παγκόσμια κλίμακα», στηλιτεύουν οι φορείς της έκθεσης.

Οι γυναικοκτονίες συνεχίζουν να στοιχίζουν τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια σε παγκόσμιο επίπεδο κάθε χρόνο, «χωρίς καμιά ένδειξη αληθινής βελτίωσης». Έτσι, «το σπίτι συνεχίζει να είναι ο πιο επικίνδυνος χώρος για τις γυναίκες και τα κορίτσια» που διατρέχουν κίνδυνο.

Παρότι οι γυναίκες δεν αντιπροσώπευαν παρά το 20% των θυμάτων φόνων σε παγκόσμιο επίπεδο το 2024, το 60% σκοτώθηκε σε ιδιωτικό χώρο, ενώ μόλις το 11% των δολοφονιών ανδρών διαπράχτηκε σε τέτοιες περιστάσεις.

Το διαδίκτυο μεταπλάθει και εντείνει την έμφυλη βία

Αν και καμιά περιοχή του κόσμου δεν είναι απαλλαγμένη από το πρόβλημα, ο μεγαλύτερος αριθμός θυμάτων των γυναικοκτονιών από οικείο τους πρόσωπο για ακόμη μια φορά καταγράφτηκε στην Αφρική (περίπου 22.000). «Οι γυναικοκτονίες δεν διαπράττονται από το πουθενά. Εγγράφονται σε κύκλο βίας που μπορεί να αρχίσει με τον καταναγκαστικό έλεγχο, με απειλές ή παρενόχληση, συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού κόσμου», σχολιάζει η Σάρα Χέντριξ, διευθύντρια του τμήματος πολιτικής του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών, στο δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.

Στο κείμενο επισημαίνεται πως η ανάπτυξη ορισμένων τεχνολογιών όχι μόνο επέτεινε τη βία σε βάρος γυναικών, αλλά δημιούργησε νέους τύπους της, όπως η δημοσιοποίηση εικόνων και δεδομένων χωρίς τη συναίνεσή τους και η διασπορά βίντεο γνωστών ως «deepfakes», δημιουργημένων με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Η βία στο διαδίκτυο «δεν περιορίζεται στον κυβερνοχώρο. Μπορεί να υπάρξει εκτράχυνση εκτός ψηφιακού κόσμου και, στις χειρότερες περιπτώσεις, θανάσιμη βλάβη, ως και γυναικοκτονία (…) Για να προληφθούν αυτές οι δολοφονίες, είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν νόμοι που θα αναγνωρίζουν τις διαφορετικές μορφές βίας που υφίστανται οι γυναίκες και τα κορίτσια, στο διαδίκτυο και εκτός αυτού, και θα υποχρεώνουν τους δράστες να λογοδοτούν, προτού γίνουν δολοφόνοι», επέμεινε η Σάρα Χέντριξ.

Νωρίτερα, η κεντρική εκδήλωση ξεκίνησε με συναυλία στην Πλατεία Κλαυθμώνος όπου συμμετείχαν γνωστοί καλλιτέχνες, ενώ ακολούθησε πορεία προς την Πλατεία Συντάγματος.

Θεσσαλονίκη

Στη Θεσσαλονίκη, στο Άγαλμα του Βενιζέλου συγκεντρώθηκαν φεμινιστικές οργανώσεις και συλλογικότητες της Αριστεράς και στην Καμάρα συλλογικότητες του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου.

Στη συνέχεια, οι διαδηλωτές, κρατώντας πανό και φωνάζοντας συνθήματα, έκαναν ξεχωριστές πορείες σε κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης και κατέληξαν στα σημεία από όπου ξεκίνησαν.

«Αγωνιζόμαστε για την υπεράσπιση των θυμάτων έμφυλης βίας, για πολιτικές που θα αμβλύνουν την έμφυλη βία σήμερα, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται να αγωνιζόμαστε για την ανατροπή του συστήματος που γεννά και αναπαράγει τη βία κατά των γυναικών και όλων όσοι σε αυτόν τον κόσμο θεωρούνται κατώτεροι», αναφέρουν σε σχετική ανακοίνωσή τους τα μέλη της οργάνωσης «Μαχητικές & Ελεύθερες» που συγκεντρώθηκαν μπροστά από το Άγαλμα του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Παπούτσια με τα ονόματα των αδικοχαμένων κοριτσιών φορτίζουν με έντονα συναισθήματα την ατμόσφαιρα.

Eκδήλωση στη Θεσσαλονίκη για αδικοχαμένες γυναίκες

Σε εκδήλωση που έγινε στη μνήμη της Ντόρας Ζαχαριά και όλων των γυναικών που έπεσαν θύματα δολοφονίας και με αφορμή την επικείμενη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, τα αθλητικά, τα μοκασίνια, τα μποτάκια, διαφορετικά παπούτσια, διαφορετικές γυναίκες, το ένα δίπλα στο άλλο ήταν ένας συμβολισμός για τις γυναίκες που χάθηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη από τα χέρια των δολοφόνων πρώην και νυν συντρόφων τους.

Τα μάτια των μητέρων τους ήταν υγρά, η φωνή είχε τον κόμπο και τον βαρύ λυγμό αλλά το μήνυμα όλων τους ήταν πιο δυνατό. Η βία να σταματήσει. Ο κατάλογος των γυναικών που έφυγαν τόσο άδικα από τη ζωή να μην έχει συνέχεια. Εξάλλου δεν έχουν περάσει παρά μόνο λίγα εικοσιτετράωρα από την τελευταία δολοφονία, αυτή της Δώρας στο Αγρίνιο, μητέρας τριών παιδιών που την πυροβόλησε ο πρώην σύντροφός της.

«Η Ντόρα μου ήταν το ενδέκατο θύμα γυναικοκτονίας το 2021, η Δώρα, η καινούρια Δώρα, είναι το ενδέκατο θύμα του 2024. Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει κάτι; Δυστυχώς, τρία χρόνια αφού έφυγε το παιδί μου δεν έχει γίνει κάτι. Κάτι πρέπει να αλλάξει επιτέλους και να αφυπνιστεί ο κόσμος. Θα προτιμούσα να ήταν διαφορετική αυτή η ημέρα γιατί 17 Νοεμβρίου ήταν τα γενέθλια της Ντόρας μου. Το κακό δεν έχει σταματήσει και χρωστάμε σε αυτά τα κορίτσια που χάθηκαν να κάνουμε κάτι όλοι μας» είπε η Κατερίνα Κώτη, μητέρα της Ντόρας Ζαχαριά.

«Η κόρη μου δεν είναι θύμα, είναι ηρωίδα όπως όλα τα παιδιά που έφυγαν με αυτόν τον τρόπο» είπε η Αλεξάνδρα Μάκου, μητέρα της Γαρυφαλλιάς Ψαράκου που δολοφονήθηκε στη Φολέγανδρο από τον σύντροφο της. Η κ. Μάκου είπε πως οι μητέρες είναι ενωμένες για να περάσουν ένα μήνυμα που αφορά όλη την κοινωνία.

«Εμάς τα παιδιά μας δεν γυρίζουν πίσω, το μήνυμα όμως είναι όχι σε κάθε μορφή βίας και θέλω να σας ζητήσω να μην τη λέτε θύμα της Γαρυφαλλιά. Είναι ένα υπέροχο παιδί που δεν ζει πια ανάμεσά μας, επειδή κάποιος της αφαίρεσε την ζωή. Ηρωίδα, όχι θύμα. Είμαστε αντιμέτωποι με μια πατριαρχική και κακοποιητική πολιτεία, απέναντι στα θύματα και τις οικογένειες τους» είπε η κ. Μάκου.

