Η κυβέρνηση Τραμπ και ο ΔΟΑΕ προσπάθησαν να καταλήξουν σε διπλωματική συμφωνία προκειμένου να εξασφαλίσουν πρόσβαση στο υλικό και να αποτρέψουν μια κλιμάκωση που να εμπλέκει το Ισραήλ, τη Συρία και πιθανώς ακόμη και την Τουρκία σχετικά με την εν λόγω τοποθεσία.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το επεισόδιο επικυρώνει την προσέγγιση του Τραμπ στη Συρία και δείχνει πώς οι ΗΠΑ αξιοποίησαν τις στενές σχέσεις τους με τη νέα συριακή κυβέρνηση για να αποτρέψουν μια πιθανή κρίση.

Μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα

Η δραματική, παρασκηνιακή ανταλλαγή απειλών και οι διπλωματικές ενέργειες για τη συγκεκριμένη τοποθεσία – που λάμβανε χώρα εδώ και μήνες πριν βρεθεί λύση πριν από αρκετές εβδομάδες – κρατήθηκε μυστική και δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως.

Υπενθυμίζεται ότι το καθεστώς Άσαντ είχε αναπτύξει ένα μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα με επίκεντρο τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.

Αφού το Ισραήλ βομβάρδισε τον αντιδραστήρα το 2007, το συριακό πυρηνικό πρόγραμμα καταστράφηκε στο μεγαλύτερο μέρος του. Ωστόσο, αρκετές τοποθεσίες έρευνας, ανάπτυξης και αποθήκευσης παρέμειναν άθικτες, αν και ήταν ως επί το πλείστον ανενεργές.

Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ο ΔΟΑΕ υπέγραψε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση που της επέτρεπε να επισκεφθεί τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ και αρκετές ακόμη τοποθεσίες που συνδέονται με την πυρηνική δραστηριότητα της προηγούμενης συριακής ηγεσίας.

Ο Τσαρλς Λίστερ, μόνιμος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, δήλωσε στο Axios ότι η νέα κυβέρνηση της Συρίας είναι πρόθυμη να επιλύσει ευαίσθητα ζητήματα που κληρονόμησε από το καθεστώς Άσαντ, συμπεριλαμβανομένων των αρχείων πυρηνικών και χημικών όπλων, τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν τις προσπάθειές της να αποκαταστήσει την εικόνα της χώρας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η «Θέση 99»

Όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, μία από τις εγκαταστάσεις που το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τα τελευταία δύο χρόνια ονομάζεται «Θέση 99».

Σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε εκεί πυρηνικό υλικό, το οποίο ήταν μέρος του έργου του πυρηνικού αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το υλικό περιελάμβανε yellowcake, μια σκόνη από μετάλλευμα ουρανίου που μπορεί αργότερα να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και τελικά να εμπλουτιστεί ως μέρος ενός κύκλου πυρηνικού καυσίμου.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε επίσης και άλλα «υπολείμματα» από την τοποθεσία αλ-Κιμπάρ στη «Θέση 99».

Ενώ το υλικό στη συγκεκριμένη τοποθεσία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια «βρώμικη βόμβα» – μια συμβατική εκρηκτική συσκευή που διασκορπίζει ραδιενεργό υλικό για να μολύνει μια περιοχή αντί να προκαλέσει πυρηνική έκρηξη.

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις βομβάρδισαν τις εισόδους της τοποθεσίας λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ για να αποτρέψουν την πρόσβαση σε αυτήν.

Συνομιλίες ΗΠΑ – Ισραήλ

Εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συζητούν για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της «Θέσης 99», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ανώτεροι αξιωματούχοι του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου και ο ομόλογός τους στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού συνεργάζονται στενά για το θέμα.

Το Ισραήλ κατέστησε σαφές στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα ανεχθεί την παραμονή πυρηνικού υλικού στην τοποθεσία, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι το Ισραήλ απείλησε ακόμη και να βομβαρδίσει ξανά την τοποθεσία εάν το πυρηνικό υλικό δεν αφαιρεθεί ή εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Συρία προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι παρότι οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν, δεν βρέθηκαν ποτέ στα πρόθυρα του να βομβαρδίσουν την τοποθεσία.

Τελικά, όπως δήλωσε ένας άλλος Αμερικανός αξιωματούχος, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν ότι η καλύτερη προσέγγιση θα ήταν να «συμφωνήσουν» με τη συριακή κυβέρνηση για την απομάκρυνση του υλικού.

Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη συριακή κυβέρνηση, οι Σύροι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν ότι υπήρχε πυρηνικό υλικό στην τοποθεσία, αναφέρουν πηγές που επικαλείται το Axios.

«Πολύ λίγοι άνθρωποι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Συρία το γνώριζαν αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ο ίδιος είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν οικοδομήσει μια παραγωγική σχέση με το καθεστώς που διαδέχτηκε τον Άσαντ. «Όταν συνεργαζόμαστε με τους Σύρους σε διάφορα θέματα – είναι καλοί συνεργάτες», τόνισε.

Πώς φτάσαμε στη συμφωνία

Πριν από αρκετές εβδομάδες, όμως, Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την τοποθεσία εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή που τους οδήγησαν να υποψιαστούν ότι η νέα συριακή κυβέρνηση αθετούσε τις συμφωνίες και προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο πυρηνικό υλικό, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.

Οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ακόμη και ότι η Τουρκία βοηθούσε τη συριακή κυβέρνηση να αποκτήσει το πυρηνικό υλικό.

«Οι Ισραηλινοί πάντα επιμένουν σε διάφορα πράγματα για να βεβαιωθούν ότι είναι όλα εντάξει και ορθώς το κάνουν αυτό», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.

Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προβεί σε καμία ενέργεια και έφερε στο προσκήνιο τον ΔΟΑΕ.

Το αποτέλεσμα ήταν μια συμφωνία που υπογράφηκε πριν από τρεις εβδομάδες μεταξύ του ΔΟΑΕ και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από την εγκατάσταση.

Ο Λευκός Οίκος, ο ΔΟΑΕ και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν.

Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι εργασίες στη «Θέση 99» εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι το υλικό δεν έχει αφαιρεθεί ακόμη.

Αλλά «πιστεύουμε ότι όλοι είναι ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα. Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να ξεκινήσουμε σύντομα τη διαδικασία απομάκρυνσης και να την ολοκληρώσουμε πριν από το τέλος του έτους», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Για την ίδια υπόθεση καταδικάστηκε σε θάνατο ο ξάδερφος του Άσαντ από την πλευρά της μητέρας του, Ατέφ Νατζίμπ, για την επίβλεψη της καταστολής στη νότια επαρχία Νταράα που οδήγησε σε εξέγερση και αργότερα στον εμφύλιο πόλεμο.

Εν μέσω αυστηρών μέτρων ασφαλείας, ο Νατζίμπ στεκόταν μέσα σε ένα κλουβί φορώντας στολή κρατουμένου καθώς ο δικαστής διάβαζε την ποινή.

Ο Άσαντ και ο αδελφός του Μαχέρ κατέφυγαν στη Ρωσία μετά την εισβολή των ανταρτών στη Δαμασκό τον Δεκέμβριο του 2024.

Ο Νατζίμπ συνελήφθη αργότερα και έγινε ένας από τους υψηλόβαθμους αξιωματούχους που πέρασαν από δίκη.

Ο Νατζίμπ είναι πρώην ταξίαρχος του συριακού στρατού και ήταν επικεφαλής του Κλάδου Πολιτικής Ασφάλειας στην επαρχία Νταράα της νότιας Συρίας υπό την ηγεσία του Άσαντ το 2011.

