Καθ’ ημάς ο τουρισμός είναι η άλλη λέξη για το εθνικό μας νομισματοκοπείο. Παράγει τεράστια έσοδα και κάθε χρόνο όλες οι κυβερνήσεις επαίρονται. εδώ και πολλά χρόνια, για το ρεκόρ αφίξεων που καταγράφεται. Και με αυτή την προσέγγιση είναι λογικό να αποφεύγουν οι ιθύνοντες του χώρου την λέξη “υπερτουρισμός” διότι τρέμουν στην ιδέα πώς κάθε μέτρο για τον περιορισμό του οδηγεί στην μείωση των εσόδων- και στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, και των επιχειρήσεων του κλάδου.

Υπάρχει, από την άλλη, και μία διαφορετική προσέγγιση. Να προσελκύεις όσο το δυνατόν περισσότερους επισκέπτες, έχοντας, όμως, φροντίσει ταυτόχρονα και παράλληλα να βελτιώνεις την φέρουσα ικανότητα των τουριστικών προορισμών και επιπλέον να ανοίγεις νέους ώστε να γίνεται ορθολογική κατανομή και διαχείριση.

Περί του φαινομένου και του εύρους του προβλήματος μπορούν να τοποθετηθούν καλύτερα οι ειδικοί, τουλάχιστον εκείνοι που το αναγνωρίζουν. Θα σταθούμε σε μία πτυχή του που προκύπτει από προσωπικό βίωμα και πολλές περιγραφές πριν καλά καλά μπούμε στον σκληρό πυρήνα της φετινής σεζόν.

Ήδη, τα πλοία που εκτελούν τα δρομολόγια στις Κυκλάδες αναγκάζονται να αναμένουν α ρόδο για μισή ώρα και πλέον έως ότου αδειάσει θέση (δέστρα) για να πιάσουν είτε στη Ραφήνα, είτε σε ενδιάμεσα λιμάνια. Αυτό συμβαίνει και με τα συμβατικά πλοία (τα οποία για παράδειγμα διανύουν την απόσταση από τη Ραφήνα μέχρι την Τήνο σε περίπου τέσσερις ώρες) , αλλά και με τα ταχύπλοα.

Ως προς τα τελευταία συμβαίνει το εξής: (υπερ)διαφημίζουν ότι εκτελούν το συγκεκριμένο δρομολόγιο σε δύο ώρες και δέκα λεπτά, όμως τις περισσότερες φορές χρειάζονται τρεις και τρεισήμιση ώρες.

Δηλαδή πληρώνει κανείς ένα ακριβό εισιτήριο για να φτάσει γρηγορότερα στον προορισμό του και εν τέλει φθάνει με πολύ μεγάλη καθυστέρηση. Οι γνωρίζοντες εξηγούν πώς αυτό συμβαίνει επειδή στη Ραφήνα, για παράδειγμα, υπάρχουν έως και εννέα θέσεις (δέστρες) για πλοία και πολύ συχνά συμπίπτουν περισσότερα πλοία με δρομολόγια από και προς τις Κυκλάδες και από και προς την Εύβοια (Μαρμάρι). Τα πλοία που δεν βρίσκουν θέση είναι αναγκασμένα να περιμένουν έμφορτα έξω από το λιμάνι και το ίδιο συμβαίνει και στα ενδιάμεσα λιμάνια της Άνδρου, της Τήνου, της Μυκόνου, της Νάξου και άλλων νησιών.

Μόλις προχθές (προσωπικό βίωμα) ταχύπλοο ραγδαία ανερχόμενης ακτοπλοϊκής εταιρείας έμεινε σαράντα πέντε λεπτά α ρόδο έξω από το Γαύριο (Άνδρος) επειδή στο λιμάνι βρισκόταν συμβατικό πλοίο. Και πίσω από το ταχύπλοο ανέμεναν άλλα δύο συμβατικά πλοία. Πάλι, κατά τους γνωρίζοντες, η Άνδρος -από τους δημοφιλέστερους προορισμούς- διαθέτει μόνο μία δέστρα!

Είναι αυτό σύμπτωμα του υπερτουρισμού που λέγαμε; Κατά την άποψη κάποιων, όχι. Είναι απλώς μία πτυχή της συγκέντρωσης πολλών τουριστών σε συγκεκριμένους προορισμούς για μερικούς μήνες!

Η Ραφήνα, από την άλλη, σηκώνει το βάρος εκατομμυρίων επισκεπτών προς και από τις Κυκλάδες κατά την θερινή σεζόν. Εδώ και δεκαετίες δεν έχει γίνει κανένα σημαντικό έργο στο λιμάνι, μόνο κάποιες διευθετήσεις κατά την είσοδο και έξοδο των οχημάτων από τα πλοία της γραμμής. Για να διανύσεις, δε, την απόσταση από ένα σημείο της Αθήνας έως τη στροφή της λεωφόρου Μαραθώνος για τη Ραφήνα χρειάζεσαι συνήθως 40-45 λεπτά. Και από το σημείο εκείνο μέχρι το λιμάνι, ανάλογα την ημέρα και την ώρα, μπορείς να παραμείνεις σε συνωστισμό οχημάτων για μία ώρα. Κάτι σαν τον Κηφισσό τις πρωϊνές ώρες αιχμής.

Φρόντισε κανείς να αλλάξει αυτό το τριτοκοσμικό λιμάνι και την πρόσβαση σε αυτό; Όχι, εδώ και δεκαετίες. Και κάθε χρόνο η κατάσταση γίνεται χειρότερη. Έχει “παλιώσει”, επίσης, η συζήτηση για την μετακίνηση κάποιων δρομολογίων προς τις Κυκλάδες στο σχετικά πιό ευρύχωρο Λαύριο. Εσχάτως και μόνο επειδή κινούνται ορισμένες ακτοπλοϊκές εταιρείες γίνονται επενδυτικές κινήσεις. Το κράτος απλώς παρακολουθεί, η δε τοπική κοινωνία στη Ραφήνα δεν ξέρει πραγματικά τι θέλει: εξεγείρεται στον κορεσμό και την αλλοίωση της πόλης που γεμίζει με χιλιάδες αυτοκίνητα σε στενούς και απροσπέλαστους δρόμους, αντιδρά, από την άλλη, στο να μετακινηθούν δρομολόγια πλοίων στο Λαύριο διότι κάποιοι φοβούνται ότι θα μειωθούν τα έσοδα στην τοπική οικονομία.

