Στην Κουμουνδούρου συμφωνούν ότι ο Φάμελλος “συμμάζεψε” ένα κόμμα σε αποδρομή, τακτοποίησε κάπως τα οικονομικά του και το εκπροσώπησε ικανοποιητικά στη Βουλή. Παράλληλα, με την πρόταση περί συμπόρευσης των προοδευτικών δυνάμεων βρήκε “αφήγημα” που κράτησε τον ΣΥΡΙΖΑ πολιτικά ζωντανό και άνοιξε διαύλους επικοινωνίας και συνεννόησης με το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Αριστερά (επί ηγεσίας του Αλ. Χαρίτση).

Τώρα, ο Σωκράτης Φάμελλος καλείται να διεκπεραιώσει ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα.

Να ολοκληρώσει την μετάβαση του ΣΥΡΙΖΑ από τον …εαυτό του στον Αλέξη Τσίπρα. Και ως προς αυτό έχει μαζί του την πλειονότητα βουλευτών και στελεχών που αδημονούν να ενταχθούν στον πυρήνα, ή έστω την περιφέρεια, της ΕΛ.Α.Σ και απέναντί του μία μικρή ομάδα “πρωτοκλασσάτων” που, όμως, διατηρούν σημαντική επιρροή στα κομματικά όργανα.

Εάν ο ίδιος ο Φάμελλος θεωρείται (και κατηγορείται) από αρκετούς ότι επέδειξε ανοχή έναντι του “ορυμαγδού” Κασσελάκη, αυτοί που τώρα του ασκούν (“πολεμική”) κριτική είναι οι ίδιοι που “εφηύραν” και στήριξαν τον τότε πρόεδρο του κόμματος, ο οποίος, τώρα, μόνος του πιά, βυθίζεται στον πάτο των δημοσκοπήσεων.

Ωστόσο, γνωρίζει πώς το επόμενο διάστημα θα παιχθεί πιθανώς το τελευταίο επεισόδιο του ιστορικού κύκλου του ΣΥΡΙΖΑ, παράλληλα, όμως, θα κριθεί και το δικό του πολιτικό βεληνεκές, ακόμα και το πολιτικό του μέλλον. Από πρόεδρος του τρίτου τη τάξει κοινοβουλευτικού κόμματος (που έχασε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης λόγω των διασπάσεων και όχι με δική του ευθύνη), ίσως βρεθεί ένας απλός υποψήφιος βουλευτής της ΕΛ.Α.Σ στις επόμενες εκλογές, ή μπορεί και να αποσυρθεί ησύχως, αναμένοντας κάποιον μελλοντικό ρόλο.

Στην πλάστιγγα μπαίνει, από τη μία, η αξιοπρέπειά του και η επιβίωση του χώρου που εκπροσωπούσε ο ενιαίος ΣΥΡΙΖΑ, και από την άλλη η σκληρή πιθανότητα να περάσει στην πολιτική αφάνεια.

Η δημοσκοπική κατάρρευση του κόμματος του οποίου ηγείται (1,5% στην μέτρηση της Opinion Poll για το Action24), μετά την ίδρυση της ΕΛ.Α.Σ του Αλέξη Τσίπρα δεν οφείλεται σε δικά του λάθη. Τόσα μπορούσε, τόσα έπραξε. Ίσως και κάτι περισσότερο.

Στην περίπτωσή του ισχύει η γνωστή ρήση “τα στερνά τιμούν τα πρώτα”. Εν προκειμένω, τα πολιτικά “στερνά” στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμα κι αυτή η τελευταία πράξη, όμως, είναι επίπονη και επώδυνη. Γιατί ένα κομμάτι αυτού του ΣΥΡΙΖΑ είναι “κύμβαλο αλαλάζον” και ο θόρυβος που παράγει είναι εκκωφαντικός.

Πέραν του ότι πρέπει να αποφασιστεί εάν τα κλειδιά της Κουμουνδούρου θα μπουν προς το παρόν σε ένα συρτάρι, ή εάν θα περάσουν στα χέρια άλλων που θα επιχειρήσουν άλλη μία αποστολή στο πουθενά…

Από το ίδιο “σύννεφο” των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επιλέχτηκε και σχόλιο του αναπληρωτή εκπροσώπου Τύπου της “ΕΛΑΣ” που αποκαλούσε προ δωδεκαετίας “καραγκιόζη” τον Αλέξη Τσίπρα. Ο άνθρωπος εξήγησε το πολιτικό και συναισθηματικό φορτίο της εποχής εκείνης που τον οδήγησε στην σχετική αναφορά, όμως η “δουλειά” στα σόσιαλ εξετελέσθη.

Είναι γνωστό πώς ακόμα και σημερινοί υπουργοί έχουν πει και γράψει τα χειρότερα για τον πρωθυπουργό, με κορυφαίο, ίσως, τον υπουργό Υγείας που ως βουλευτής του ΛΑΟΣ αποκαλούσε “κόμματα κλεφτών τη Ν.Δ και το ΠΑΣΟΚ” και χλεύαζε σε ακραίο βαθμό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Έγινε αντιπρόεδρος του κόμματος και μαχητικός υπερασπιστής του πρωθυπουργού.