Η απόφαση κατά του Άσαντ είναι η πρώτη υπό τις αρχές της τρέχουσας ηγεσίας, οι οποίες φέτος άρχισαν να δικάζουν πρόσωπα της προηγούμενης κυβέρνησης.

Ο Χοσάμ Λούκα, γνωστός στη Συρία με το προσωνύμιο «Αράχνη», υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών του Άσαντ και κατηγορείται για δολοφονίες, βασανιστήρια και σειρά άλλων εγκλημάτων. Μετά την πτώση του καθεστώτος, τον Δεκέμβριο του 2024, εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει πίσω του εμφανή ίχνη.

Λίγες ημέρες αργότερα, ένοπλοι που μπήκαν στο εγκαταλελειμμένο πολυτελές διαμέρισμά του στη Δαμασκό βρήκαν επώνυμα ρούχα, έγγραφα, μετάλλια, πιστοποιητικά και δεκάδες φωτογραφίες του. Ανάμεσά τους υπήρχαν πολλά αντίτυπα μιας φωτογραφίας στην οποία ο Λούκα εμφανιζόταν να χαμογελά πλατιά ενώ αντάλλασσε χειραψία με τον Άσαντ.

Σε μια γωνία του σαλονιού, όμως, εντοπίστηκε και ένα απλό σημειωματάριο. Στις σελίδες του ήταν γραμμένα ονόματα και τηλέφωνα ανθρώπων από διαφορετικούς χώρους: γιατροί, καταστηματάρχες, στρατιωτικοί, συγγενείς και πρόσωπα που φαίνεται ότι ανήκαν στο ευρύτερο δίκτυο επαφών της «Αράχνης».

Η «Αράχνη» της Χομς

Το όνομα του Λούκα είχε συνδεθεί με τη βίαιη καταστολή της εξέγερσης εναντίον του Άσαντ από τα πρώτα χρόνια του εμφυλίου στη Συρία.

Ως τοπικός επικεφαλής της Διεύθυνσης Πολιτικής Ασφάλειας στη Χομς είχε αναλάβει την αντιμετώπιση των ανταρτών στην πόλη. Κάτοικοι θυμούνται ακόμη το τηλέφωνό του γραμμένο με σπρέι σε τοίχους. Το μήνυμα που κυκλοφορούσε ήταν ότι όσοι ήθελαν να εγκαταλείψουν τις πολιορκημένες περιοχές μπορούσαν να καλέσουν τον συγκεκριμένο αριθμό για να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση.

Κάποιοι φέρονται πράγματι να κατάφεραν να φύγουν. Άλλοι, σύμφωνα με μαρτυρίες που συγκέντρωσε το BBC, τηλεφώνησαν και έκτοτε δεν έδωσαν ποτέ ξανά σημεία ζωής.

Το προσωνύμιο «Αράχνη» αποδόθηκε στον Λούκα λόγω του εκτεταμένου δικτύου συνεργατών και πληροφοριοδοτών που φέρεται να είχε δημιουργήσει, ακόμη και μέσα σε ομάδες των ανταρτών. «Ήταν παντού», ανέφεραν κάτοικοι της Χομς, ενώ πρώην αντάρτης τον περιέγραψε ως «σατανική ιδιοφυΐα» και άνθρωπο εξαιρετικά πανούργο.

Η σφαγή και τα 17 νεκρά παιδιά

Μία από τις βαρύτερες υποθέσεις με τις οποίες συνδέθηκε το όνομα του Λούκα είναι η αποκαλούμενη «Σφαγή του Ιντ» τον Σεπτέμβριο του 2015, η οποία είναι γνωστή και ως «Σφαγή των Παιδιών».

Επίθεση στη συνοικία αλ Ουάερ της Χομς είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν 28 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 17 παιδιά και τέσσερις γυναίκες, σύμφωνα με το Συριακό Δίκτυο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Μεταξύ των θυμάτων ήταν ο επτάχρονος Ουάελ, γιος του Μοχάμεντ Τουακατλί. Ο πατέρας του περιέγραψε στο BBC πώς βρήκε τα παιδιά νεκρά στον χώρο όπου μέχρι λίγες στιγμές νωρίτερα έπαιζαν.

Σύμφωνα με συριακή οργάνωση ακτιβιστών και αντιπολιτευόμενο μέσο ενημέρωσης της εποχής, ο Λούκα είχε εμπλοκή στην επιλογή των στόχων του καθεστώτος στην περιοχή εκείνη την ημέρα.

Η πορεία του στο σύστημα εξουσίας του Άσαντ συνεχίστηκε και, μέχρι την κατάρρευση του καθεστώτος, είχε φτάσει στην κορυφή της Γενικής Διεύθυνσης Ασφάλειας, μιας από τις ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών της Συρίας. Από τη θέση αυτή είχε στρατηγικό έλεγχο στην πολιτική κρατήσεων της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία χιλιάδες άνθρωποι οδηγούνταν στις διαβόητες συριακές φυλακές. Ανάμεσά τους και η Σεντνάγια στη Δαμασκό, που έγινε γνωστή ως το «ανθρώπινο σφαγείο».

Το σημειωματάριο και τα 155 τηλέφωνα

Μετά την ανακάλυψη του σημειωματαρίου, οι δημοσιογράφοι του BBC φωτογράφισαν όλες τις σελίδες του και άρχισαν να ελέγχουν έναν προς έναν τους 155 τηλεφωνικούς αριθμούς. Μόλις 51 φάνηκε ότι παρέμεναν ενεργοί.

Οι πρώτες προσπάθειες επικοινωνίας δεν απέδωσαν. Όσοι απαντούσαν είτε έκλειναν το τηλέφωνο μόλις άκουγαν ποιος καλούσε είτε αρνούνταν ότι γνώριζαν τον Λούκα.

Η έρευνα συνεχίστηκε επί τόπου στη Συρία. Δημοσιογράφος του BBC έκλεισε ακόμη και ιατρικά ραντεβού με γιατρούς που βρίσκονταν στη λίστα, επιχειρώντας να αντλήσει πληροφορίες. Ένας γιατρός στο Χαλέπι παραδέχθηκε απρόθυμα ότι είχε περιθάλψει τον Λούκα, αλλά στη συνέχεια ζήτησε από τον δημοσιογράφο να φύγει.

Άλλος γιατρός στη Δαμασκό αποκάλυψε ότι είχε συνοδεύσει τη μητέρα του Λούκα σε ιατρικό ταξίδι στη Ρωσία.

Ο σωματοφύλακας που «έσπασε» τη σιωπή

Η πρώτη σημαντική εξέλιξη ήρθε μήνες αργότερα. Πρώην φύλακας της πολυκατοικίας του Λούκα έδωσε στους δημοσιογράφους το τηλέφωνο ενός ανθρώπου που, όπως είπε, ήταν προσωπικός σωματοφύλακάς του.

Ο άνδρας υποστήριξε ότι ο Λούκα είχε διαβεβαιώσει τους συνεργάτες του πως θα παρέμενε στη Δαμασκό για να την υπερασπιστεί καθώς οι δυνάμεις των ανταρτών πλησίαζαν στην πρωτεύουσα τον Δεκέμβριο του 2024.

Μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της επόμενης ημέρας, όμως, είχε εξαφανιστεί. Σύμφωνα με τον πρώην σωματοφύλακά του, είχε πάρει μαζί του και μεγάλο χρηματικό ποσό από το χρηματοκιβώτιο του γραφείου του.

Ο ίδιος έδωσε στη συνέχεια στο BBC το τηλέφωνο του οδηγού του Λούκα, ο οποίος πίστευε ότι τον είχε μεταφέρει έξω από τη Δαμασκό τη νύχτα της φυγής του.