Οι δε ακτοπλοϊκές εταιρείες καλύπτονται πίσω από το επιχείρημα ότι αυτές διαφημίζουν την ταχύτητα των πλοίων τους και τον χρόνο από λιμάνι σε λιμάνι …εν πλώ! Ναι. Δεν εννοούν όταν προβάλλουν πώς διανύουν την απόσταση Ραφήνα-Τήνος σε δύο ώρες και δέκα λεπτά, εννοούν πώς το ταχύπλοό τους χρειάζεται αυτόν τον χρόνο για να φύγει και να φτάσει στον προορισμό.

Εάν καθυστερήσει λόγω φόρτου στο λιμάνι αναχώρησης και αν παραμείνει α ρόδο για μισή και πλέον ώρα στο λιμάνι προορισμού δεν αφορά τις ίδιες αλλά τις λιμενικές αρχές. Έτσι, επί της ουσίας, η διαφήμιση δεν εξαπατά, απλώς υπάρχουν τα γνωστά “ψιλά γράμματα”…

Ομολογώ πως δεν γνωρίζω εάν στο Ταμείο Ανάκαμψης περιλήφθηκαν έργα κατασκευής ή βελτίωσης υποδομών στα λιμάνια. Εάν δεν συνέβη, είναι πρόβλημα. Η ουσία, πάντως, είναι πώς κάθε χρόνο επιδιώκουμε περισσότερους τουρίστες που εξυπηρετούνται, όμως, από τα ίδια παλιά ρυπογόνα πλοία ( οι επενδύσεις των ακτοπλόων καθυστερούν παρά τις συνεχείς προτροπές της Ε.Ε) σε λιμάνια με ανεπαρκείς και ενίοτε επικίνδυνες υποδομές.

Κατά τα λοιπά, μας τρομάζει η ιδέα να αποδεχτούμε πώς έχουμε υπερτουρισμό…

Αντί Υστερόγραφου

Εδώ και καιρό η ΠΕΝΕΝ έχει επισημάνει τι ακριβώς συμβαίνει στο λιμάνι της Ραφήνας. Απλώς το παραθέτουμε συνδυαστικά με όσα επισημάναμε παραπάνω:

Στο λιμάνι της Ραφήνας εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια ένας έντονος και διαρκώς κλιμακούμενος ανταγωνισμός μεταξύ των ακτοπλοϊκών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στις γραμμές των Κυκλάδων. Το τελευταίο διάστημα η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί περαιτέρω, λαμβάνοντας πλέον ανησυχητικές διαστάσεις. Παρά το γεγονός ότι η επιβατική κίνηση και τα μεταφερόμενα φορτία δεν έχουν παρουσιάσει ανάλογη αύξηση, στο λιμάνι έχουν συγκεντρωθεί περισσότερα πλοία, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.

Την ίδια στιγμή, οι λιμενικές υποδομές παραμένουν σε κατάσταση εγκατάλειψης. Δύο θέσεις πρόσδεσης, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραμονή και εξυπηρέτηση πλοίων, εξακολουθούν να είναι ακατάλληλες, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει γίνει οποιαδήποτε ουσιαστική παρέμβαση για την αποκατάσταση και επαναλειτουργία τους.

Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα πλοία, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκφόρτωσης , να μην μπορούν να παραμείνουν στο λιμάνι και να υποχρεώνονται να μεταβαίνουν εκ περιτροπής στο αγκυροβόλιο. Η ευκαιριακή και πρόχειρη αντιμετώπιση του προβλήματος συνεπάγεται συνεχείς μεθορμίσεις, πρόσθετους χειρισμούς οι οποίοι επιβαρύνουν άμεσα τα πληρώματα.

Οι συνέπειες για τους ναυτεργάτες είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Τα ωράρια εργασίας παραβιάζονται συστηματικά, οι ώρες ανάπαυσης περιορίζονται, ενώ η εντατικοποίηση της εργασίας αυξάνεται επικίνδυνα. Παράλληλα, στερείται από τα πληρώματα ακόμη και η δυνατότητα ελεύθερης μετακίνησης και εξόδου από το πλοίο κατά τις λίγες ώρες που αυτό θα μπορούσε να παραμείνει δεμένο στο λιμάνι και όχι στο αγκυροβόλιο.

Είναι προφανές ότι ο εφοπλιστικός ανταγωνισμός και η ανυπαρξία του κρατικού μηχανισμού μετακυλίεται ως πρόβλημα στους ναυτεργάτες, οι οποίοι καλούνται καθημερινά να επωμιστούν τις συνέπειες μιας απαράδεκτης κατάστασης, πληρώνοντας με περισσότερη εργασία, λιγότερη ανάπαυση και ψυχολογική επιβάρυνση της καθημερινότητάς τους.

Η ΠΕΝΕΝ καταγγέλλει την κατάσταση αυτή και καλεί άμεσα το Υπουργείο Ναυτιλίας, τη Διοίκηση του Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας και κάθε αρμόδια αρχή να δώσουν οριστική λύση στο πρόβλημα των υποδομών του λιμανιού.

Παράλληλα, η ΠΕΝΕΝ, σε συνεργασία και συνεννόηση με τα πληρώματα των πλοίων, θα προχωρήσει άμεσα σε παρεμβάσεις προς τις εμπλεκόμενες εφοπλιστικές εταιρείες, απαιτώντας την πλήρη καταγραφή και καταβολή όλων των υπερωριακών ωρών εργασίας που πραγματοποιούν οι ναυτεργάτες εξαιτίας αυτής της κατάστασης και οι οποίες, παραμένουν απλήρωτες.

Το αναφέρουν σαφώς κάποιες “πηγές ΣΥΡΙΖΑ” (ευλόγως υποθέτει κανείς πώς πρόκειται για την πλευρά του Παύλου Πολάκη, αν και σχετικά υπονοούμενα άφησε και ο Νίκος Παππάς), σχολιάζοντας τις παραιτήσεις και ανεξαρτητοποιήσεις βουλευτών ως “…μέρος ενός προμελετημένου σχεδίου πολιτικής αποσταθεροποίησης και διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν αν αυτό που παρουσιάστηκε ως “ατομική στάση ευθύνης” ήταν τελικά ο προθάλαμος μιας προαποφασισμένης πολιτικής μετακίνησης”. Όλα, δηλαδή, “τα έστησε” ο Τσίπρας.
Επ΄αυτού είναι αναγκαία μία επισήμανση: Η παραίτηση με παράδοση της έδρας στο κόμμα υπό την σημαία του οποίου εξελέγη κάθε βουλευτής είναι μία απολύτως έντιμη στάση. Η ανεξαρτητοποίηση αποτελεί υπεκφυγή και εμπεριέχει την ιδιοτελή αμφισημία εκείνου ή εκείνης που προτιμά να κρατήσει τα σχετικά προνόμια για μερικούς μήνες ακόμα επειδή δεν έχει την βεβαιότητα ότι οι πόρτες είναι ανοιχτές. Όμως, η αξιοπρέπεια υπερβαίνει το ρίσκο και κάθε αποχώρηση πρέπει να συνδέεται, πρωτίστως, με την απόφαση να φύγεις από αυτό που δεν σε εκφράζει και όχι με τη σιγουριά ότι έχεις εξασφαλισμένη θέση. Ο Τσίπρας το έχει πει άλλωστε σε όλους τους τόνους: “ευπρόσδεκτοι, αλλά χωρίς ρεζερβέ…”. Ψιλά γράμματα, θα μου πείτε και πολλά τα παραδείγματα περί του αντιθέτου.

