Στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης το 2025, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν να αυξήσουν έως το 2035 τις βασικές αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ, από τον προηγούμενο στόχο του 2%.

Παράλληλα, δεσμεύτηκαν να επενδύουν επιπλέον 1,5% του ΑΕΠ σε ευρύτερους τομείς που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η κυβερνοασφάλεια και οι κρίσιμες υποδομές.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, πρώτη στις αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ αναδεικνύεται η Λιθουανία με 5,33%, ενώ ακολουθούν:

• Εσθονία: 5,10%
• Λετονία: 4,92%
• Πολωνία: 4,68%
• Ελλάδα: 3,65%

Η έκθεση δείχνει ακόμη ότι το 2025 τρεις χώρες – Αλβανία (1,48%), Σλοβενία (1,57%) και Τσεχία (1,86%) – δεν είχαν επιτύχει ούτε τον προηγούμενο στόχο του 2%.

Ωστόσο, για το 2026 εκτιμάται ότι η Αλβανία και η Τσεχία θα ξεπεράσουν το όριο του 2%, ενώ σημειώνεται ότι η νέα κυβέρνηση της Σλοβενίας σχεδιάζει επίσης να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες πάνω από το συγκεκριμένο επίπεδο.

Άλλες χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται κοντά στο 2%, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο (2%), η Πορτογαλία (2,1%) και η Ιταλία (2,1%).

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εκτιμάται ότι θα δαπανήσουν το 3,17% του ΑΕΠ τους για βασικές αμυντικές δαπάνες, η Γερμανία το 2,69%, το Ηνωμένο Βασίλειο το 2,56% και η Γαλλία το 2,22%.

Συνολικά, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς προβλέπεται να διαθέσουν το 2,53% του ΑΕΠ τους για βασικές αμυντικές δαπάνες το 2026.

Μόνο το επόμενο έτος, η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς σχεδιάζει να αντλήσει από τις αγορές περισσότερα από 200 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 12,5% σε σχέση με φέτος, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών. Μεταξύ 2027 και 2030, η Γερμανία αναμένεται να δανειστεί περίπου 838 δισ. ευρώ, σύμφωνα με προβλέψεις που είδαν οι Financial Times.

Ο προϋπολογισμός σηματοδοτεί μια απότομη ρήξη με τη βαθιά ριζωμένη αποστροφή της χώρας προς το χρέος, αλλά και με τη γραμμή του ίδιου του κόμματος του Μερτς υπέρ της δημοσιονομικής σύνεσης, η οποία κυριάρχησε μετά την αύξηση των δαπανών που ακολούθησε τη γερμανική επανένωση τη δεκαετία του 1990.

Το πρόσθετο χρέος θα χρηματοδοτήσει κυρίως τον αμυντικό προϋπολογισμό της Γερμανίας, ο οποίος προβλέπεται να φθάσει τα 109 δισ. ευρώ το επόμενο έτος και τα 183,6 δισ. ευρώ έως το 2030. Το Βερολίνο σχεδιάζει επίσης να παράσχει στρατιωτική βοήθεια ύψους 11,6 δισ. ευρώ στην Ουκρανία το επόμενο έτος.

Η προσπάθεια επανεξοπλισμού αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για τη Ρωσία και για την προθυμία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τη στρατιωτική δέσμευση της Αμερικής στην Ευρώπη.

Μετά τη νίκη των Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς (CDU) στις περσινές εκλογές, το Βερολίνο τροποποίησε το συνταγματικό «φρένο χρέους» της χώρας, ώστε να εξαιρούνται οι αμυντικές δαπάνες, επιτρέποντας ουσιαστικά τον απεριόριστο δανεισμό για στρατιωτικούς σκοπούς.

Στο πλαίσιο αυτών των μεταρρυθμίσεων, ο Μερτς και οι κυβερνητικοί του εταίροι, οι Σοσιαλδημοκράτες, δημιούργησαν επίσης ειδικό ταμείο υποδομών ύψους 500 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των γηρασμένων γεφυρών, δρόμων, σιδηροδρόμων, νοσοκομείων, σχολείων και ενεργειακών δικτύων της Γερμανίας.

Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, της οποίας η αξιολόγηση triple A στηρίζει το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την ευρωζώνη, σχεδιάζει να αντλήσει περίπου 55 δισ. ευρώ το 2027 για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε υποδομές, σύμφωνα με αξιωματούχους του υπουργείου Οικονομικών.

Τα σχέδια δανεισμού έχουν προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και εντός του CDU, το οποίο επί μακρόν υποστήριζε τη λεγόμενη «Schwarze Null» — το δόγμα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού που συνδέθηκε με τον εκλιπόντα υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επί καγκελαρίας Άνγκελα Μέρκελ.

Μιλώντας το βράδυ της Κυριακής, ο υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, ο οποίος είναι επίσης συμπρόεδρος του SPD, υπερασπίστηκε την αλλαγή, λέγοντας: «Δεν μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι στον [Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ] Πούτιν με τη Schwarze Null».

Η Γερμανία αναμένεται να φθάσει φέτος στο 2,8% του ΑΕΠ ως προς τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και «στον στόχο του 3,5% από το 2029», σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Αν και το πακέτο τόνωσης έχει συμβάλει στην απορρόφηση των επιπτώσεων από τους υψηλότερους αμερικανικούς εμπορικούς δασμούς και το αυξημένο ενεργειακό κόστος που συνδέεται με τη σύγκρουση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ με το Ιράν, δεν έχει ακόμη καταφέρει να αναζωογονήσει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, η οποία παραμένει καθηλωμένη σε στασιμότητα.

Οι επικριτές έχουν επίσης εστιάσει στο αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του γερμανικού χρέους: οι πληρωμές τόκων προβλέπεται σχεδόν να διπλασιαστούν, από 42 δισ. ευρώ το επόμενο έτος σε 81 δισ. ευρώ το 2030, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Η BDI, η βασική ένωση της γερμανικής βιομηχανίας, χαρακτήρισε τον δανεισμό «ανησυχητικό», σημειώνοντας ότι το κόστος των τόκων συνεχίζει να «εκτοξεύεται».