Το ρωσικό τηλέφωνο και η φωνή του Λούκα

Τα ίχνη οδήγησαν τελικά στον Λίβανο και από εκεί στη Ρωσία. Υψηλόβαθμη πηγή της λιβανικής κυβέρνησης ανέφερε στο BBC ότι ο Λούκα είχε περάσει από τον Λίβανο χρησιμοποιώντας «καλό ρωσικό διαβατήριο, αλλά με διαφορετικό όνομα» και στη συνέχεια είχε πετάξει για τη Ρωσία.

Ένα ακόμη πρόσωπο από το σημειωματάριο έδωσε στους δημοσιογράφους έναν αριθμό που υποστήριξε ότι ανήκε στον Λούκα. Ο αριθμός είχε ρωσικό κωδικό.

Για να επιβεβαιωθεί η ταυτότητά του, το συγκεκριμένο πρόσωπο τηλεφώνησε στον Λούκα παρουσία του BBC και του έθεσε ερωτήσεις τις απαντήσεις των οποίων, σύμφωνα με τους δημοσιογράφους, θα μπορούσε να γνωρίζει μόνο ο ίδιος. Ο άνδρας στην άλλη άκρη της γραμμής απάντησε αμέσως και σωστά.

Σε επόμενο τηλεφώνημα οι δημοσιογράφοι κατάφεραν να του μιλήσουν απευθείας. «Δεν μπορώ να πάρω κανένα ρίσκο μιλώντας στο τηλέφωνο στη θέση που βρίσκομαι», τους είπε ο Λούκα. Όταν ρωτήθηκε εάν η Ρωσία τού απαγορεύει να μιλήσει, απάντησε: «Δεν μπορώ να μιλήσω. Δεν μπορώ να εξηγήσω. Πρέπει να καταλάβετε», ενώ στη συνέχεια έκλεισε το τηλέφωνο.

Τον εντόπισαν στα περίχωρα της Μόσχας

Το BBC απέκτησε στη συνέχεια και δεύτερο αριθμό τηλεφώνου που φέρεται να χρησιμοποιούσε ο Λούκα και ο οποίος ήταν συνδεδεμένος με εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης και ανταλλαγής μηνυμάτων. Μέσα σε διάστημα μίας ημέρας, οι δημοσιογράφοι κατάφεραν να τον εντοπίσουν σε δύο προαστιακές περιοχές στα περίχωρα της Μόσχας.

Σε νέα τηλεφωνική επικοινωνία, όταν ο άνδρας που απάντησε πληροφορήθηκε ότι στην άλλη άκρη της γραμμής βρισκόταν το BBC, έκλεισε αμέσως το τηλέφωνο. Δεν απάντησε ούτε στο μήνυμα που του εστάλη στη συνέχεια με ερωτήματα για τις κατηγορίες σε βάρος του.

Η Συρία ζητά την έκδοσή του

Η νέα συριακή κυβέρνηση έχει ήδη κινηθεί δικαστικά εναντίον του. Ο γενικός εισαγγελέας της Συρίας, Χασάν αλ Τούρμπα, δήλωσε στο BBC ότι έχει ασκηθεί δίωξη σε βάρος του Λούκα για «ανθρωποκτονία από πρόθεση, βασανιστήρια και θάνατο συνεπεία βασανιστηρίων». Σε βάρος του έχει εκδοθεί προς το παρόν ένταλμα σε εθνικό επίπεδο, ενώ οι συριακές αρχές εργάζονται για τη διεθνή κυκλοφορία του και τον εντοπισμό και την έκδοση του πρώην αξιωματούχου.

Η παρουσία του στη Ρωσία, ωστόσο, περιορίζει δραστικά τις πιθανότητες να επιστρέψει σύντομα στη Συρία για να δικαστεί, καθώς η Μόσχα υπήρξε ο σημαντικότερος διεθνής σύμμαχος του καθεστώτος Άσαντ. Η ρωσική κυβέρνηση δεν απάντησε στα ερωτήματα του BBC σχετικά με την παρουσία του Λούκα στη χώρα και το ενδεχόμενο έκδοσής του.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, πάντως, το αίτημα για δικαιοσύνη παραμένει. Ο Μοχάμεντ, που έχασε τον επτάχρονο γιο του στη Χομς, εξακολουθεί να ελπίζει ότι ο Λούκα και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη του καθεστώτος θα λογοδοτήσουν κάποτε για όσα τους αποδίδονται. «Ο Ουάελ ήταν απλώς ένα επτάχρονο παιδί. Το μόνο που τον ένοιαζε ήταν να παίζει και να διασκεδάζει», είπε στο BBC.

Οι δύο άνδρες, που ανήκουν στη μειονότητα των Αλαουιτών και προέρχονται από τον στενό κύκλο της οικογένειας Άσαντ, ανταγωνίζονται επίσης για τον έλεγχο ενός επικίνδυνου δικτύου από 14 υπόγεια «κέντρα διοίκησης», γεμάτα όπλα και εξοπλισμό, τα οποία κατασκευάστηκαν λίγο πριν την πτώση του καθεστώτος του Άσαντ το 2024.

Η έρευνα του Reuters δείχνει ότι οι άλλοτε πιστοί συνεργάτες του Μπασάρ, που κατέφυγαν στο εξωτερικό μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, χρηματοδοτούν δεκάδες χιλιάδες υποψήφιους μαχητές με στόχο να προκαλέσουν αναταραχή και να ανακτήσουν την επιρροή που έχασαν. Παρότι ο Μπασάρ αλ-Άσαντ φαίνεται να έχει αποδεχτεί την εξορία στη Μόσχα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές κοντά στην οικογένεια, άλλες ισχυρές φιγούρες – συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του, Μαχέρ – αρνούνται να συμβιβαστούν με την απώλεια της εξουσίας.

Ο Χασάν και ο Μάκλουφ επιχειρούν να συγκροτήσουν παραστρατιωτικές ομάδες στη Συρία και στον Λίβανο, αποτελούμενες κυρίως από Αλαουίτες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι δύο άνδρες και άλλοι παίκτες που ανταγωνίζονται για επιρροή χρηματοδοτούν συνολικά πάνω από 50.000 μαχητές, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν την πίστη τους. Η πραγματική ισχύς τους παραμένει ασαφής, καθώς πολλοί μαχητές φέρονται να λαμβάνουν χρήματα και από τους δύο.

Το μεγάλο διακύβευμα των υπόγειων καταφυγίων 

Ένα από τα μεγαλύτερα διακυβεύματα στη μεταξύ τους σύγκρουση είναι το δίκτυο των 14 υπόγειων καταφυγίων και αποθηκών στις παραλιακές περιοχές, το οποίο φέρεται να περιέχει όπλα, πυρομαχικά, συστήματα επικοινωνιών και εξοπλισμό επιβίωσης. Τρεις ανώτεροι αξιωματούχοι – δύο στρατιωτικοί και ένας περιφερειάρχης – επιβεβαίωσαν την ύπαρξή τους, λέγοντας ότι παραμένουν λειτουργικά, αν και έχουν αποδυναμωθεί.

Ο Χασάν, πρώην επικεφαλής στρατιωτικών πληροφοριών, περνά τον χρόνο του στέλνοντας ηχητικά μηνύματα και τηλεφωνώντας σε πρώην διοικητές, εκφράζοντας οργή για την απώλεια εξουσίας και περιγράφοντας σχέδια για ένα νέο αλαουιτικό προτεκτοράτο στις παράκτιες περιοχές. Από την πλευρά του, ο Μάκλουφ – ο άλλοτε ισχυρότερος επιχειρηματίας της Συρίας, που χρηματοδότησε τον πόλεμο του Άσαντ αλλά στη συνέχεια τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό από την ίδια την οικογένεια – τώρα εμφανίζεται ως «μεσσιανική» φιγούρα που πιστεύει πως έχει θείο ρόλο στη διαμόρφωση της μελλοντικής Συρίας.