Επιστρέφω στα του ΣΥΡΙΖΑ. Πολάκης και Δούρου θα διαγκωνιστούν για την ηγεσία ενός κόμματος που στις μετρήσεις συγκεντρώνει το πολύ 1,5% καθώς οι ψηφοφόροι του έχουν ήδη μετακινηθεί προς το νέο κόμμα Τσίπρα. Λογικό. Αυτόν ψήφιζαν από το 2012 και μετά, ίσως μαζί με την ψευδαίσθηση πώς μπορούσε να διασφαλίσει την ενότητα των αντιθέτων και ενίοτε να ηρεμεί ως θηριοδαμαστής ακόμα και όσους είχαν πιστέψει πώς είναι… λιοντάρια.

Τα σχετικά με το ότι έχει κλείσει ο ιστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ δεν χρειάζεται να ξαναειπωθούν, ακόμα κι αν κάποιοι απ΄ όσους έχουν απομείνει στην Κουμουνδούρου διαφωνούν. Ορθώς, για παράδειγμα, η Ρένα Δούρου αναφέρεται στο 1968 ως ιστορική αφετηρία της εγχώριας ανανεωτικής αριστεράς, όμως τα έχει γράψει προφητικά ο Κώστας Τριπολίτης και τα μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος στο “Ανεμολόγιο”: “Έβγαλε βρώμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε
είμαστε λέει το παρατράγουδο στα ωραία άσματα…”.

Καλώς ή κακώς, οι ψηφοφόροι της αριστεράς και κεντροαριστεράς που επί πάνω από μία δεκαετία επέλεγαν ΣΥΡΙΖΑ-Τσίπρα αξιολογούν πώς τα “ωραία άσματα” στην σημερινή πολιτική κατάσταση τα λέει η ΕΛΑΣ-Τσίπρας.

Και κάπου εδώ προκύπτει το μείζον ερώτημα που σχετίζεται με την πολιτική επιβίωση του τωρινού ΣΥΡΙΖΑ.

Η Δούρου υποστηρίζει ότι η αξιοπρέπεια κρύβεται στο “μαζί” και πώς κανείς δεν μπορεί μόνος του. Άρα προκρίνει την ανάγκη συνεργασιών ως όρο επανεκκίνησης. Ήτοι, με το απομεινάρι της Νέας Αριστεράς, πιθανώς και με τον Βαρουφάκη και με μικρότερες κινήσεις και προσωπικότητες του χώρου. Ο Παύλος Πολάκης, από την άλλη, ισχυρίζεται πώς μόνο αυτός μπορεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπές ποσοστό εισόδου στη νέα Βουλή.

Για να το πετύχουν πρέπει να συγκρουστούν με τον Τσίπρα και να εξηγήσουν γιατί λένε ότι εξυφαίνει “προμελετημένο σχέδιο διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ”. Θα είναι δύσκολο και επώδυνο. Θεωρητικά, ο Πολάκης μπορεί να παρουσιάσει καλύτερα μία νέα ταυτότητα πολωτικής ριζοσπαστικότητας και ίσως να προσελκύσει ψηφοφόρους που μέχρις ώρας ακούνε ανεκτικά όσα λένε η Κωνσταντοπούλου, η Καρυστιανού, ακόμα και ο Βελόπουλος. Αν το ζητούμενο, πάντως, είναι η σύγκρουση με την ΕΛΑΣ, ο Πολάκης μπορεί να ρίξει ευκολότερα λάδι στη φωτιά.

Θα κάνει ζημιά κάτι τέτοιο στον πρώην πρωθυπουργό και την ΕΛΑΣ που παρουσιάζει ανοδική τάση στις μετρήσεις; Μάλλον όχι. Όσοι ψηφοφόροι επιλέξουν έναν ΣΥΡΙΖΑ του Πολάκη έχουν μάλλον ήδη πάρει αποστάσεις από τον Τσίπρα. Και είναι ελάχιστοι. Από την άλλη, ένας τέτοιος ΣΥΡΙΖΑ που θα χαράξει διαχωριστικές γραμμές και δη επιθετικά μπορεί να επιβεβαιώσει ακόμα περισσότερο ότι η πολιτική επανεκκίνηση του πρώην πρωθυπουργού απέχει πολύ από εκείνη την “βαβέλ” που μόνο εκείνος κρατούσε ενωμένη.

Από την τριτοκοσμική κατάσταση στη βιομηχανική ζώνη Ασπροπύργου, όπου “λαμπαδιάζουν” εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και στοιχίζουν ακόμα και ανθρώπινες ζωές, μέχρι την ελαφρότητα σε εκφάνσεις της δραστηριότητας της κεντρικής διοίκησης, η Ελλάδα είναι κάτι άλλο απ΄ αυτό που επιδεικνύουμε στον φλοιό της έξαρσης μας ότι είμαστε σημαντικό μέλος του ευρωπαϊκού πυρήνα.

Σχεδόν τρία χρόνια μετά την κακοκαιρία Ντάνιελ, τον Σεπτέμβριο 2023, παραμένει τσακισμένη η γέφυρα στον Παλαιόπυργο της Λάρισας και ανεμπόδιστα την διασχίζουν τα αυτοκίνητα. Η γέφυρα εξυπηρετεί τους κατοίκους 11 χωριών των δήμων Τεμπών και Αγιάς. Χωρίς αυτήν, πρέπει να διανύουν αποστάσεις 30 αντί 5 χλμ. Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εξαγγελίες, θα έπρεπε να είχε ανακατασκευαστεί και παραδοθεί τον περασμένο Ιούνιο. Αλλά, το έργο ούτε καν έχει ξεκινήσει. Και οι πιο ριψοκίνδυνοι αφήνονται ανεμπόδιστοι να την διαβαίνουν.

