Σύμφωνα με έρευνα του CNN, το πλοίο «Ursa Major» υπέστη σειρά εκρήξεων στις 23 Δεκεμβρίου 2024, πριν καταλήξει στον βυθό της θάλασσας. Το περιστατικό παραμένει καλυμμένο από μυστήριο, ενώ οι ισπανικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο δολιοφθοράς ή ακόμη και στρατιωτικής παρέμβασης, με στόχο την αποτροπή μεταφοράς ευαίσθητης πυρηνικής τεχνολογίας προς την Πιονγκγιάνγκ.

Η ισπανική κυβέρνηση ανέφερε ότι ο Ρώσος πλοίαρχος φέρεται να παραδέχθηκε στους ανακριτές πως το φορτίο περιλάμβανε «εξαρτήματα δύο πυρηνικών αντιδραστήρων παρόμοιων με εκείνους που χρησιμοποιούνται σε υποβρύχια», χωρίς να είναι σαφές αν περιείχαν πυρηνικό καύσιμο.

Το πλοίο είχε αποπλεύσει από την Αγία Πετρούπολη με επίσημο προορισμό το Βλαδιβοστόκ, συνοδευόμενο από ρωσικά πολεμικά σκάφη. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ισπανικές έρευνες, υπάρχουν ενδείξεις ότι τελικός προορισμός ίσως ήταν το βορειοκορεατικό λιμάνι Ρασόν.

Οι έρευνες επικεντρώνονται και στα αίτια των εκρήξεων, με πηγές που επικαλείται το CNN να εξετάζουν ακόμη και το σενάριο χρήσης ειδικής τορπίλης υψηλής ταχύτητας. Μετά τη διάσωση των επιζώντων, καταγράφηκαν ακόμη τέσσερις εκρήξεις κοντά στο σημείο του ναυαγίου.

Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ ενισχύει περαιτέρω το μυστήριο, καθώς ειδικά αεροσκάφη ανίχνευσης πυρηνικής δραστηριότητας πέταξαν δύο φορές πάνω από την περιοχή, χωρίς να έχει ανακοινωθεί αν εντοπίστηκαν ίχνη ραδιενέργειας.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ενδεχόμενη μεταφορά ρωσικής πυρηνικής τεχνολογίας προς τη Βόρεια Κορέα θα αποτελούσε εξαιρετικά σοβαρή γεωπολιτική εξέλιξη, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της ενίσχυσης των σχέσεων Μόσχας–Πιονγκγιάνγκ.

Το μυστήριο γύρω από την προέλευση και τη διαδρομή του παραμένει άλυτο, καθώς το drone εντοπίστηκε τυχαία από δύο ψαράδες στο Ιόνιο Πέλαγος. Το σκάφος μεταφέρθηκε σε ειδικές εγκαταστάσεις του Πολεμικού Ναυτικού, όπου θα εξεταστούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τα επιχειρησιακά του στοιχεία.

Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το drone είναι ουκρανικής κατασκευής.

Το παράξενο αυτό αντικείμενο, μήκους περίπου έξι μέτρων, εντοπίστηκε την Παρασκευή στη θαλάσσια περιοχή της Βασιλικής Λευκάδας, κοντά στο πέρασμα του Κάβου της Κυράς (Φάρος Δουκάτο).

Ακολούθως, περισυλλέχθηκε από σκάφος του Λιμενικού Σώματος και μεταφέρθηκε αρχικά σε ασφαλή απόσταση περίπου 300 μέτρων από κατοικημένη περιοχή, πριν οδηγηθεί στο Πλατυγιάλι Αστακού για περαιτέρω έλεγχο και διερεύνηση.

Σύμφωνα με την Καθημερινή ήταν εξοπλισμένο με τρεις πυροκροτητές και άγνωστη ποσότητα ενεργής εκρηκτικής ύλης, ενώ ο χειρισμός του γινόταν μέσω δορυφόρου καθώς το συγκεκριμένο drone, που είναι τύπου Magura V3 ήταν εξοπλισμένο με την απαραίτητη κεραία (Starlink).

Το χρονικό των επιθέσεων

Δεν είναι όμως μόνο τα τεχνικά χαρακτηριστικά του σκάφους αυτά που κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι το εύρημα συνδέεται με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας. Από τις αρχές του 2025, οι μυστικές υπηρεσίες της Ουκρανίας φέρεται να βρίσκονται πίσω από μια επιχείρηση σαμποτάζ κατά πλοίων που είτε ανήκουν στον λεγόμενο σκιώδη στόλο, είτε έχουν φορτώσει πετρέλαιο από λιμάνια της Ρωσίας, όπως το Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα και το Ουστ Λούγκα, κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία. Οι πρώτες τέτοιες επιθέσεις έγιναν με μαγνητικές βόμβες-κελύφη που τοποθετήθηκαν και πυροδοτήθηκαν στο κύτος των δεξαμενόπλοιων.

Τέτοιες επιθέσεις έχουν καταγραφεί και κατά πλοίων ελληνικών συμφερόντων, στην Τουρκία, στην Ιταλία, ανοικτά των ακτών της Λιβύης και αλλού. Το ένα από τα πλοία που χτυπήθηκαν μάλιστα, ελληνικών συμφερόντων, κατέπλευσε για επισκευή στα ναυπηγεία της Αττικής, με το Λιμενικό και τη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της ΕΛ.ΑΣ. να έχουν μέχρι και σήμερα ανοικτή έρευνα για το συμβάν. Αντίστοιχη έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και από τις ιταλικές εισαγγελικές αρχές.

Το τελευταίο διάστημα ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις ότι στις επιχειρήσεις δολιοφθοράς χρησιμοποιούνται όχι πλέον οι μικρότερης ισχύος μαγνητικές βόμβες, αλλά τα drones – καμικάζι σαν κι αυτό που βρέθηκε στη Λευκάδα, με δυνατότητα μεταφοράς έως και 300 κιλών εκρηκτικής ύλης. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πλήγμα φέτος τον Μάρτιο στο ρωσικό πλοίο «Arctic Metagaz» που μετέφερε υγροποιημένο αέριο από τη Ρωσία. Το πλήγμα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό με συνέπεια το πλοίο να τυλιχθεί στις φλόγες και να εγκαταλειφθεί από το πλήρωμά του ενώ έπλεε στην κεντρική Μεσόγειο. Ολα τα παραπάνω έρχονται να συνδυαστούν με ακόμα δύο σημαντικές πληροφορίες.