Για να αντιμετωπίσει τις συνωμοσίες, η νέα συριακή κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα (πρώην διοικητή τζιχαντιστών που ανέτρεψε τον Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024) έχει αναθέσει την αποστολή σε έναν παλιό στενό οικογενειακό φίλο της δυναστείας Άσαντ: τον Χάλεντ αλ-Άχμαντ. Ο αλ-Άχμαντ, κάποτε κορυφαίος παραστρατιωτικός διοικητής του Άσαντ, που αργότερα στράφηκε εναντίον του, προσπαθεί να πείσει τους Αλαουίτες ότι η ασφάλειά τους βρίσκεται πλέον με τη νέα κυβέρνηση και όχι με τα παλιά καθεστωτικά στελέχη στο εξωτερικό.

Η κατάσταση στο εσωτερικό της Συρίας είναι εύθραυστη. Παρά τις μαζικές απώλειες κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου, η νέα Σουνιτική κυβέρνηση παλεύει να εδραιώσει την ήδη μεγάλη κυριαρχία της. Τον Μάρτιο του 2025, μια ανεξάρτητη αλαουιτική ένοπλη ομάδα επιτέθηκε σε κυβερνητικές δυνάμεις στη Λαττάκεια, προκαλώντας σφοδρές συγκρούσεις που οδήγησαν σε αντίποινα και τον θάνατο σχεδόν 1.500 αμάχων Αλαουιτών. Το συμβάν αυτό φέρεται να αποτέλεσε καταλύτη για την ενεργή οργάνωση των εξόριστων.

Παράλληλα, σύμφωνα με έγγραφα του Ιανουαρίου 2025, υπήρξαν σχέδια για τη δημιουργία παραστρατιωτικής δύναμης σχεδόν 6.000 ανδρών, εξοπλισμένης από τα υπόγεια κέντρα. Αν και τα σχέδια δεν υλοποιήθηκαν, οι αποθήκες παραμένουν σε ετοιμότητα, όπως δείχνουν φωτογραφίες και μαρτυρίες.

Μεροκάματα σε μισθοφόρους και χάκερ

Ο Μάκλουφ, ο οποίος πλέον ζει μόνιμα σε ιδιωτικό όροφο ενός πολυτελούς ξενοδοχείου της Μόσχας, εξακολουθεί να διοχετεύει χρήματα μέσω δικτύων στον Λίβανο, στη Ρωσία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα οικονομικά του ωστόσο φαίνεται να εξασθενούν λόγω των διεθνών κυρώσεων, με καθυστερήσεις μισθών και περιορισμένα κεφάλαια για μαχητές. Τα ποσά που φέρεται να δίνει – 20 έως 30 δολάρια τον μήνα ανά μαχητή – θεωρούνται ελάχιστα και προκαλούν δυσαρέσκεια.

Αντίστοιχα, ο Χασάν έχει ξοδέψει περίπου 1,5 εκατομμύριο δολάρια για τις προσπάθειές του, χρηματοδοτώντας 12.000 άνδρες. Έχει ακόμη προσλάβει ομάδα περίπου 30 χάκερ, με στόχο να πραγματοποιήσουν κυβερνοεπιθέσεις στη νέα κυβέρνηση και να διαρρεύσουν κλεμμένα δεδομένα. Πράγματι, πολλοί κυβερνητικοί φάκελοι εμφανίστηκαν προς πώληση στο dark web το καλοκαίρι του 2025.

Μέσα σε αυτή την εσωτερική σύγκρουση, σημαντικό ρόλο θα μπορούσε να παίξει ο Μαχέρ αλ-Άσαντ, αδελφός του Μπασάρ και πρώην διοικητής της περιβόητης 4ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας. Σύμφωνα με πρώην αξιωματικούς, εξακολουθεί να έχει επιρροή σε μεγάλο μέρος των 25.000 ανδρών που διοικούσε και θα μπορούσε να κινητοποιήσει δυνάμεις αν το θελήσει. Ωστόσο παραμένει διστακτικός, χωρίς να παρέχει επίσημη στήριξη σε καμία πλευρά.

Στο διπλωματικό επίπεδο, η Ρωσία φαίνεται απρόθυμη να στηρίξει τους εξόριστους, παρότι τους φιλοξενεί. Η Μόσχα, που επιδιώκει να διατηρήσει τα στρατιωτικά της προνόμια στη Συρία, έχει μεταφέρει, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ότι προτεραιότητά της είναι η σταθερότητα και η συνεργασία με την κυβέρνηση Σαράα. Μετά την επίσκεψη του νέου προέδρου στη ρωσική πρωτεύουσα τον Οκτώβριο, οι επαφές των εξορίστων με Ρώσους αξιωματούχους μειώθηκαν αισθητά.

Στο μεταξύ, ο αλ-Άχμαντ συνεχίζει να αποτελεί τον κύριο μοχλό της κυβέρνησης για τον κατευνασμό των παραλιακών περιοχών, χρηματοδοτώντας προγράμματα εργασίας και οικονομικής ανάκαμψης ώστε να περιοριστεί η επιρροή των εξόριστων. Αρκετές δεκάδες υποστηρικτές του Χασάν και του Μάκλουφ έχουν συλληφθεί για συνωμοσία.

Παρά την ένταση, πολλοί διοικητές επισημαίνουν πως οι παραστρατιωτικές ομάδες των εξορίστων δεν έχουν ακόμη κινηθεί ουσιαστικά. Όπως παρατηρεί ένας από τους υπεύθυνους των υπόγειων αποθηκών, ο εξοπλισμός «μένει εκεί, έτοιμος… αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει πλευρά που να αξίζει να στηρίξει κανείς».

Το πρακτορείο Ρόιτερ υποστηρίζει πως κατά τη διάρκεια της διετίας 2019 έως το 2021, η κυβέρνηση του Άσαντ προσπάθησε να μεταφέρει χιλιάδες πτώματα από έναν γνωστό ομαδικό τάφο κοντά στη Δαμασκό σε μια νέα, απόκρυφη τοποθεσία στην έρημο της Συρίας, εξαφανίζοντας έτσι οποιοδήποτε ίχνος θα τη συνέδεε με μαζικό έγκλημα πολέμου. Τα δημοσιεύματα κατά του Άσαντ πυκνώνουν το τελευταίο διάστημα, μετά το άσυλό του στη Ρωσία.

Κι αυτό, διότι σύμφωνα με το ξένο πρακτορείο, ο Άσαντ προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη διεθνή εικόνα του μετά από χρόνια πολέμου, καταστολής και διεθνών κυρώσεων. Για την έρευνα του ειδησεογραφικού πρακτορείου ενημερώθηκε η τωρινή κυβέρνηση του Προέδρου Άχμεντ αλ Σάρα χωρίς να λάβει κάποια απάντηση ή σχόλιο. Το Ρόιτερ δεν αποκάλυψε την τοποθεσία του χώρου, προκειμένου να μειώσει κατά την άποψή του, την πιθανότητα να επέμβουν εισβολείς στον μαζικό τάφο.

Η μυστική μεταφορά των πτωμάτων από τον ομαδικό τάφο της Qutayfah προς την έρημο Dhumair, τόνισε το πρακτορείο, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας επιχείρησης με την κωδική ονομασία «Μετακίνηση της Γης».