«Ο ένας προϋπολογισμός-ρεκόρ διαδέχεται τον άλλον και, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, το δημοσιονομικό πλαίσιο έχει φθάσει στα όριά του εξαιτίας των τεράστιων επιπέδων χρέους», ανέφερε η VDMA, η οποία εκπροσωπεί τους κατασκευαστές μηχανημάτων και εξοπλισμού της Γερμανίας.

Απόστολος Χονδρόπουλος

Η συζήτηση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο αποτελεί εκ των βασικών θεμάτων στην ατζέντα της συνεδρίασης, η οποία περιλαμβάνει επίσης τις  παγκόσμιες μακροοικονομικές ισορροπίες, την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, τη μετανάστευση, αλλά και τις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή, εν μέσω των ελπίδων για τερματισμό των εχθροπραξιών που δημιουργεί η υπογραφή μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Η συζήτηση των 27 ηγετών για το νέο Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η οποία δρομολογήθηκε στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Απριλίου στην Λευκωσία και βρίσκεται επί της ουσίας στην αφετηρία της, θα συνεχιστεί στη βάση, πλέον και του διαπραγματευτικού πλαισίου με αριθμητικά στοιχεία που παρουσίασε προ ημερών η κυπριακή Προεδρία. Με αυτό σηματοδότησε την έναρξη μίας πιο ουσιαστικής πολιτικής συζήτησης που έχει ως επιδίωξη να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επίτευξη της πολιτικής συμφωνίας ως το τέλος του 2027. 

Οι περικοπές που προβλέπει η κυπριακή πρόταση δεν επηρεάζουν ιδιαίτερα την πολιτική συνοχής και την ΚΑΠ, η εξίσωση που καλούνται ωστόσο να επιλύσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες μέσα από συζητήσεις και διαπραγματεύσεις τους επόμενους μήνες είναι δύσκολη.

Και τούτο διότι αφορά στην εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των νέων ιδίων πόρων που απαιτούνται για να αντιστοιχηθούν οι φιλοδοξίες της ΕΕ μπροστά σε νέες προκλήσεις όπως η στρατηγική αυτονομία, η κοινή άμυνα, η κλιματική κρίση, στα αναγκαία μέσα για την υλοποίησή τους και στην δημοσιονομική υπευθυνότητα, από την άλλη πλευρά. Και αυτό μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι «φειδωλοί» της ΕΕ επιδιώκουν μεγαλύτερες περικοπές.

Φιλόδοξοι στόχοι, πιο φιλόδοξος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Ο κ. Μητσοτάκης έχει καταστήσει σαφές πως οι φιλοδοξίες της ΕΕ αυτή την στιγμή ξεπερνούν τους πόρους που η ΕΕ είναι διατεθειμένη να διαθέσει για να μπορέσει να τις εκπληρώσει και έχει ταχθεί υπέρ μίας πιο φιλόδοξης προσέγγισης των θεμάτων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Όπως λένε χαρακτηριστικά στο Μέγαρο Μαξίμου, “οι φιλόδοξοι στόχοι της Ε.Ε. πρέπει να ευθυγραμμίζονται με ένα φιλόδοξο σε μέγεθος ευρωπαϊκό προϋπολογισμό”, τα έσοδα του οποίου-υπάρχοντες αλλά και νέοι ίδιοι πόροι- πρέπει επίσης να υπηρετούν τις αυξημένες στρατηγικές και επενδυτικές προτεραιότητες της Ε.Ε.

Κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός για επενδύσεις στην άμυνα 

Κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι  με βάση την θετική εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης, ο κ. Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα υποστηρίξει την θέση για  κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένου κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, για την χρηματοδότηση επενδύσεων σε κοινά ευρωπαϊκά αγαθά, όπως η ενέργεια και η άμυνα.

Οι ίδιες πηγές σημειώνουν αφενός την προτεραιότητα της προστασίας των πόρων για τη Συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, αφετέρου όμως και την διασφάλιση ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας δεν θα καταλήξει σε μεγαλύτερες αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη και τις περιφέρειες της Ε.Ε. 

Η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα

Όσον αφορά την συζήτηση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, ο κ. Μητσοτάκης θα αναδείξει τις ελληνικές θέσεις για την αναγκαιότητα επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, για εμβάθυνση της Κοινής Αγοράς και για γρήγορη πρόοδο προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Όπως εξηγούν άλλωστε στο Μέγαρο Μαξίμου, χωρίς να υποτιμάται ο ρόλος και άλλων παραγόντων, όπως βιομηχανικές επιδοτήσεις που οδηγούν σε τεχνητά χαμηλότερες τιμές, το  βασικό πρόβλημα όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, είναι οι αδυναμίες της ίδιας της Ευρώπης, στις οποίες συγκαταλέγεται το μεγάλο κόστος ενέργειας, τα εμπόδια στη λειτουργία της Κοινής Αγοράς, και ο χρηματοοικονομικός κερματισμός της ευρωπαϊκής ηπείρου. 

Αναφορικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η χώρα μας καλωσορίζει τις τελευταίες εξελίξεις και επιμένει, όπως έχει τονίσει ο πρωθυπουργός, στη σημασία της  επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και  άμεσης αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοϊας. 

Ομιλία για την Εθνική κοινωνική συμφωνία 

Πριν την έναρξη των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο κ. Μητσοτάκης θα λάβει μέρος, νωρίς το απόγευμα, στην Σύνοδο των ηγετών του ΕΛΚ.  Νωρίτερα,  θα είναι κεντρικός ομιλητής σε εκδήλωση με τίτλο  «Η Εθνική κοινωνική συμφωνία της Ελλάδας: Ένα ευρωπαϊκό μοντέλο για τον κοινωνικό διάλογο».

Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν πως η συγκεκριμένη εκδήλωση αναδεικνύει το ελληνικό παράδειγμα ως παράδειγμα προς μίμηση και ως πρότυπο κοινωνικού διαλόγου σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν επίσης η υπουργός Εργασίας, Ν. Κεραμέως, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ρ. Μινζάτου, αρμόδια για ζητήματα Κοινωνικών Δικαιωμάτων και Δεξιοτήτων, Ποιοτικών Θέσεων Εργασίας και Ετοιμότητας και ο Σ. Μπόλαντ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Άντριου Κουμπίλιους, γνωστοποίησε την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας με την Ελλάδα.