Η πρώτη θέλει τις ουκρανικές αρχές να έχουν αποκτήσει μυστική στρατιωτική βάση στις ακτές της Λιβύης (Μισράτα) απ’ όπου συντονίζουν τις εν λόγω επιθέσεις, κατευθύνοντας με τηλεχειρισμό τα drones – καμικάζι κατά στόχων ρωσικού ενδιαφέροντος. Η δεύτερη πληροφορία θέλει μόλις τρία εικοσιτετράωρα πριν από τον εντοπισμό του παγιδευμένου με εκρηκτικά σκάφους, στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Σικελία και τη Μάλτα, να κινήθηκε ένα κομβόι εμπορικών και πολεμικών πλοίων της Ρωσίας με προορισμό τον ρωσικό ναύσταθμο στο λιμάνι Ταρτούς της Συρίας. Το ένα μάλιστα από τα πλοία του μικρού αυτού στολίσκου, το τάνκερ General Skobelev, κατά τον πλου του στη Μεσόγειο έκανε αυτό που αποκαλείται AIS spoofing, δηλαδή «πείραξε» τα συστήματα ραντάρ του προκειμένου στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων να φαίνεται ότι πλέει όχι στη Μεσόγειο, αλλά κοντά στην Εσθονία.

Μυστήριο με τα χειρόγραφα

Στο εσωτερικό του USV βρέθηκαν χειρόγραφα σημειώματα – για ποιο λόγο όμως να υπάρχουν οδηγίες σε ένα μη επανδρωμένο σκάφος; Τα ευρήματα προσθέτουν στη λίστα των σεναρίων και εκείνο της προβοκάτσιας.

Θεωρείται επικρατέστερο σενάριο ότι αποστολή του drone – καμικάζι ήταν ενδεχομένως να προσκρούσει και να προκαλέσει σοβαρές υλικές ζημιές είτε σε κάποιο πλοίο που μετέφερε πετρέλαιο ή υγροποιημένο αέριο από τη Ρωσία, είτε να επιφέρει πλήγμα στο ρωσικό κομβόι που εκινείτο στην κεντρική – νοτιοανατολική Μεσόγειο. Είναι εξάλλου ενδιαφέρον ότι μετά την επίθεση στο «Arctic Μetagaz» ένα πλοίο της ίδιας «οικογένειας», το «Arctic Pioneer», παρέμενε στο Πορτ Σάιντ της Αιγύπτου, «σταθμίζοντας» τα δεδομένα για την επανέναρξη των δρομολογίων του στη Μεσόγειο.

Ρυμούλκηση και εξουδετέρωση

Οπως έγινε γνωστό, το θαλάσσιο drone εντόπισε την Πέμπτη ψαράς ανοικτά της Λευκάδας. Οι μηχανές του ήταν αναμμένες, το σκάφος ωστόσο είχε παγιδευτεί μέσα σε μια σπηλιά, με τον τηλεχειριστή του να έχει χάσει τον έλεγχo. Ο αλιέας ρυμούλκησε το μη επανδρωμένο σκάφος στο λιμάνι της Λευκάδας και ενημέρωσε το Λιμενικό. Στελέχη του Σώματος έσπευσαν για αυτοψία στο σημείο, διεπίστωσαν ότι πρόκειται για στρατιωτικού τύπου πλωτό μέσο και ενημέρωσαν τις Ενοπλες Δυνάμεις και την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ).

Η υπόθεση αξιολογήθηκε από την πρώτη στιγμή ως ιδιαιτέρως σοβαρή και έγινε προσπάθεια να μείνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, κάτι που ωστόσο δεν έγινε. Την απενεργοποίηση των πυροκροτητών ανέλαβε πυροτεχνουργός του Στρατού (ΤΕΝΞ), ενώ στέλεχος του Λιμενικού έθεσε εκτός λειτουργίας την κεραία τηλεχειρισμού του σκάφους και αποσυνέδεσε τις μπαταρίες προκειμένου να σβήσουν οι μηχανές του drone, που έως εκείνη τη στιγμή παρέμεναν σε λειτουργία. Απογευματινές ώρες της Παρασκευής φορτώθηκε σε νταλίκα του Στρατού και μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών στην Αττική για ενδελεχή έλεγχο.

Πώς έφτασε ώς εδώ

Με εμβέλεια τα 800 χιλιόμετρα είναι πιθανό το drone να «απέπλευσε» ακόμη και από τις ακτές της Λιβύης. Ωστόσο θεωρείται πιθανότερο να μεταφέρθηκε εγγύτερα στον στόχο από κάποιο πλοίο – «μάνα».

Πηγές ενημέρωσης από το Λιμενικό και τις Eνοπλες Δυνάμεις δήλωσαν ότι το πλοιάριο μετέφερε εκρηκτικά, δίχως να προσδιορίζουν τον τύπο και την ποσότητά τους. Είπαν ωστόσο και κάτι ακόμη ενδιαφέρον. Στο εσωτερικό του USV βρέθηκαν και κάποια χειρόγραφα σημειώματα, κάτι που είναι εκ των πραγμάτων αξιοσημείωτο, καθώς δεν είναι σαφές για ποιο λόγο μπορεί να υπάρχουν οδηγίες σε ένα μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας. Τα συγκεκριμένα ευρήματα προσθέτουν στη χορεία των –υποθετικών έως τώρα– σεναρίων, και εκείνο της προβοκάτσιας.

Ενα σημαντικό ερώτημα είναι από πού ξεκίνησε το δρομολόγιό του το θαλάσσιο drone. H εμβέλειά του είναι 800 χιλιόμετρα και άρα είναι πιθανό να «απέπλευσε» ακόμη και από τις ακτές της Λιβύης, ενδεχόμενο που πάντως δεν συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες.

Θεωρείται πιθανότερο να μεταφέρθηκε εγγύτερα στον στόχο από κάποιο πλοίο – «μάνα», με τις αρμόδιες αρχές και τους αξιωματούχους που ερευνούν την υπόθεση να τηρούν σιγήν ιχθύος αναφορικά με τη συγκεκριμένη πτυχή του θέματος.

Η αστυνομία του Μπούργκενλαντ ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι σε δείγμα από ένα βαζάκι 190 γραμμαρίων με καρότα και πατάτες, το οποίο καταγγέλθηκε από καταναλωτή, βρέθηκε οτι περιείχε ποντικοφάρμακο.