Η Ρόζα Φωτιάδου, μητέρα της Σοφίας Σαββίδου, βρέθηκε και εκείνη στην εκδήλωση. «Η κόρη μου δεν γνωρίζονταν με τον δολοφόνο, του ήταν άγνωστη. Αυτό δείχνει πόσο μισογύνης είναι αυτός ο άνθρωπος και υπάρχουν κι άλλοι πολλοί σαν αυτόν που δολοφονούν κορίτσια, δεν σέβονται την ζωή, δεν σέβονται τίποτα. Ακούμε για νόμους αλλά δεν βλέπουμε πράξεις. Πρέπει να αρχίσουν να κάνουν ουσιαστικό, η ατιμωρησία φέρνει αυτά τα αποτελέσματα» είπε μεταξύ άλλων.

Στην εκδήλωση βρέθηκε και η Μελίνα Κακουλίδου, η μητέρα του Άλκη Καμπανού που έπεσε θύμα τυφλής οπαδικής βίας σε ηλικία 19 ετών. Ο πόνος της ίδιος με αυτόν που έχει ριζώσει στις καρδιές και των άλλων μητέρων και βρέθηκε στην εκδήλωση για να εκφράσει τη στήριξη της.

Φ

«Είμαι εδώ μαζί με τις υπόλοιπες μανούλες για να τιμήσω αυτά τα αδικοχαμένα νιάτα. Τα παιδιά που έφυγαν βίαια και αναπάντεχα, οφείλουμε να μην τα ξεχάσουμε αυτά τα παιδιά και να επαναφέρουμε στη μνήμη μας με διάφορες δράσεις το μήνυμα ενάντια στη βία».

Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Βασίλης Ρόκος, επιστήθιος φίλος της Ντόρας Ζαχαριά και περιφερειακός σύμβουλος – επικεφαλής της παράταξης ΣΥΝ-εργασία, που μίλησε συγκινημένος για τη φίλη του που έφυγε πρόωρα και άδικα από τη ζωή. «Η Δώρα δολοφονήθηκε με πολύ άγριο και βίαιο τρόπο όταν ζήτησε από τον σύντροφο της να χωρίσουν. Στόχος μας είναι να υπάρξει καλύτερη ενημέρωση προς όλες τις κοπέλες και τις γυναίκες, σε περίπτωση που βρίσκονται σε μια τοξική σχέση και δέχονται βία σωματική είτε ψυχολογική, να μιλούν. Έχουμε γίνει, δυστυχώς, όλοι μας θεατές τα τελευταία χρόνια σε πολύ βίαιες και αποτρόπαιες καταστάσεις και πρέπει να σταματήσει αυτό» είπε ο κ. Ρόκος.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αντιμέτωπες με μία ακόμη μορφή βίας έρχονται οι γυναίκες και στην περίοδο της εγκυμοσύνης τους. Για τη μαιευτική βία και τις πιέσεις που δέχονται οι γυναίκες στη διάρκεια των τοκετών μίλησε η Εριέττα Κούρκουλου – Λάτση στην εκπομπή της Νατάσας Γιάμαλη, «Εξελίξεις τώρα».

Στο ρεπορτάζ που προβλήθηκε το Σάββατο, 19 Οκτωβρίου, υπάρχουν μαρτυρίες θυμάτων και μαίων μαιευτικής βίας – ενός θέματος που έχει αρχίσει να συζητιέται έντονα τα τελευταία χρόνια. Στην εκπομπή τέθηκε και το ερώτημα αναγνώρισης του όρου νομικά, με τη δικηγόρο, Άννα Κακλαμάνη, που μίλησε σχετικά να λέει: «Το κύριο πρόβλημα της μαιευτικής ή γυναικολογικής βίας, όπως και στην περίπτωση της γυναικοκτονίας, έγκειται στο ότι δεν είναι αδικήματα τυποποιημένα στο ποινικό μας σύστημα. Η γυναικολογική βία πρέπει να θεσπιστεί».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Natasa Giamali (@natasagiamali)

«Οι γυναίκες δεν ενημερώνονται σωστά»

Η Εριέττα Κούρκουλου – Λάτση υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών, η οποία έχει μιλήσει ανοιχτά για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε μέχρι να αποκτήσει δικό της παιδί, εξήγησε τι είναι η μαιευτική βία, σημειώνοντας πως πρόκειται για ψυχική, συναισθηματική και σωματική βία, ενώ τόνισε πως εντοπίζεται και στην έλλειψη σεβασμού, απέναντι στις γυναίκες την ώρα του τοκετού.

«Το να φωνάζουμε σε μία γυναίκα την ώρα του τοκετού ότι απαγορεύεται να φωνάζει, που είναι πολύ φυσική διαδικασία και θα έπρεπε μία γυναίκα να έχει την ελευθερία να κάνει ότι θέλει την ώρα του τοκετού. Έχουμε στερήσει από τις γυναίκες μία φυσική διαδικασία. Στην Ελλάδα στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ανήκει στις γυναίκες ο τοκετός τους», είπε αρχικά η Εριέττα Κούρκουλου.

Για την καισαρική τομή

«Είμαι της άποψης ότι σε μία καισαρική τομή, που είναι απαραίτητη, μπορεί να γίνει και αυτή με σεβασμό. Σίγουρα έχουμε πρόβλημα με το τεράστιο ποσοστό καισαρικών. Δεν ενημερώνονται οι γυναίκες ορθά. Δεν είναι σωστό να ρίχνουμε όλο το βάρος στις γυναίκες. Το πρόβλημα είναι συστημικό, έχει να κάνει με το πρόγραμμα του εκάστοτε γιατρού. Το τι βολεύει τον κάθε γυναικολόγο δεν θα έπρεπε να είναι θέμα της εκάστοτε γυναίκας», ξεκαθάρισε αναφορικά με τις καισαρικές στη χώρα μας.

Πώς θα αναγνωρίσουν τη μαιευτική βία

«Ότι διαισθανόμαστε, για μένα, είναι σωστό. Αν κάτι σε κάνει να αισθάνεσαι άβολα, ιδίως σε μία στιγμή ευαλωτότητας, όπως ο τοκετός, να κρατήσουμε στο μυαλό μας ότι άλλο να δεχτούμε μία φυσική διαδικασία και άλλο να δεχόμαστε τι μας επιβάλει κάποιος τρίτος στο δικό μας σώμα. Για εμένα η ενημέρωση είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Στην Ελλάδα δεν έχουμε καλή ενημέρωση, αλλά όσο καλύτερα μόνες μας ενημερωνόμαστε και πριν από τον τοκετό – όχι μόνο εκείνη τη στιγμή – να ξέρουμε το σώμα μας και να μάθουμε να διεκδικούμε αυτό που μας αξίζει, ειδικά σε μία τέτοια στιγμή», απάντησε η Εριέττα Κούρκουλου, για το πώς μπορούμε οι γυναίκες να αναγνωρίσουμε τα σημάδια μαιευτικής βίας.

Το τραύμα της απώλειας

Μιλώντας για το τραύμα απώλειας ενός μωρού τόνισε πως η αναγνώριση από τους γύρω μας του πόνου και της πληγής βοηθά, όπως και η αναγνώριση του τραύματος από την ίδια τη γυναίκα. «Είναι πολύ σημαντική η αποδοχή του τραύματος από τους γύρω μας. Να αναγνωρίζουν αυτό το συναίσθημα. Αυτό που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος που σε αγαπάει είναι απλώς να αναγνωρίσει κάποια πράγματα στη ζωή είναι δύσκολα, αλλά θα προχωρήσεις παρακάτω, γιατί οι άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι για να προχωράμε».

