Αυτό δημιουργεί, στο πλαίσιο πάντα των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, τον οποίο σκοπεύουμε να κατευθύνουμε προς τους πολίτες, ιδιαίτερα προς εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, με στοχευμένο τρόπο», τόνισε ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την ομιλία του στη συνάντηση με τους Αρχηγούς των Διπλωματικών Αποστολών της ΕΕ στην Πρεσβεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αθήνα.

Αναλυτικά η ομιλία του Κ. Πιερρακάκη:

«Σας ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια και για την ευγενική πρόσκληση, κύριε Πρέσβη. Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι ξανά μαζί σας σε αυτή τη συζήτηση, προκειμένου να μιλήσουμε ανοιχτά για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θα ήθελα να ξεκινήσω με ορισμένες εισαγωγικές παρατηρήσεις σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση, τόσο για την Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υπό το πρίσμα των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων, παρατηρούμε μια εξαιρετικά πυκνή αλληλουχία γεγονότων τους τελευταίους μήνες. Αυτό αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στις συζητήσεις του Eurogroup και του ECOFIN. Συχνά μοιάζει σαν κάθε μήνας να φέρνει ένα νέο θέμα, με τις δικές του προκλήσεις και τους δικούς του κινδύνους. Σε μεγάλο βαθμό λειτουργούμε σε καθεστώς διαρκούς διαχείρισης κρίσεων, κάτι που έγινε ιδιαίτερα εμφανές και κατά την πρόσφατη Εαρινή Σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον, όπου πολλά από αυτά τα ζητήματα συζητήθηκαν εκτενώς.

Ξεκινώντας από την Ελλάδα, θα ήθελα να σημειώσω ότι αύριο θα ανακοινώσουμε τα τελικά δημοσιονομικά αποτελέσματα για το 2025. Όλα δείχνουν ότι η επίδοση θα είναι καλύτερη του αναμενομένου, με σημαντικά ισχυρότερη θέση, ιδίως όσον αφορά στο πλεόνασμα. Αυτό δημιουργεί, στο πλαίσιο πάντα των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, τον οποίο σκοπεύουμε να κατευθύνουμε προς τους πολίτες, ιδιαίτερα προς εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, με στοχευμένο τρόπο. Παράλληλα, η προσέγγιση αυτή αντανακλά και την πορεία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, η οποία είναι ξεκάθαρα αναπτυξιακή.

Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κινείται περίπου στο διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Προσπαθούμε να καλύψουμε το χαμένο έδαφος μετά από μια υπαρξιακή κρίση την προηγούμενη δεκαετία, κατά την οποία χάθηκε περίπου το 25% του ΑΕΠ. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουμε επιτύχει βιώσιμους ρυθμούς ανάπτυξης.

Βρισκόμαστε, θα έλεγα, σε έναν θετικό κύκλο ανατροφοδότησης. Έχουμε καταφέρει να επιτύχουμε βιώσιμα δημοσιονομικά πλεονάσματα, τη μεγαλύτερη και ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους στην Ευρώπη, και ταυτόχρονα θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Όλα αυτά βασίζονται σε μια βασική προϋπόθεση: τη σταθερότητα, τόσο δημοσιονομική όσο και πολιτική και, κυρίως, στις μεταρρυθμίσεις. Θα επαναλάμβανα τη λέξη «μεταρρυθμίσεις» πολλές φορές: μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις. Είναι ο μόνος μηχανισμός που μπορεί να διασφαλίσει διατηρήσιμη ανάπτυξη.

Ταυτόχρονα, πλησιάζουμε σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά ανεργίας. Εφόσον συνεχιστεί η παρούσα τάση, εκτιμούμε ότι θα το επιτύχουμε σύντομα.

Ο τραπεζικός τομέας παρουσιάζει συνεχή βελτίωση, ενώ τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώνονται σημαντικά.

Σε ό,τι αφορά στις προβλέψεις για την οικονομία, αναμένουμε και στην Ελλάδα, όπως και σε όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες, αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων για την ανάπτυξη το 2026, καθώς και ανοδική αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τον πληθωρισμό.

Αυτό αποτελεί συνέπεια της κρίσης που έχουμε μπροστά μας, ιδίως σε ό,τι αφορά τα Στενά του Ορμούζ και τη συνολική κρίση στη Μέση Ανατολή. Επιτρέψτε μου να σταθώ λίγο σε αυτό, περνώντας παράλληλα και στη ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα.

Η αίσθηση είναι ότι το βάθος της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ θα εξαρτηθεί από τρεις βασικούς παράγοντες:

Ο πρώτος είναι η διάρκεια. Θα έλεγα ότι η διάρκεια είναι η λέξη-κλειδί. Για πόσο χρονικό διάστημα θα παραμείνουν τα Στενά σε κατάσταση αβεβαιότητας ή ακόμη και κλειστά;

Ο δεύτερος παράγοντας είναι το επίπεδο των ζημιών στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Τις προηγούμενες εβδομάδες, τα διαθέσιμα στοιχεία κατέγραφαν περίπου 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα, εκ των οποίων οι 30 είναι σε σοβαρή κατάσταση.

Και ο τρίτος παράγοντας είναι το ποιο θα είναι το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ μετά το τέλος της κρίσης. Διότι αυτό το καθεστώς θα αποτιμηθεί και θα ενσωματωθεί στις αγορές.

Οι τρεις αυτοί παράγοντες, συνολικά, καθορίζουν το εύρος των πιθανών εκβάσεων της τρέχουσας κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Θα πρόσθετα ότι πρέπει να έχουμε πλήρη επίγνωση ότι οι πολιτικές που λαμβάνονται σε περιόδους κρίσης τείνουν να έχουν διάρκεια στον χρόνο. Αν ανατρέξει κανείς στη δεκαετία του 1970 και στην τότε ενεργειακή κρίση, θα δει μια σειρά από συνέπειες, ορισμένες θετικές, άλλες αρνητικές.

Για παράδειγμα, τότε ιδρύθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), κάτι που σήμερα αποδεικνύεται εξαιρετικά σημαντικό. Η ύπαρξη του IEA διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της τρέχουσας κρίσης. Ακόμη και η πρόσφατη δυνατότητα απελευθέρωσης 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα αποτέλεσε μια ιδιαίτερα σημαντική παρέμβαση.