Η HiPP είχε δηλώσει το Σάββατο ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εισαγωγής επικίνδυνης ουσίας στο προϊόν και ότι στα βαζάκια με καρότα και πατάτες ενδέχεται να εχει υπάρξει εξωτερική παρέμβαση.

Η κατανάλωση του περιεχομένου θα μπορούσε να αποβεί απειλητική για τη ζωή, προειδοποίησε η εταιρεία.

Σύμφωνα με την αστυνομία, τα επηρεαζόμενα προϊόντα φέρουν αυτοκόλλητο με κόκκινο κύκλο στο κάτω μέρος του βάζου και καπάκι που έχει ήδη ανοιχτεί, είναι κατεστραμμένο ή δεν διαθέτει την προστατευτική σφράγιση, ενώ ενδέχεται να έχουν και ασυνήθιστη οσμή.

Οι αρχές ανέφεραν επίσης ότι αρχικές εργαστηριακές εξετάσεις σε παρόμοια βαζάκια που κατασχέθηκαν στην Τσεχία και τη Σλοβακία έδειξαν την παρουσία τοξικής ουσίας, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.

Παράλληλα, η αστυνομία σημείωσε ότι οι αυστριακές αρχές είχαν προειδοποιηθεί για τον κίνδυνο έπειτα από έρευνες στη Γερμανία.

Η HiPP δήλωσε ότι «σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η κρίσιμη αυτή κατάσταση συνδέεται με εξωτερική εγκληματική παρέμβαση που αφορά το δίκτυο διανομής της Spar στην Αυστρία».

Εκπρόσωπος της Spar ανέφερε στο Reuters ότι η ανάκληση έγινε προληπτικά και αφορά 1.500 καταστήματα στην Αυστρία, χωρίς να επηρεάζονται τα καταστήματα σε άλλες χώρες.

Η Spar και η HiPP κάλεσαν τους καταναλωτές να μην καταναλώσουν τα προϊόντα που αγοράστηκαν από καταστήματα Spar στην Αυστρία, διευκρινίζοντας ότι θα παρέχεται πλήρης επιστροφή χρημάτων.

Η αστυνομία συνέστησε στους καταναλωτές να πλένουν καλά τα χέρια τους σε περίπτωση επαφής με τα βαζάκια.

Ο Παύλος Ξηραδάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, Ναυαγοσωστικών και Αντιρρυπαντικών Πλοίων και Διευθυντής της MEGATUGS Salvage & Towage, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ σκιαγραφεί τόσο τα οφέλη όσο και τις αδυναμίες του σημερινού πλαισίου.

Απαντώντας στο κατά πόσον η ναυπήγηση νέων ρυμουλκών στην Ελευσίνα μπορεί να αλλάξει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της χώρας, εξηγεί ότι πρόκειται για μια εξέλιξη που επηρεάζει συνολικά τον «χάρτη» των ρυμουλκήσεων στην Ελλάδα.

Όπως επισημαίνει, ο εκσυγχρονισμός του στόλου με σύγχρονα ρυμουλκά ενισχύει σημαντικά την ποιότητα και την ασφάλεια των υπηρεσιών στα ελληνικά λιμάνια, προστατεύοντας τόσο την ανθρώπινη ζωή όσο και το θαλάσσιο περιβάλλον και τις λιμενικές υποδομές.

Παράλληλα, σημειώνει ότι τα νέα, ισχυρότερα ρυμουλκά αυξάνουν τις δυνατότητες παρέμβασης σε ατυχήματα εντός λιμένων, αλλά και την ικανότητα ευκαιριακής επιθαλάσσιας αρωγής σε ευρύτερες περιοχές όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα εξειδικευμένα επαγγελματικά ναυαγοσωστικά μέσα. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η αναβάθμιση αυτή πρέπει να συνοδευτεί από πλήρη εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και συγκεκριμένα από την έκδοση κανονισμών ασφαλούς ρυμούλκησης για όλα τα λιμάνια της χώρας.

Οι πραγματικές δυνατότητες των ρυμουλκών

Σε ό,τι αφορά τις τεχνικές και επιχειρησιακές δυνατότητες που πρέπει να διαθέτει ένα σύγχρονο ρυμουλκό, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι ο βασικός του ρόλος παραμένει η ρυμούλκηση εντός λιμένων. Όπως τονίζει, τα ρυμουλκά μπορούν να παρέχουν μόνο ευκαιριακή επιθαλάσσια αρωγή και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν επαγγελματικά ναυαγοσωστικά πλοία.

Τούτο, σημειώνει, ενισχύεται και από το γεγονός ότι όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν με δικές τους δαπάνες επαγγελματικά ναυαγοσωστικά πλοία σε σταθμούς μολονότι διαθέτουν σύγχρονα ρυμουλκά εδώ και πολλά χρόνια.

Ο κ. Ξηραδάκης σημειώνει εξάλλου ότι το θεσμικό πλαίσιο που πρόσφατα θεσμοθετήθηκε έχει δημιουργήσει συνθήκες σαφούς διάκρισης ανάμεσα σε αυτές τις κατηγορίες πλοίων με αποτέλεσμα σήμερα η Ελλάδα να διαθέτει ναυαγοσωστικά πλοία άνευ δαπάνης για το κράτος όταν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες δαπανούν εκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Επισημαίνει επίσης ότι, εάν κάποιος επιχειρούσε να αναδείξει τις σημαντικότερες τεχνικές δυνατότητες των σύγχρονων ρυμουλκών, θα έπρεπε να εστιάσει στο σύστημα πρόωσης (ASD tugs), στην υψηλή ελκτική τους δύναμη και στην πυροσβεστική τους ικανότητα.

Σημειώνεται ότι στο σύστημα πρόωσης ASD (Azimuth Stern Drive) οι προπέλες, περιστρέφονται 360°, επιτρέποντας στο ρυμουλκό να κατευθύνει την ώση προς οποιαδήποτε κατεύθυνση και να επιτυγχάνει υψηλή ευελιξία και άμεσο έλεγχο κινήσεων.