Γεωργία Κριεμπάρδη

Στο libre μιλά η Χρυσέλλα Λαγαρία, συνιδρύτρια της Black-Light  Κοιν.Σ.Επ., μιας κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης που ιδρύθηκε από τυφλά άτομα. Η ίδια έχει εκ γενετής τύφλωση και τη γνώρισα μέσα από το ντοκιμαντέρ «SAFEable: Προσβασιμότητα και Συμπερίληψη στην Ενημέρωση και Προστασία από την Έμφυλη Βία». Εξηγεί πώς εκφράζεται το σύμπλεγμα έμφυλη βία και μισαναπηρισμός, και γιατί οι ανάπηρες γυναίκες είναι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κακοποίησης.

• Υπάρχει επαρκές δίκτυο προστασίας για τις γυναίκες στην Ελλάδα; Είναι προσβάσιμες οι δομές; Στο κομμάτι της πρόληψης και της ενημέρωσης, υπάρχει μέριμνα για τις ανάπηρες γυναίκες;

Σύμφωνα με τα λίγα επίσημα στοιχεία που διαθέτουμε για τη σχέση μεταξύ έμφυλης βίας και αναπηρίας (βλ. ενδεικτικά Mays 2006, Nixon 2009, Curry κ.ά. 2011, Νταλάκα 2022), οι ανάπηρες γυναίκες αντιμετωπίζουν περισσότερες πιθανότητες στη διάρκεια της ζωή τους να βιώσουν κάποιο περιστατικό βίας ή να ζήσουν σε μία κακοποιητική σχέση, όπου ενδέχεται να παραμείνουν και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο γι’ αυτό παίζει και το ότι ο κακοποιητής συχνά είναι ο σύντροφος/σύζυγος που αναλαμβάνει καθημερινά χρέη προσωπικής φροντίδας και βοήθειας (αυτά του φροντιστή/προσωπικού βοηθού/συνοδού/ διερμηνέα νοηματικής).

Να σημειωθεί επίσης πως η ταξική διάσταση στην αναπηρία ορθώς εισάγεται στο σύμπλεγμα πατριαρχίας και μισαναπηρισμού.

• Ένας άνδρας σύντροφος/σύζυγος (πρώην/νυν) στην πλειοψηφία είναι ο δράστης, ακολουθούμενος σε συχνότητα, από κάποιο μέλος της οικογένειας (γονείς, αδέλφια, συγγενικά πρόσωπα) (Darzins, 2014). Το 90% των κακοποιητών είναι άνδρες που οι ανάπηρες γυναίκες ήδη γνωρίζουν και συχνά έχουν μαζί τους σχέσεις οικειότητας και εμπιστοσύνης  (Mays2009).

Τα είδη έμφυλης βίας που βιώνουν οι ανάπηρες φυσικά δε διαφέρουν από αυτά που βιώνουν οι γυναίκες χωρίς αναπηρία. Συχνά όμως η έμφυλη βία λαμβάνει και μισαναπηρικές προεκτάσεις και μορφές: από τη συναισθηματική υποβάθμιση που συνδέεται με την αναπηρία ή την εσκεμμένη παραμέληση, μέχρι την άρνηση πρόσβασης σε βοηθήματα προσβασιμότητας και επικοινωνίας, τη στέρηση φαρμακευτικής αγωγής ή τη στέρηση επιδομάτων και άλλων οικονομικών βοηθημάτων που μπορεί να λαμβάνει μία ανάπηρη γυναίκα (Διοτίμα).

Πρόληψη κι αντιμετώπιση – Θεσμικά κενά (στοιχεία από Διοτίμα)

1. έλλειψη προσβάσιμης ενημέρωσης για την έμφυλη βία και τα σχετικά κατοχυρωμένα δικαιώματα,
2. απουσία εκπαίδευσης σε θέματα αναπηρίας του προσωπικού των δομών για κακοποιημένες γυναίκες και σε θέματα έμφυλης βίας του προσωπικού των δομών για ανάπηρα άτομα,
3. μη-προσβάσιμες δομές για κακοποιημένες γυναίκες,
4. δυσκολία εύρεσης εργασίας και, άρα, δυσκολία μίας ανάπηρης γυναίκας να αυτονομηθεί οικονομικά και να εγκαταλείψει το κακοποιητικό περιβάλλον.

Η ανάρτηση της Σοφίας Ρομπόλη (διερμηνέας Ελληνικής νοηματικής γλώσσας)

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Sofia Rompoli (@sofiarompoli)

Στο libre μιλά η Χρυσέλλα Λαγαρία, συνιδρύτρια της Black-Light  Κοιν.Σ.Επ., μιας κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης που ιδρύθηκε το 2017 από τυφλά άτομα με εμπειρία στη δημιουργία διαδραστικών δρώμενων και στην εξυπηρέτηση πελατών.

Τη Χρυσέλλα τη βρήκα μέσα από το ντοκιμαντέρ ‘’SAFEable’’. Στο βιογραφικό της θα διαβάσουμε: Η Χρυσέλλα Λαγαρία γεννήθηκε το 1981 στην Αθήνα και λόγω μιας σπάνιας, γονιδιακής πάθησης που προσβάλει τον αμφιβληστροειδή χιτώνα έχει εκ γενετής τύφλωση. Φοίτησε στο ειδικό Δημοτικό Σχολείο Τυφλών και στη συνέχεια στο Αρσάκειο Γυμνάσιο και Λύκειο Ψυχικού. Κατόπιν σπούδασε ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και εργάστηκε σε διάφορες δομές και κέντρα ψυχικής υγείας. Έχει παρακολουθήσει εκπαίδευση στη γνωσιακή- συμπεριφοριστική και στην ομαδική ψυχοθεραπεία, καθώς και σεμινάρια ορθοφωνίας, ηχοληψίας και ραδιοφωνικής παραγωγής. Από το 2013 έως το 2017 εργάστηκε ως ξεναγός, υπεύθυνη social media και εκπαιδεύτρια ξεναγών στο διαδραστικό δρώμενο Dialogue in the Dark στο θέατρο Badminton. Από το 2017 ίδρυσε με ομάδα εργαζομένων του Dialogue in the Dark την Κοιν.Σ.Επ Black Light της οποίας είναι αντιπρόεδρος. Έχει προσφέρει εθελοντική εργασία στο Μουσείο Αφής του Φάρου Τυφλών Ελλάδας ως υπεύθυνη προώθησης έργου και από το 2017 είναι project manager και γραμματέας ΔΣ στον εθελοντικό οργανισμό Διαβάζω για τους Άλλους.