Φταίει το κεντρικό κράτος, η Περιφέρεια, η τοπική αυτοδιοίκηση; Φταίνε οι βουλευτές, κυρίως οι της κυβερνητικής πλειοψηφίας, που δεν έχουν “βομβαρδίσει” με ερωτήσεις τους αρμόδιους υπουργούς και δεν έχουν πιάσει στασίδι έξω από τα γραφεία τους; Όλοι μαζί.

Οσονούπω κλείνει ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και θα έπρεπε να έχουμε κάνει τον σχετικό απολογισμό εάν εκτός από τα μεγάλα έργα έχουμε φροντίσει να κλείσουμε τις μεγάλες πληγές στις υποδομές της περιφέρειας. Μάλλον δεν θα το κάνουμε. Μέχρι να πέσει η γέφυρα στην Αγιά, να ανακαλύψουμε πώς υπάρχουν κι άλλα κτίρια που απειλούνται με κατάρρευση στον αστικό ιστό της Αθήνας και πώς κινδυνεύουν οι περιοχές της δυτικής Αθήνας από μία ακόμα μεγαλύτερη πυρκαγιά.

Πρώτος είναι το εκλογικό σώμα και η αριθμητική της κάλπης που θα επιβάλλει. Εφόσον η Ν.Δ δεν “κλειδώσει” ένα ποσοστό πάνω από 32% τότε δεν αρκεί συμφωνία συνεργασίας με ένα μόνο κόμμα. Με βάση τις μετρήσεις και την “εκτίμηση ψήφου” το κυβερνών κόμμα θα μπορούσε να εξασφαλίσει περίπου 120 έδρες και είναι απίθανο το κόμμα Σαμαρά να εκλέξει πάνω από τριάντα βουλευτές. ‘Άρα, σε ένα τέτοιο σενάριο, θα έπρεπε να προστεθούν σύμμαχοι από την υπερδεξιά (π.χ Λατινοπούλου), ή από μερίδα βουλευτών που θα εκλέξει το ΠΑΣΟΚ.

Δεύτερος είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος –κατά το ευφάνταστο σενάριο του υπουργού Υγείας και στην εντελώς θεωρητική περίπτωση που δεν τίθεται θέμα πρωθυπουργίας– θα πρέπει να στηρίξει την τρίτη θητεία του σε έναν πολιτικό που διέγραψε και ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να ρίξει την κυβέρνησή του. Θα ήταν μία διακυβέρνηση- γκραν γκινιόλ με αμέτρητα “πάρε -δώσε” στο παρασκήνιο.

Τρίτος είναι ο ίδιος ο Αντώνης Σαμαράς. Εδώ και καιρό δεν έχει στοχοποιήσει μόνο τον πρώθυπουργό αλλά την “πολιτική Μητσοτάκη”. Μία τέτοια συνεργασία- φρανκεστάϊν θα έπρεπε να οδηγήσει στην αποκήρυξη κεντρικών κυβερνητικών αποφάσεων από τα ελληνοτουρκικά και τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών μέχρι τις υποκλοπές. Θα δεχόταν τέτοιους όρους ο πρωθυπουργός ακόμα κι αν ο Σαμαράς δεχόταν να παραμείνει στο Μαξίμου; Προφανώς όχι.

Τα σκουπίδια κάτω από το χαλί που σήκωσε ο Άδωνης με τη δήλωσή του είναι ότι τόσο ο ίδιος ο υπουργός, όσο και η μισή Ν.Δ, θεωρούν τον Σαμαρά “τον καλύτερο πρωθυπουργό της μεταπολίτευσης”, πολλοί εξ αυτών είναι πολιτικά του “παιδιά” και δυσκολεύονται να σταθούν απέναντί του. Όμως, αφ’ ης στιγμής θα ανακοινωθεί το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού παύει να είναι “πρώην” και “καλύτερος” και μετατρέπεται σε πολιτικό αντίπαλο, ο οποίος με κάθε ψήφο που θα στερεί από τη Ν.Δ θα την απομακρύνει από την προοπτική αυτοδυναμίας.

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για πολλούς στην κυβέρνηση: δεν μπορούν να μετατραπούν από υμνητές του Σαμαρά σε κατηγόρους του. Και όσο επικρέμεται η πιθανότητα μιας μετεκλογικής συνεργασίας τόσο περισσότερο ορισμένοι νεοδημοκράτες ψηφοφόροι θα υιοθετούν την λογική των “δύο γύρων”. Ήτοι, ψήφο δυσφορίας στην πρώτη κάλπη υπέρ Σαμαρά, με την άνεση πώς στη δεύτερη κάλπη θα αποδειχτεί ότι το (γαλάζιο) αίμα νερό δεν γίνεται.

Δοκιμάστε το εξής σε όσους σας ρωτούν –με αυτό το αχνό μειδίαμα που υποδηλώνει και μία διάθεση πολιτικού κουτσομπολιού. Απαντήστε τους με ερωτήσεις: Θα πας να ψηφίσεις; Ποιοί είναι οι λόγοι που θα σε οδηγήσουν στην κάλπη; Θα επιλέξεις κόμμα για την σταθερότητα, για να διαμαρτυρηθείς, να τιμωρήσεις, να επιβραβεύσεις όσα σου τάζουν; Θα ρίξεις την ψήφο σου στην κάλπη έχοντας κατά νου προγράμματα ή πρόσωπα;

Αυτές τις μέρες κλείνει ο κύκλος των δημοσκοπήσεων πριν το βαθύ θέρος και τον Αύγουστο της ραστώνης και μένει να δούμε εάν οι συσχετισμοί που καταγράφονται θα μας συναντήσουν ξανά, ίδιοι και απαράλλαχτοι, τον Σεπτέμβριο. Κι ακόμα περισσότερο, από ποιά (νέα) βάση θα ξεκινήσουμε μετά τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ (εφόσον δεν μας αιφνιδιάσει υιοθετώντας το σενάριο του φθινοπώρου) και τις εμφανίσεις- εξαγγελίες των αρχηγών των άλλων κομμάτων, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται κυρίως σε αυτές του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη.

Μέχρι τώρα η δημοσκοπική- πολιτική εικόνα έχει ως εξής: α. η Ν.Δ κινείται πέριξ του ποσοστού της στις ευρωεκλογές, με μικρή ανοδική τάση τελευταία που την φέρνει κοντά στο ψυχολογικό όριο του 30%, β. η ΕΛΑΣ σταθεροποιείται ως ο αντίπαλος στο διαμορφούμενο νέο δίπολο, σε σημαντική -αλλά ίσως μαχητή- διαφορά από το κυβερνών κόμμα και σε αυξανόμενη απόσταση από το ΠΑΣΟΚ, γ. το τελευταίο φαίνεται πώς χάνει το μομέντουμ του βασικού αντιπάλου της Ν.Δ και περιορίζεται σε ποσοστά ανάλογα με τις εκλογικές επιδόσεις του, το 2023.