Όπως εξηγεί, τα δύο πρώτα στοιχεία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ασφαλή εκτέλεση των ρυμουλκήσεων εντός λιμενικών εγκαταστάσεων, ενώ η πιστοποιημένη πυροσβεστική ικανότητα (FiFi 1, 2 και 3) αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό παράγοντα για την ασφάλεια των ανθρώπων, των πλοίων και των λιμένων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο γεγονός ότι πολλές λιμενικές εγκαταστάσεις στη χώρα δεν διαθέτουν αυτόνομα συστήματα πυρόσβεσης, την ώρα που σημαντικός αριθμός πλοίων μεταφέρει επικίνδυνα φορτία και οι επιχειρησιακές δυνατότητες της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας στη θάλασσα παραμένουν περιορισμένες.

Στο πλαίσιο αυτό, τονίζει ότι, με αφετηρία το νέο θεσμικό πλαίσιο, έχει ήδη επιτευχθεί η παρουσία σύγχρονων ρυμουλκών με ισχυρή πυροσβεστική ικανότητα στα περισσότερα ελληνικά λιμάνια.

Σαφές θεσμικό πλαίσιο – τέλος στη σύγχυση

Αναφορικά με το αν έχει αποσαφηνιστεί τι συνιστά ναυαγοσωστικό σκάφος, ο Παύλος Ξηραδάκης απαντά ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο είναι πλέον σαφές. Επισημαίνει ότι το π.δ. 65/2023 για τα ναυαγοσωστικά περιλαμβάνει σαφείς απαιτήσεις ως προς τα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός πλοίου προκειμένου να χαρακτηριστεί ως ναυαγοσωστικό.

Όπως αναφέρει, το συγκεκριμένο διάταγμα, σε συνδυασμό με το π.δ. 83/2022 για τα ρυμουλκά, έχει καταστήσει απολύτως σαφές το τι είναι ρυμουλκό και τι είναι ναυαγοσωστικό πλοίο.

Ο ίδιος δηλώνει ότι η απουσία ενός τέτοιου θεσμικού πλαισίου πριν το 2022 είχε επιτρέψει τη διαμόρφωση και διατήρηση επί σειρά ετών μιας απολύτως στρεβλής εικόνας και μιας σκόπιμης σύγχυσης, με αποτέλεσμα τα ρυμουλκά να χαρακτηρίζονται -χωρίς ειδικές απαιτήσεις- ως ναυαγοσωστικά.

Όπως εξηγεί, αυτή η «εξομοίωση» οδήγησε τους πλοιοκτήτες ναυαγοσωστικών πλοίων να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, καθώς δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τα ρυμουλκά λιμένος, τα οποία καλούνταν να αναλάβουν επιθαλάσσια αρωγή χωρίς να διαθέτουν τις απαραίτητες τεχνικές και επιχειρησιακές δυνατότητες και τον κατάλληλο εξοπλισμό.

Παράλληλα, σημειώνει ότι η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την ύπαρξη πολλών ναυαγίων στη χώρα, λόγω της έλλειψης επαγγελματικών ναυαγοσωστικών πλοίων σε σταθμούς.

Καταλήγοντας, τονίζει ότι όλα τα παραπάνω είναι πλέον ξεκάθαρα στο νέο θεσμικό πλαίσιο και ότι, ταυτόχρονα, υλοποιείται η βασική πρόβλεψη της νομοθεσίας -του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου και του π.δ. 46/1983- σχετικά με τη διάκριση μεταξύ επαγγελματικής και ευκαιριακής επιθαλάσσιας αρωγής, με την πρώτη να παρέχεται από επαγγελματικό ναυαγοσωστικό πλοίο και τη δεύτερη από οποιοδήποτε άλλο πλοίο.

Ασκήσεις ετοιμότητας και αδυναμίες

Απαντώντας στο ερώτημα για το επίπεδο ετοιμότητας της χώρας με βάση και την πρόσφατη άσκηση αντιρρύπανσης στην Ελευσίνα, ο Παύλος Ξηραδάκης επισημαίνει κατ’ αρχάς ως ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής αντέδρασε άμεσα στις σύγχρονες προκλήσεις και στις νέες απειλές που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυτιλία, ειδικά μετά τα πρόσφατα περιστατικά επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια.

Όπως αναφέρει, η πραγματοποίηση ασκήσεων στο θαλάσσιο πεδίο αποτελεί κρίσιμο εργαλείο αξιολόγησης της επιχειρησιακής ετοιμότητας, καθώς μόνο μέσα από τέτοιες διαδικασίες -και όχι από ασκήσεις επί χάρτου- μπορούν οι αρμόδιοι φορείς να διαπιστώσουν τόσο τα θετικά σημεία όσο και τις αδυναμίες του μηχανισμού, ώστε να προχωρήσουν στις αναγκαίες διορθώσεις.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα οφείλει να ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητα άμεσης ανταπόκρισης σε περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης, προκειμένου να προστατευθεί τόσο το περιβάλλον όσο και η οικονομία της χώρας.

Δηλώνει ότι για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται ένα ολοκληρωμένο και σαφές θεσμικό πλαίσιο με το οποίο οι πάροχοι υπηρεσιών αντιρρύπανσης θα πιστοποιούνται σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα.

«Δεν είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να μην υπάρχει ακόμη και σήμερα προσδιορισμός της έννοιας του αντιρρυπαντικού πλοίου, ούτε να «βαφτίζεται» το φράγμα του λιμανιού ως φράγμα ανοιχτής θαλάσσης. Δεν είναι δυνατόν 28 χρόνια μετά από το βασικό νόμο που διέπει την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος (π.δ. 55/1998) να υπάρχει ακόμη κενό στην πιστοποίηση των ιδιωτικών φορέων αντιρρύπανσης ούτε να βασιζόμαστε στην EMSA για τον απλούστατο λόγο ότι αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά, εφόσον ζητηθεί η συνδρομή της, στις δράσεις αντιρρύπανσης που έχει ήδη ξεκινήσει το αρμόδιο Κράτος» τονίζει κατηγορηματικά ο ίδιος.

 *Ο European Maritime Safety Agency (EMSA) είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα, αρμόδιος για την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών σε θέματα ναυτιλιακής ασφάλειας, πρόληψης ρύπανσης και επιτήρησης της θαλάσσιας κυκλοφορίας.

Νέες απειλές στη Μεσόγειο

Απαντώντας για τις απειλές δολιοφθοράς σε πλοία, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, Ναυαγοσωστικών και Αντιρρυπαντικών Πλοίων Παύλος Ξηραδάκης εκφράζει έντονη ανησυχία για τα περιστατικά αυτά στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως σημειώνει, ένα τέτοιο ενδεχόμενο -όπως η τοποθέτηση μαγνητικών ναρκών σε δεξαμενόπλοια- θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες για τις χώρες της περιοχής, καθιστώντας επιτακτική την ενίσχυση της ετοιμότητας.