Another strong milestone for #SAFE🇪🇺 and European security — we just signed SAFE agreement with Greece.

It will help 🇬🇷 enhance its defence capabilities in the Mediterranean region through investments in strategic surveillance, secure communications & counter-drone technologies. pic.twitter.com/sbx6c2PBYZ

— Andrius Kubilius (@KubiliusA) June 13, 2026

Όπως ανέφερε στην ανακοίνωσή του:

«Ένα ακόμη ισχυρό ορόσημο για το SAFE και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, μόλις υπογράψαμε τη συμφωνία SAFE με την Ελλάδα. Θα βοηθήσει την Ελλάδα να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες στην περιοχή της Μεσογείου μέσω επενδύσεων σε στρατηγική επιτήρηση, ασφαλείς επικοινωνίες και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones».

Σπύρος Σιδέρης

Το ισραηλινό καμπανάκι

Η ισραηλινή εφημερίδα «Maariv» υποστήριξε ότι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούν ασυνήθιστη κινητικότητα μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας, εκτιμώντας ότι οι δύο χώρες εργάζονται αθόρυβα για την ενίσχυση μιας ευρείας στρατιωτικής συνεργασίας που θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο Τελ Αβίβ υπάρχει ιδιαίτερη ανησυχία για το ενδεχόμενο συμφωνιών που θα αφορούν συστήματα αεράμυνας, προηγμένες αμυντικές τεχνολογίες ή συνεργασία με το αιγυπτιακό λιμενικό και τις ναυτικές δυνάμεις της Αιγύπτου. Αν και δεν έχουν παρουσιαστεί επίσημα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν προχωρημένες διαπραγματεύσεις, η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει στα στρατηγικά επιτελεία της περιοχής.

Η ισραηλινή ανησυχία δεν αφορά μόνο τα εξοπλιστικά προγράμματα. Συνδέεται κυρίως με το γεγονός ότι δύο από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του μουσουλμανικού κόσμου αναπτύσσουν πλέον σχέσεις στρατηγικού χαρακτήρα, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει την περιφερειακή του υπεροχή.

Από την κρίση στη στρατηγική συνεργασία

Μετά την πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων το 2023 και τις ανταλλαγές επισκέψεων μεταξύ του Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η συνεργασία πέρασε σταδιακά από το πολιτικό στο στρατιωτικό επίπεδο.

Οι δύο χώρες επανεκκίνησαν κοινές στρατιωτικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα αναπτύσσουν συνεργασία στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων. Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παραγωγό drones, με τα Bayraktar να αποτελούν πλέον ένα από τα πιο επιτυχημένα εξαγώγιμα αμυντικά προϊόντα της.

Κατά τη διάρκεια της αμυντικής έκθεσης EDEX 2025 στο Κάιρο παρουσιάστηκαν τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυρομαχικά με αιγυπτιακά διακριτικά, μια εικόνα που πριν από λίγα χρόνια θα φάνταζε αδιανόητη και η οποία αποτυπώνει το βάθος της νέας προσέγγισης.

Παράλληλα, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία για κοινή παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη συνεργασία για την παραγωγή μη επανδρωμένων χερσαίων οχημάτων.

Αιγύπτιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι συμφωνίες αυτές έχουν αμυντικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στη διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο με το Ιράν και τις προσπάθειες αναδιαμόρφωσης του περιφερειακού συστήματος ασφαλείας.

Η «πλατφόρμα ασφαλείας» που αλλάζει τα δεδομένα

Πέρα όμως από τα εξοπλιστικά προγράμματα, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται σε μια ευρύτερη τουρκική πρωτοβουλία για τη δημιουργία μιας περιφερειακής πλατφόρμας ασφαλείας.

Η πρόταση που παρουσίασε η Άγκυρα προβλέπει τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και κρατών του Κόλπου σε έναν μηχανισμό συντονισμού με στόχο τη σταθερότητα, την ασφάλεια και τη διαχείριση κρίσεων στην περιοχή.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει μιλήσει ανοιχτά για την ανάγκη μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, η οποία θα βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.

Αναλυτές στο Κάιρο θεωρούν ότι η Αίγυπτος αντιμετωπίζει θετικά την ιδέα και ότι θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα τέτοιο σχήμα, εφόσον αυτό αποκτήσει θεσμική μορφή. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η πρωτοβουλία θα παραμείνει πολιτική ή εάν θα εξελιχθεί σταδιακά σε πλαίσιο αμυντικού συντονισμού.

Οι επιπτώσεις για Ελλάδα και Κύπρο

Η εμβάθυνση των σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας δεν περνά απαρατήρητη ούτε στην Αθήνα ούτε στη Λευκωσία.

Τα τελευταία χρόνια η Αίγυπτος είχε εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της τριμερούς συνεργασίας με Ελλάδα και Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης και η κοινή προσέγγιση σε ζητήματα ασφάλειας δημιούργησαν μια εικόνα στρατηγικής σύγκλισης με ιδιαίτερη σημασία για την περιοχή.

Ωστόσο, η αποκατάσταση των σχέσεων Καΐρου και Άγκυρας μεταβάλλει σταδιακά τα δεδομένα. Αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Αίγυπτος εγκαταλείπει τις σχέσεις της με Ελλάδα και Κύπρο, είναι σαφές ότι επιδιώκει πλέον μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, η οποία της επιτρέπει να συνομιλεί και να συνεργάζεται με όλους τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες.

Αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα για το πώς θα εξελιχθούν οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα εάν η τουρκοαιγυπτιακή συνεργασία αποκτήσει πιο θεσμικό ή ακόμη και στρατιωτικό χαρακτήρα.

Η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή

Πίσω από τις εξελίξεις βρίσκεται μια βαθύτερη πραγματικότητα. Ο πόλεμος με το Ιράν επιτάχυνε διαδικασίες που ήδη βρίσκονταν σε εξέλιξη και ώθησε πολλές χώρες της περιοχής να αναζητήσουν νέες συμμαχίες, νέα σχήματα συνεργασίας και νέους μηχανισμούς ασφαλείας.