Μετά την κρίση της δεκαετίας του ’70 υπήρξε επίσης στροφή προς την πυρηνική ενέργεια. Περίπου το 40% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος αναπτύχθηκε μετά την πετρελαϊκή κρίση. Την ίδια περίοδο ενισχύθηκε σημαντικά το ενδιαφέρον για τους ενεργειακούς πόρους της Σοβιετικής Ένωσης, δηλαδή της σημερινής Ρωσίας, ενώ επιταχύνθηκε και η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα.

Αναφέρω αυτά τα παραδείγματα για να υπογραμμίσω ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε περιόδους κρίσης μπορούν να έχουν επιπτώσεις που διαρκούν δεκαετίες.

Για τον λόγο αυτό, είναι κρίσιμο σήμερα να έχουμε επίγνωση ότι κάθε απόφαση που λαμβάνουμε, είτε ως κράτη-μέλη, είτε συλλογικά ως Ευρώπη, μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες, οι οποίες δεν είναι πάντοτε προβλέψιμες.

Έχουμε συχνά την τάση να υπερεκλογικεύουμε το παρελθόν, να δραματοποιούμε το παρόν και να υποτιμούμε το μέλλον. Και σε αυτή τη συγκυρία, δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το μέλλον.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συζητούμε, προφανώς, τις πολιτικές που θα μπορέσουν να ανταποκριθούν με τον βέλτιστο τρόπο στις ανησυχίες πολιτών και επιχειρήσεων. Το πλαίσιο πολιτικής που έχει διαμορφωθεί δίνει έμφαση σε μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

Και τα μέτρα που έχουμε λάβει σε εθνικό επίπεδο, τα οποία ανακοινώσαμε πριν από λίγες εβδομάδες, κινούνται σε αυτή τη λογική. Να αναφέρω ενδεικτικά ένα από αυτά: το Fuel Pass, ένα ενεργειακό επίδομα που έχει ως στόχο να διευκολύνει τους πολίτες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμορφώνει και παρουσιάζει ένα πλαίσιο πολιτικών, το οποίο λειτουργεί ως κατευθυντήρια γραμμή για τα κράτη-μέλη, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις ανάγκες πολιτών και επιχειρήσεων. Προφανώς, η εξέλιξη των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση το επόμενο διάστημα.

Θα ήθελα, τέλος, να επισημάνω έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική πρέπει να κινούνται σε συντονισμό. Δεν θα πρέπει να λαμβάνονται δημοσιονομικά μέτρα που έρχονται σε αντίθεση με τη νομισματική πολιτική που ασκεί ανεξάρτητα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Ιδανικά, θα πρέπει να αποφύγουμε την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση. Αυτό σημαίνει ότι οι παρεμβάσεις μας πρέπει να είναι απολύτως στοχευμένες, «χειρουργικές», και να κινούνται εντός του πλαισίου πολιτικής που έχει διαμορφώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Κλείνοντας αυτό το σκέλος, και απαντώντας και στο ερώτημά σας, κύριε Πρέσβη, να πω ότι αυτό ήταν το βασικό θέμα που κυριάρχησε και κατά την εβδομάδα της Συνόδου του ΔΝΤ. Πρόκειται, αναμφίβολα, για μια πολύ μεγάλη κρίση. Κανείς μας δεν το εύχεται, ούτε το θεωρώ πιθανό, να επικρατήσει το δυσμενέστερο σενάριο. Ωστόσο, αν εξετάσουμε τις πιθανότητες, αξίζει να επαναλάβω κάτι που έχω ήδη αναφέρει δημόσια, επικαλούμενος τα λόγια του Fatih Birol, Εκτελεστικού Διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας: η κρίση αυτή έχει τη δυναμική να αποδειχθεί πιο σοβαρή από τις τρεις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις μαζί.

Αν δει κανείς τις απώλειες σε όρους εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως το 1973 και το 1979, το σύνολο ήταν περίπου 10 εκ. βαρέλια ημερησίως. Σήμερα βρισκόμαστε σε επίπεδα της τάξης των μείον 13 εκ. βαρελιών. Αντίστοιχα, στο φυσικό αέριο, σε σύγκριση με το 2022, η ετήσια απώλεια παραγωγής, αν την προσεγγίσουμε σε ετήσια βάση, είναι σήμερα μεγαλύτερη. Τότε είχαμε μείωση περίπου 75 δισ. κυβικών μέτρων (από 155 σε 80), ενώ σήμερα η εκτίμηση αγγίζει τα 110.

Προφανώς, οι ενεργειακοί πόροι που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνονται κυρίως προς την Ασία, τόσο σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο όσο και το πετρέλαιο. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της κρίσης είναι παγκόσμιος. Και δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά επεκτείνεται στα λιπάσματα, στα πετροχημικά, ακόμη και στο ήλιο. Πρόκειται για μια κρίση με ευρύτερες, συστημικές διαστάσεις.

Ιδανικά, θα πρέπει να λάβει τέλος το συντομότερο δυνατόν. Και γι’ αυτό, όπως ανέφερα, η διάρκεια είναι η λέξη-κλειδί. Αυτό ήταν και το βασικό μας σημείο ανησυχίας.

Επιτρέψτε μου να προσθέσω ένα ακόμη θέμα, πριν περάσω σε πιο αυστηρώς ευρωπαϊκά ζητήματα πολιτικής: την τεχνητή νοημοσύνη.

Έχετε δει τις πρόσφατες εξελίξεις, με την πρόοδο που σημειώνεται σε ολοένα και πιο ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, και σίγουρα σε ευρωπαϊκό, έχει ήδη ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση για τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για ένα ζήτημα που σκοπεύω να θέσω και στο Eurogroup.

Δεδομένου και του προσωπικού μου υπόβαθρου στον ψηφιακό τομέα, υπάρχει μια σαφής πεποίθηση ότι η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά εθνική, ούτε αμερικανική, ούτε κινεζική, ούτε καν ευρωπαϊκή από μόνη της. Απαιτείται μια παγκόσμια προσέγγιση.