Τονίζει ότι αυτό πρέπει να προβληματίσει τις ευρωπαϊκές χώρες, και ιδιαίτερα εκείνες του νότου, διότι μια ενδεχόμενη διαρροή του φορτίου ενός δεξαμενόπλοιου θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες στο οικοσύστημα και την οικονομία των μεσογειακών χωρών.

Σε σχέση με το πρόσφατο περιστατικό του ρωσικού LNG carrier Arctic Metagas στη Μεσόγειο,που έπεσε θύμα έκρηξης και φωτιάς με δεδομένο τον κίνδυνο βύθισής του και με φορτίο 60.000 τόνων υγροποιημένου φυσικού αερίου σε τέσσερις σφραγισμένες δεξαμενές,ο ίδιος επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο συμβάν ανέδειξε εξάλλου την απουσία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού σχεδιασμού διαχείρισης κρίσεων.

Σημειώνεται ότι το πλοίο εγκαταλείφθηκε από πλήρωμα των περίπου 30 ναυτικών και παρασύρθηκε από τις ακτές της Ιταλίας προς εκείνες της Λιβύης. Ο ίδιος αναφέρει ότι παρά τα προβλήματα συντονισμού, τα ελληνικά ναυαγοσωστικά πλοία διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό για να ανταποκριθούν αποτελεσματικά, φέρνοντας ως παράδειγμα επιχειρήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε δύσκολες περιοχές όπως αποδείχθηκε και στην περίπτωση του δεξαμενόπλοιου SOUNION στην Ερυθρά Θάλασσα που είχε χτυπηθεί από τους Χούθις.

Ελληνική παρουσία σε διεθνές επίπεδο

Απαντώντας στο ερώτημα για την επιχειρησιακή δυνατότητα ενός ναυαγοσωστικού ρυμουλκού σε μια απαιτητική και γεωπολιτικά επιβαρυμένη περιοχή όπως η Ερυθρά Θάλασσα, ο Παύλος Ξηραδάκης επισημαίνει κατ’ αρχάς ότι η εταιρεία του αποτελεί ίσως μοναδική περίπτωση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς διαθέτει δύο επαγγελματικά ναυαγοσωστικά πλοία σε σταθμό χωρίς καμία κρατική ενίσχυση.

Όπως αναφέρει, στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας δραστηριοποιείται ήδη το ιδιαίτερα ισχυρό ναυαγοσωστικό πλοίο GIANT, το οποίο διαθέτει υψηλή ελκτική δύναμη, πιστοποιημένη πυροσβεστική ικανότητα επιπέδου FiFi 2, καθώς και πλήρη ναυαγοσωστικό και αντιρρυπαντικό εξοπλισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, το συγκεκριμένο πλοίο είναι σε θέση να ανταποκριθεί αποτελεσματικά ακόμη και στα πιο σύνθετα και απαιτητικά περιστατικά, παρέχοντας αξιόπιστες υπηρεσίες επιθαλάσσιας αρωγής σε ένα από τα πιο δύσκολα επιχειρησιακά περιβάλλοντα διεθνώς.

Συνοψίζοντας επισημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε τροχιά αναβάθμισης των επιχειρησιακών της δυνατοτήτων, όμως η επιτυχία αυτής της προσπάθειας θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση και την εφαρμογή ενός σύγχρονου και λειτουργικού θεσμικού πλαισίου.

Δύο ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν πόλεις στο νότιο Ισραήλ, προκαλώντας πάνω από 140 τραυματισμούς. Ο IDF ερευνά τα αίτια, ενώ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο δολιοφθοράς.

Σοβαρές υλικές ζημιές και πάνω από 140 τραυματίες είναι ο απολογισμός της χθεσινής διπλής αποτυχίας του IDF να αναχαιτίσει δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους Kader, που έπληξαν τις πόλεις Ντιμόνα και Αράντ στο νότιο Ισραήλ. Διερευνάται το ενδεχόμενο δολιοφθοράς.

Η χθεσινή νύχτα στο Ισραήλ ήταν η χειρότερη από πλευράς αριθμού τραυματιών και υλικών ζημιών, αφότου άρχισε η πολεμική αναμέτρηση με το Ιράν, που διανύει σήμερα την 22η μέρα της (22/3). Σημαδεύτηκε από δύο σοβαρές αποτυχίες της ισραηλινής αεράμυνας, που σημειώθηκαν με διαφορά μικρότερη της μίας ώρας καθεμία, σε δύο πόλεις του νότου.

Στην Ντιμόνα, στις παρυφές της οποίας φημολογείται έντονα εδώ και δεκαετίες ότι βρίσκονται πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, κάτι που επισήμως επανειλημμένα διαψεύδεται από ισραηλινής πλευράς, τραυματίστηκαν συνολικά 30 πολίτες, με ένα 12χρονο αγόρι να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση. Στο Αράντ οι τραυματίες ανέρχονται συνολικά σε 115, εκ των οποίων εννιά χαροπαλεύουν. Και στις δύο αυτές ιρανικές επιθέσεις, η Τεχεράνη εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους τύπου Kader, που υπολογίζεται ότι περιείχαν 450 κιλά εκρηκτικής ύλης ο καθένας. Κατέπεσαν σε κατοικημένες περιοχές, προκαλώντας δεκάδες εστίες υλικών ζημιών και στις δύο πόλεις.

Ο αυξημένος αριθμός τραυματιών στο Αράντ οφείλεται και στον πρόσθετο λόγο ότι ο τοπικός πληθυσμός αποδείχθηκε ανέτοιμος να τηρήσει τις οδηγίες προστασίας της υπηρεσίας πολιτικής άμυνας. Το Αράντ είναι μία από τις περισσότερο απομακρυσμένες πόλεις της χώρας, στις παρυφές της ερήμου της Ιουδαίας, σε κοντινή απόσταση με τις ακατοίκητες νότιες ακτές της Νεκράς Θάλασσας, με αποτέλεσμα πολύ σπάνια να τίθενται σε λειτουργία οι σειρήνες, καθότι η ευρύτερη περιοχή της πόλης θεωρείται πως δεν υπάρχει κάποιος στόχος ιδιαίτερου στρατηγικού ενδιαφέροντος. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί κάτοικοι, μιλώντας χθες στην κρατική ισραηλινή τηλεόραση, παραδέχονταν ότι πολύς κόσμος δεν έτρεξε στα καταφύγια, παρότι οι σειρήνες ήχησαν στην ώρα τους και οι ηλεκτρονικές ειδοποιήσεις στα κινητά τηλέφωνα είχαν αποσταλεί κανονικά.

Δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο δολιοφθοράς

Ήδη από χθες αργά το βράδυ, ο στρατός άρχισε να διεξάγει έρευνα για να διαπιστωθούν οι αιτίες που οδήγησαν στη διπλή αποτυχία της αεράμυνας και τα πρώτα ευρήματά της δημοσιοποιήθηκαν σήμερα το πρωί, σε συνέντευξη τύπου που διοργάνωσε ο IDF για τους ισραηλινούς δημοσιογράφους.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του IDF, η αποτυχία της αναχαίτισης οφείλεται σε μία «αλυσίδα λανθασμένων ενεργειών», χωρίς ωστόσο να αναφερθούν περαιτέρω συγκεκριμένα στοιχεία. Κατέστη πάντως σαφές ότι «δεν διαπιστώθηκε τεχνικό πρόβλημα», ούτε ότι η αεράμυνα αντιμετωπίζει ειδικές δυσκολίες στην αναχαίτιση του συγκεκριμένου τύπου πυραύλου. Μάλιστα, τονίσθηκε ότι πρόσφατα ακόμα ένας ιρανικός πύραυλος Kader αναχαιτίστηκε «με απόλυτη επιτυχία», ενώ κατευθυνόταν σε πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα του κεντρικού Ισραήλ. Ενώ η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, καλά πληροφορημένες ισραηλινές πηγές ενημέρωσαν την ελληνική υπηρεσία της DW ότι δεν έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο δολιοφθοράς.

Πηγή: Deutsche Welle

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκεται μια μακρά ιστορία τεχνολογικών συνεργασιών, πολέμων, διεθνών πιέσεων και μυστικών επιχειρήσεων, αλλά και η προσωπικότητα ενός ανθρώπου που στην Τεχεράνη θεωρείται σχεδόν μυθική μορφή: ο στρατηγός Χασάν Ταχρανί Μογκαντάμ, γνωστός ως ο «πατέρας των ιρανικών πυραύλων».

Η απειλή που ανησυχεί περισσότερο τις ΗΠΑ

Η σημασία του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος αναδείχθηκε με σαφήνεια το 2021, όταν ο τότε διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), στρατηγός Κένεθ ΜακΚένζι, δήλωσε ότι η ανάπτυξη των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων συνιστά «την πιο ανησυχητική απειλή» για τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του αμερικανικού στρατού, το Ιράν διαθέτει περίπου 3.000 πυραύλους διαφόρων βεληνεκών, γεγονός που καθιστά το πυραυλικό του οπλοστάσιο το μεγαλύτερο στη Μέση Ανατολή. Ο ΜακΚένζι είχε μάλιστα επισημάνει ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα ενδέχεται να αποτελεί μεγαλύτερη στρατηγική απειλή ακόμη και από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, επειδή οι πύραυλοι μπορούν να πλήξουν άμεσα στόχους στο Ισραήλ, σε αμερικανικές βάσεις και σε στρατηγικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο.

Η δυνατότητα της Τεχεράνης να εξαπολύει μαζικές επιθέσεις με πυραύλους θεωρείται ότι μπορεί να υπερφορτώσει τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας των αντιπάλων της, δημιουργώντας μια νέα μορφή στρατηγικής αποτροπής.

Η απροσδόκητη αρχή: Ιράν και Ισραήλ συνεργάτες

Παρά τη σημερινή ένταση, το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν έχει μια λιγότερο γνωστή ιστορική αφετηρία: την περίοδο πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Το 1977, η Τεχεράνη του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί υπέγραψε μυστική συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ, γνωστή ως «Project Flower» (Σχέδιο Άνθος). Στόχος της ήταν η ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς, με τεχνολογία που βασιζόταν σε αμερικανικά συστήματα.

Η συμφωνία αυτή εντασσόταν σε ένα δίκτυο συνεργασιών «πετρέλαιο έναντι όπλων». Η Τεχεράνη πλήρωσε περίπου 260 εκατομμύρια δολάρια σε πετρέλαιο για την ανάπτυξη των πυραύλων, ενώ η τεχνολογία προερχόταν από αμερικανικά και ισραηλινά συστήματα καθοδήγησης.

Η συνεργασία διακόπηκε με την Ισλαμική Επανάσταση, αλλά αποτέλεσε την πρώτη σοβαρή προσπάθεια της χώρας να αποκτήσει πυραυλική τεχνολογία.

Ο πόλεμος με το Ιράκ και η ανάγκη για αποτροπή

Η πραγματική ώθηση στο πρόγραμμα δόθηκε κατά τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ (1980-1988). Η Τεχεράνη βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν στρατό που διέθετε σύγχρονα όπλα από τη Σοβιετική Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες και ευρωπαϊκές χώρες.

Οι ιρακινές επιθέσεις με πυραύλους Scud-B εναντίον ιρανικών πόλεων οδήγησαν την Τεχεράνη να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες. Το 1985, το Ιράν εκτόξευσε τον πρώτο του βαλλιστικό πύραυλο εναντίον στόχου κοντά στο Κιρκούκ, χρησιμοποιώντας τροποποιημένο πύραυλο Scud. Μέχρι το τέλος του πολέμου, εκτιμάται ότι είχε εκτοξεύσει περίπου 117 πυραύλους.

Ο πόλεμος αυτός ανέδειξε για την ιρανική ηγεσία μια βασική στρατηγική αρχή: χωρίς εγχώρια αμυντική βιομηχανία, η χώρα θα παρέμενε ευάλωτη.

Διεθνείς συνεργασίες: Βόρεια Κορέα, Κίνα και Ρωσία

Κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν, το Ιράν αξιοποίησε διεθνείς συνεργασίες για να αναπτύξει περαιτέρω το πυραυλικό του πρόγραμμα.