Η Τουρκία και η Αίγυπτος εμφανίζονται αποφασισμένες να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας. Το εάν αυτή η συνεργασία θα περιοριστεί σε εξοπλιστικά προγράμματα και οικονομικές συνέργειες ή θα εξελιχθεί σε έναν νέο γεωπολιτικό άξονα, είναι το ερώτημα που απασχολεί πλέον όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή φαίνεται να βρίσκεται ξανά σε κίνηση. Και αυτό από μόνο του αρκεί για να εξηγήσει γιατί οι εξελίξεις στις σχέσεις Αιγύπτου και Τουρκίας παρακολουθούνται με τόσο μεγάλο ενδιαφέρον από όλες τις πρωτεύουσες της περιοχής.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν ζητήματα του χαρτοφυλακίου του κ. Κουμπίλιος και ιδιαίτερα ο οδικός χάρτης για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ 2030 και η ανάγκη ενίσχυσης και επιτάχυνσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και παραγωγής.

Ο πρωθυπουργός ενημέρωσε τον κ. Κουμπίλιος για το ελληνικό πρόγραμμα ενίσχυσης και θωράκισης των ενόπλων δυνάμεων και για την έμφαση που δίνεται στην καινοτομία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε την ανάγκη να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση το Άρθρο 42, παρ. 7 (ΣΕΕ). Επισήμανε ότι σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκαν στην πράξη οι ευρωπαϊκές χώρες που πρόσφατα στήριξαν αμυντικά την Κύπρο, σε ad hoc βάση και χωρίς να έχει γίνει ενεργοποίηση του άρθρου.

Ο πρωθυπουργός τόνισε ακόμα την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για προγράμματα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, όπως μια ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας, πρόταση που είχε καταθέσει το 2024 μαζί με τον Πολωνό πρωθυπουργό Donald Tusk.

«Πιστεύω ότι η άμυνα αποτελεί το κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό και πρέπει να υποστηριχθεί, πέραν των ενεργειών που αναλαμβάνουμε σε εθνικό επίπεδο, μέσω κάποιου είδους κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού» σημείωσε ο πρωθυπουργός.

Ο διάλογος

Κατά την έναρξη της συνάντησής τους, ο πρωθυπουργός και ο επίτροπος είχαν τον ακόλουθο διάλογο:

Κυριάκος Μητσοτάκης: Χαίρομαι ιδιαίτερα που σας βλέπω ξανά στην Αθήνα, επίτροπε. Πιστεύω ότι έρχεστε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συγκυρία, καθώς οι συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και την ενίσχυση των αμυντικών μας δυνατοτήτων φαίνεται να αποτελούν την πρώτη προτεραιότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Γνωρίζετε ότι η Ελλάδα έχει συμβάλει σημαντικά σε αυτή τη συζήτηση.

Όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες, κάνουμε πράξη τα λόγια μας, αλλά παράλληλα βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για να ενθαρρύνουμε την Ευρώπη να συνεργαστεί στενότερα στον τομέα των αμυντικών προμηθειών, με έμφαση σε νέες αμυντικές δυνατότητες. Και σε μια εποχή που ορισμένες από τις παραδοσιακές σταθερές της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων φαίνεται να αμφισβητούνται, θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχουμε εμπιστοσύνη στις δικές μας δυνατότητες ως Ευρώπη.

Πιστεύουμε ακράδαντα στην ανάγκη να συζητάμε δημόσια για το Άρθρο 42, παράγραφος 7, των ευρωπαϊκών συνθηκών. Αποδείξαμε τη δέσμευσή μας απέναντι στην Κύπρο, όταν η γειτονική μας χώρα δέχτηκε επίθεση από τη Χεζμπολάχ, αποστέλλοντας πλοία και αεροσκάφη. Προσβλέπουμε ιδιαίτερα στο να καταστεί αυτό το Άρθρο επιχειρησιακά λειτουργικό, ώστε να ενισχυθεί η αμυντική δέσμευση των κρατών μελών της ΕΕ, σε περίπτωση που ανακύψει εκ νέου ανάγκη να υποστηριχθεί ένα κράτος μέλος που δέχεται επίθεση.

Και βέβαια, όσον αφορά το διάστημα, έχουμε κάνει τα πρώτα βήματα, με την εκτόξευση πριν από μερικές ημέρες τεσσάρων νέων μικροδορυφόρων και δύο νανοδορυφόρων. Αρχίζουμε να εδραιώνουμε τη δική μας παρουσία στο διάστημα και, ασφαλώς, για τομείς όπως η πολιτική προστασία αυτό αποτελεί επιτακτική προτεραιότητα.

Επιτρέψτε μου λοιπόν να σταματήσω εδώ και να σας καλωσορίσω για ακόμη μια φορά. Θεωρώ ότι αυτή η συζήτηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, ενόψει και του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Πιστεύω ακράδαντα ότι για ορισμένους τομείς που θεωρούμε ότι αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα θα πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, για τη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος.

Πιστεύω ότι η άμυνα αποτελεί το κατεξοχήν ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό και πρέπει να υποστηριχθεί, πέραν των ενεργειών που αναλαμβάνουμε σε εθνικό επίπεδο, μέσω κάποιου είδους κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού.

Άντριους Κουμπίλιος: Κύριε πρωθυπουργέ, καταρχάς, σας ευχαριστώ πολύ για τη δυνατότητα να συναντηθούμε. Είναι μεγάλη χαρά και μεγάλη τιμή για εμένα. Δεύτερον, συμφωνώ με όλα όσα είπατε από την αρχή, θα προσπαθήσω να τονίσω συγκεκριμένα σημεία που θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικά.