«Οι ανάπηρες γυναίκες αντίθετα με ότι ο περισσότερος κόσμος θέλει να πιστεύει -και λέω θέλει γιατί πια η ενημέρωση υπάρχει και έχει ανοίξει πάρα πολύ τη συζήτηση γύρω από την αναπηρία οπότε υπάρχει πάρα πολύς κόσμος που απλώς θέλει να πιστεύει- ότι οι αναπηρες γυναίκες εξαιτίας της αναπηρίας τους ή της βλάβης τους δε θα δημιουργήσουν συντροφικές σχέσεις ερωτικές σχέσεις, σχέση της μιας βραδιάς, δε θα κάνουν παιδιά, δε θα ζήσουν συντροφικά, δε θα είναι λεσβίες, δε θα έχουν δηλαδή πιθανότητα να ταιριάξουν στα διάφορα κουτάκια της κοινωνικής μας ζωής, αυτό δε συμβαίνει. Και όπως και στις υπόλοιπες γυναίκες υπάρχει πάντα ο κίνδυνος του βιώματος της έμφυλης βίας. Γιατί όμως λέμε ότι ισχύει περισσότερο σε μία ανάπηρη γυναίκα αυτό; Ακριβώς επειδή ο κόσμος  πριν σε γνωρίσει ως ανάπηρη γυναίκα δεν ξέρει για την αναπηρία σου πράγματα, σε νιώθει πιο ευάλωτη, νιώθει ότι είσαι σε μία θέση που εξ ορισμού μπορείς να δεχτείς τη βία περισσότερο. Και αντίστοιχα ο ανάπηρος πληθυσμός, κυρίως ο ανάπηρος ανδρικός πληθυσμός, θεωρεί ότι έχει κάνει μία χάρη στο να βρεθεί μαζί σου σε μια σχέση, ενώ θα μπορούσε και θα του άξιζε μία γυναίκα που δεν είναι ανάπηρη, όπως λέει. Άρα θα βάλει μία ανάπηρη γυναίκα στη διαδικασία της ευαλωτότητας αυτής, άρα εκείνη θα τη βιώσει ακριβώς θεωρώντας ότι εκείνος της παραχωρεί κάποιου είδους προνόμιο με τον να είναι μαζί της από το να είναι με μία άλλη γυναίκα» αναφέρει αρχικά, επισημαίνοντας πως «πρέπει να κατανοήσουμε ότι βλάβη από βλάβη διαφέρει, η αναπηρία δεν είναι πάντα οράτη. Επομένως υπάρχουν περιπτώσεις που μία ανάπηρη γυναίκα μπορεί να βιώνει έμφυλη βία εξαιτίας ζητημάτων που μπορεί να προκύπτουν και να αφορούν στην αναπηρία της. Ας πούμε παράδειγμα, μία γυναίκα με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί κάποια στιγμή να βιώσει μία ξαφνική κόπωση, ζαλάδα, αστάθεια ή να έχει θέμα με την όραση -αυτά στη βάση μιας συντροφικής σχέσης όπου ένας άντρας έχει την τάση να ασκεί βία, λεκτική σωματική ψυχολογική, αγνοώντας την πραγματικότητά της, θα πει ”σιγά, τι έχεις, απλά τεμπέλιασες και δεν έκανες τις δουλειές του σπιτιού γιατί είσαι άχρηστη” κλπ κλπ κλπ».

«Υπάρχει και στον δικό μου περίγυρο και ενδοσυντροφική, ενδοοικογενειακή βία… Να πω ότι στον χώρο της αναπηρίας, υπάρχει μία συνθήκη που θα έπρεπε να ‘ναι ευκαιρία αλλά για κάποιον περίεργο λόγο δεν είναι. Είναι πάρα πολύ εύκολο λόγω της μικρότερης κοινότητας την οποία απαρτίζουν κάποιες διαφορετικές βλάβες, για παράδειγμα τα τυφλά άτομα μπορεί να γνωρίζονται αρκετά μεταξύ τους, ακόμα και αν δεν κάνουν παρέα, έχουν πάρα πολλές σχέσεις και γνωριμίες με πολλούς, κάποια γεγονότα να μαθαίνονται» συμπληρώνει η Χρυσέλλα, θέλοντας να καταδείξει την υποκρισία που κρύβει ακόμα και στις μικρότερες κοινότητες (ένα μικρό χωριό, όπως λέμε) πολλές φορές το ”ενδιαφέρον” που μεταφράζεται σε κουτσομπολιό κι όχι σε ουσιαστική φροντίδα και ασπίδα ώστε να προστατευτεί μία γυναίκα.

«Απαντώντας στο τι υπάρχει τελικά υποστηρικτικά, προστατευτικά ξέρουμε πολύ καλά ότι οι δομές προστασίας που αυτή τη στιγμή υπάρχουν δεν καλύπτουν το κομμάτι της προσβασιμότητας. Πρέπει  να έχουμε στο μυαλό μας ότι δεν μπορούμε να πούμε απλώς σε μία τυφλή γυναίκα, για παράδειγμα, ή σε μία παραπληγική, τετραπληγική κωφή γυναίκα, ”φύγε από τη μικρή επαρχιακή πόλη στην οποία ζεις και πήγαινε σε μία άγνωστη” ή ”άλλαξε δουλειά”. Πώς θα πούμε σε μία τυφλή γυναίκα να αλλάξει δουλειά όταν οι περισσότερες τυφλές γυναίκες που δουλεύουν, δουλεύουν στο δημόσιο. Το να αλλάξουν δουλειά δεν είναι μία απλή ιστορία» εξηγεί η Χρυσέλλα. «Όταν όταν καταστρώνονται αυτά τα… φοβερά πλάνα διαφυγής, που τελικά δεν ξέρω πόσο αποτελεσματικά είναι, φαίνεται σα να μην συμπεριλαμβανόμαστε οι ανάπηρες γυναίκες». Σημειώνει, βέβαια, πως «το κέντρο Διοτίμα έχει ένα πλάνο και μία κατάρτιση στο κομμάτι της εκπαίδευσης για τις αισθητηριακές αναπηρίες».

«Δεν υπάρχει δίκτυο προστασίας, δεν είναι προσβάσιμες οι δομές και πρέπει να μιλήσουμε και για την πρόληψη» συνεχίζει. «Πρέπει να πούμε ότι οι κωφές και οι τυφλές γυναίκες αποκλείονται από την ενημέρωση. Οι τυφλές έχουν κενό πρόσβασης στην οπτική πληροφορία, για παράδειγμα σε καμπάνιες που υπάρχουν στους δρόμους, στην υπενθύμιση του αριθμού που καλούμε για έκτακτη ανάγκη, σε σκιτσάκια, αφίσες, σε όλο αυτό το υλικό το οποίο το χρειαζόμαστε για να μας απεικονίσει και να μας κάνει πιο καλά κατανοητό το τι συμβαίνει, πώς, πότε βιώνουμε βία. Υπάρχει επίσης εμπόδιο στην πρόσβαση στη βιβλιογραφία και τα πολύ σύγχρονα βιβλία που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα. Οι περισσότερες γυναίκες διαβάζουν μέσα από τα ηχογραφημένα βιβλία και από ηλεκτρονικά βιβλία. Σε ό,τι αφορά στα πρώτα, υπάρχει θέμα ως προς το τι θα ηχογραφηθεί από τους φορείς που ηχογραφούν, τους οργανισμούς που ηχογραφούν… Σε πάρα πολλά τέτοια βιβλία δεν περιλαμβάνονται πάντα αναγνώσματα που αφορούν στον φεμινισμό και την γυναικεία αφύπνιση, γιατί δεν ενδιαφέρουν αυτά τα βιβλία το σύνολο των αναγνωστών που είναι άντρες… Οι τυφλές γυναίκες αποκλείονται με πολλούς τρόπους από την πληροφορία. Για παράδειγμα πρέπει να μπουν στα λίγα φεμινιστικά site που υπάρχουν αν θέλουν ενημερώνονται (άρα να είναι φεμινίστριες, ενημερωμένες) και εδώ είναι η διαφορά με τις καμπάνιες δρόμου που μπορεί να τις δουν όλες.

Και στις κωφές γυναίκες λείπει το κείμενο. Με αφορμή το ντοκιμαντέρ, ανακάλυψα ότι υπάρχουν κωφές γυναίκες που δεν ξέρουν τι σημαίνει έμφυλη βία… Δεν το γνωρίζουν γιατί και η νοηματική γλώσσα κάπως φαντάζομαι ότι διαχειρίζεται από άντρες και τελικά όταν η πρόσβασή σου είναι σε μεμονωμένα δελτία ειδήσεων και σε πολύ λίγη πληροφορία, πόσο φεμινισμό να χωρέσει η πληροφορία αυτή;

Ξεκάθαρα μας λείπει η πρόσβαση στην πληροφορία. Όταν υπάρχει πρόσβαση στην πληροφορία, μας λείπει η γνώση. Όταν μας λείπει η γνώση, μας λείπει η ικανότητα να δράσουμε, να δράσουμε είτε με ένα τρόπο που να βοηθήσουμε τον εαυτό μας επειδή το χρειαζόμαστε ή να βοηθήσουμε άλλες γυναίκες , να φτιάξουμε αυτή την ασπίδα που χρειαζόμαστε για να βοηθάμε η μία την άλλη, για να ενημερώνουμε για να συμβουλεύουμε… γιατί φυσικά κεντρικά, από την κεντρική εξουσία, δεν υπάρχουμε ως πρόβλεψη. Όπως επίσης και από τα περισσότερα φεμινιστικά κινήματα, που δε μας συμπεριλαμβάνουν, σχεδιάζονται συναντήσεις, συνελεύσεις, στρατηγικές και εμείς πουθενά».