Στην μέτρηση της GPO (iefimerida), όπως και στις προηγηθείσες Τάσεις της MRB, περιλαμβάνονται ποιοτικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν αυτό το νέο δίπολο.

Δείτε τους σχετικούς πίνακες:

Γιατί, λοιπόν, είναι άχρηστη η ερώτηση ως προς τον χρόνο των εκλογών;

Πρώτον, διότι αυτό που θα επιδράσει δεν είναι τόσο ο χρόνος όσο το ποιό θα είναι το εκλογικό σώμα. Για παράδειγμα, θα προσέλθει στις κάλπες το “χωλό” των ευρωεκλογών του 2024, το ευρύτερο των εκλογών του 2023, ή θα σημειωθεί ακόμα μεγαλύτερη προσέλευση που θα προσεγγίζει τα 7 και πλέον εκατομμύρια εκείνου των εκλογών του 2009, πριν την κρίση; Κάθε ένας από αυτούς τους εκλογικούς πληθυσμούς πιθανότατα θα δώσει πολύ διαφορετικά μεταξύ τους αποτελέσματα.

Δεύτερον, από ποιά συναισθήματα θα εμφορούνται οι ψηφοφόροι (η οργή, για παράδειγμα, “νικάει” τον φόβο στις Τάσεις της MRB) και ποιά θα είναι τα διακυβεύματα που οι ίδιοι θα προτάξουν και τα οποία μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τα πολιτικά διλήμματα που θα θέτουν τα κόμματα.

Στην μέτρηση της GPO, η κοινή γνώμη χαρακτηρίζεται σήμερα πλειοψηφικά από δυσαρέσκεια για τους κυβερνητικούς χειρισμούς (68,6% αρνητικές αξιολογήσεις) και αδυναμία της αντιπολίτευσης να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά (79,6% αρνητικές αξιολογήσεις για το ΠΑΣΟΚ). Η ακρίβεια (68,5%) και τα θεσμικά/κοινωνικά ζητήματα (49,9% και 41,8%) κυριαρχούν ως κριτήρια ψήφου, ενώ η εμπιστοσύνη στα κόμματα παραμένει χαμηλή.

Άρα, εσύ που ρωτάς πότε θα γίνουν οι εκλογές πρέπει πρωτίστως να απαντήσεις εάν θα ψηφίσεις και γιατί θα ψηφίσεις…

Οι ψυχραιμότεροι αναλυτές επισημαίνουν εδώ και πολύ καιρό πώς αυτό θα συνέβαινε ούτως η άλλως κάποια στιγμή. Το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Τουρκίας είναι σημαντικό για να αγνοηθεί και τα τελευταία χρόνια, με το ουκρανικό και την επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, αυξήθηκε.

Η Ελλάδα ξόδεψε κεφάλαιο για να το αποτρέψει, είτε απευθείας δια της διπλωματικής οδού, είτε μέσω του ομογενειακού λόμπι και η αλήθεια είναι πώς κατόρθωσε να καθυστερήσει μία εξέλιξη που επί της ουσίας ήταν και είναι αναπόφευκτη. Την ώρα που επισημαίνεται αρμοδίως η εξοπλιστική και επιχειρησιακή υπεροπλία της χώρας μας στο Αιγαίο, η αποτροπή της προμήθεια των F35 και των κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά ΚΑΑΝ έγινε κάτι σαν εθνικός σκοπός, σαν ένα μπρα- ντε-φερ γεωπολιτικής επιρροής.

Εσχάτως, μάλιστα, ορισμένοι επικαλούνται, όταν απευθύνονται στην ηγεσία του ΝΑΤΟ – της προκλητικά διακηρυγμένης ανοχής ή και υπεράσπισης της Τουρκίας, όπως επαναλήφθηκε με τις δηλώσεις του Μαρκ Ρούτε-, πώς η προμήθεια F35 από την Τουρκία είναι προβληματικό να υλοποιηθεί επειδή θα χρησιμοποιηθούν από ένα κράτος- μέλος που απειλεί (casus belli) ένα άλλο κράτος- μέλος. Η τακτική είναι ατελέσφορη. Εάν στο τέλος της ημέρας η Τουρκία αποκτήσει τα F35 ουδείς μπορεί να θέσει ρήτρες και προϋποθέσεις για το πώς θα εντάξει τα αμερικανικά μαχητικά στην διάταξη των ενόπλων δυνάμεών τους και στους επιχειρησιακούς σχεδιασμούς στην περιοχή.

Δεν αναμένει, προφανώς, κανείς να επιβληθεί στην Τουρκία να διατηρεί “παρκαρισμένα” τα F35 που ίσως αποκτήσει τα επόμενα χρόνια, ενώ τα αντίστοιχα ελληνικά θα πετούν πάνω από το Αιγαίο και θα αναχαιτίζουν, όταν χρειάζεται, τα τουρκικά F16 ή ΚΑΑΝ. Είναι αφελές και ενδεχομένως υπονομευτικό για την δική μας αμυντική και επιχειρησιακή διάταξη.

Η επιχειρηματολογία μας σχετικά με όλα τα παραπάνω αρχίζει και εξαντλείται, όχι επειδή δεν έχουμε δίκιο, ή επειδή η Τουρκία σέβεται το Διεθνές Δίκαιο και δεν διατηρεί επί 30 χρόνια την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, αλλά διότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ μετρούν πολύ την επιρροή του Ερντογάν στην περιοχή και το βάρος της Άγκυρας στους αμερικανικούς σχεδιασμούς.

Η ανάγκη ανασχεδιασμού των ελληνικών προτεραιοτήτων είναι προφανής καθώς τα λογικά και ορθά από πλευράς διεθνούς δικαίου επιχειρήματα μας υποχωρούν μπροστά στον θηριώδη κυνισμό των συμφερόντων των ΗΠΑ, την συνδρομή της Ρωσίας (με την οποία δεν διαθέτουμε πιά κανένα δίαυλο επικοινωνίας) και τις προτεραιότητες συμμάχων μας στον Κόλπο. Πολλά αλλάζουν και μοιάζουμε μερικές φορές να μην το κατανοούμε ή να μην το προλαβαίνουμε.