Πρώτα απ’ όλα, πραγματικά χαιρόμαστε που βλέπουμε την Ελλάδα να πρωτοστατεί στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής άμυνας, με όλα όσα κάνετε: με την «Ασπίδα του Αχιλλέα», με το 12ετές πρόγραμμα, ύψους 26 δισ. ευρώ. Είναι πραγματικά σπουδαία. Πάντα λέω σε άλλες χώρες: «κοιτάξτε την Ελλάδα, ακολουθήστε αυτό που κάνουν», γιατί σίγουρα οι προκλήσεις είναι αρκετά μεγάλες, τόσο για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων μας όσο και για την ανάπτυξη της βιομηχανίας μας.

Πρέπει να υπενθυμίζουμε πάντοτε στους εαυτούς μας ότι αυτή τη στιγμή, τουλάχιστον από ό,τι βλέπουμε από τα δημόσια στοιχεία, η Ρωσία εξακολουθεί να μας ξεπερνά σε παραγωγή με την οικονομία της που κινείται σε ρυθμούς πολέμου, τα μεγέθη είναι αρκετά διαφορετικά. Γι’ αυτό, λοιπόν, χρειάζεται πραγματικά να επιταχύνουμε.

Δεύτερον, η Ελλάδα αποτελεί, αναμφίβολα, παράδειγμα που μας εμπνέει ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη των διαστημικών σας δυνατοτήτων. Σας συγχαίρω για την πρόσφατη εκτόξευση και για τη συμμετοχή σας στο πολύ σημαντικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα GOVSATCOM (Government Satellite Communications) καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιείτε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης. Προσπαθώ, και σε αυτή την περίπτωση, να πω σε όλους να πάρουν ως παράδειγμα την Ελλάδα ως προς τον τρόπο αξιοποίησης των πόρων του ΤΑΑ, να ακολουθήσουν αυτό το καλό παράδειγμα.

Ασφαλώς, το επόμενο σημείο στο οποίο συμφωνώ απόλυτα μαζί σας -και έχω μιλήσει γι’ αυτό- είναι ότι το Άρθρο 42, παράγραφος 7 είναι πολύ σημαντικό για εμάς, ως ένα πρώτο βήμα στην προσπάθεια να δούμε δομικά τη θεσμική αμυντική ετοιμότητα. Δηλαδή, διαθέτουμε υλική αμυντική ετοιμότητα, που αφορά στην παραγωγή και τη διάθεση όπλων και περισσότερων χρημάτων για την άμυνα. Πέραν αυτού όμως, το ζήτημα είναι η θεσμική αμυντική ετοιμότητα και το Άρθρο 42, παράγραφος 7 είναι πραγματικά κρίσιμο.

Έχοντας κάνει προεργασία, μια μικρή προεργασία, βλέπω πραγματικά ότι διαθέτουμε αρκετά πολύ καλά εργαλεία. Πρώτα απ’ όλα, στο πολιτικό σκέλος, διότι όταν πλησιάζουν η κρίση και ο πόλεμος η στήριξη από το πολιτικό σκέλος είναι πολύ σημαντική. Στο στρατιωτικό σκέλος, πρέπει να εξετάσουμε πώς μπορούμε να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας. Ευελπιστώ, όμως, ότι θα καταφέρουμε να εκπονήσουμε ένα, θα έλεγα, εγχειρίδιο για να βοηθήσουμε όλα τα θεσμικά όργανα να κατανοήσουν τι πρέπει να γίνει.

Και το τελευταίο σημείο: η ελληνική Προεδρία πλησιάζει. Ο χρόνος, μπορεί να φαίνεται σαν…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Αμέσως μετά την Προεδρία της Λιθουανίας.

Andrius Kubilius: Ακριβώς. Σίγουρα θεωρούμε ότι η άμυνα και το διάστημα αποτελούν πραγματικά πολύ σημαντικά θέματα. Ευελπιστούμε ότι ορισμένα θέματα θα έχουν κλείσει νωρίτερα. Ωστόσο, η απλοποίηση του πλαισίου για την άμυνα, ο Κανονισμός της ΕΕ για το Διάστημα και, το πιο σημαντικό φυσικά, το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, με αύξηση δαπανών για την άμυνα και το διάστημα -που ευελπιστούμε ότι θα υποστηρίξουν οι κυβερνήσεις-, θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την ελληνική Προεδρία, εφόσον τα θέματα δεν έχουν κλείσει έως τότε.

Και πάλι, σας ευχαριστώ πολύ για αυτή τη συνάντηση, και εκτιμώ πολύ αυτό που κάνετε.

Αποτελεί ένα μεγάλο βήμα εμβάθυνσης μιας ήδη στενής σχέσης, στην οποία θα ενσωματωθούν νέα πεδία συνεργασίας που αντανακλούν τις αυξημένες απαιτήσεις της συγκυρίας, ενώ τοποθετεί την ελληνογαλλική συνεργασία στον πυρήνα των συζητήσεων για μέλλον της Ευρώπης και του ευρωπαϊκού πλαισίου άμυνας και ασφάλειας.

Η επίσκεψη του Προέδρου της Γαλλίας θα επισφραγίσει την ανανέωση της ελληνογαλλικής συμφωνίας στρατηγικής συνεργασίας στην ασφάλεια και την άμυνα, ενώ παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας σε τομείς όπως η οικονομία, η πολιτική προστασία και η καινοτομία.

Υπενθυμίζεται ότι η αρχική συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης στην άμυνα και την ασφάλεια, που υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 2021 στο Μέγαρο των Ηλυσίων, αποτέλεσε προπομπό της ευρύτερης ευρωπαϊκής συζήτησης για την ενίσχυση της κοινής άμυνας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ.

Ο Πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της Γαλλίας συγκαταλέγονται στους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που έχουν θέσει σταθερά και έγκαιρα το ζήτημα αυτό στο ευρωπαϊκό τραπέζι. Την ανάγκη αυτή υπογράμμισαν οι δύο ηγέτες τονίζοντας την διάσταση της ασφάλειας στο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά την πρόσφατη επίσκεψή τους στην Κύπρο -αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τον αναβαθμισμένο ρόλο της ελληνογαλλικής σχέσης ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών αναμένεται ακόμη να βρεθεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, με αιχμή τα Στενά του Ορμούζ. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν περιορίζεται σε θεωρητικές τοποθετήσεις: συμμετέχει ενεργά στην ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR ASPIDES, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως παγκόσμιας ναυτιλιακής δύναμης με αυξημένο ενδιαφέρον και ευαισθησία σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας.