«Δε γίνεται να πούμε στις ανάπηρες γυναίκες ”πάρτε την τύχη στα χέρια σας, μάθετε εσείς πώς να προφυλάσσεστε από τους κακοποιητικούς συντρόφους”. Στην αναπηρία ισχύει ό,τι ισχύει και στις υπόλοιπες γυναίκες. Οι περισσότεροι κακοποιητές είναι μέσα στα σπίτια μας, είναι μέσα στο χώρο στον οποίο υποτίθεται ότι θα έπρεπε να είμαστε ασφαλείς. Και να πούμε ότι και οι ανάπηροι άνδρες δεν εξαιρούνται της πιθανότητας να ασκήσουν βία» θα πει λίγο πριν το κλείσιμο, για να καταλήξει τονίζοντας πως «οι ανάπηροι άνθρωποι δε θέλουν απλώς να ζουν στον κύκλο τους, στη φούσκα τους… Πρέπει να τους δίνουμε τη δυνατότητα να εκφράζονται και να μιλάνε για αυτά που θέλουν και να μπορούν να ανοιχτούν, να ζητήσουν βοήθεια και να την λάβουν, γιατί τουλάχιστον τα περισσότερα ανάπηρα άτομα αναγκαστικά είμαστε εκπαιδευμένα στο πώς να δείξουμε τι χρειαζόμαστε. Άρα αυτό που χρειάζεται τουλάχιστον είναι κάποιος να μας δώσει τη δυνατότητα να πούμε αυτό που χρειαζόμαστε».

Γεωργία Κριεμπάρδη

Τι δείχνει όμως το έργο και γιατί ενοχλήθηκε η ακροδεξιά πτέρυγα -δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει για έργα τέχνης- του κοινοβουλίου;

Η ροζ ελληνική σημαία είναι μέρος έκθεσης της Γεωργίας Λαλέ που φιλοξενήθηκε στο Προξενείο της Νέας Υόρκης και όπως αναφέρει η δημιουργός θέλει να τονίσει το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας και των εγκλημάτων κατά των γυναικών. Η χειροποίητη σημαία υφάνθηκε από σεντόνια που της δώρισαν κακοποιημένες γυναίκες στην Ελλάδα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Georgia Lale Studio (@georgia_lale_studio)

«Το έργο τέχνης δημιουργείται από σεντόνια, δωρεά γυναικών που ζουν στην Ελλάδα. Αυτές οι γυναίκες έχουν φαινομενικά λίγα κοινά πράγματα, αλλά όλες έχουν ξαπλώσει σε αυτά τα σεντόνια απελπισμένες και φοβισμένες» αναφέρει η περιγραφή της έκθεσης.

• Η επιμελήτρια Νιόβη Ζαραμπούκα-Χατζημάνου, έκανε σχετική ανάρτηση, πριν ωστόσο αποφασιστεί να κατέβει το έργο περιγράφοντας τα όσα συνέβησαν με την περίφημη ροζ ελληνική σημαία, που εξόργισαν τους ακροδεξιούς. 

«Το θέμα είχε προκύψει Εδώ και κανά δυο 24ωρα, η έκθεση της Γεωργίας Λαλέ στο Ελληνικό Προξενείο της Νέας Υόρκης δέχεται επιθέσεις από ακροδεξιούς εντός και εκτός ΗΠΑ, επειδή “μαγάρισε” το εθνικό σύμβολο. Πρόκειται για τη συμμετοχή της στο Carte Blanche Project με το έργο “Ενοχές της γειτονιάς” με το οποίο πραγματεύεται τα εγκλήματα της γυναικοκτονίας και της ενδοοικογενειακής βίας. Χτες ο Πρόεδρος της Νίκης βγήκε στη Βουλή και είπε ότι η σημαία μας βάφεται κόκκινη μόνο με το αίμα των ηρώων (είπε ο φασίστας γελάω), η εικαστικός και οι επιμελητές δέχονται υβριστικά και απειλητικά μηνύματα και χτες κάποιος/α έκαψε τους θάμνους του προξενείου με βενζίνη. Πριν λίγο ήρθε στα αυτιά μου ότι τους ζητήθηκε να κατέβει το έργο. Ελπίζω να πρόκειται για αστείο. Εννοείται στέλνω την αμέριστη στήριξη μου στη Georgia Lale, και στη συμβουλευτική επιτροπή τεχνών, που αποτελείται από την Ειρήνη Λιναρδάκη, τη Νατάσα Κατερινοπούλου, τη Λολίτα Κουτούδη και τον Πάνο Τσαγκάρη. Φυσικά δεν συζητάμε το να κατέβει… update: το εργο κατεβαίνει (;) με εντολή Γεραπετρίτη» αναφέρει.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Niovi Zarampouka-Chatzimanou (she/her) (@niovi_zc)

Αντιδράσεις για την απόσυρση

Η Νέα Αριστερά, σε ανακοίνωσή της αναφέρει:

“Η ακροδεξιά σχολή επιβάλλει μαύρη πολιτική στη χώρα. Μια γυναίκα καλλιτέχνις εκθέτει στη Νέα Υόρκη , στο ελληνικό προξενείο, έργα της για τις γυναικοκτονίες και την κακοποίηση των γυναικών. Ανάμεσα στα έργα είναι και η ελληνική σημαία φτιαγμένη από σεντόνια κρεβατιών γυναικών από την Ελλάδα. Η σημαία έχει το ροζ χρώμα. Η νεαρή Ελληνίδα εικαστικός μέσα από τη ροζ σημαία από σεντόνια συμπυκνώνει τη φωνή των Ελληνίδων γυναικών. Οι φασίστες δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους και ο κ. Γεραπετρίτης δεν τους χάλασε χατίρι. Έδωσε εντολή να κατέβει το έργο. Η κυβέρνηση υποκύπτει διαρκώς στις πιέσεις των ακροδεξιών. Δεν πρέπει να το επιτρέψουμε. Είμαστε με τη Τζώρτζια Λάλε. Είμαστε με την τέχνη. Είμαστε με τις γυναίκες.Ο κ. Γεραπετρίτης οφείλει να ανακαλέσει μια απόφαση που μυρίζει ακροδεξιά διολίσθηση”.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Στέφανος Κασσελάκης σημείωσε:

“Η τέχνη επιτρέπεται να «παίζει» ακόμη και με τα χρώματα των εθνικών συμβόλων, όταν θέλει να μεταφέρει ένα μήνυμα -από την αντίθεσή της στον ρατσισμό μέχρι την ενδοοικογενειακή βία. Αντίθετα, η εξωτερική πολιτική της χώρας μας δεν επιτρέπεται να παίζει με τα εθνικά θέματα «υποκλινόμενη» -κυριολεκτικά και μεταφορικά- διότι αυτό είναι που προσβάλλει στην πράξη τα εθνικά μας χρώματα. *Η φωτογραφία από διάσημο έργο τέχνης, που δημιουργήθηκε πριν από 33 χρόνια. Δεν περιμένω από τον κ. Γεραπετρίτη να υποκλιθεί μπροστά στην τέχνη, αλλά τουλάχιστον ας την αφήσει στην ησυχία της”.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η σημερινή κοινοβουλευτική ακροδεξιά στοχοποιεί την τέχνη.