Το ζήτημα είναι εξαιρετικά μεγάλο. Η ανάπτυξη και η ευρεία χρήση τέτοιων αλγορίθμων μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο, και γι’ αυτό χρειάζεται να αναπτύξουμε τα κατάλληλα θεσμικά εργαλεία για να μπορέσουμε να διαχειριστούμε την κατάσταση αποτελεσματικά.

Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι εκθετική, σε βαθμό που πολλές φορές είναι δύσκολο ακόμη και να την αντιληφθούμε πλήρως. Ο ανθρώπινος νους αντιλαμβάνεται τον κόσμο γραμμικά, ενώ η εξέλιξη εδώ είναι εκθετική. Την ίδια στιγμή, τα πολιτικά συστήματα και οι πολιτικές αντιδράσεις τείνουν να κινούνται με ρυθμούς «υπο-γραμμικούς», ούτε καν γραμμικούς.

Άρα, πρέπει να είμαστε σε θέση να κινηθούμε με μεγάλη ταχύτητα σε έναν τομέα του οποίου τις συνέπειες δεν έχουμε ακόμη πλήρως κατανοήσει.

Τελευταίο σημείο: ποια θα πρέπει να είναι η ευρωπαϊκή απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις;

Σε μεγάλο βαθμό, πρόκειται για ζητήματα που τέθηκαν και στις συζητήσεις μεταξύ των Ευρωπαίων υπουργών στο πλαίσιο των συναντήσεων του ΔΝΤ. Χρειαζόμαστε περαιτέρω ενίσχυση της «οικονομικής μας αρχιτεκτονικής», να ενισχύσουμε το κοινό μας οικοδόμημα, ακόμη περισσότερο και ακόμη καλύτερα.

Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investment Union – SIU) αποτελεί το μεγάλο εγχείρημα πολιτικής της γενιάς μας. Είναι ένα σύνθετο έργο, δύσκολο να αποτυπωθεί επικοινωνιακά, καθώς περιλαμβάνει πολλαπλά επιμέρους πεδία: την ενοποίηση και ενίσχυση του τραπεζικού τομέα, την άρση των εμποδίων μεταξύ των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, την ενοποίηση των χρηματιστηριακών αγορών, και πολλά ακόμη.

Το κόστος ευκαιρίας από τη μη υλοποίηση της SIU είναι τεράστιο. Και είναι τεράστιο για κάθε χώρα ξεχωριστά. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όλοι κατ’ αρχήν συμφωνούμε με την κατεύθυνση αυτή, αλλά συχνά συνοδεύουμε τη θέση μας με «εθνικούς αστερίσκους». Ωστόσο, αυτή η στάση φαίνεται πλέον να υποχωρεί σταδιακά. Υπάρχει μια αυξανόμενη κατανόηση ότι το κόστος της αδράνειας είναι πολύ υψηλό.

Οι εκθέσεις Draghi και Letta αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτό το κόστος. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το επίπεδο του ΑΕΠ στην Ευρώπη θα μπορούσε να είναι κατά 5% έως 7% υψηλότερο με την πλήρη υλοποίηση της SIU. Αυτό θα αποτυπωνόταν στην ανάπτυξη κάθε χώρας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στο επίπεδο των μισθών.

Η επίδραση θα ήταν οριζόντια, σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.

Και για να μπορούμε να έχουμε πραγματική επιρροή σε συζητήσεις όπως αυτές που αναφέραμε, είτε πρόκειται για την ενεργειακή κρίση της περιόδου αυτής, είτε για τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, είμαστε όλοι ισχυρότεροι όταν δρούμε ως ένα.

Χρειαζόμαστε μια πραγματικά ενιαία αγορά, ώστε να μπορούμε να αξιοποιήσουμε το μέγεθος και τη δυναμική μιας οικονομικής υπερδύναμης σε αυτές τις συζητήσεις.

Σκοπεύουμε να προχωρήσουμε, και αυτό είναι και το πλαίσιο εντολής που έχουμε λάβει ως υπουργοί Οικονομικών από τους ηγέτες, στην προώθηση της υλοποίησης της SIU. Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο μέτρο, αλλά για ένα σύνολο πολιτικών παρεμβάσεων, όπως ήδη ανέφερα.

Η Κυπριακή Προεδρία έχει επιταχύνει αυτή τη συζήτηση και, από όσο γνωρίζω, και η Ιρλανδική Προεδρία θα συνεχίσει προς την ίδια κατεύθυνση. Πρέπει να κινηθούμε με ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα για να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των ηγετών. Ωστόσο, είμαι αισιόδοξος ότι θα τα καταφέρουμε.

Θα ήθελα επίσης να αναφερθώ στο ψηφιακό ευρώ, το οποίο αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα που συζητείται αυτή τη στιγμή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ορίζοντα υλοποίησης το 2029.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν επιλέξει την ανάπτυξη ψηφιακού δολαρίου, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ιδιωτική καινοτομία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ιδίως στα stablecoins. Στις ΗΠΑ υπάρχει ήδη σχετικό ρυθμιστικό πλαίσιο, το λεγόμενο Genius Act, το οποίο λειτουργεί ως αντίστοιχο του ευρωπαϊκού κανονισμού MiCA.

Ομοίως, στην Ευρώπη επιτρέπουμε την ανάπτυξη ιδιωτικής καινοτομίας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ωστόσο, ο πυρήνας της στρατηγικής μας είναι το ψηφιακό ευρώ.

Οφείλουμε να κινηθούμε ταχύτερα, διότι η τεχνολογική εξέλιξη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι εξίσου έντονη και εκθετική. Κάθε μήνας καθυστέρησης μετρά.

Πρέπει να ενισχύσουμε το αποτύπωμα του ευρώ διεθνώς. Οι χώρες της Ευρωζώνης αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενισχυθεί η διεθνής παρουσία του νομίσματος, και το βασικό εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι το ψηφιακό ευρώ.

Συνοψίζοντας, αυτά είναι τα βασικά ζητήματα που συζητήσαμε, τόσο στο πλαίσιο των συναντήσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας όσο και στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμών.

Σας ευχαριστώ και πάλι θερμά για την πρόσκληση. Και τώρα που θα κλείσουν οι κάμερες, θα χαρώ πολύ να απαντήσω στις ερωτήσεις σας πιο άμεσα.