Ήταν μια προσπάθεια να καθαριστεί ο χώρος που είχε αποκαλυφθεί δημοσίως ως τόπος μαζικών εκτελέσεων και ταφών, και να εξαφανιστούν τα στοιχεία των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξε, σύμφωνα με το πρακτορείο, η συριακή κυβέρνηση εναντίον κρατουμένων, πολιτών και στρατιωτών της ίδιας της χώρας.

Το Ρόιτερ υποστηρίζει πως μετά από πολύμηνη έρευνα, κατάφερε να χαρτογραφήσει τη διαδρομή της επιχείρησης. Συνομίλησε με 13 άτομα που είχαν άμεση γνώση της μεταφοράς των πτωμάτων, μεταξύ αυτών φορτηγατζήδες, μηχανικοί, στρατιωτικοί και μέλη της πρώην Φρουράς του Άσαντ.

Το πρακτορείο ανέλυσε, επίσης, εκατοντάδες δορυφορικές εικόνες που αποτυπώνουν, όπως τονίζει, τις αλλαγές στους δύο τόπους ταφής κατά τη διάρκεια της διετίας.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, η επιχείρηση εκτελέστηκε με αυστηρή μυστικότητα και υπό τον φόβο της θανατικής ποινής για όποιον μιλούσε. Οι μεταφορές, υποστηρίζει, πραγματοποιούνταν τέσσερις νύχτες την εβδομάδα, από τον Φεβρουάριο του 2019 έως τον Απρίλιο του 2021. Έξι έως οκτώ φορτηγά γεμάτα χώμα και ανθρώπινα λείψανα ταξίδευαν κάθε φορά από την Qutayfah στη νέα τοποθεσία της ερήμου Dhumair, σε απόσταση περίπου μίας ώρας ανατολικά της Δαμασκού.

Ο νέος τάφος, τονίζεται στο δημοσίευμα αποτελείται από τουλάχιστον 34 χαρακώματα, συνολικού μήκους περίπου δύο χιλιομέτρων. Οι διαστάσεις του υποδεικνύουν ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν ταφεί εκεί, καθιστώντας τον έναν από τους μεγαλύτερους μαζικούς τάφους που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου.

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα υποστήριξαν πως αναδυόταν μια φρικτή δυσοσμία από τα φορτηγά. Μηχανικοί και χειριστές βαρέων οχημάτων δούλευαν νύχτα, σε απομονωμένες τοποθεσίες, υπό στρατιωτική επιτήρηση.

Σε κάθε περίπτωση άλλοι θεωρούν πως η έρευνα έμεινε λειψή διότι δεν βρέθηκαν έγγραφα για να αποδείξουν τη μεγάλη επιχείρηση «Μετακίνηση της Γης», ούτε αναφορές στους μαζικούς τάφους, όμως οι μαρτυρίες και τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν μια συντονισμένη και συστηματική προσπάθεια απόκρυψης.

Μέχρι το τέλος του 2021, τα 16 χαρακώματα, υποστηρίζει, στην Qutayfah είχαν αδειάσει. Τα σώματα είχαν μεταφερθεί στην Dhumair, όπου θάφτηκαν σε μια περιοχή της ερήμου που δεν είναι ορατή από κεντρικούς δρόμους και ελέγχεται ακόμα από στρατιωτικές μονάδες.

Σπύρος Σιδέρης

Ανάμεσα στις δύο αφηγήσεις απλώνεται η δύσβατη πραγματικότητα μιας χώρας που, παρά το τέλος του πολέμου, δεν έχει ακόμη βρει ειρήνη.

Το πρώτο κοινοβούλιο της μεταβατικής περιόδου

Η Ανώτατη Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε τη συγκρότηση 119 βουλευτών στο πρώτο κοινοβούλιο της νέας εποχής, βάσει του μεταβατικού συνταγματικού πλαισίου που εγκρίθηκε μετά την πτώση του Άσαντ. Η θητεία του σώματος ορίζεται σε 30 μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Επιτροπής Νουάρ Νάτζμα, 21 έδρες παραμένουν κενές για «λόγους ασφαλείας» από τις επαρχίες Σουέιντα, Ράκκα και Χασάκα, που είτε δεν τελούν υπό σταθερό έλεγχο της κεντρικής διοίκησης είτε επηρεάζονται από τοπικές/κουρδικές δομές εξουσίας.

Η νέα αρχιτεκτονική προβλέπει ότι τα τοπικά συμβούλια εκλέγουν τα δύο τρίτα των μελών, ενώ το υπόλοιπο τρίτο διορίζεται από τον μεταβατικό πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα. Επισήμως, στόχος είναι να εξασφαλιστεί ισορροπία ανάμεσα στις περιφέρειες και την προεδρία. Ανεπίσημα, η ρύθμιση τροφοδοτεί υποψίες υπερσυγκέντρωσης εξουσίας στο προεδρικό επίπεδο, ιδίως όσο διατηρείται το κενό αντιπροσώπευσης στις τρεις επαρχίες.

Ασθενής εκπροσώπηση και ανισότητες

Παρά το αφήγημα της «νέας αρχής», τα ποσοστά συμμετοχής γυναικών και μειονοτήτων κρίνονται πενιχρά. Όπως ανέφερε ο Νάτζμα, οι γυναίκες κατέχουν μόλις 4% των εδρών, ενώ οι χριστιανοί εξέλεξαν δύο βουλευτές σε σύνολο 210. Ο μοναδικός εβραίος υποψήφιος δεν εξελέγη. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος μπορεί, μέσω του διορισμένου τρίτου, να «ισορροπήσει» την εκπροσώπηση. Ωστόσο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν ότι η ουσιαστική νομιμοποίηση δεν επιτυγχάνεται με διορισμούς αλλά με συμμετοχικές διαδικασίες και συμπερίληψη.

Θεμελιώδης ρόλος: νόμοι, προϋπολογισμός, συνταγματική διαδικασία

Το νέο κοινοβούλιο αναλαμβάνει να προτείνει και να εγκρίνει νόμους, να αναθεωρεί/καταργεί προϋπάρχουσες ρυθμίσεις, να κυρώνει διεθνείς συνθήκες, να εγκρίνει τον κρατικό προϋπολογισμό και να θεσπίζει γενική αμνηστία όπου απαιτείται. Παράλληλα, θα έχει ιδρυτική αρμοδιότητα: τη συγκρότηση επιτροπής για τη σύνταξη μόνιμου Συντάγματος, το οποίο θα τεθεί σε δημοψήφισμα όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφάλειας και σταθερότητας. Μόνον τότε προβλέπονται εθνικές βουλευτικές, τοπικές και προεδρικές εκλογές.

Η αποχή τριών επαρχιών και το μήνυμα των SDF/MSD

Το πιο ηχηρό σήμα δεν ήρθε από τη Δαμασκό αλλά από τον βορρά. Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και το πολιτικό τους σκέλος, το Συριακό Δημοκρατικό Συμβούλιο (MSD), απέρριψαν κατηγορηματικά τα αποτελέσματα, υποστηρίζοντας ότι «δεν αντικατοπτρίζουν τη βούληση των Σύρων» και «δεν αντιπροσωπεύουν όλες τις κοινότητες». Κατά την ανακοίνωσή τους, καμία διαδικασία δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη χωρίς διεθνή εποπτεία, συμμετοχή των προσφύγων και εγγυήσεις διαφάνειας. Η ψηφοφορία, κατά την άποψή τους, «βάθυνε τον διχασμό» αντί να τον γεφυρώσει.