Ο Κυριάκος Βελόπουλος, αρχηγός της Ελληνικής Λύσης, κατά το προεκλογικό debate που πραγματοποιήθηκε στην ΕΡΤ, παρουσίασε φωτογραφίες της “Παναγιάς της γκέισας” και της “Παναγιάς της Ινδιάνας” από το βιβλίο των θρησκευτικών της γ’ τάξης του Δημοτικού, κάνοντας λόγο για χριστιανοφοβία και πρόστυχες αναπαραστάσεις.

Όπως συγκεκριμένα ανέφερε στο debate ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης:

• “Είναι σε βιβλία τρίτης Δημοτικού. Δεν είναι πρόστυχο; Δεν είναι χριστιανοφοβία; Γιατί δεν το καταγγέλλει κανείς; Σε παιδάκια δημοτικού αυτά. Γκέισα, πόρνη – συγγνώμη για τη φράση – Παναγιά”.

Ας δούμε, όμως, τι πραγματικά ισχύει για τις δύο Παναγίες. Στο βιβλίο των θρησκευτικών της Γ’ Δημοτικού, οι θεματικές ενότητες αφορούν την γνωριμία με σύμβολα, εικόνες, τελετουργίες κι έθιμα. Όπως αναφέρει σχετικά το υπουργείο Παιδείας, “το μάθημα των Θρησκευτικών γίνεται ένα ταξίδι στον κόσμο της θρησκείας με οδηγό τις εικόνες, τις περιγραφές, τα πρόσωπα και τις ιστορίες που υπάρχουν μέσα στις σελίδες του Φακέλου Υλικού”. Στην ιαπωνική κουλτούρα, η Παναγία και ο Χριστός, ζωγραφίζονταν σε μετάξι, με την εικόνα που παρατίθεται στο βιβλίο των θρησκευτικών της Γ’ Δημοτικού να προέρχεται από τη δεκαετία του ’60.

Η Παναγιά η Ινδιάνα είναι ένα έργο που εμπνέεται από την κουλτούρα των Τσεγιέν και αποτελεί έργο του John Giuliani, ο οποίος εκτός από ζωγράφος είναι και Καθολικός ιερέας. Είναι δε γνωστός, για τις εικονικές απεικονίσεις ιθαγενών Αμερικανών ως χριστιανών αγίων. Πολλοί από αυτούς τους πίνακες είναι σε εκκλησίες στη Νότια Ντακότα, σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ αλλά και στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Yale. Ο ίδιος, σχολιάζοντας την τεχνοτροπία του, είχε δηλώσει: «Ως Καθολικός ιερέας και γιος Ιταλών μεταναστών, φέρω το θρησκευτικό και εθνικό βάρος των προγονικών εγκλημάτων που διαπράχθηκαν έναντι των πρώτων κατοίκων της Αμερικής. Πολλοί έχουν προσηλυτιστεί στον Χριστιανισμό, αλλά και πολλοί δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν τον αυτόχθονα πολιτισμό τους. Η πρόθεσή μου, επομένως, με την απεικόνιση των Χριστιανών αγίων ως Ιθαγενών Αμερικανών είναι να τους τιμήσω και να αναγνωρίσω την αρχική πνευματική παρουσία τους σε αυτή τη γη. Είναι αυτή η πρωτότυπη πνευματικότητα των ιθαγενών της Αμερικής που προσπαθώ να τιμήσω, ως φόρος τιμής για την τέχνη τους και την αξιοπρέπεια των ίδιων και των προγόνων τους».

Χάνουμε το δάσος, κοιτώντας το δέντρο

H ακροδεξιά πτέρυγα, ωστόσο, δεν αντιδρά σε όλες τις μεταποιήσεις του εθνικού μας συμβόλου. Για παράδειγμα, δεν είδαμε αντιδράσεις για κάτι από τα παρακάτω.

Η δυσανεξία της ακροδεξιάς έγκειται ακριβώς στα έμφυλα θέματα. Θίγονται και αντιδρούν σε οτιδήποτε αφορά προσωπικές ελευθερίες ταυτότητας και σεξουαλικότητας. Και όλος ο ντόρος στρέφεται προς τη λάθος κατέυθυνση. Αντί να εστιάζουμε στο κεντρικό θέμα που έρχεται στην επιφάνεια, τις έμφυλες κακοποιήσεις και γυναικοκτονίες που αυξάνονται τραγικά στη χώρα μας, συζητάμε για τον Νατσιό και το αν «γαύγισε».

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας (2021): μία στις τρεις γυναίκες παγκοσμίως δηλώνει ότι έχει υποστεί κάποια μορφή βίας, σωματική ή σεξουαλική, τουλάχιστον μια φορά κατά τη διάρκεια της ζωής της, ποσοστό που παραμένει ίδιο κατά τη τελευταία δεκαετία. Η βία ξεκινάει νωρίς: 1 στις 4 γυναίκες (ηλικίας 15-24) που έχουν συντροφική σχέση, έχουν υποστεί βία από το σύντροφό τους πριν την ηλικία των 20. Η συντροφική βία είναι η πιο συχνή μορφή κακοποίησης των γυναικών παγκοσμίως (641 εκ. γυναίκες έχουν υποστεί συντροφική βία). Επίσης, 6% των γυναικών παγκοσμίως αναφέρουν ότι έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση από άτομο που δεν ήταν σύντροφος. Ωστόσο, τα πραγματικά νούμερα είναι μεγαλύτερα, καθώς η βία δεν αναφέρεται και δεν καταγγέλλεται πάντα. Τα δεδομένα για τις γυναικοκτονίες είναι επίσης ανησυχητικά, καθώς παγκοσμίως εκτιμάται ότι 137 γυναίκες δολοφονούνται την ημέρα από άνδρα δράστη: από τις 87,000 γυναίκες που δολοφονήθηκαν από πρόθεση το 2017, πάνω από τις μισές (50,000) δολοφονήθηκαν από σύντροφο ή μέλος της οικογένειας. 

Στη χώρα μας, το έτος 2022, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, έχουν καταγραφεί σχεδόν 9.000 περιστατικά έμφυλης κακοποίηση, ενώ από τον Ιανουάριο του 2023 μέχρι και σήμερα καταγράφηκαν έξι γυναικοκτονίες. 

Και στη δημόσια σφαίρα συζητιέται το όνομα του αρχηγού της «Νίκης» κι όχι η ανάγκη κατοχύρωσης του όρου γυναικοκτονία και η δημιουργία ενός πλέγματος προστασίας των γυναικών.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, Επικεφαλής της Πλεύσης Ελευθερίας, με αφορμή τη φετινή Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των γυναικών (25 Νοεμβρίου) κατέθεσε στον Πρωθυπουργό επίκαιρη ερώτηση για τις γυναικοκτονίες, καλώντας τον να λάβει ουσιαστικά μέτρα για την προστασία και τη δικαίωση των επιζωσών αλλά και να προχωρήσει στη νομική κατοχύρωση του όρου γυναικοκτονία. Αλλά αυτό το θέμα δεν έγινε viral…

Όπως αναφέρει, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, η έμφυλη βία είναι ένα ζήτημα θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για την εξάλειψη της οποίας απαιτείται συντονισμένη δράση.

Το πρόβλημα της ενδοοικογενειακής βίας είναι παγκόσμιο και όλες οι χώρες αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις στην εξάλειψή της.

Η ενημέρωση και η μηδενική ανοχή απέναντι στην κακοποίηση γυναικών και κοριτσιών αποτελούν σημαντικά βήματα στην πρόληψη της βίας.

Για να υπάρξει όμως ουσιαστική αλλαγή χρειάζεται διεπιστημονική και διατομεακή συνεργασία, καλή αποτίμηση των αναγκών των θυμάτων και, φυσικά, σαφής πολιτική βούληση και δέσμευση από κάθε κράτος.