Εν τω μεταξύ, ο Αλέξης Τσίπρας υποβάλει τους πρώην συντρόφους του στο αργό βασανιστήριο αν δεχτεί να τους ενσωματώσει στο νέο εγχείρημα ή όχι, κι αυτό θεωρείται σκληρό, άδικο και προσβλητικό από τους επικριτές του (σχετικές αιχμές άφησε και ο Φάμελλος), αλλά λογικό και πολιτικά εξηγήσιμο από όσους υπομονετικά περιμένουν και προσδοκούν. Απολύτως αναγκαίο ως όρος ανάταξης και επανεκκίνησης, ως φαίνεται, κατά τον ίδιο και τους συνεργάτες του.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και μέχρις ώρας τον δικαιώνουν. Στις Τάσεις της MRB η ΕΛΑΣ περνάει το 17% (αναγωγή στο σύνολο) και μειώνει την απόσταση από τη Ν.Δ (29%) –στην Πρόθεση ψήφου η διαφορά είναι μονοψήφια. Αναμφίβολα πρόκειται για πολύ καλύτερη επίδοση σε σύγκριση με ότι είχε κατορθώσει το ΠΑΣΟΚ όσο βρισκόταν μόνο και κυρίαρχο στον χώρο της κεντροαριστεράς. Δεν είναι ακόμα βέβαιο εάν η ανοδική τάση και η κατοχύρωση της δεύτερης θέσης με χαρακτηριστικά “διπόλου” απέναντι στη Ν.Δ αποτελούν μόνιμα στοιχεία μιας αλλαγής των πολιτικών συσχετισμών. Και φυσικά θα ήταν αφελές να υποτιμήσει κανείς και το εκλογικό σώμα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

‘Ομως, ό,τι αποτυπώνεται έως τώρα στις μετρήσεις σχετικά με το κόμμα Τσίπρα, αφορά πρωτίστως τον ίδιο και μία ομάδα νέων προσώπων, τα περισσότερα από τα οποία ελάχιστη σχέση είχαν με τη δρώσα πολιτική. Η “επανασύσταση” Τσίπρα προκαλεί ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο: σχεδόν το σύνολο της εκλογικής βάσης ενός κόμματος μετακινείται (δημοσκοπικά) ακαριαία σε ένα άλλο κόμμα με επικεφαλής τον πρώην αρχηγό του πρώτου!

Επί της ουσίας, ενώ στην περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και στην μετέπειτα περίοδο που ήταν αξιωματική αντιπολίτευση τα κορυφαία στελέχη (κυρίως η “Ομπρέλα”) αντιδρούσαν στον σχετικά πρώϊμο τότε “αρχηγισμό” και προτιμούσαν τον όρο “πρώτος μεταξύ ίσων”, η παραίτηση Τσίπρα και η ίδρυση της ΕΛΑΣ έρχονται να αποδείξουν ότι η παλαιά εκλογική βάση στήριζε κυρίως τον πρώην πρωθυπουργό και αποφασίζει και σήμερα να πράξει το ίδιο, αδιαφορώντας σχεδόν για όσες και όσους στέκονταν δίπλα του.

Αυτό το μετακινούμενο πολιτικό κεφάλαιο του Αλέξη Τσίπρα από τον ΣΥΡΙΖΑ στην ΕΛΑΣ είναι μία σκληρή πραγματικότητα για εκείνους που έχουν απομείνει στην Κουμουνδούρου, είτε επιμένουν να κρατήσουν το άδειο κάστρο, είτε έχουν ξεκινήσει την πορεία μετάβασης δίχως, όμως, να γνωρίζουν εάν και πότε θα ολοκληρωθεί.

Παράγει, δε, δύο φαινόμενα:πρώτο, αυτοί που γνωρίζουν πώς δεν έχουν θέση στο νέο εγχείρημα -ή δεν θέλουν- προσπαθούν να κρατήσουν τα κλειδιά του άδειου κάστρου (με όσα αυτό συμπαρασύρει) και να αναζητήσουν την τύχη τους στις εκλογές, και, δεύτερο, τον κίνδυνο της υπεροψίας πώς κανείς από τους παλιούς δεν είναι απαραίτητος στη νέα πορεία της ΕΛΑΣ. Ακόμα κι αν το πιστεύουν στην ηγετική ομάδα του νέου κόμματος, ακόμα κι αν έχουν δίκιο, η συμπεριφορά είναι ενίοτε προσβλητική για τους συνδαιτημόνες του χθες.

Βεβαίως, όλα θα κριθούν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες όταν οι μετρήσεις θα δείξουν ποιά είναι πραγματικά η οροφή του νέου εγχειρήματος. Κι αυτό επειδή η βάση εκκίνησης για ένα εκλογικό αποτέλεσμα που θα κάνει ουσιαστικά τη διαφορά δεν μπορεί να είναι το σημερινό 17-18% αλλά ένα ποσοστό πάνω από το 20%- ανάλογα φυσικά και το πού θα κινηθεί το ποσοστό της Ν.Δ.

‘Οταν φθάσει η ώρα της συγκρότησης των ψηφοδελτίων, πέρα από τα νέα πρόσωπα που συνιστούν την προίκα του νέου κόμματος, θα χρειαστούν και οι εκλογικά εμπειρότεροι, κυρίως εκείνες και εκείνοι που μπήκαν στις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ μετά το 2019 ή και το 2023 και ακόμα περισσότερο εκείνοι που δεν είχαν σχέση με το “βαθύ” κόμμα των συνιστωσών και της εσωστρέφειας.

Οι τελευταίοι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν υπομονή, η νέα ηγετική ομάδα υπό τον πρώην πρωθυπουργό, από την άλλη, οφείλει να αποφύγει κάθε ίχνος αλαζονείας. Άλλωστε, το “όλοι είναι ευπρόσδεκτοι” πρέπει κάποια στιγμή να αποδειχτεί και στην πράξη. Αν και είναι προφανές και λογικό πώς το “όλοι” συνιστά υπερβολή…

Αρκετοί στην κυβέρνηση εμφανίζονται συγκρατημένα ικανοποιημένοι από την εξέλιξη, από την άλλη, όμως, επιρροή “διά αντιπροσώπου” δεν είναι στέρεη και μακροχρόνια αποτελεσματική. Η Τουρκία, γρηγορότερα ή αργότερα, θεωρείται βέβαιο ότι θα παραλάβει τα έξι F35 που είναι έτοιμα από την προμήθεια που μπλοκάρισε η Ουάσιγκτον λόγω των ρωσικών S400 που διαθέτει η Τουρκία. Η ανάλυση πώς διαθέτουμε υπεροπλία στον αέρα και θα προμηθευτούμε πρώτοι τα μαχητικά πέμπτης γενιάς είναι σωστή, ωστόσο δεν πρέπει η στρατηγική μας να εξαντλείται σε αυτό.