Τη θέση αυτή ενίσχυσε η παρέμβαση του Αμερικανού απεσταλμένου Τομ Μπάρακ, ο οποίος ανακοίνωσε συνάντηση στη βόρεια Συρία με τον διοικητή των SDF Μαζλούμ Άμπντι, μία ημέρα μετά τις κάλπες. Ο Μπάρακ, που επιχειρεί να φέρει Δαμασκό και Κούρδους στο τραπέζι, ενέταξε την αποστολή του στο πλαίσιο της στρατηγικής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για να «δοθεί στη Συρία μια ευκαιρία» μέσω ενότητας και ειρήνης.

Η Συμφωνία της 10ης Μαρτίου και το πάγωμα των διαπραγματεύσεων

Η ένταση έχει ρίζες στην Συμφωνία της 10ης Μαρτίου μεταξύ Άχμεντ αλ-Σαράα και Μαζλούμ Άμπντι. Το κείμενο προέβλεπε:

• ένταξη των SDF στον νέο εθνικό στρατό,
• συνταγματική κατοχύρωση των κουρδικών δικαιωμάτων,
• επιστροφή εκτοπισμένων,
• κοινή διαχείριση πετρελαϊκών πόρων και συνοριακών διαβάσεων.

Ωστόσο, οι συνομιλίες πάγωσαν: οι Κούρδοι επέμειναν στη διατήρηση της ιδιαιτερότητας των SDF εντός του στρατού, ενώ η Δαμασκός ζητά πλήρη ενοποίηση υπό κεντρική διοίκηση. Επιπλέον, η Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας διεκδικεί αποκεντρωμένη/ομοσπονδιακή δομή, θέση που η κυβέρνηση απορρίπτει.

Διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον: στήριξη, καχυποψία, αβεβαιότητα

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να βλέπει τις SDF ως κρίσιμη αντιτρομοκρατική δύναμη. Η Ρωσία τηρεί επιφυλάξεις, ενώ Τουρκία και Ιράν αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε θεσμικό βήμα που ενδέχεται να αναζωπυρώσει το κουρδικό ζήτημα ή να μεταβάλει ισορροπίες ισχύος στα σύνορά τους. Χωρίς διεθνή παρατήρηση, ευρεία συμμετοχή και διασφάλιση δικαιωμάτων των μειονοτήτων, είναι δύσκολο οι εκλογές να αποκτήσουν πλήρη διεθνή αναγνώριση.

Παράλληλα, η χώρα αντιμετωπίζει συσσωρευμένες κρίσεις: οικονομική ασφυξία, ανθρωπιστική επιδείνωση, διαφθορά και ανασφάλεια. Όλα αυτά συνθέτουν ένα μείγμα που απειλεί να υπονομεύσει την εύθραυστη ισορροπία της μεταβατικής περιόδου. Η πρόκληση για τον αλ-Σαράα είναι να αποδείξει ότι το κοινοβούλιο δεν θα λειτουργήσει ως διακοσμητικός θεσμός, αλλά ως εργαλείο εθνικής ανασυγκρότησης.

Τι σηματοδοτεί η στάση των SDF και τι προβλέπεται

Η σκληρή γραμμή των SDF/MSD δεν αποτελεί απλώς καταγγελία, αλλά διαπραγματευτικό μοχλό:

1. Εσωτερικά, ενισχύει την ενότητα του κουρδικού χώρου και προφυλάσσει την αυτοδιοίκηση από αφομοίωση χωρίς εγγυήσεις.
2. Διαπραγματευτικά, πιέζει τη Δαμασκό να επιστρέψει στο τραπέζι με δεσμευτικές ρήτρες για δικαιώματα, πόρους και ασφάλεια.
3. Διεθνώς, επενδύει στη νομιμοποίηση μέσω αιτήματος διεθνούς εποπτείας, ώστε η επόμενη εκλογική φάση να μη θεωρηθεί «εσωτερική υπόθεση» αλλά διαδικασία λύσης.

Βραχυπρόθεσμα, αναμένονται:

• Επαφές χαμηλής έντασης με μεσολάβηση εξωτερικών παραγόντων (ΗΠΑ/ΕΕ/ΟΗΕ) για τεχνικές ρυθμίσεις (ανθρωπιστική πρόσβαση, διοίκηση πετρελαϊκών ζωνών, συνοριακά περάσματα).
• Πιθανή μερική κάλυψη των κενών εδρών μέσω διορισμών από την προεδρία, με στόχο την προσωρινή ισορροπία αντιπροσώπευσης.
• Επανεκκίνηση της συνταγματικής επιτροπής σε διαδοχικές φάσεις, με έμφαση σε κεφάλαια αποκέντρωσης και εγγυήσεων δικαιωμάτων.

Μεσοπρόθεσμα, η Δαμασκός θα επιδιώξει ελεγχόμενη ενσωμάτωση δομών βόρειας/ανατολικής Συρίας, ενώ οι SDF θα επιμείνουν σε θεσμική θωράκιση (διοικητική/αστυνομική/πολιτική). Η έκβαση θα κριθεί από το εάν και πώς θα συνδεθεί η συνταγματική πρόοδος με χειροπιαστά ανταλλάγματα (πόροι, ασφάλεια, αντιπροσώπευση).

Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι ο Άσαντ μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση και κάλεσε τη Ρωσία να διευκρινίσει την κατάστασή του.

Από τότε που εγκατέλειψε τη Δαμασκό, τον Δεκέμβριο του 2024,  ο Ασάντ δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως και δεν έχει εκδοθεί επίσημη επιβεβαίωση σχετικά με τους τελευταίους ισχυρισμούς.

Unconfirmed Reports Claim Exiled Syrian President Assad Poisoned in Moscow

Unverified reports have circulated alleging that ousted Syrian president Bashar al-Assad, living in exile in Moscow, was poisoned. The UK-based Syrian Observatory for Human Rights said Assad was… pic.twitter.com/OsywBUpaOU

— ME24 – Middle East 24 (@MiddleEast_24) September 21, 2025

Πηγή της συριακής ασφάλειας ανέφερε ότι η ένταση των μαχών είχε μειωθεί γύρω από τις πόλεις Λαττάκεια, Τζάμπλα και Μπάνιας, ενώ οι δυνάμεις διεξήγαγαν έρευνες στις γύρω ορεινές περιοχές, όπου εκτιμάται ότι κρύβονται 5.000 αντάρτες που παραμένουν πιστοί στον Άσαντ.

Ο Σαράα, ο οποίος αντιμετωπίζει την πρόκληση να κυβερνήσει μια χώρα γεμάτη εντάσεις μεταξύ αντίπαλων φατριών, κάλεσε τους Σύρους να μην επιτρέψουν στις σεχταριστικές εντάσεις να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω τη χώρα.

«Πρέπει να διατηρήσουμε την εθνική ενότητα και την εσωτερική ειρήνη, μπορούμε να ζήσουμε μαζί», δήλωσε ο Σάραα σε ένα τζαμί στη γειτονιά όπου μεγάλωσε, τη Μαζέ στη Δαμασκό.

«Να είστε βέβαιοι για τη Συρία, αυτή η χώρα διαθέτει τα χαρακτηριστικά για να επιβιώσει… Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Συρία είναι μέσα στις αναμενόμενες προκλήσεις.»

Στο μεταξύ, ανώτατος διοικητής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), της ένοπλης κουρδικής ομάδας στη Συρία, της οποίας οι δυνάμεις βρίσκονται σε ξεχωριστή σύγκρουση με την Τουρκία, Μαζλούμ Άμπντι, κατηγόρησε ισλαμιστικές παρατάξεις που υποστηρίζονται από την Τουρκία για ορισμένες από τις πιο ανησυχητικές βιαιότητες: τις αναφερόμενες εκτελέσεις αμάχων που ανήκουν στη θρησκευτική ομάδα των Αλαουιτών, από την οποία προέρχεται ο Άσαντ.