Θεμελιώδους σημασίας αναδεικνύεται η εφαρμογή των προβλέψεων της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης και η δημιουργία συντονισμένων ομάδων που θα παρέχουν αποτελεσματική προστασία αλλά και υποστήριξη, ανάλογα με τις ανάγκες των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας.

Επιπλέον, έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην επικαιροποίηση και στην κάλυψη των μεγάλων κενών που διαπιστώνονται στην νομοθεσία σχετικά με την αντιμετώπιση της βίας μέσω διαδικτύου, εκθέτοντάς τις γυναίκες και τα κορίτσια σε μεγαλύτερους κινδύνους.

Η ΕΨΕ στηρίζει κάθε άτομο που δέχεται οποιαδήποτε μορφή βίας, χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο για την εξάλειψη της και υιοθετεί την φετινή παγκόσμια εκστρατεία “UNITE!” των Ηνωμένων Εθνών με τίτλο «Ακτιβισμός από όλους για τον τερματισμό της βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών».

Στην πορεία συμμετείχαν μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, φεμινιστικών οργανώσεων, της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο GRTIMES η πορεία σταμάτησε σε γνωστό καφέ – μπαρ της Θεσσαλονίκης, στο οποίο δούλευε ένας εκ των εμπλεκομένων στην υπόθεση βιασμού της 24χρονης από τον Λαγκαδά Θεσσαλονίκης.

Εκεί, οι συμμετέχοντες της πορείας φώναξαν και έγραψαν συνθήματα.

Η παρουσίαση της έκθεσης έγινε σε μια εβδομάδα κατά την οποία ρίχνει βαριά τη σκιά του ο καταγγελόμενος ομαδικός βιασμος της 24χρονης Γεωργίας στη Θεσσαλονίκη και ενώ μία άλλη γυναίκα, η Ολγα χαροπαλεύει ύστερα από τον άγριο ξυλοδαρμό της από τον σύντροφό της.

Παρά το γεγονός ότι πλέον υπάρχει καταγραφή των περιστατικών βίας κατά των γυναικών από τις εκθέσεις της Γενικής Γραμματείας τα τελευταία δύο χρόνια ωστόσο, αυτό το οποίο σχολιάστηκε αρνητικά από βουλευτές σχεδόν όλων των κομμάτων είναι η εμφατική απουσία αναφορών στο κίνημα Me Too, το οποίο ύστερα από το θάρρος που επέδειξαν κορίτσια και γυναίκες τον τελευταίο 1,5 χρόνο, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για να σπάσει η σιωπή όχι μόνο στον αθλητισμό και τον πολιτισμό, αλλά και σε άλλους κλάδους.

«Μπορεί να μην αξιολογήθηκε ως σημαντικό, αλλά δεν υπάρχει καμία αναφορά στο κείμενο για το ελληνικό MeToo και αυτό το θεωρούμε πολύ ελλειμματικό» επεσήμανε η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Ειρήνη Αγαθοπούλου συμπληρώνοντας πως θα έπρεπε όχι μόνο να αποτυπωθεί, αλλά η έκθεση να αποτελέσει αφορμή ώστε να γίνει και ένας απολογισμός για το πόσοι εκ των δραστών έχουν τιμωρηθεί, πόσοι έχουν χάσει τις θέσεις τους, πόσες καταγγελίες έχουν διερευνηθεί και πόσες βρίσκονται ακόμα σε εκκρεμότητα.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της έκθεσης, το 2020, 4.264 γυναίκες κατήγγειλαν ενδοοικογενειακή βία στην αστυνομία. Κι αυτά είναι μόνο τα περιστατικά που έφτασαν στην αστυνομία καθώς πίσω από καθένα απ΄αυτά μπορεί να κρύβονται πολλά περισσότερα, το θύμα των οποίων δεν τολμά να κάνει το βήμα της καταγγελίας.

Οσο για την επιβάρυνση των ποινών στον Ποινικό Κώδικα, δε φαίνεται να λειτούργησε αποθαρρυντικά για τους δράστες, όπως επεσήμανε ο βουλευτής του Κινήματος Αλλαγής, Χάρης Καστανίδης τονίζοντας πως το τελευταίο διάστημα έχουμε σειρά βαριών εγκληματικών δραστηριοτήτων. Σημείωσε μάλιστα ότι είναι «στοιχείο υποκρισίας να αυξάνουμε τις ποινές στον Ποινικό Κώδικα, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχουμε εισαγαγει ούτε μια καινούρια ώρα ακόμα και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μικρών παιδιών στα θέματα ισοτιμίας μεταξύ φύλων και σεβασμού του ενός προς τον άλλον».

Και πρόσθεσε ότι είναι επίσης υποκρισία να αυξάνονται οι ποινες και να συζητείται η εισαγωγή του όρου της γυναικοκτονίας και να βρίσκεται ένα «αδιάφορο ΕΣΡ» και μια «ακόμα πιο αδιαφορη Πολιτεία απέναντι στην τηλεόραση και τα επιχειρηματικά συμφέροντα που ελέγχουν τις τηλεοράσεις και έχουν διαμορφώσει σωρεία τηλεοπτικών εκπομπών, που όχι μόνο βασανίζουν την ελληνική γλώσσα, αλλά κυρίως περνούν μηνύματα σε βάρος της γυναίκας και καμια φορά και του άνδρα».

Οι γυναικοκτονίες

Το 2021 έκλεισε με ένα τραγικό ρεκόρ καθώς κατά τη διάρκειά του 17 γυναίκες βρήκαν τραγικό θάνατο από τα χέρια κυρίως τέως ή νυν συζύγων ή συντρόφων τους, ενώ ο έως σήμερα μέσος όρος των γυναικοκτονιών κατ΄έτος ήταν 11. Από την Καρολάιν των Γλυκών Νερων έως την Τζεβριέ στην Αλεξανδρούπολη και από την Δώρα έως την Γαρυφαλλιά η λίστα του θανάτου δεν έλεγε να κλείσει μέχρι και το τέλος του 2021.

Η αλλαγή της χρονιάς δεν άλλαξε σε τίποτα το δράμα που ζουν καθημερινά πολλές γυναίκες ανάμεσά μας καθώς η κακοποίηση «χτυπάει» αδιακρίτως χωρίς να υπακούει σε κριτήρια είτε αυτά είναι κοινωνικά, εκπαιδευτικά ή οικονομικά. Εδώ και κάποιες ημέρες η 40χρονη Ολγα από την Αργυρούπολη παλεύει για να κρατηθεί στη ζωή ύστερα από τον βάναυσο ξυλοδαρμό της από τον σύντροφό της, ο οποίος είχε βαρύ κακοποιητικό παρελθόν.

Ωστόσο παρά τον βαρύ φόρο αίματος που πληρώθηκε από τις γυναίκες – θύματα και παρά το γεγονος ότι πλέον ο όρος γυναικοκτονία χρησιμοποιείται και επισήμως προκειμένου να περιγράψει αυτά τα ειδεχθή εγκλήματα, δεν έχει έχει ακόμα εισαχθεί στον Ποινικό Κώδικα.