Στο βίντεο που συνοδεύει την ανάρτησή του στα μέσα κοινωνωικής δικτύωσης για τις επαφές του στην Ουάσιγκτον, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογραμμίζει τον ρόλο του Eurogroup στη διαχείριση των διεθνών πιέσεων, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «στην Ευρώπη, αυτή τη στιγμή, μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup είναι να συντονίσουμε την αντίδραση, καθώς και τη φύση των μέτρων και των πολιτικών που θα επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις αυτής της ενεργειακής κρίσης».

Στην ανάρτηση αποτυπώνονται εικόνες από τις επαφές και συναντήσεις κορυφής που είχε στην Ουάσιγκτον όπως, μεταξύ άλλων, στις συνομιλίες με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ Kristalina Georgieva, στο πλευρό της Προέδρου της ΕΚΤ Christine Lagarde, στη Σύνοδο της G7 με την υπουργό Οικονομικών της Ιαπωνίας Satsuki Katayama και άλλους ομολόγους του. Εμφανίζεται επίσης να συμμετέχει στο πάνελ «Governor Talks» του ΔΝΤ με θέμα την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, καθώς και στο Semafor World Economy Forum, αναλύοντας τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Παράλληλα, στο ίδιο βίντεο, ο υπουργός υπογραμμίζει τη σημασία της πολιτικής σταθερότητας της χώρας για την οικονομική της πρόοδο, αναφέροντας ότι «η πολιτική σταθερότητα είναι απαραίτητη. Είναι το “οξυγόνο” στο δωμάτιο. Είναι η προϋπόθεση για να δημιουργηθεί δημοσιονομική σταθερότητα» όπως τονίζει.

Απόστολος Χονδρόπουλος

 Όλα αυτά όμως σε μια συγκυρία όπου η εικόνα συνοχής της Κοινοβουλευτικής ομάδας της ΝΔ αναμένεται να δοκιμαστεί στην επικείμενη ψηφοφορία για τις άρσεις ασυλίας, κατά την οποία δεν πρόκειται να τεθεί θέμα κομματικής πειθαρχίας. Ήδη ο Στ. Πέτσας δήλωσε ότι δεν θα ψηφίσει συλλήβδην όλες τις άρσεις ασυλίας, ο Μάκης Βορίδης εμφανίστηκε προβληματισμένος ενώ αρκετοί γαλάζιοι βουλευτές παραμένουν δυσαρεστημένοι από το “τσουβάλιασμα” που θεωρούν ότι γίνεται,  αλλά σταθμίζουν την στάση τους, συνυπολογίζοντας και το γεγονός ότι οι συνάδελφοί τους που αναφέρονται στην δικογραφία της  Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ζήτησαν οι ίδιοι να αρθεί η ασυλία τους. Το ούτως ή άλλως φορτισμένο κλίμα στην ΚΟ της ΝΔ επιβαρύνεται και από το αρνητικό για το κυβερνών κόμμα κλίμα που εισπράττουν από την κοινωνία για την υπόθεση Λαζαρίδη.

Στο πεδίο της οικονομίας καθοριστική για τις μετέπειτα αποφάσεις θα είναι η ανακοίνωση την ερχόμενη εβδομάδα των οριστικών στοιχείων για το υπερπλεόνασμα του 2025 από το οποίο θα προκύψει και ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει για να προχωρήσει σε νέα μέτρα στήριξης των πολιτών απέναντι νέο κύμα ακρίβειας που αποτυπώθηκε ήδη στη σημαντική αύξηση του πληθωρισμού στο 3,9% τον Μάρτιο.

Ο ίδιος ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει προαναγγείλει ότι η επίδοση του πρωτογενούς πλεονάσματος και του συνολικού πλεονάσματος θα είναι καλύτερη από το αναμενόμενο και μάλιστα εκτιμάται ότι η διαφορά θα υπερβεί τα 2 δις ευρώ. Χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει πως το σύνολο του ποσού θα μπορεί να διατεθεί για στήριξη της κοινωνίας, δεδομένου ότι υφίσταται ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών και απαιτείται συνεννόηση με τις Βρυξέλλες για τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο που θα είναι τελικά αισθητά χαμηλότερος, πλην όμως σημαντικός.

Στην λήψη των τελικών αποφάσεων θα συνυπολογιστεί και η κατάσταση σε σχέση με την πολεμική κρίση στην Μέση Ανατολή, τα Στενά του Ορμούζ και  την ενεργειακή κρίση, όπου οι  τελευταίες εξελίξεις έχουν ανοίξει ένα “παράθυρο” ελπίδας, αλλά ουδείς μπορεί να προεξοφλήσει το τι μέλλει γενέσθαι.

Την ίδια ώρα υφίσταται η ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Λευκωσία, την προσεχή Πέμπτη και Παρασκευή, θα συζητηθούν τόσο η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όσο και οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών των ορυκτών καυσίμων και τα μέσα που έχει η ΕΕ στη διάθεσή της, δεδομένων και των προτάσεων που θα έχουν υποβληθεί μια ημέρα νωρίτερα από την Κομισιόν για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την κρίση, με έμφαση στο ενεργειακό πεδίο.

Ο κ. Μητσοτάκης θα έχει την προσεχή Τετάρτη και συνομιλία με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα στο πλαίσιο του συνεδρίου των Δελφών.

Η προσεχής εβδομάδα θα ξεκινήσει πάντως για το κυβερνών κόμμα με το τέταρτο γαλάζιο προσυνέδριο, στο Ηράκλειο, το οποίο είχε αναβληθεί πριν το Πάσχα λόγω της κακοκαιρίας. Έχει προγραμματιστεί για την Δευτέρα με εκ των βασικών θεμάτων στην ατζέντα τα “μεγάλα έργα και υποδομές” και αναμένεται να αναδειχθεί η ολοκλήρωση σημαντικών έργων, όπως η παράδοση ολόκληρου του Ε65 και η επέκταση του μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά,  καθώς και η πρόοδος των εργασιών στον ΒΟΑΚ, το χρονοδιάγραμμα για την γραμμή 4 του μετρό, το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι κ.ο.κ.