Ο Κούρδος διοικητής, δήλωσε γραπτώς στο Reuters ότι οι παρατάξεις «που υποστηρίζονται από την Τουρκία και Ισλαμιστές εξτρεμιστές» φέρουν την κύρια ευθύνη και κάλεσε τον Σαράα να λογοδοτήσει.

Οι αρχές της Δαμασκού απέδωσαν τις συνοπτικές εκτελέσεις δεκάδων νέων και τις φονικές εφόδους σε σπίτια σε χωριά και πόλεις που κατοικούνται από την πρώην κυρίαρχη μειονότητα της Συρίας σε ανεξέλεγκτες ένοπλες πολιτοφυλακές, οι οποίες έφτασαν για να βοηθήσουν τις δυνάμεις ασφαλείας και που εδώ και καιρό κατηγορούν τους υποστηρικτές του Άσαντ για εγκλήματα του παρελθόντος.

Κάτοικος της πόλης Κανμούς δήλωσε στο Reuters ότι οι άνθρωποι στην πόλη και στα γύρω χωριά εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και κατέφυγαν σε κοντινά χωράφια για να προστατευτούν. Ανέφερε ότι μια φάλαγγα μαχητών με τανκς, βαριά όπλα και μικρά drones έκαψε σπίτια και αυτοκίνητα κατά μήκος του κεντρικού δρόμου κοντά στην πόλη του.

«Δεν ξέρουμε ακόμα πόσοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, γιατί κανείς δεν έχει επιστρέψει στα σπίτια του και δεν σκοπεύουν να το κάνουν τις επόμενες ημέρες», είπε ο κάτοικος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω φόβου αντιποίνων.

Πηγή ασφαλείας ανέφερε ότι αντάρτες πιστοί στον Άσαντ επιτέθηκαν σε αρκετές δημόσιες εγκαταστάσεις τις τελευταίες 24 ώρες, διακόπτοντας την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού.

Οι αρχές της Δαμασκού έστελναν επίσης ενισχύσεις για να ενδυναμώσουν την ασφάλεια στην ορεινή επαρχία της Λαττάκειας, όπου τα πυκνά δάση και το δύσβατο έδαφος ευνοούν τους αντικυβερνητικούς μαχητές, σύμφωνα με άλλη πηγή της αστυνομίας.

• Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο καταδίκασε τις «σφαγές» μειονοτήτων που εκτυλίσσονται στη Συρία και κάλεσε τις αρχές να καταδιώξουν τους αυτουργούς, σε ένα δελτίο Τύπου που εξέδωσε σήμερα.

«Οι ΗΠΑ καταδικάζουν τους ριζοσπάστες ισλαμιστές τρομοκράτες, μεταξύ αυτών ξένους τζιχαντιστές, που δολοφονούν ανθρώπους στη δυτική Συρία τις τελευταίες ημέρες», είπε ο Μάρκο Ρούμπιο.

«Οι προσωρινές συριακές αρχές πρέπει να καταδιώξουν τους αυτουργούς αυτών των σφαγών εναντίον μειονοτικών κοινοτήτων» στη χώρα, έγραψε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών σε ένα δελτίο Τύπου, ενώ μαίνονται οι άνευ προηγουμένου εχθροπραξίες μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ.

• Οι δολοφονίες αμάχων στη Συρία «πρέπει να σταματήσουν αμέσως», ζήτησαν σήμερα τα Ηνωμένα Έθνη, διευκρινίζοντας πως λαμβάνουν «άκρως ανησυχητικές» πληροφορίες που κάνουν λόγο για ολόκληρες οικογένειες που δολοφονούνται στο βορειοδυτικό τμήμα της Συρίας.

«Οι δολοφονίες αμάχων στις παράκτιες ζώνες στη βορειοδυτική Συρία πρέπει να σταματήσουν, αμέσως», είπε ο Φόλκερ Τουρκ, Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σε ένα δελτίο Τύπου.

Ο ηγέτης της Συρίας Άχμαντ αλ Σαράα απηύθυνε σήμερα έκκληση για εθνική ενότητα και ειρήνη στη Συρία μετά τον θάνατο, σύμφωνα με μια ΜΚΟ, εκατοντάδων ανθρώπων, στην πλειονότητά τους άμαχοι, σε άνευ προηγουμένου εχθροπραξίες μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ.

• Οι μάχες ξεκίνησαν από μια αιματηρή επίθεση την Πέμπτη υποστηρικτών του Άσαντ εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας στο Τζαμπλέ, κοντά στην πόλη Λατάκια (δυτικά), πρώην προπύργιο του εκδιωχθέντος προέδρου και κέντρο της μειονότητας των Αλαουϊτών, μιας ομάδας του σιιτικού ισλάμ, απ’ όπου προέρχεται η φατρία Άσαντ.

Οι αρχές έστειλαν κατόπιν ενισχύσεις στις επαρχίες Λατάκια και Ταρτούς, στις δυτικές ακτές, όπου οι δυνάμεις ασφαλείας πραγματοποιούν επιχειρήσεις για τον εντοπισμό των υποστηρικτών του πρώην προέδρου.

Το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ανέφερε το Σάββατο ότι περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε δύο ημέρες συγκρούσεων. Σύμφωνα με την αναφορά, 745 ήταν άμαχοι, 125 μέλη των συριακών δυνάμεων ασφαλείας και 148 μαχητές πιστοί στον Άσαντ.

Ο επικεφαλής του Παρατηρητηρίου, Ράμι Αμπντουλραχμάν, δήλωσε ότι μεταξύ των αμάχων υπήρχαν γυναίκες και παιδιά Αλαουιτών. Την Κυριακή, πρόσθεσε ότι ο αριθμός των θυμάτων είναι ένας από τους υψηλότερους που έχουν καταγραφεί από την επίθεση με χημικά όπλα των δυνάμεων του Άσαντ το 2013, η οποία είχε στοιχίσει τη ζωή σε περίπου 1.400 ανθρώπους σε προάστιο της Δαμασκού.

• Συριακές πηγές ασφαλείας ανέφεραν ότι πάνω από 300 μέλη των δυνάμεών τους σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις με πρώην στρατιωτικούς που παραμένουν πιστοί στον Άσαντ, στο πλαίσιο συντονισμένων επιθέσεων και ενέδρων που ξεκίνησαν την Πέμπτη.

Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Συρίας, SANA, μετέδωσε την Κυριακή ότι κοντά στη γενέτειρα του Άσαντ, την Καντάχα, ανακαλύφθηκε ένας μαζικός τάφος με τις σορούς πρόσφατα εκτελεσμένων μελών των δυνάμεων ασφαλείας.

Οι επιθέσεις κλιμακώθηκαν σε πράξεις αντεκδίκησης εναντίον των Αλαουιτών, καθώς χιλιάδες ένοπλοι υποστηρικτές της νέας ηγεσίας της Συρίας από όλη τη χώρα κατέφθασαν στις παραθαλάσσιες περιοχές για να ενισχύσουν τις πιεσμένες δυνάμεις της νέας κυβέρνησης.

• Οι Αλαουίτες, που ανήκουν σε παρακλάδι του σιιτικού Ισλάμ, συνδέθηκαν με τις θηριωδίες του Άσαντ κατά του -στην πλειοψηφία σουνιτικού- πληθυσμού της Συρίας λόγω της θρησκευτικής τους ταυτότητας, καθώς αποτελούσαν μερικούς από τους πιο αφοσιωμένους υποστηρικτές του.