Ούτε, φυσικά, στο γεγονός ότι μετά το Ιράν το Ισραήλ στρέφει το ενδιαφέρον του στην γεωπολιτική σύγκρουση με την Άγκυρα και πώς αυτό μας …ευνοεί, διότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ακόμα πιό πιθανό η επιθετική εξωστρέφεια του Ερντογάν (που έχει αποφασίσει να κερδίσει ακόμα μία προεδρική θητεία παρακάμπτοντας τα συνταγματικά εμπόδια) να εστιάσει την Κύπρο ή και το Αιγαίο. Η δε κυοφορούμενη αμυντική συνεργασία της Γαλλίας με την γείτονα –και η γενικότερη προθυμία των εταίρων μας να συνδέσουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την Τουρκία με την κοινή άμυνα– επιβεβαιώνει πώς τα συμφέροντα και ο αμοραλισμός είναι ισχυρότερα χαρακτηριστικά στις διεθνείς σχέσεις από κάθε είδους συμμαχίες και ρήτρες συνδρομής.

Η επίδειξη της “χημείας” του με τον Ερντογάν από τον Τραμπ και η αναγνώριση της τουρκικής στρατιωτικής ισχύος και του πόσο πολύτιμος σύμμαχος αποτελούν, ακόμα κι αν δεν μεταφράζεται σε απτά αποτελέσματα ως προς τους κινητήρες των ΚΑΑΝ και τα F35, πλήρη μεταστροφή του αμερικανικού δόγματος στην περιοχή από την περίοδο του Μπάϊντεν που διατήρησε μέχρι τέλους ψυχρή σχέση με την Άγκυρα.

Ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί να ελπίζει πώς στα περίπου δυόμισι χρόνια που απομένουν στην θητεία Τραμπ θα επιλύσει πολλά από τα παραπάνω και θα εδραιώσει περαιτέρω την επιρροή της χώρας του. Εφόσον, δε, έχουμε εξελίξεις επίλυσης του ουκρανικού αυτή μπορεί να αυξηθεί.

Οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ ήταν πάντοτε (και ανεξαερτήτως κυβέρνησης) εξαιρετικές και έχουν εξελιχθεί δυναμικά τα τελευταία χρόνια. Όμως αυτό δεν αρκεί. Βρισκόμαστε σε ένα κενό ανάμεσα στην επιδεινούμενη σχέση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ με τους ευρωπαίους εταίρους μας και στην ενίσχυση των δεσμών της Ουάσιγκτον με την Άγκυρα, κι αυτό μας οδηγεί σε λεπτές ισορροπίες και επιλογές που δεν θα είναι σαφείς. Ο δε Τραμπ είναι απρόβλεπτος και ανά πάσα στιγμή ενδέχεται οι επιλογές του να μας επηρρεάσουν.

Θα ήταν επιπόλαιο και επικίνδυνο να εκτιμήσουμε πώς μετά το Ιράν η περιοχή μας εισέρχεται σε φάση σταδιακής αποκατάστασης των συσχετισμών. Το αντίθετο, πρέπει να προετοιμαστούμε για τις επόμενες συγκρούσεις γεωπολιτικών συμφερόντων, ενδεχομένως και στρατιωτικές. Κι αυτό απαιτεί πραγματική αναβάθμιση του επιπέδου εθνικής ασφάλειας (όχι μόνο με εξοπλισμούς) και του γεωπολιτικού μας αποτυπώματος.

Ούτε μόνο στη σχέση μας με το Ισραήλ πρέπει να στηριζόμαστε, ούτε μόνο στις ευρωπαϊκές συμμαχίες. Πρέπει να νοιώσουν ότι η Ελλάδα είναι απαραίτητη στον διαμορφούμενο νέο χάρτη της περιοχής, πώς αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και δράσεις, πώς διαθέτει εκτόπισμα…

Επί της ουσίας το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά θα είναι “εκλογικής χρήσης”. Αφήγημα διακυβέρνησης δεν μπορεί να έχει, ο στόχος του είναι καθαρά ο Μητσοτάκης τον οποίο θεωρεί υπεύθυνο για την αλλοίωση του DNA της Ν.Δ. Άρα, ο πρώην πρωθυπουργός θα προσπαθήσει να αλιεύσει ψήφους δυσαρεστημένων νεοδημοκρατών και άλλων συντηρητικών και υπερδεξιών (κάποιοι έχουν ήδη μετακινηθεί – δημοσκοπικά- σε άλλα κόμματα στα δεξιά) με σκοπό να αποτρέψει την αυτοδυναμία του κυβερνώντος κόμματος, η δε κυβέρνηση θα τον κατηγορεί ότι διασπά την ενότητα της παράταξης και γίνεται μέρος του μετώπου που απειλεί να διασαλεύσει την πολιτική σταθερότητα.

Μέχρις ώρας, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει αμήχανα τις πυκνές εμφανίσεις του Σαμαρά και την απόφασή του να βάλει τις υποκλοπές στην κεντρική προεκλογική ατζέντα. Δεν είναι, όμως, εύκολο να απονομιμοποιήσεις πολιτικά έναν πρώην πρόεδρο της παράταξης και πρώην πρωθυπουργό, τον οποίο η μισή σημερινή κυβέρνηση αποκαλούσε “τον πιό επιτυχημένο της μεταπολίτευσης” και πολλοί υπουργοί θεωρούνται πολιτικά του “παιδιά”. Η εμπλοκή, δε, της Ντόρας Μπακογιάννη σ’ αυτή τη διαμάχη μάλλον δεν είναι και η πιό καλή επιλογή, δεδομένου ότι η σύγκρουσή τους είναι παλιά και πασίγνωστη, κι απ’ αυτή έχει βγει χαμένη. Αφενός επειδή ηττήθηκε στις εσωκομματικές εκλογές του 2009, αφετέρου διότι και η ίδια διέσπασε τη Ν.Δ με την ίδρυση της “Δημοκρατικής Συμμαχίας” που κατήλθε στις διπλές εκλογές του 2012 χωρίς να πιάσει, όμως, το όριο του 3%.

Επειδή, ωστόσο, προέχει η διεκδίκηση της αυτοδυναμίας, το ζητούμενο για την εκλογική στρατηγική του Μαξίμου είναι να πεισθούν οι νεοδημοκράτες ψηφοφόροι (πολλοί από τους οποίους παραμένουν επίμονα στη ζώνη των αναποφάσιστων από τις ευρωεκλογές του 2024) να μην τον επιλέξουν. Ούτε αυτό θα είναι εύκολο.