Η Βόρεια Κορέα αποτέλεσε βασικό εταίρο, μεταφέροντας πυραύλους Scud-C και συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του Shahab-3, ενός βαλλιστικού πυραύλου μέσου βεληνεκούς περίπου 2.000 χιλιομέτρων.

Παράλληλα, η Κίνα παρείχε τεχνολογία πυραύλων CSS-8 (M-7), που στο Ιράν είναι γνωστοί ως Tondar-69, ενώ η Ρωσία βοήθησε στην ανάπτυξη τεχνολογικών υποδομών τη δεκαετία του 1990.

Αυτές οι συνεργασίες επέτρεψαν στην Τεχεράνη να εξελίξει τα συστήματά της σε πυραύλους με μεγαλύτερο βεληνεκές, βελτιωμένη ακρίβεια και τεχνολογία στερεού καυσίμου.

Ο «πατέρας των ιρανικών πυραύλων»

Κεντρική μορφή αυτής της εξέλιξης ήταν ο στρατηγός Χασάν Ταχρανί Μογκαντάμ, αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης.

Γεννημένος το 1959 στην Τεχεράνη, ο Μογκαντάμ εντάχθηκε νωρίς στο επαναστατικό κίνημα και, μετά το 1979, έγινε μέλος των Φρουρών της Επανάστασης. Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράκ, ανέλαβε την ανάπτυξη πυραυλικών μονάδων και αργότερα ίδρυσε ερευνητικά κέντρα που αποτέλεσαν τη βάση του σημερινού προγράμματος.

Υπό την καθοδήγησή του αναπτύχθηκαν οι πύραυλοι Shahab-1, Shahab-2, Shahab-3 και Zelzal. Οι πύραυλοι αυτοί αποτέλεσαν τη βάση για νεότερα συστήματα όπως οι Sejjil και τα υπερηχητικά μοντέλα Fattah-1 και Fattah-2.

Ο μυστηριώδης θάνατος

Ο Ταχερανί Μογκαντάμ σκοτώθηκε το 2011 σε ισχυρή έκρηξη σε στρατιωτική βάση κοντά στην Τεχεράνη.

Η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι επρόκειτο για ατύχημα, όμως διεθνή μέσα ενημέρωσης και αναλυτές υπέθεσαν ότι επρόκειτο για μυστική επιχείρηση δολιοφθοράς.

Ορισμένες πηγές συνέδεσαν την έκρηξη με επιχειρήσεις της Μοσάντ, αν και ποτέ δεν υπήρξε επίσημη επιβεβαίωση.

Το στρατηγικό αποτέλεσμα: ένας νέος αγώνας εξοπλισμών

Η ανάπτυξη των ιρανικών πυραύλων οδήγησε το Ισραήλ να επενδύσει τεράστιους πόρους σε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.

Σήμερα, το ισραηλινό σύστημα άμυνας περιλαμβάνει το Iron Dome, το David’s Sling και τα Arrow-2 και Arrow-3. Τα συστήματα αυτά συγκαταλέγονται στα πιο προηγμένα στον κόσμο και έχουν αλλάξει τη στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.

Έτσι, το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα δημιούργησε μια νέα στρατηγική πραγματικότητα: έναν συνεχή αγώνα τεχνολογικής και στρατιωτικής προσαρμογής ανάμεσα σε Ιράν και Ισραήλ, που επηρεάζει όχι μόνο την περιοχή αλλά και τη διεθνή ασφάλεια.

Σον Πλάτανο Ημαθίας είναι το ένα από τα τρία σημεία που έχει υποστεί το σιδηροδρομικό δίκτυο ζημιά. Σε ότι αφορά τις έρευνες η αστυνομία έχει πάρει ήδη αποτυπώματα τόσο από μεταλλικά στοιχεία όσο και από κομμένα καλώδια. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ταυτοποιηθεί κάποιος δράστης. Οι έρευνες είναι σε εξέλιξη και τις έχει αναλάβει το ελληνικό FBI μαζί με τη Δίωξη Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος.

Σε ό, τι αφορά τώρα τις δικαστικές εξελίξεις, ήδη υπάρχει προκαταρκτική εξέταση- παραγγελία από τον προϊστάμενο Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης, στην Εισαγγελία της Βέροιας για να διαπιστωθεί αν στοιχειοθετούνται αξιόποινες πράξεις για τις τρεις ζημιές.

Χθες αποκαταστάθηκε το σύστημα τηλεδιοίκησης, καθώς τοποθετήθηκαν νέα καλώδια από προσωπικό του ΟΣΕ που δούλευε περισσότερο από 15 ώρες στο σημείο. Σήμερα τοποθετήθηκαν τα νέα καλώδια και οπτικές ίνες μέσα σε μεταλλικές θήκες, αντιδιαβρωτικές και τσιμεντώθηκαν για λόγους ασφαλείας. Αύριο αναμένεται να αποκατασταθεί και το ζήτημα της περίφραξης, καθώς έχει πέσει και στα τρία σημεία που έγινε η ζημιά από τους δράστες.

Σύμφωνα με την ΕΡΤ, περιπολικό της Αστυνομίας θα βρίσκεται στο σημείο επί 24ώρου βάσεως μέχρι και τη Δευτέρα, θα επιτηρεί το σημείο και από χθες το βράδυ οπότε και επανασυνδέθηκαν τα καλώδια, το σύστημα τηλεδιοίκησης ξαναλειτούργησε και τα τρένα, οι αμαξοστοιχίες κυκλοφορούσαν πάνω στις ράγες κανονικά στις ταχύτητες που προβλέπονταν. Για περίπου 24 ώρες από το Πλατύ μέχρι και το σταθμό του Αιγινίου γινόταν η κυκλοφορία των αμαξοστοιχιών των τρένων με τον παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή με τηλεγραφήματα. Το ζήτημα αυτό λύθηκε χθες το βράδυ και η φωτοσήμανση αποκαταστάθηκε και πλέον το μόνο που έχει απομείνει είναι η περίφραξη.

Να σημειωθεί ότι από τα τρία σημεία που προέκυψαν ζημιές, μόνο από το ένα έχει αφαιρεθεί χαλκός, ενώ από τα άλλα δύο όχι.

Όπως τόνισε, μιλώντας στην ΕΡΤ, δεν πρόκειται για απλή κλοπή χαλκού, αλλά για ενέργεια που είχε ως μοναδικό αποτέλεσμα την απενεργοποίηση κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου.

