• 20 Ιανουαρίου, 2021

Foreign Policy: Γεωπολιτική καταιγίδα στην αν. Μεσόγειο- Οι “κόκκινες γραμμές” Ελλάδας και Τουρκίας

 Foreign Policy: Γεωπολιτική καταιγίδα στην αν. Μεσόγειο- Οι “κόκκινες γραμμές” Ελλάδας και Τουρκίας

Στην κρίση που έχουν προκαλέσει οι επιθετικές ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στην κλιμάκωση των ελληνοτουρκικών εντάσεων αναφέρεται το Foreign Policy, χαρακτηρίζοντας «κόκκινη γραμμή» για την Άγκυρα την διεξαγωγή ερευνών σε ύδατα της Κρήτης.

Στο άρθρο με τίτλο «Πώς εξελίχθηκε η Ανατολική Μεσόγειος στο μάτι μιας γεωπολιτικής καταιγίδας;» ο Μάιλ Τάντσουμ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο ισπανικό Πανεπιστήμιο της Ναβάρα και συνεργάτης μεταξύ άλλων του Ερευνητικού Κέντρου Τρούμαν για την Προώθηση της Ειρήνης, αναφέρεται στο ιστορικό της κλιμάκωσης και την πρόσφατη σύγκρουση της τουρκικής φρεγάτας Kemal Reis με την ελληνική «Λήμνος» κοντά στο Καστελόριζο παραθέτοντας εκτιμήσεις για το που θα οδηγηθεί η κατάσταση αυτή και πώς μπορεί να αρθεί το αδιέξοδο.


«Περισσότερο από ποτέ ο τελευταίος κύκλος κλιμάκωσης κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια πολυεθνική σύρραξη. Σε μια επίδειξη σθεναρής υποστήριξης προς την Ελλάδα έναντι της Τουρκίας η Γαλλία έστειλε πολεμικά πλοία στα διαφιλονικούμενα ύδατα και υποσχέθηκε να στείλει κι άλλα. Η Αίγυπτος και το Ισραήλ, που διεξάγουν τακτικά κοινά στρατιωτικά γυμνάσια με την Ελλάδα επίσης εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους στην Αθήνα.

Με την Γαλλία και την Αίγυπτο ήδη σε ανοικτή σύγκρουση με την Τουρκία στη Λιβύη, παρατηρητές ανά την υφήλιο φοβούνται ότι τυχόν περαιτέρω κλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να πυροδοτήσει μια ευρω-μεσοανατολική θύελλα», σημειώνει.
Θρυαλλίδα των εξελίξεων η ανακάλυψη των κοιτασμάτων στην Ανατολική Μεσόγε
Το άρθρο υπογραμμίζει ότι «επί δεκαετίες οι διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα ήταν θέμα τοπικό», αλλά με τις ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου την τελευταία πενταετία η Ανατολική Μεσόγειος μετατράπηκε σε «στρατηγική αρένα» με την Ιταλία και τη Γαλλία να παίζουν σημαντικό ρόλο σ’ αυτή την αλλαγή που έφερε σε ακόμη μεγαλύτερη αντιπαλότητα την ήδη περίπλοκη σχέση της ΕΕ με την Τουρκία.

Ως πυροκροτητής αυτών των εξελίξεων ήταν η ανακάλυψη τον Αύγουστο του 2015 του τεράστιου κοιτάσματος φυσικού αερίου Ζορ από την Eni σε αιγυπτιακή θαλάσσια ζώνη, με την ιταλική εταιρεία να προωθεί σχέδιο εκμετάλλευσης του κυπριακού, αιγυπτιακού και ισραηλινού φυσικού αερίου και την υγροποίησή του σε αιγυπτιακές εγκαταστάσεις – σε μια από τις οποίες είναι βασικός μέτοχος – και την πώλησή του στη συνέχεια στην Ευρώπη.

«Αν και είχε λογική από εμπορική άποψη, υπήρχε ένα γεωπολιτικό ζήτημα (…) καθώς δεν άφηνε ρόλο στην Τουρκία και τις υποδομές των αγωγών της προς την Ευρώπη, ακυρώνοντας τα εν εξελίξει σχέδια της Άγκυρας για μετατροπή της σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο. Το 2018 ο γαλλικός ενεργειακός κολοσσός Total, τρίτος μεγαλύτερος στην ΕΕ ως προς τα έσοδα, κατάφερε άλλο ένα πλήγμα στην Τουρκία συνεταιριζόμενος με την Eni στις επιχειρήσεις ανάπτυξης αερίου της ιταλικής εταιρείας στην Κύπρος, βάζοντας τη Γαλλία στη μέσου του ενεργειακού “έλους” της Ανατολικής Μεσογείου. Περίπου την ίδια περίοδο η Κύπρος συμφώνησε να προμηθεύει τις αιγυπτιακές μονάδες LNG για εξαγωγές. Μετά την υπογραφή από την Κύπρο της σχετικής συμφωνίας, το Ιρσήλ, που μελετούσε παλαιότερα το ενδεχόμενο κατασκευής υποθαλάσσιου αγωγή με την Τουρκία, ακολούθησε και συμφώνησε να πωλεί επίσης το αέριο του στην Αίγυπτο.