“Ο πρωθυπουργός απέναντι στην τοξικότητα και το αναμάσημα της σκανδαλολογίας της αντιπολίτευσης έχει επιλέξει στρατηγικά μέχρι τις εκλογές της άνοιξης του 2027 τη φυγή προς τα εμπρός”, αναφέρουν συνεργάτες του κ. Μητσοτάκη, δίνοντας το στίγμα του σχεδιασμού του Μεγάρου Μαξίμου, ο οποίος θα κορυφωθεί στο τέλος του μήνα που θα συνεδριάσουν το Υπουργικό Συμβούλιο και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ, ενώ παράλληλα το κυβερνών κόμμα θα μπει στην τελική ευθεία για το Συνέδριο της ΝΔ στις 15-17 Μαΐου, αλλά και για την εκκίνηση, μέσα στον επόμενο μήνα, της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, συζητήθηκαν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης και οι προκλήσεις για την παγκόσμια οικονομία. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας τη σταθερή ανάπτυξη, τη δημοσιονομική υπευθυνότητα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατες δηλώσεις της, η κ. επικεφαλής του ΔΝΤ επεσήμανε πως η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των οικονομιών με τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη, αναγνώριση που επιβεβαιώνει τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών και την αποκατάσταση της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας.

Ο κ. Πιερρακάκης παρέστη και στο δείπνο που παρέθεσε η κ. Georgieva προς τιμήν των Υπουργών Οικονομικών, όπου είχε την ευκαιρία να ανταλλάξει απόψεις με ομολόγους του για τις διεθνείς εξελίξεις και τις προοπτικές συνεργασίας.

Όπως τόνισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, η εξέλιξη της κατάστασης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της αναταραχής στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η αβεβαιότητα και η διάρκεια της κρίσης αποτελούν κρίσιμες μεταβλητές για την ένταση των οικονομικών επιπτώσεων στην Ευρώπη.

Όπως ανέφερε, το εύρος της κρίσης μπορεί να ξεπεράσει προηγούμενα ιστορικά δεδομένα, σημειώνοντας ότι «αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, (η κρίση) έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία». Υπό αυτό το πρίσμα, επισήμανε ότι κατά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 η απώλεια προσφοράς ανερχόταν σε περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 13 εκατομμύρια σήμερα.

Με αυτό το δεδομένο, ο πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις τιμές ενέργειας και στο κόστος για τα νοικοκυριά. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία της στόχευσης των μέτρων στήριξης προς τα πιο ευάλωτα στρώματα, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης εξαρτάται από την ορθή κατανομή των περιορισμένων πόρων σε συνθήκες αβεβαιότητας. «Οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στηρίξουμε κυρίως τους πιο ευάλωτους», τόνισε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, επεσήμανε ότι η κυβέρνηση εφάρμοσε στοχευμένα μέτρα, όπως επιδοτήσεις καυσίμων για τα νοικοκυριά και παρεμβάσεις στήριξης των επιχειρήσεων, αποφεύγοντας οριζόντιες και μη στοχευμένες φορολογικές μειώσεις, οι οποίες θα είχαν πιο μόνιμο δημοσιονομικό αποτύπωμα. Σχετικά με το κόστος των παρεμβάσεων, σημείωσε ότι σήμερα τα μέτρα κινούνται περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με περίπου 2,5% κατά την κρίση του 2022.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να ισορροπήσουν μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και κοινωνικής στήριξης, ιδίως σε ένα περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας, αυξημένων επιτοκίων και υψηλού δημόσιου χρέους.

Συνεχίζοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ευρώπη εμφανίζεται πιο ανθεκτική σε σχέση με την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022, λόγω της μεγαλύτερης διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας και των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν έκτοτε στις υποδομές. Σε ό,τι αφορά τη δομική εικόνα της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, σημείωσε ότι «εξακολουθούμε να εισάγουμε περίπου το 57% της ενέργειάς μας», γεγονός που καθιστά την ευρωπαϊκή οικονομία ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ. Το συγκεκριμένο γεγονός, υποστήριξε, καθιστά αναγκαία την επιτάχυνση των επενδύσεων σε δίκτυα, συστήματα αποθήκευσης και ενεργειακές διασυνδέσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη προώθησης της ενεργειακής ολοκλήρωσης, τονίζοντας ότι «η προώθηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης στην Ευρώπη θα έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και συνολικά στην ανταγωνιστικότητα». Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε ότι «το 47% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές», επισημαίνοντας ωστόσο ότι η πρόοδος αυτή δεν αναιρεί την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις σε υποδομές.

Παράλληλα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξέφρασε την ανησυχία του για τάσεις επιβράδυνσης της πράσινης μετάβασης σε ορισμένα κράτη-μέλη, σημειώνοντας ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να αποτελέσει είτε τροχοπέδη είτε επιταχυντή των μεταρρυθμίσεων, ανάλογα με τις πολιτικές επιλογές που θα υιοθετηθούν.

Σε ό,τι αφορά τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης στην Ευρώπη, ο πρόεδρος του Eurogroup επεσήμανε την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικότητας και άρσης των εσωτερικών εμποδίων στην ενιαία αγορά, επισημαίνοντας ότι η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων της μπορεί να προσφέρει σημαντική ώθηση στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε τη σημασία της υλοποίησης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και της δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Στο σημείο αυτό στάθηκε στην ανάγκη δημιουργίας «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» σε στρατηγικούς τομείς και στη στήριξη οικοσυστημάτων καινοτομίας, ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσονται, να αντλούν κεφάλαια εντός της Ευρώπης και να καταστούν παγκοσμίως ανταγωνιστικές.

Αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, ο υπουργός Οικονομικών σημείωσε ότι η πρόοδος των τελευταίων ετών βασίστηκε στην πολιτική σταθερότητα, τη δημοσιονομική εξυγίανση και την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και η ψηφιοποίηση του κράτους είχαν πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία.

Τέλος, ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η επιτυχία των ευρωπαϊκών πολιτικών εξαρτάται από την ταχύτητα υλοποίησης και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, σημειώνοντας ότι η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να μετατρέψει τις στρατηγικές κατευθύνσεις σε απτά αποτελέσματα.

«Οι υπουργοί Οικονομικών και οι διοικητές Κεντρικών Τραπεζών της G7 συναντήθηκαν για να αξιολογήσουν το οικονομικό τοπίο που διαμορφώνεται.