Τη δολιοφθορά είχε καταγγείλει ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, σημειώνοντας ότι κάποιοι ήθελαν «νέα Τέμπη», μερικά 24ωρα πριν από τη συμπλήρωση τριών ετών από τη σιδηροδρομική τραγωδία.

«Δεν πήραν τίποτα – μόνο έθεσαν τα συστήματα εκτός λειτουργίας»

Σύμφωνα με τον κ. Σακαρέτσιο, το περιστατικό σημειώθηκε στη Βόρεια Ελλάδα, λίγο μετά τον σταθμό στο Πλατύ Ημαθίας, όπου άγνωστοι χρησιμοποίησαν ειδικά εργαλεία για να διατρήσουν τσιμεντοποιημένο σημείο του δικτύου, να αποκαλύψουν την καλωδίωση και να την κόψουν.

«Δεν αφαιρέθηκε κανένα υλικό. Αυτό δείχνει ότι ο σκοπός δεν ήταν η κλοπή, αλλά να προκληθεί βλάβη στα συστήματα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο Γενικός Γραμματέας του υπ. Μεταφορων υπογράμμισε ότι το συμβάν σημειώθηκε λίγες ημέρες πριν από την επέτειο του δυστυχήματος των Τεμπών, γεγονός που καθιστά τη συγκυρία ακόμη πιο ανησυχητική. «Δεν βρισκόμαστε σε μια ουδέτερη χρονική στιγμή. Η υπόθεση είναι ιδιαίτερα ύποπτη και η διερεύνησή της ανήκει πλέον στην Ελληνική Αστυνομία», ανέφερε.

Καθοριστικός ο ρόλος του νέου συστήματος «Always On Line»

Όπως αποκάλυψε ο κ. Σακαρέτσιος, το περιστατικό συνέπεσε με την πρώτη ημέρα πλήρους λειτουργίας του νέου συστήματος Always On Line, μιας δορυφορικής και ασύρματης τεχνολογίας εντοπισμού τρένων που δεν εξαρτάται από τοπική καλωδίωση. Χάρη στο σύστημα αυτό, δεν χάθηκε η εικόνα των αμαξοστοιχιών που εκτελούσαν δρομολόγια στη γραμμή Αθήνα–Θεσσαλονίκη, παρά τη βλάβη στα επίγεια συστήματα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ταχύτητα αντίδρασης του ΟΣΕ, επισημαίνοντας ότι τα συστήματα αποκαταστάθηκαν μέσα σε 24 ώρες. «Για πρώτη φορά στην ιστορία του ΟΣΕ, μια τέτοια βλάβη διορθώθηκε τόσο άμεσα. Αυτό πρέπει να πιστωθεί στα τεχνικά στελέχη του οργανισμού», τόνισε.

Ενίσχυση μέτρων ασφαλείας στο δίκτυο

Το υπουργείο, όπως είπε, έχει ήδη ενισχύσει την επιτήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου, με περισσότερες από 1.500 κάμερες ασφαλείας που μεταδίδουν εικόνα σε κέντρα ελέγχου σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η νομοθεσία έχει αλλάξει και τέτοιες πράξεις πλέον συνιστούν κακουργήματα.

«Μετά τα Τέμπη, κανείς δεν μπορεί να παίζει με τις υποδομές. Όποιος επιχειρεί δολιοφθορά θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και πρέπει να οδηγείται στη Δικαιοσύνη», ανέφερε.

Νέα τρένα από το 2027

Αναφερόμενος στο μέλλον του ελληνικού σιδηροδρόμου, ο κ. Σακαρέτσιος σημείωσε ότι, μετά από 20 χρόνια, εξασφαλίστηκε επένδυση 308 εκατ. ευρώ από τη μητρική ιταλική εταιρεία της Hellenic Train για την προμήθεια 23 νέων τρένων. Ήδη το πρώτο όχημα έχει φτάσει για δοκιμές και στόχος είναι τα νέα τρένα να τεθούν σε κανονική κυκλοφορία στις αρχές του 2027.

Κλείνοντας, ο Γενικός Γραμματέας τόνισε τη σημασία του Always On Line, επισημαίνοντας ότι λειτουργεί πλέον 24ωρο Κέντρο Λειτουργίας Ασφαλείας, το οποίο γνωρίζει με ακρίβεια εκατοστών σε ποια γραμμή βρίσκεται κάθε τρένο.

«Αν ποτέ δύο συρμοί βρεθούν στην ίδια γραμμή, το σύστημα ενεργοποιεί αυτόματα συναγερμό. Πρόκειται για μια κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας για τον ελληνικό σιδηρόδρομο», κατέληξε.

Η υπόθεση προκάλεσε την άμεση παρέμβαση της Δικαιοσύνης, μετά την καταγγελία του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών και Υποδομών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, σχετικά με κοπή και πιθανή αφαίρεση καλωδίων του συστήματος ασφαλείας, κοντά στο Πλατύ Ημαθίας.

Στην υπόθεση παρενέβη ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Θεσσαλονίκης, Λεωνίδας Νικολόπουλος, δίνοντας εντολή για τη διερεύνηση του περιστατικού.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το MEGA, το βασικό σενάριο που εξετάζεται από τους ερευνητές είναι ότι πρόκειται για ενέργεια που συνδέεται με κυκλώματα κλοπής χαλκού, τα οποία στοχεύουν σιδηροδρομικές υποδομές για οικονομικό όφελος.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι το φαινόμενο έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, καθώς έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 20 παρόμοια περιστατικά τα τελευταία τρία χρόνια, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου.

Ο Κ. Κυρανάκης σχολίασε πως με τη πράξη αυτή κάποιοι ήθελαν “Νέα Τέμπη.”

Συγκεκριμένα ανέφερε: “Είναι πολύ βαρύ αυτό που συνέβη, δύο μέρες πριν την επέτειο υπάρχει μια ομάδα δραστών ή δράστης, άγνωστος, ο οποίος ήξερε που να χτυπήσει. Εκεί στο συγκεκριμένο σημείο η κυβέρνηση έχει φροντίσει να προστατεύσει τα καλώδια, με τσιμεντένιο καλωδιοφορέα, έσπασε το τσιμέντο, έβγαλε τα καλώδια, τα έκοψε και έφυγε. Δεν είχαμε οικονομικό αντικείμενο στην παράνομη αυτή ενέργεια. Ούτε κλοπή, ούτε αφαίρεση, ούτε το οτιδήποτε να έχει οικονομική αξία.”