Η Τουρκία εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για τις εξελίξεις αυτές επιδιδόμενη σε μια σειρά ασκήσεων διπλωματίας των κανονιοφόρων, με την αποστολή με ναυτική συνοδεία ερευνητικών σκαφών και γεωτρύπανων σε κυπριακά ύδατα. Συνεχίζει δε να αρνείται να αναγνωρίσει τις κυπριακές θαλάσσιες ζώνες, που η Άγκυρα υποστηρίζει ότι χαράχθηκαν παράνομα εις βάρος της Τουρκίας. Κι υποστηρίζει ότι έτσι υπερασπίζεται τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων (…)».

Το δημοσίευμα προσθέτει ότι με κάθε τουρκική κίνηση, το μέτωπο Αιγύπου-Ισραήλ- Κύπρου- Ελλάδας κέρδιζε στρατιωτική υποστήριξη από τη Γαλλία, την Ιταλία και τις ΗΠΑ, που έχουν σημαντικές οικονομικές επενδύσεις στο αέριο της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ για την Άγκυρα η υποστήριξη των νατοϊκών εταίρων στους αντιπάλους της αυτούς, συνιστά προδοσία και πολιτική περιορισμού που δεν μπορεί να ανεχθεί.

«Κόκκινη γραμμή» η Κρήτη για τις προκλήσεις της Τουρκίας

Το άρθρο υποστηρίζει ότι υπάρχουν ισχyρά κίνητρα για τις περισσότερες εμπλεκόμενες πλευρές στην περιοχή και την ΕΕ να αποτραπεί η κλιμάκωση και να βρεθεί διέξοδος: «Αν και στηρίζουν την Ελλάδα, ούτε την Αίγυπτο ούτε το Ισραήλ συμφέρει να συρθούν σε πόλεμο με την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ΕΕ εξέφρασε την αμέριστη υποστήριξη στα μέλη της, την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά είναι διχασμένη ως προς τον χειρισμό της κρίσης. Οι έξι χώρες της στη Μεσόγειο είναι μοιρασμένες. Η Ελλάδα, η Κύπρος κι η Γαλλία υποστηρίζουν την ανάληψη ισχυρής δράσης έναντι της Τουρκίας, ενώ η Ιταλία, η Μάλτα και η Ισπανία – που έχουν σημαντικά εμπορικά συμφέροντα με την Τουρκία στην κεντρική και δυτική Μεσόγειο – το αποφεύγουν. Η Γερμανία, που έχει την προεδρία της ΕΕ από τον Ιούλιο, θα μπορούσε να δώσει τέλος στο αδιέξοδο.

Αν και το Βερολίνο συνήθως ενδίδει στο Παρίσι για την πολιτική στη Μεσόγειο, θέλει να κρατήσει όσο το δυνατόν πιο κοντά την Τουρκία στην ΕΕ. Ωστόσο, η Τουρκία παίζει κοντά στα άκρα. Αν το παρατραβήξει, η ΕΕ και οι ΗΠΑ θα γείρουν πλήρως προς την πλευρά της Ελλάδας. Η κόκκινη γραμμή που δεν μπορεί να περάσει η Τουρκία είναι η Κρήτη, τα νότια ύδατα της οποίας θεωρείται ότι περιέχουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Αν και διεθνώς αναγνωρίζονται ως ελληνικά χωρικά ύδατα, ο χάρτης Άγκυρας-Τρίπολης παραχωρεί την περιοχή στη Λιβύη. Αν η Τουρκία στείλει ερευνητικό σκάφος κοντά στις νότιες ακτές της Κρήτης, τότε όλα είναι ανοικτά.

Μέχρι στιγμής η Τουρκία δεν πέρασε αυτή τη γραμμή. Ίσως η Άγκυρα να κρατά ως διαπραγματευτικό χαρτλί τις έρευνες στα ύδατα της Κρήτης», σχολιάζει ο αρθρογράφος του Foreign Policy. Και καταλήγει: «Η όποια σοβαρή διαδικασία αποκλιμάκωσης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας απαιτεί μια τρίτη πλευρά με επαρκή επιρροή για να ωθήσει την Άγκυρα και την Αθήνα σοβαρό διάλογο. Έτσι ίσως το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα για την περιοχή είναι οι πρόσφατες εποικοδομητικές προσπάθειες των ΗΠΑ για εκεχειρία και ουδέτερη ζώνη στη Λιβύη. Η αποσύνδεση των διαφόρων περιφερειακών συρράξεων δημιουργεί ένα άνοιγμα για ρεαλιστικό διάλογο αναφορικά με τις μεσογειακές θαλάσσιες ζώνες. Υπάρχει ένα παράθυρο εξόδου. Αυτή η ευκαιρία θα απαιτήσει να δράσουν οι ΗΠΑ, ίσως σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, με διπλωματική ικανότητα και αφοσίωση».


Πηγή: iefimerida.gr