Οι αντάρτες, υπό την ηγεσία της σουνιτικής ισλαμιστικής ομάδας Hayat Tahrir al-Sham του Σαράα, ανέτρεψαν την κυβέρνηση του Άσαντ τον Δεκέμβριο. Ο Άσαντ κατέφυγε στη Ρωσία, αφήνοντας πίσω του μερικούς από τους πιο στενούς του συμβούλους και υποστηρικτές, ενώ η ομάδα του Σαράα ηγήθηκε του διορισμού μιας προσωρινής κυβέρνησης και ανέλαβε τον έλεγχο των συριακών ενόπλων δυνάμεων.

• Η ανατροπή του Άσαντ έβαλε τέλος σε δεκαετίες δυναστικής διακυβέρνησης από την οικογένειά του, που χαρακτηρίστηκαν από σκληρή καταστολή και έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος ξεκίνησε ως μια ειρηνική εξέγερση το 2011.

Ο πόλεμος – στον οποίο οι δυτικές χώρες, τα αραβικά κράτη και η Τουρκία στήριξαν τους αντάρτες, ενώ η Ρωσία, το Ιράν και πολιτοφυλακές πιστές στην Τεχεράνη υποστήριξαν τον Άσαντ – εξελίχθηκε σε πεδίο αντιπαράθεσης μέσω αντιπροσώπων, με ένα πολύπλοκο μωσαϊκό ένοπλων ομάδων που είχαν διαφορετικές πίστης και ατζέντες. Έχει στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και έχει εκτοπίσει εκατομμύρια Σύρους.

Από την ανατροπή του Άσαντ, ομάδες που υποστηρίζονται από την Τουρκία έχουν συγκρουστεί με τις κουρδικές δυνάμεις που ελέγχουν μεγάλο μέρος της βορειοανατολικής Συρίας. Παράλληλα, το Ισραήλ έχει εξαπολύσει επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Συρία και, σύμφωνα με πηγές του Reuters, πιέζει τις ΗΠΑ να διατηρήσουν τη Συρία σε αδύναμη θέση.

Η υποδομή της χώρας έχει καταστραφεί από τον πόλεμο, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις της εποχής Άσαντ παραμένουν σε ισχύ, δυσχεραίνοντας περαιτέρω τις προσπάθειες σταθεροποίησης.

Η απόπειρα δολοφονίας συνέβη την Κυριακή, όπως μετέδωσε το αντικαθεστωτικό κανάλι General SVR, το οποίο φέρεται να διευθύνει πρώην κορυφαίος κατάσκοπος της Ρωσίας. Ο Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος βρίσκεται εξόριστος στη Μόσχα με την οικογένειά του, αντιμετώπισε σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες εξαιτίας της δηλητηρίασης, αλλά τελικά οι γιατροί που έσπευσαν στο διαμέρισμά του κατάφεραν να τον σώσουν.

Το κανάλι στο Telegram, General SVR προσθέτει επίσης ότι ο 59χρονος Άσαντ φέρεται να ζήτησε άμεσα ιατρική βοήθεια καθώς, μέσα σε δευτερόλεπτα, άρχισε να «βήχει επίμονα και να νιώθει ότι πνίγεται».

Η πηγή που επικαλείται το ρωσικό General SVR θεωρεί ότι «υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι έγινε απόπειρα δολοφονίας σε βάρος του έκπτωτου ηγέτη της Συρίας».

Με βάση πάντα τις πληροφορίες του ρωσικού αντικαθεστωτικού καναλιού, ο Άσαντ υποβλήθηκε σε θεραπεία στο διαμέρισμά του και η κατάστασή του σταθεροποιήθηκε τη Δευτέρα.

Σημειώνεται ότι, ο Μπασάρ αλ Άσαντ βρίσκεται υπό την προστασία του ισχυρού άνδρα του Κρεμλίνου στη Μόσχα από τις 8 Δεκεμβρίου του 2024.

Η μαρτυρία του Αμπντουλάχ αποτελεί μια ακόμη φωνή που αποκαλύπτει τις φρικαλεότητες που συνέβησαν πίσω από τα τείχη των φυλακών του συριακού καθεστώτος, ρίχνοντας φως σε μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ιστορίας.

Ο Αμπντουλάχ ξεχωρίστηκε στο σημείο ελέγχου και επιβιβάστηκε σε ένα πράσινο λεωφορείο, με χειροπέδες και δεμένα μάτια, και μεταφέρθηκε σε στρατιωτική περιοχή. Έπειτα, δήλωσε ότι τον έβαλαν στην απομόνωση για τρεις ημέρες και τον ξυλοκόπησαν.

«Ήταν τόσο σκοτεινά για τρεις ημέρες, το θυμάμαι», είπε. «Δεν ακούω κανέναν ήχο. Ήταν τόσο σκοτεινά. Δεν άκουγες τίποτα. Αισθάνεσαι τόσο μόνος».

Ο Αμπντουλάχ μεταφέρθηκε στη συνέχεια στο Al-Khatib, ένα κέντρο κράτησης στη Δαμασκό, και μεταφέρθηκε σε ένα κελί με περίπου 130 άτομα. Κατά τη διάρκεια της κράτησής του το 2013, ο Αμπντουλάχ περιέγραψε πώς άκουγε τακτικά τις κραυγές ανθρώπων που βασανίζονταν.

Θυμήθηκε ότι οι ασθένειες ήταν διαδεδομένες και ότι περίπου 20 άνθρωποι πέθαναν όσο κρατούνταν εκεί. «Όταν άρχισα να κοιτάζω γύρω μου παντού, υπήρχαν άνθρωποι που στέκονταν σχεδόν γυμνοί», λέει στο BBC. «Ήταν γεμάτοι αίμα, σαν να είχαν βασανιστεί.

«Αν δεν βασανίζεσαι εσύ ο ίδιος, κάθε λεπτό θα παίρνουν κάποιον στην έρευνα. «Θα επιστρέψουν στο δωμάτιο γεμάτοι αίμα… κάθε φορά που αγγίζεις κάποιον θα ουρλιάζει επειδή άγγιξες την πληγή του».

Μετά από 12 ημέρες, ο Αμπντουλάχ οδηγήθηκε για ανάκριση, όπου, όπως λέει, τον χτύπησαν επανειλημμένα με μεταλλικό όπλο και τον κατηγόρησαν για μεταφορά όπλων. Εξήγησε πως δεν μπορούσε να αρνηθεί τις κατηγορίες που του διατυπώθηκαν, καθώς αυτό θα οδηγούσε σε παρατεταμένη τιμωρία.

«Όσο λες “δεν το έκανα εγώ”, θα συνεχίσουν να σε βασανίζουν και θα σε πάνε σε άλλο στάδιο βασανισμού», λέει. «Κάθε λεπτό είναι σαν να πεθαίνεις».

Ο Αμπντουλάχ λέει ότι είπε στους αστυνομικούς μια ψεύτικη ιστορία για να αποφύγει περαιτέρω ανακρίσεις και ήταν «τυχερός» που αφέθηκε ελεύθερος μετά από ένα μήνα.

Ένα χρόνο αργότερα, έφυγε από τη Συρία και αργότερα του χορηγήθηκαν υποτροφίες στη Γενεύη και στις ΗΠΑ. Τώρα έχει εγκατασταθεί στο Λονδίνο με τη σύζυγό του.

Μόνο τώρα ο Αμπντουλάχ αισθάνεται ικανός να μοιραστεί όλη τη φρίκη των εμπειριών του με τη σύζυγό του, καθώς ο κίνδυνος και ο φόβος που αντιμετώπισε εξαφανίζονται σιγά σιγά. «Τελικά τελειώσαμε με το καθεστώς, μπορούμε να πούμε ότι είμαστε πραγματικά ελεύθεροι τώρα», είπε.

«Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το όνομά μας. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το πρόσωπό μας. Μπορούμε να πούμε την πλήρη ιστορία».