Οι πρόσφατες εξελίξεις μας υπενθυμίζουν ότι η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό στόχο. Είναι επιχειρησιακή αναγκαιότητα. Η ενεργειακή ασφάλεια, οι διαφοροποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες και η στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμες υποδομές βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της μακροοικονομικής σταθερότητας.

Ταυτόχρονα, ένας ακόμη μετασχηματισμός βρίσκεται σε εξέλιξη, πιο αθόρυβος, αλλά εξίσου καθοριστικός. Η ταχεία πρόοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης αρχίζει να επηρεάζει την παραγωγικότητα, την κατανομή κεφαλαίων, ακόμη και τη νομισματική πολιτική.

Αν η ενέργεια αποτελεί τον σημερινό περιορισμό, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ο πολλαπλασιαστής του αύριο, αλλά χωρίς την κατάλληλη διακυβέρνηση, μπορεί να καταστεί και πηγή κατακερματισμού και κινδύνων.

Οφείλουμε να δράσουμε συντονισμένα, όχι μόνο για να ανταποκριθούμε στις τρέχουσες προκλήσεις, αλλά και για να διαμορφώσουμε τα πλαίσια που θα καθορίσουν την παγκόσμια οικονομία τα επόμενα χρόνια.

Από την Ουκρανία έως τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, η πρόκληση είναι κοινή: να ευθυγραμμίσουμε την ταχύτητα με τη στρατηγική και την εθνική δράση με τη διεθνή συνοχή».

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην ΕΡΤ, στο περιθώριο των εργασιών της εαρινής συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός σημείωσε ότι οι τελικές επιδόσεις αναμένεται να υπερβούν τις αρχικές εκτιμήσεις, διευκρινίζοντας ότι η ακριβής εικόνα θα αποτυπωθεί το επόμενο διάστημα.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την αύξηση του πλεονάσματος, καθώς υπόκειται στους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών και προϋποθέτει συνεννόηση με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.

Όπως ανέφερε, η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής παραμένει σταθερή. Τα πρόσθετα έσοδα από την ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής επιστρέφουν στην κοινωνία, πρακτική που έχει ήδη εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια. Οι τελικές αποφάσεις, ωστόσο, θα ληφθούν μετά την αποσαφήνιση των δημοσιονομικών δεδομένων.

Αναφερόμενος στις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι οποίες καταγράφουν επιβράδυνση της ανάπτυξης, σημείωσε ότι το Ταμείο διαχρονικά υιοθετεί μια πιο συντηρητική προσέγγιση. Πρόσθεσε ότι η τάση υποχώρησης της ανάπτυξης και αύξησης του πληθωρισμού καταγράφεται διεθνώς, σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.

Συνεχίζοντας, ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε στο θέμα του πληθωρισμού, τονίζοντας ότι επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής των νοικοκυριών. Όπως εξήγησε, η κυβερνητική στρατηγική κινείται αφενός προς την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω φορολογικών παρεμβάσεων και αφετέρου προς τη λήψη στοχευμένων μέτρων όπου αυτό καθίσταται αναγκαίο.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία εισέρχεται στη παρούσα συγκυρία από ισχυρότερη αφετηρία, καθώς έχει πετύχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πρωτογενή πλεονάσματα και ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη μείωση της φοροδιαφυγής, στην αύξηση των επενδύσεων και στην ενίσχυση των εξαγωγών.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας, με καθοριστική μεταβλητή τη διάρκειά της. Υπό αυτό το πρίσμα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα σταθεί στο πλευρό των πολιτών απέναντι στις επιπτώσεις της.

Κάνοντας αναφορά σε στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, εκτίμησε ότι υπάρχει ο κίνδυνος η τρέχουσα συγκυρία να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις, εφόσον δεν αποκατασταθεί άμεσα η ροή από τα Στενά του Ορμούζ.

Όπως σημείωσε, οι απώλειες στην προσφορά πετρελαίου ανέρχονται ήδη σε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, υπερβαίνοντας τα επίπεδα των κρίσεων της δεκαετίας του 1970, ενώ στο φυσικό αέριο η μείωση, αν αποτυπωθεί σε ετήσια βάση, εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 110 BCM. Παράλληλα, έκανε λόγο για περίπου 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή που έχουν επηρεαστεί, εκ των οποίων οι 30 έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Υπό αυτές τις συνθήκες, σημείωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, αξιολογώντας διαρκώς τις επιπτώσεις στο κόστος ζωής και προσαρμόζοντας την αντίδρασή τους όπου απαιτείται.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπογράμμισε ότι το πλαίσιο παρεμβάσεων βασίζεται στην εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, με έμφαση σε στοχευμένα μέτρα που θα είναι προσωρινού χαρακτήρα και δημοσιονομικά συνεπή, καθώς και εναρμονισμένα με τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Τέλος, τόνισε την ανάγκη να αποφευχθεί η μεταφορά των πιέσεων της ενεργειακής κρίσης στη δημοσιονομική σταθερότητα, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει πλέον ισχυρότερη βάση και μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.

Σημείωσε ότι ο Απρίλιος μπορεί να αποδειχθεί “πιο προβληματικός από τον Μάρτιο, διότι τα τελευταία φορτία πλοίων που αναχώρησαν στις 28 Φεβρουαρίου αναμένεται να φτάσουν έως τις 20 Απριλίου” και ανέφερε ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο έντονα αισθητές στις αγορές το επόμενο διάστημα, εφόσον δεν υπάρξει γρήγορη λύση.

Εκτίμησε επίσης ότι μια γρήγορη επίλυση, εν μέσω αναφορών για νέες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν θα “κάνει σημαντική διαφορά. Όσο πιο γρήγορα, τόσο το καλύτερο”. Ωστόσο, σημείωσε, “δεν θα είναι αρκετό για να επιστρέψουμε πλήρως στην προηγούμενη ισορροπία, ακριβώς στο σημείο όπου βρισκόμασταν πριν. Ακόμη και υπό μια σειρά από πολύ ευνοϊκές προϋποθέσεις, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να αποκατασταθεί η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας, και μάλιστα σε χαμηλότερα επίπεδα από πριν”.

Είπε ωστόσο ότι η Ευρώπη είναι λιγότερο ευάλωτη  σε σχέση με το 2022, όσον αφορά τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τις επενδύσεις σε υποδομές.