Κυρίως επειδή αυτός ο πόλεμος με τον Σαμαρά στα δεξιά θα μοιάζει με εμφύλιο για την ταυτότητα της παράταξης και ίσως σπαταλήσει δυνάμεις που χρειάζεται ο Μητσοτάκης για να εξαντλήσει τις εισροές από το κέντρο, που είναι και το προσφιλές του πεδίο. Κι’ ακόμα διότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν ζητάει πολλά στις επόμενες κάλπες. Ακόμα κι ένα τρία και κάτι τοις εκατό ίσως του αρκεί…

Έχει παρέλθει μεγάλο διάστημα από το περιστατικό που έθεσε σε άμεσο κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και την ασφάλεια της ναυσιπλοϊας στην περιοχή. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς, τα είπε πολύ περιγραφικά ο Νίκος Δένδιας. Έκτοτε, όμως, και παρά το ελληνικό διάβημα στο Κίεβο, η ουκρανική πλευρά ούτε επαρκείς διευκρινίσεις έχει προσφέρει, όπως είχε αρχικώς δεσμευτεί, ούτε συγγνώμη έχει διατυπώσει, ούτε έχει δεσμευτεί πώς δεν θα συμβεί ξανά κάτι τέτοιο.

“Αξίζει να χάσετε την υποστήριξη της Ελλάδας για κάτι τέτοιο;”, ρώτησε το “ομοίωμα” του Ουσμέροφ ο κ. Ντόκος στην γνωστή συνομιλία. Θα μπορούσε να εικάσει κανείς πώς έχει ήδη διατυπωθεί το ερώτημα προς το Κίεβο (και) μέσω των κανονικών διπλωματικών διαύλων, εκείνο που δεν γνωρίζουμε είναι εάν δόθηκε, και ποιά, απάντηση.

Προσέξτε τώρα πώς διαμορφώνεται η κατάσταση με αφορμή τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που πραγματοποιείται στην Άγκυρα:

Η Αθήνα δέχεται πίεση να καταβάλει περίπου 600 εκατ. ευρώ φέτος για την ενίσχυση της Ουκρανίας. Η ελληνική πλευρά αντιπροτείνει να δοθούν σε 3 – 4 ετήσιες δόσεις ενώ, παράλληλα, αντιδρά (όπως κι άλλες νατοϊκές χώρες) στην πρόταση Μ. Ρούτε για σταθερή εισφορά 0,25% του ΑΕΠ κάθε κράτους υπέρ της Ουκρανίας. Συναφές θέμα είναι η υποχρέωση καταβολών για το πρόγραμμα PURL (Prioritized Ukraine Requirements List), που αφορά την συγκέντρωση χρημάτων για την αγορά αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία. Η χώρα μας πλήρωσε κάτι περισσότερο από 20 εκατ. ευρώ για το 2025 και πιέζεται για μεγαλύτερες πιστώσεις φέτος.

Το 0,25% του ΑΕΠ (248 δισ. το 2025) αντιστοιχεί περίπου σε 600 εκατ. ευρώ, επιπλέον του ίδιου ποσού που πρέπει να καταβάλει φέτος, καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικά προγράμματα ενίσχυσης της Ουκρανίας. Το πρώτο αφορά το μερίδιο που μας αναλογεί στον λογαριασμό των 70 δισ. ευρώ της συμμαχικής βοήθειας, το δεύτερο είναι το σχέδιο του “μόνιμου ετήσιου κανόνα” που έχει εισηγηθεί ο Ρούτε και μέχρις ώρας συναντά μεγάλες αντιδράσεις με πιθανότερη εκδοχή να “παγώσει”.

Τα αντέχουμε όλα αυτά δημοσιονομικά, μιας, μάλιστα, και σε αυτή την προεκλογική περίοδο πολύς λόγος γίνεται για κοστολογημένες ή μη προτάσεις της αντιπολίτευσης και για “πακέτα” στη ΔΕΘ εν όψει εκλογών;

Για παράδειγμα: Τα 600 εκατ. αντιστοιχούν περίπου στο 10% των συνολικών ετήσιων δαπανών για την Παιδεία, στο κόστος λειτουργίας δεκάδων νοσοκομείων και των προγραμμάτων προληπτικής ιατρικής για ένα έτος, στο κόστος κατασκευής και ανακαίνισης μεγάλου αριθμού σχολικών κτιρίων (μέσω ΣΔΙΤ) ανά την επικράτεια, ή στην χρηματοδότηση πολλών μικρών και μεγαλύτερων κατασκευαστικών έργων σε οδικούς άξονες. Θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας ή την στεγαστική πολιτική, και άλλα πολλά.

Εύλογη και εύκολη η προβολή σχετικά με το τι θα μπορούσε να σημαίνει κάτι τέτοιο εάν εφαρμοζόταν η πρόταση Ρούτε για τον “μόνιμο ετήσιο κανόνα”.

Η Ουκρανία είναι μία ανεξάρτητη χώρα που δέχθηκε απρόκλητα την ρωσική εισβολή πριν τέσσερα χρόνια. Χωρίς “αστερίσκους” η Ελλάδα στάθηκε στο πλευρό της -ως όφειλε- ακόμα και σπάζοντας παραδοσιακές σχέσεις με τη Ρωσία. Την ίδια περίοδο, όμως, ο Ζελένσκι αρνήθηκε να διατυπώσει έστω και κάποιο ψήγμα συσχετισμού της ρωσικής επίθεσης που δέχτηκε η χώρα του με την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, συνεργάστηκε, δε, και συνεργάζεται, ενίοτε προκλητικά, με τον Ερντογάν. Κατά καιρούς υιοθετεί τις αναθεωρητικές θέσεις της Τουρκίας και κάνει ότι μπορεί για να την αναβαθμίσει σε συνομιλητή και παράγοντα επίλυσης του ουκρανικού και γενικότερα στην περιοχή μας.

Συμπέρασμα: οι Ουκρανοί είναι ένας βασανισμένος λαός που δέχθηκε εισβολή και πληρώνει με αίμα και καταστροφή αυτόν τον πόλεμο. Η ουκρανική ηγεσία (που ελέγχεται για διαφθορά …σε καιρό πολέμου), από την άλλη, δεν φαίνεται να τιμά την ελληνική στάση και υποστήριξη και προτιμά να εδραιώνει συμμαχίες με την Τουρκία, αδιαφορώντας για τον αναθεωρητισμό του Ερντογάν (που και σ’ αυτό ταυτίζεται με τον Πούτιν) που έχει στόχο (και) την Ελλάδα.

Τροφή για σκέψη…