Κι αυτό, ενώ από τον περασμένο Νοέμβριο με εγκύκλιό του ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Βασίλειος Πλιώτας, αναγνωρίζοντας την έξαρση των εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος των γυναικών, ανέφερε για το έγκλημα της γυναικοκτονίας: «Με συχνότητα πλέον, σχετικές απαξιολογικές συμπεριφορές διακρίνονται από ανησυχητική, εντεινόμενη και άμετρη βία. Δεν είναι λίγες οι φορές που εξελίσσονται ακόμη και σε κατάφωρη περιφρόνηση και αυτού του υπέρτατου όλων έννομου αγαθού της ζωής, με ακραίες, δυσνόητες, χωρίς αναστολές, απεχθείς και με ιδιαίτερη σκληρότητα ανθρωποκτονίες που συνταράσσουν την κοινωνία. Με αφορμή αυτές τις καταστάσεις και στη χώρα μας, ευρέως, οι περιπτώσεις αφαίρεσης της ζωής γυναίκας, ιδίως από σεξιστικά κίνητρα, «λόγους τιμής», σκοπούς εμπορίας ανθρώπων και οικονομική εκμετάλλευση, αποδίδονται με τον όρο «γυναικοκτονία» και γίνεται λόγος για ανάγκη διακριτής τυποποιημένης ποινικής πρόβλεψης ή και για αναγωγή αυτής ως διακεκριμένης παραλλαγής της ανθρωποκτονίας του άρθρου 299 ΠΚ. Διεθνώς, σε αρκετές χώρες, καθώς το φαινόμενο δεν είναι μόνο ελληνικό αλλά έχει προσλάβει παγκόσμιες διαστάσεις, υιοθετήθηκε και νομοθετικά η θεώρηση αυτή».

Τι έδειξε η 2η ετήσια έκθεση για τη βία κατά των γυναικών

Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της έκθεσης, το 2020, 4.264 γυναίκες κατήγγειλαν ενδοοικογενειακή βία στην αστυνομία, αύξηση 2,2% σε σχέση με το 2019, όπου ο αντίστοιχος αριθμός ανέρχονταν σε 4.171. Από το 2020, η αστυνομία προχωρά στην καταγραφή του φύλου του θύματος και του δράστη, αλλά και της σχέσης θύματος δράστη, γεγονός το οποίο τεκμηριώνει ότι η πλειονότητα των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας είναι γυναίκες, ενώ οι δράστες ενδοοικογενειακής βίας με θύματα γυναίκες είναι σχεδόν στο σύνολό τους άνδρες.

Συγκεκριμένα, στο σύνολο των θυμάτων, το 73,5% (4.264) είναι γυναίκες και στο 93% αυτών των περιπτώσεων (3.963) οι δράστες είναι άνδρες. Συνολικά, άνδρες δράστες καταγγέλθηκαν από το 82% του συνόλου των θυμάτων (4.758).

Οι περισσότερες από τις γυναίκες που έπεσαν θύματα ανδρικής βίας βρίσκονταν σε συντροφική σχέση με τους δράστες είτε κατά τη διάρκεια τέλεσης του αδικήματος είτε κατά το παρελθόν.

Συγκεκριμένα,

• το 39,1% των θυμάτων ήταν γυναίκες σύζυγοι των δραστών,
• το 10% τέως σύζυγοι,
• το 9,7% μόνιμοι σύντροφοι,
  το 5% τέως σύντροφοι και το
• 0,2% γυναίκες που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τον δράστη.
• Σε ποσοστό 8,2% ανέρχονται οι γυναίκες θύματα που είχαν συγγενική ή άλλη σχέση με τον δράστη,
• 5,8% έπεσαν θύματα ενδοοικογενειακής βίας από τον πατέρα τους και
• σε ποσοστό 5,2% έπεσαν θύματα ενδοοικογενειακής βίας από τον γιό τους

Παρά το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί και περιστατικά γυναικών θυμάτων βίας από τη μητέρα τους, η έκθεση σημειώνει ότι ο αριθμός των γυναικών θυμάτων βίας από τον πατέρα τους είναι υπερδιπλάσιος από εκείνο των γυναικών θυμάτων βίας από την μητέρα τους (277 έναντι 140).

Συνεχώς αυξητική την τελευταία δεκαετία είναι και η τάση ενός ακόμα δείκτη: του ετήσιου αριθμού καταγγελλόμενων εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας. Ετσι, τα καταγγελλόμενα εγκλήματα αυξήθηκαν από 5.220 το 2019 σε 5.669 το 2020, καταγράφοντας μία αύξηση της τάξης του 8,6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Και αυτά είναι μόνον όσα καταγγέλλονται.

Συγκρίνοντας τα ποσοστά ανδρών και γυναικών δραστών ενδοοικογενειακής βίας για το 2020, από το σύνολο των 5.425 δραστών για τους οποίους υπάρχει πληροφορία για το φύλο, το 81,8% είναι άνδρες και το 18,2% γυναίκες.

Το 2020 καταγράφηκαν 2.350 γυναίκες θύματα σωματικής βίας, το 79,8% των οποίων αφορά συντροφικές σχέσεις και 2.494 περιστατικά ψυχολογικής βίας, 47 περιστατικά σεξουαλικής ενδοοικογενειακής βίας και 1.638 καταγγελίες για οικονομική ενδοοικογενειακή βία, ενώ βιασμός καταγγέλθηκε από 202 γυναίκες θύματα.

Σε επίπεδο μέτρων και καταδικαστικών αποφάσεων, η έκθεση καταδεικνύει ότι σχεδόν το σύνολο των δραστών στους οποίους επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι το 2020 ήταν άνδρες, (98,2%), δηλαδή 57 άνδρες, έναντι 1 γυναίκας.

Από το σύνολο των δραστών που διώχθηκαν ποινικά για άσκηση ενδοοικογενειακής βίας το 2020, το 85% ήταν άνδρες, ενώ οι καταδικαστικές αποφάσεις των Εισαγγελιών Πρωτοδικών για το 2020 αφορούσαν επίσης άνδρες σε ποσοστό 91,7%.

Στοιχεία από τις δομές και τους ξενώνες του Δικτύου Προστασίας

Στο 11μηνο, το οποίο καλύπτει η έκθεση, υποστηρίχθηκαν από τα Συμβουλευτικά Κέντρα του Δικτύου τανά την Ελλάδα συνολικά 4.767 γυναίκες επιζήσασες βίας και πολλαπλών διακρίσεων. Η έμφυλη βία κατά των γυναικών και για τους έντεκα μήνες αναφοράς υπερισχύει σε καταγραφές με ποσοστό 89,7%, ενώ το επικρατέστερο είδος έμφυλης βίας για τις γυναίκες που αναζήτησαν βοήθεια ήταν η ενδοοικογενειακή βία με 85% από το σύνολο των καταγεγραμμένων μορφών βίας κατά των γυναικών, ενώ ακολουθούν με ποσοστά 3% η σεξουαλική παρενόχληση και 2% περιστατικά που αφορούν βιασμό.

Η σχέση επιζήσασας – δράστη είναι κυρίως συζυγική, κατά 58%, καθώς και συντροφική σε ποσοστό 15%, ενώ το 11% αφορά άλλο μέλος της οικογένειας

Στους Ξενώνες του Δικτύου έχουν φιλοξενηθεί 454 άτομα: 216 γυναίκες και 238 παιδιά. Εκ του συνόλου των φιλοξενούμενων γυναικών και των παιδιών, οι 81 είναι γυναίκες πρόσφυγες και τα 115 παιδιά πρόσφυγες.

Η Γραμμή SOS 15900

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η πλειοψηφία των ατόμων που επικοινωνούν με τα στελέχη της Γραμμής μέσω email είναι γυναίκες. Συγκεκριμένα, η Γραμμή έλαβε συνολικά 770 e-mail, εκ των οποίων τα περισσότερα αφορούσαν την αναζήτηση χρήσιμων πληροφοριών σχετικά με υπηρεσίες ανταπόκρισης του Δικτύου Δομών καθώς και νομική υποστήριξη των γυναικών.

Οσον αφορά τις κλήσεις, καταγράφηκαν συνολικά 8.669, εκ των οποίων οι 5.942 αφορούσαν «περιστατικά βίας» και οι 1.422 «χρήσιμη ενημέρωση».

Οι Περιφέρειες ανά την Ελλάδα όπου καταγράφηκαν οι περισσότερες κλήσεις ήταν η Αττική σε ποσοστό 41% καθώς και η Κεντρική Μακεδονία σε ποσοστό 12%.

Πηγή: ΕΘΝΟΣ