Ο Πρωθυπουργός είχε, άλλωστε, θέσει ως κορυφαία προτεραιότητα το ζήτημα της θαλάσσιας ασφάλειας, για το οποίο είχε μιλήσει στην κεντρική εκδήλωση της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τον περασμένο Μάιο.

Παράλληλα, η ανανέωση της συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής σχέσης για πενταετή περίοδο, με πρόβλεψη αυτόματης επέκτασης επ’ αόριστον, ενισχύει το ήδη στενό πλαίσιο συνεργασίας.

Η υπογραφή νέων συμφωνιών αναμένεται να επεκτείνει τη διμερή ατζέντα. Από την άμυνα και την εξωτερική πολιτική έως την οικονομία, την καινοτομία, την πολιτική προστασία, αλλά και τις κοινές αξίες, την προάσπιση του διεθνούς δικαίου και των αρχών της πολυμέρειας στις διεθνείς σχέσεις και του ρόλου των Ηνωμένων Εθνών, η ελληνογαλλική σχέση περνά σε φάση περαιτέρω θεσμοθέτησης και εμβάθυνσης. Αποκτά χαρακτηριστικά μιας συνεκτικής και πολύ-επίπεδης συνεργασίας με διάρκεια και βάθος.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο, με την Ελλάδα και τη Γαλλία να συγκαταλέγονται στις πρώτες χώρες της ΕΕ που προωθούν πρωτοβουλίες για τη ρύθμιση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους. Ελλάδα και Γαλλία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή διαμόρφωσης ευρωπαϊκού πλαισίου ρύθμισης.

Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια την σημασία της ανεξαρτησίας της Ευρώπης. «Μια ανεξάρτητη Ευρώπη είναι μια ισχυρή Ευρώπη και μια ισχυρή Ευρώπη ενισχύει τη διατλαντική συμμαχία», δήλωσε.

Σε ένα σημείο της ομιλίας της μίλησε εμμέσως πλην σαφώς στους Αμερικανούς. Σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να «εντείνει τις προσπάθειές της» και να αναλάβει τις ευθύνες της, κάτι που, όπως παραδέχεται, δεν έκανε πλήρως μέχρι την πρόσφατη «θεραπεία σοκ», προφανώς αναφερόμενη στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την προσάρτηση της Γροιλανδίας.

«Κάποια όρια έχουν παραβιαστεί και αυτό δεν μπορεί να αλλάξει πια», είπε η φον Ντερ Λάιεν, που μίλησε για σημαντικές επενδύσεις της Ευρώπης στην άμυνα. Τόνισε ότι πρόκειται για μια «πραγματική ευρωπαϊκή αφύπνιση» και αυτό είναι μόνο η αρχή. Η Ευρώπη «πρέπει να αποκτήσει κότσια» σε τομείς όπως ο διαστημικός και ο τομέας των πληροφοριών.

Η πρόεδρος της Κομισιόν σημείωσε ότι εξωτερικές πηγές προσπαθούν να αποδυναμώσουν την Ε.Ε. εκ των έσω. Εξήγησε ότι η εποχή μας διαθέτει επιθετικό ανταγωνισμό και σχέσεις εξουσίας καθώς ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής αμφισβητείται με νέους τρόπους. Ανέφερε ως προκλήσεις τα εδάφη, τους δασμούς και τους κανονισμούς για την τεχνολογία.

«Η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από το να γίνει ανεξάρτητη», είπε η φον ντερ Λάιεν και κέρδισε το χειροκρότημα.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το περιοδικό, δεν είναι βέβαιο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι τελικά ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα αυτής της πίεσης.

«Στα χαρτιά, οι Αμερικανοί παίρνουν αυτό που απαιτούν εδώ και καιρό. Μια Ευρώπη που ξοδεύει πολύ περισσότερα στην άμυνα και εξαρτάται πολύ λιγότερο από την Ουάσινγκτον για την ασφάλειά της. Αλλά στον Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να μην αρέσει αυτό που δημιουργεί η αμερικανική πίεση», αναφέρει χαρακτηριστικά το Politico, σχολιάζοντας τις τοποθετήσεις των ηγετών κατά την πρώτη ημέρα της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει τους στρατιωτικούς της προϋπολογισμούς και να επαναπροσδιορίσει τη διατλαντική σχέση μέσα από ένα νέο πλαίσιο, που αρκετοί περιγράφουν ως «ΝΑΤΟ 3.0». Παράλληλα, ακούστηκαν εκκλήσεις για έναν νέο ευρωπαϊκό πατριωτισμό, αλλά και για την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων στους τομείς της άμυνας, του διαστήματος και της τεχνολογίας, ώστε η ήπειρος να μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερικούς παράγοντες, ακόμη και από τις ΗΠΑ.

Το Politico παρομοιάζει πλέον τη σχέση Ευρώπης–Ηνωμένων Πολιτειών με εκείνη ενός ηλικιωμένου παντρεμένου ζευγαριού που δεν χωρίζει, αλλά επιλέγει να ζει σε διαφορετικά δωμάτια. Όπως γράφει, «και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι παραμένουν προσηλωμένες στο ΝΑΤΟ. Αλλά ο τελευταίος χρόνος – από την ομιλία του Βανς μέχρι την απειλή του Τραμπ να υποτάξει τον Καναδά, η υποτίμηση των συμμάχων που πολέμησαν στο πλευρό των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και ιδιαίτερα οι επανειλημμένες εκκλήσεις του για προσάρτηση της Γροιλανδίας – έχει αφήσει τα σημάδια του».

Από αμερικανικής πλευράς, οι αξιωματούχοι που βρέθηκαν στο Μόναχο εμφανίστηκαν ικανοποιημένοι με την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, καθώς οι ΗΠΑ μετατοπίζουν σταδιακά την προσοχή τους προς το δικό τους ημισφαίριο και την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού.

Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, όπως τονίζει το Politico, προσέρχονται πλέον με έναν πιο ωμό ρεαλισμό, προτείνοντας μια νέα μορφή διατλαντικής συμφωνίας: να αντιμετωπίζονται ως ισότιμοι και αξιόπιστοι εταίροι, ώστε να ενισχύσουν την άμυνά τους, να μοιραστούν το βάρος της ασφάλειας και να σταθούν ως πραγματικοί στρατιωτικοί σύμμαχοι σε έναν πιο επικίνδυνο κόσμο, όπου «η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες… δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που υπήρχε κάποτε», όπως δήλωσε ο Μερτς.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν επίσης ότι θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία οικονομικά και στρατιωτικά, την ώρα που η αμερικανική βοήθεια υπό τον Τραμπ τείνει σχεδόν να μηδενιστεί. Ο Μακρόν ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς την ενεργό συμμετοχή της Ευρώπης.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο εάν αυτός ο πιο θετικός τόνος θα διατηρηθεί όταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μιλήσει σήμερα, ανοίγοντας τη δεύτερη ημέρα της Διάσκεψης.

Καθ’ οδόν προς την Ευρώπη, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι το μέλλον των δύο πλευρών του Ατλαντικού παραμένει αλληλένδετο: «ήταν πάντα συνδεδεμένο και θα συνεχίσει να είναι… οπότε πρέπει απλώς να μιλήσουμε για το πώς μοιάζει αυτό το μέλλον», είπε.

Μακρόν: Κάλεσμα για ισχυρότερη Ευρώπη

Ο Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί με πιο μακρόπνοη στρατηγική, ενισχύοντας τις στρατιωτικές της δυνατότητες και εξετάζοντας πώς η γαλλική πυρηνική αποτροπή μπορεί να ενταχθεί στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Απέκρουσε τα επιχειρήματα περί ευρωπαϊκής παρακμής και υπερασπίστηκε τις πρωτοβουλίες κατά της παραπληροφόρησης και των υπερβολών των social media, που, όπως είπε, αποδυναμώνουν τις δυτικές δημοκρατίες.

«Είναι η κατάλληλη στιγμή για να τολμήσουμε. Είναι η κατάλληλη στιγμή για μια ισχυρή Ευρώπη», δήλωσε ο Μακρόν. «Η Ευρώπη πρέπει να μάθει να λειτουργεί ως γεωπολιτική δύναμη. Δεν ήταν μέρος του DNA μας».

Τόνισε επίσης ότι ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία για την Ουκρανία, η Ευρώπη θα συνεχίσει να έχει απέναντί της μια «επιθετική Ρωσία» και δεν πρέπει να αποδεχθεί μια πρόχειρη λύση που δεν αντιμετωπίζει τα θεμελιώδη προβλήματα.

«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να χαράξουν αυτή την πορεία με βάση τη δική τους σκέψη και τα δικά τους συμφέροντα», σημείωσε, προτείνοντας την έναρξη διαβουλεύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο Μακρόν ανέφερε ότι οι προηγούμενες πυρηνικές συμφωνίες στη δεύτερη θητεία Τραμπ «διαπραγματεύτηκαν χωρίς τη συμμετοχή των Ευρωπαίων, παρότι αφορούσαν άμεσα την Ευρώπη».

«Λόγω της γεωγραφικής μας θέσης, δεν έχουμε άλλη επιλογή», υπογράμμισε.

Εξήγησε ακόμη ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας χρειάζεται ανασχεδιασμό:
«Πρέπει να αναδιατάξουμε και να αναδιοργανώσουμε την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη… δεν είναι πλέον προσαρμοσμένη στις σημερινές συνθήκες», είπε.

Και πρόσθεσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη στρατηγικός διάλογος με τον Μερτς και άλλους ηγέτες:
«Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε την πυρηνική αποτροπή μέσα σε αυτό το πλαίσιο…».

Μερτς: Νέα εποχή χωρίς βεβαιότητες

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άσκησε κριτική στη νέα κατεύθυνση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής υπό τον Τραμπ, επισημαίνοντας ότι η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες έχει ουσιαστικά καταρρεύσει και ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να «πορευθούν μόνες τους».

«Η διεκδίκηση ηγετικού ρόλου από τις ΗΠΑ αμφισβητείται, ίσως έχει ήδη χαθεί», δήλωσε, ενώ προειδοποίησε ότι «Στην εποχή των μεγάλων δυνάμεων, δεν είναι πλέον αυτονόητο ότι η ελευθερία μας είναι διασφαλισμένη. Βρίσκεται υπό απειλή».

Ο ίδιος εκτίμησε ότι «Η διεθνής τάξη που βασίζεται σε δικαιώματα και κανόνες… δεν υπάρχει πλέον με τον τρόπο που τη γνωρίζαμε».

Αναφερόμενος στη γερμανική ιστορική εμπειρία, σημείωσε: «Εμείς οι Γερμανοί γνωρίζουμε ότι ένας κόσμος στον οποίο η ισχύς επιβάλλει το δίκαιο θα ήταν ένα σκοτεινό μέρος».

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η επιβεβαίωση ότι γίνονται συζητήσεις με τον Μακρόν για τη δημιουργία ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής.

«Συζήτησα με τον Εμανουέλ Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή», δήλωσε, δείχνοντας ότι το Βερολίνο εξετάζει πλέον εναλλακτικές λόγω της αβεβαιότητας για την αμερικανική προστασία.

Ο Μερτς μίλησε επίσης για το αυξανόμενο χάσμα με τις ΗΠΑ σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο:
«Ένα βαθύ χάσμα έχει ανοίξει ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες», τόνισε. «Οι πολιτισμικοί πόλεμοι της Αμερικής δεν είναι δικοί μας…».

Παράλληλα, έστειλε αυστηρό μήνυμα και προς την Κίνα, ξεκαθαρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή αυτονομία δεν σημαίνει προσέγγιση με το Πεκίνο.

Κλείνοντας, επανέλαβε τη στήριξη της Γερμανίας προς την Ουκρανία: «Αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί, τουλάχιστον οικονομικά, ενδεχομένως και στρατιωτικά».