Αναλυτικά η συνέντευξη του Κ. Πιερρακάκη στο CNBC

Κυριάκος Πιερρακάκης: Ο αντίκτυπος είναι εξαιρετικά σημαντικός. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, τον έχει χαρακτηρίσει ως ενδεχομένως τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Μεγαλύτερη ακόμη και από τις τρεις προηγούμενες μαζί: τα δύο πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτή την εκτίμηση. Αν κοιτάξουμε τη δεκαετία του 1970, για παράδειγμα, η συνολική απώλεια βαρελιών πετρελαίου ημερησίως ήταν περίπου 10 εκατομμύρια. Σήμερα, η απώλεια ανέρχεται στα 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Και αν εξετάσουμε και το φυσικό αέριο, η καμπύλη που καταγράφεται είναι πιο απότομη από το 2022. Τότε, σε όρους δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (BCM), πέσαμε από τα 155 στα 80, δηλαδή μια σωρευτική απώλεια 75 BCM – αν θέσουμε σε ετήσια βάση τα στοιχεία αυτά τώρα, μιλάμε για μια απώλεια της τάξεως των 110 BCM.

Επομένως, αν συνυπολογίσουμε και τις τρεις περιπτώσεις, ενδέχεται να βρισκόμαστε μπροστά στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία, αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν σύντομα. Και αν προστεθούν όλα τα υπόλοιπα στοιχεία, το ένα τρίτο των λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά: θείο, ήλιο, πετροχημικά. Συνολικά, πρόκειται για έναν δυνητικά τεράστιο κίνδυνο. Επιπλέον, ο Απρίλιος μπορεί να αποδειχθεί πιο προβληματικός από τον Μάρτιο, διότι τα τελευταία φορτία πλοίων που αναχώρησαν στις 28 Φεβρουαρίου αναμένεται να φτάσουν έως τις 20 Απριλίου. Συνεπώς, οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο έντονα αισθητές στις αγορές το επόμενο διάστημα, εφόσον δεν υπάρξει γρήγορη λύση.
 
Κάρεν Τσο: Έχω μιλήσει με τον Υπουργό Οικονομικών του Πακιστάν, ο οποίος εμφανίζεται αισιόδοξος ότι μπορούν να μεσολαβήσει η χώρα του για περαιτέρω συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Αν υπάρξει σύντομα μια γρήγορη επίλυση, θα κάνει διαφορά στην αποκατάσταση της προσφοράς;
 
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα κάνει σημαντική διαφορά. Όσο πιο γρήγορα, τόσο το καλύτερο. Ωστόσο, δεν θα είναι αρκετό για να επιστρέψουμε πλήρως στην προηγούμενη ισορροπία, ακριβώς στο σημείο όπου βρισκόμασταν πριν. Ακόμη και υπό μια σειρά από πολύ ευνοϊκές προϋποθέσεις, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να αποκατασταθεί η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας, και μάλιστα σε χαμηλότερα επίπεδα από πριν. Διότι αν κοιτάξουμε τις ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, 80 εγκαταστάσεις έχουν επηρεαστεί μέχρι τώρα, 80 ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία. Το ένα τρίτο αυτών έχει πληγεί σημαντικά. Συνολικά, θα υπάρξει και ένα ασφάλιστρο κινδύνου που θα αποτυπωθεί στις τιμές στο μέλλον. Άρα, συνολικά, πρόκειται για μια διαφορετική κατάσταση.

Με αυτά τα δεδομένα, η βασική παράμετρος είναι η αβεβαιότητα ως προς τη διάρκεια της κρίσης. Είναι διαφορετικό αν πρόκειται για δύο εβδομάδες και διαφορετικό αν πρόκειται για τρεις μήνες.
 
Κάρεν Τσο: Πράγματι. Και το ΔΝΤ έχει ήδη μειώσει τις προβλέψεις του. Εκτιμά πλέον ανάπτυξη 1,1% για τη ζώνη του ευρώ φέτος, από 1,4% πέρυσι. Πόσο ευάλωτη είναι η Ευρώπη στον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, καθώς αυξάνεται ο πληθωρισμός;
 
Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, θα έλεγα ότι η Ευρώπη είναι λιγότερο ευάλωτη σε σχέση με το 2022 συνολικά, δεδομένου ότι μιλάμε για μια ενεργειακή κρίση. Είναι λιγότερο ευάλωτη όσον αφορά τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τις επενδύσεις σε υποδομές. Ωστόσο, εξακολουθούμε να εισάγουμε το 57% της ενέργειάς μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι που παραμένει ένα αρνητικό δεδομένο.

Από την άλλη, το 43% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Άρα, από αυτή την οπτική, ενισχύουμε ήδη τη δυναμικότητά μας, ωστόσο οφείλουμε να την ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο σε βασικές παραμέτρους ενεργειακής πολιτικής: δίκτυα, διασυνδέσεις, αποθήκευση. Αυτό είναι το ένα σκέλος.

Το άλλο είναι ο μακροοικονομικός αντίκτυπος. Αυτή τη στιγμή βλέπουμε χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού – αυτό θα ήταν το χειρότερο σενάριο που θα μπορούσε να εκδηλωθεί. Αν συγκρίνουμε την κατάσταση με τη δεκαετία του 1970, γίνεται σαφές γιατί η διάρκεια της κρίσης είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας.
 
Κάρεν Τσο: Η ΕΚΤ εξετάζει ήδη τη νομισματική της “απάντηση”, παρακολουθώντας στενά τα δεδομένα. Ποια θα πρέπει να είναι η δημοσιονομική αντίδραση της Ευρώπης;
 
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι θα πρέπει να είναι συγχρονισμένη με τη νομισματική πολιτική. Η νομισματική πολιτική είναι, προφανώς, ανεξάρτητη. Η ΕΚΤ είναι ανεξάρτητη και οι κυβερνήσεις δεν σχολιάζουν τις αποφάσεις της. Ωστόσο, διαθέτουμε μια εργαλειοθήκη που αναπτύξαμε το 2022. Έχουμε μάθει από την εμπειρία εκείνης της περιόδου, γνωρίζουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Και αυτό που έχει θέσει ως πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ότι τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα. Πρέπει να στηρίξουμε τους πιο ευάλωτους και όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ταυτόχρονα, αυτή η πολιτική πρέπει να συμβαδίζει με τη νομισματική πολιτική που θα ακολουθήσει η ΕΚΤ, ώστε να μην υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στο τέλος.