Και κατέληξε: «Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδεχόμαστε αυτή την πραγματικότητα ως μοιραία… Θα ανοίξουμε νέους δρόμους και θα αξιοποιήσουμε νέες ευκαιρίες».

Την ώρα που αμερικανική ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρων αναπτύσσεται στη Μέση Ανατολή και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο πλήγματος κατά του Ιράν, οι φόβοι για έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο επιστρέφουν δυναμικά. Παρά το γεγονός ότι το ιρανικό καθεστώς έχει αποδυναμωθεί από ισραηλινά και αμερικανικά χτυπήματα το περασμένο καλοκαίρι και αντιμετωπίζει αυξανόμενη εσωτερική αναταραχή, εξακολουθεί να διαθέτει ένα ευρύ φάσμα επιλογών για αντίποινα, σύμφωνα με αναλυτές.

Αυτές περιλαμβάνουν επιθέσεις σε αμερικανικά συμφέροντα και στο Ισραήλ, την ενεργοποίηση συμμαχικών οργανώσεων στην περιοχή και την πρόκληση οικονομικών σοκ που θα μπορούσαν να κλονίσουν τις διεθνείς αγορές. Το πώς και πότε θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα εργαλεία εξαρτάται από το επίπεδο απειλής που εκτιμά ότι αντιμετωπίζει η Τεχεράνη.

«Το καθεστώς έχει πολλές δυνατότητες, εάν αντιληφθεί ότι πρόκειται για έναν υπαρξιακό πόλεμο», δήλωσε στο CNN ο Φαρζίν Ναντίμι, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον. «Αν το δουν ως τελικό πόλεμο, μπορεί να ρίξουν ό,τι έχουν».

Πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη

Το Ιράν εκτιμάται ότι διαθέτει χιλιάδες πυραύλους και drones, εντός εμβέλειας αμερικανικών στρατευμάτων που σταθμεύουν σε χώρες της Μέσης Ανατολής, ενώ έχει επανειλημμένα απειλήσει και το Ισραήλ.

Τον Ιούνιο, μετά από αιφνιδιαστικό ισραηλινό πλήγμα, η Τεχεράνη απάντησε με μαζικές εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων και UAV, ορισμένα εκ των οποίων διέσπασαν την ισραηλινή αεράμυνα και προκάλεσαν ζημιές. Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μεγάλο μέρος των αποθεμάτων έχει ήδη αναπληρωθεί, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως τα όπλα αυτά, παρότι παλαιότερης τεχνολογίας σε σχέση με τα αμερικανικά, παραμένουν απειλητικά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το drone Shahed, το οποίο έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα καταστροφικό στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παράλληλα, το Ιράν έχει αναπτύξει ή δοκιμάσει πάνω από 20 τύπους βαλλιστικών πυραύλων, ικανούς να πλήξουν στόχους έως και τη νότια Ευρώπη.

«Έχουμε 30.000 έως 40.000 Αμερικανούς στρατιώτες σε οκτώ ή εννέα βάσεις στην περιοχή», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, τονίζοντας ότι όλες βρίσκονται εντός εμβέλειας ιρανικών drones και βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας.

Ενεργοποίηση πληρεξουσίων

Παρότι το Ισραήλ έχει πλήξει τα τελευταία χρόνια το περιφερειακό δίκτυο πληρεξουσίων του Ιράν, μειώνοντας την ικανότητά του να προβάλλει ισχύ εκτός συνόρων, οργανώσεις-σύμμαχοι της Τεχεράνης έχουν δηλώσει έτοιμες να παρέμβουν.

Ομάδες στο Ιράκ, όπως η Κατάεμπ Χεζμπολάχ και η Χαρακάτ αλ-Νουτζάμπα, καθώς και η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, προειδοποίησαν ότι θα στηρίξουν το Ιράν σε περίπτωση επίθεσης. Ο διοικητής της Κατάεμπ Χεζμπολάχ, Αμπού Χουσεΐν αλ-Χαμιντάουι, κάλεσε τους υποστηρικτές «να προετοιμαστούν για ολοκληρωτικό πόλεμο».

Ωστόσο, οι πληρεξούσιοι αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχει αποδυναμωθεί μετά από 13 μήνες σύγκρουσης με το Ισραήλ και πιέζεται εσωτερικά για αφοπλισμό, ενώ στο Ιράκ οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές βρίσκονται υπό αυξημένη πίεση από την κεντρική κυβέρνηση και τις ΗΠΑ.

Οι Χούθι στην Υεμένη, αν και έχουν δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα, παραμένουν ένας από τους πιο επικίνδυνους συμμάχους της Τεχεράνης, έχοντας στο παρελθόν πλήξει Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Ισραήλ και αμερικανικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οικονομικός πόλεμος και Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν προειδοποιεί ότι ένας πόλεμος εναντίον του δεν θα περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, αλλά θα έχει παγκόσμιο οικονομικό αντίκτυπο. Κεντρικό εργαλείο αποτελεί τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικό ποσοστό LNG.

Η Τεχεράνη έχει απειλήσει να κλείσει τα στενά σε περίπτωση επίθεσης — ένα σενάριο που ειδικοί χαρακτηρίζουν εξαιρετικά επικίνδυνο, καθώς θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας και να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση.

«Ακόμη και περιορισμένες διαταραχές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απότομες αυξήσεις τιμών και πληθωρισμό παγκοσμίως», προειδοποίησε ο ενεργειακός αναλυτής Umud Shokri.

Το Ιράν διαθέτει υπόγειες ναυτικές βάσεις, ταχύπλοα σκάφη, νάρκες και drones, ενώ έχει επενδύσει εδώ και δεκαετίες στη δημιουργία στόλου πλοίων και υποβρυχίων. Αν και Αμερικανοί στρατιωτικοί εκτιμούν ότι μια τέτοια απειλή μπορεί να αντιμετωπιστεί, αναγνωρίζουν ότι τα ασύμμετρα μέσα μπορούν να δυσκολέψουν σοβαρά τη ναυσιπλοΐα.

«Ο επόμενος πόλεμος μπορεί να μην ξεκινήσει στην Τεχεράνη, αλλά στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο», προειδοποίησε ο Ναντίμι.