Όπως αναφέρει ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης «μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup είναι να συντονίσουμε τις πολιτικές με τις οποίες θα επιχειρήσουμε να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, που ενδέχεται να αποδειχθεί μεγαλύτερη από τις τρεις προηγούμενες μαζί».

Στην ανάρτησή του ο Κυριάκος Πιερρακάκης τονίζει ότι «η Ευρώπη έχει την εμπειρία και ξέρει πώς να αντιδράσει καλύτερα σε αυτή την κρίση. Συγκριτικά με το 2022, έχουμε διαφοροποιήσει το μείγμα της ενέργειας, ενώ έχουμε επενδύσει περισσότερο σε υποδομές. Χρειάζεται συνεχής μεταρρύθμιση για να άρουμε όλα τα εμπόδια εντός της ΕΕ» , όπως τονίζει.

Αναφερόμενος στη χώρα μας, ο κύριος Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι «στην Ελλάδα έχουμε κατακτήσει συνθήκες δημοσιονομικής και πολιτικής σταθερότητας, ενώ καταγράφουμε την ταχύτερη μείωση χρέους. Όλα αυτά τα έχουμε πετύχει εφαρμόζοντας μια πολιτική δραστικών αλλαγών: προχωράμε σε μεταρρυθμίσεις όχι κάθε μήνα, αλλά κάθε εβδομάδα», καταλήγει στην ανάρτησή του ο Κυριάκος Πιερρακάκης.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην ΕΡΤ, στο περιθώριο των εργασιών της εαρινής συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός σημείωσε ότι οι τελικές επιδόσεις αναμένεται να υπερβούν τις αρχικές εκτιμήσεις, διευκρινίζοντας ότι η ακριβής εικόνα θα αποτυπωθεί το επόμενο διάστημα.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την αύξηση του πλεονάσματος, καθώς υπόκειται στους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών και προϋποθέτει συνεννόηση με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.

Όπως ανέφερε, η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής παραμένει σταθερή. Τα πρόσθετα έσοδα από την ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής επιστρέφουν στην κοινωνία, πρακτική που έχει ήδη εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια. Οι τελικές αποφάσεις, ωστόσο, θα ληφθούν μετά την αποσαφήνιση των δημοσιονομικών δεδομένων.

Αναφερόμενος στις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι οποίες καταγράφουν επιβράδυνση της ανάπτυξης, σημείωσε ότι το Ταμείο διαχρονικά υιοθετεί μια πιο συντηρητική προσέγγιση. Πρόσθεσε ότι η τάση υποχώρησης της ανάπτυξης και αύξησης του πληθωρισμού καταγράφεται διεθνώς, σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.

Συνεχίζοντας, ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε στο θέμα του πληθωρισμού, τονίζοντας ότι επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής των νοικοκυριών. Όπως εξήγησε, η κυβερνητική στρατηγική κινείται αφενός προς την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω φορολογικών παρεμβάσεων και αφετέρου προς τη λήψη στοχευμένων μέτρων όπου αυτό καθίσταται αναγκαίο.

«Το πλαίσιο στο οποίο Θα κινηθούμε, είναι αυτό το οποίο έχουμε ήδη ανακοινώσει: να μπορούμε να παρέχουμε στοχευμένα μέτρα, στοχευμένη υποστήριξη στους πολίτες και να μπορούμε ταυτόχρονα με τη στρατηγική μας, όπως εκδηλώθηκε στην τελευταία ΔΕΘ, να στηρίζουμε όσους έχουν περισσότερο ανάγκη την υποστήριξη της πολιτείας ειδικά σε μια κρίση όπως αυτή.

Και αυτό που μπορώ να πω και να διαβεβαιώσω και όσους μας βλέπουν είναι ότι κάθε βήμα αυτής της κρίσης, ακόμη και αν είμαστε στα πιο δύσκολα σενάρια ή ακόμη και αν είμαστε στα πιο καλά, θα το διανύσουμε μαζί» ανέφερε ο υπουργός.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία εισέρχεται στη παρούσα συγκυρία από ισχυρότερη αφετηρία, καθώς έχει πετύχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πρωτογενή πλεονάσματα και ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη μείωση της φοροδιαφυγής, στην αύξηση των επενδύσεων και στην ενίσχυση των εξαγωγών.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας, με καθοριστική μεταβλητή τη διάρκειά της. Υπό αυτό το πρίσμα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα σταθεί στο πλευρό των πολιτών απέναντι στις επιπτώσεις της.

Κάνοντας αναφορά σε στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, εκτίμησε ότι υπάρχει ο κίνδυνος η τρέχουσα συγκυρία να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις, εφόσον δεν αποκατασταθεί άμεσα η ροή από τα Στενά του Ορμούζ.

Όπως σημείωσε, οι απώλειες στην προσφορά πετρελαίου ανέρχονται ήδη σε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, υπερβαίνοντας τα επίπεδα των κρίσεων της δεκαετίας του 1970, ενώ στο φυσικό αέριο η μείωση, αν αποτυπωθεί σε ετήσια βάση, εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 110 BCM. Παράλληλα, έκανε λόγο για περίπου 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή που έχουν επηρεαστεί, εκ των οποίων οι 30 έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Υπό αυτές τις συνθήκες, σημείωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, αξιολογώντας διαρκώς τις επιπτώσεις στο κόστος ζωής και προσαρμόζοντας την αντίδρασή τους όπου απαιτείται.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπογράμμισε ότι το πλαίσιο παρεμβάσεων βασίζεται στην εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, με έμφαση σε στοχευμένα μέτρα που θα είναι προσωρινού χαρακτήρα και δημοσιονομικά συνεπή, καθώς και εναρμονισμένα με τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Τέλος, τόνισε την ανάγκη να αποφευχθεί η μεταφορά των πιέσεων της ενεργειακής κρίσης στη δημοσιονομική σταθερότητα, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει πλέον ισχυρότερη βάση και μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.