Ο διοικητής της ΤτΕ Γ. Στουρνάρας έλεγε, ως επικεφαλής του ΙΟΒΕ την εποχή του πρώτου μνημονίου, ότι η χώρα χρεοκόπησε με ευθύνη της Ν.Δ και του Κώστα Καραμανλή μεταξύ του 2007 και του 2009, μετά έγινε υπουργός Οικονομικών επί κυβέρνησης Ν.Δ- ΠΑΣΟΚ, γεγονός που είχε προκαλέσει θυμό στα “καραμανλικά” στελέχη, με τον νυν πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη να τον εγκαλεί με σφοδρότητα.

Ο Τσίπρας είχε αποκαλέσει τον Γ.Παπανδρέου “Ολανδρέου” και μετά συνεδέθη με πολιτική φιλία μαζί του, ο Μητσοτάκης κατηγορούσε τον εκ της Ν.Δ προερχόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, ο Σαμαράς τον Βενιζέλο λίγο καιρό πριν συγκυβερνήσουν, “πασοκογενείς” του ΣΥΡΙΖΑ τον πρώην πρωθυπουργό πριν ενταχθούν στο σχήμα διεύρυνσης μετά τις εκλογές του ’19, ο Κασσελάκης παραλίγο να γίνει υπουργός του Μητσοτάκη, μετά έλεγε ότι “τον φύτεψε” ο Τσίπρας και μετά τον κατηγορούσε ως υποκινητή του εσωκομματικού “πραξικοπήματος” και εσχάτως ενορχηστρωτή “μαύρων ταμείων”.

Και ων ουκ εστι αριθμός παρόμοιων “μεταλλάξεων”.

Εκ πρώτης όψεως, μία καταρρακωμένη αξιοπιστία μερίδας του πολιτικού προσωπικού που βυσοδομεί και αποθεώνει με την ίδια ευκολία. Από την άλλη, η πολιτική δεν είναι στατική, όπως δεν είναι στατική και η ψήφος των πολιτών.

Θα μπορούσε να πει κανείς πώς στην πορεία του χρόνου αλλάζουν οι άνθρωποι επειδή αλλάζουν οι σκοπιμότητες ή επειδή αλλάζουν τα προτάγματα των καιρών και της ίδιας της κοινωνίας. Είναι πιθανό να συμβαίνουν και τα δύο.

Για να είναι κανείς άτεγκτος και σκληρά επικριτικός και για να μην αναγνωρίζει το δικαίωμα της “δεύτερης ευκαιρίας” ή του επαναπροσδιορισμού όταν όλα αλλάζουν γύρω του, πρέπει να είναι ή αναμάρτητος και αδιατάρρακτα αυθεντικός, ή να διακατέχεται από επιμονή -ενίοτε και εμμονή- ότι όλα τριγύρω (μπορεί να )αλλάζουνε, κι αυτοί ίδιοι να μένουν- για να “δανειστούμε” τους στίχους του Νίκου Παπάζογλου από τον “Υδροχόο”.

Εν τέλει, υπάρχει ο μικρόκοσμος των σόσιαλ που ανακαλεί και “θυμάται” για να εκτοξεύσει τοξικότητα και διαιρέσεις και η πραγματική ζωή που αγωνιά για τα μείζονα. Το θέμα είναι ποιοί μπορούν να απαντήσουν και να προσφέρουν λύσεις στα δεύτερα…

Εκείνο που είναι προβληματικό στην υπόθεση είναι πώς, ενώ ο Νίκος Δένδιας ζήτησε εξηγήσεις από τον Ουκρανό ομόλογό του στο προ δύο εβδομάδων Συμβούλιο υπουργών Άμυνας και ο τελευταίος υποσχέθηκε πώς θα διερευνήσει το θέμα και θα επανέλθει με εξηγήσεις, το Κίεβο δεν έχει πράξει κάτι σχετικό έως τώρα, ούτε έχει ζητήσει επισήμως συγγνώμη από την Αθήνα. Προφανώς και ο Ουκρανός ΥΠ.ΕΞ δεν είχε να πει κάτι στη συνάντηση που είχε με τον Έλληνα ομόλογό του στη συνάντηση που είχαν στο περιθώριο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων στην Κύπρο- αλλιώς θα είχαμε ενημερωθεί.

Συμπέρασμα: οι Ουκρανοί έχουν μετατρέψει την Μεσόγειο σε θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων με θαλάσσια ντρόουνς που επιχειρούν κατά πλοίων του ρωσικού “σκιώδους” στόλου, εφορμούν, σύμφωνα με πληροφορίες, από τη ναυτική βάση Μισράχα της Λιβύης, και θέτουν σε πολύ σοβαρό κίνδυνο την ελευθερία και ασφάλεια της ναυσιπλοϊας. Όπως, μάλιστα, διαπιστώθηκε στην περίπτωση με το μη επανδρωμένο σκάφος που εντοπίστηκε στη Λευκάδα, παραβίασαν τα ελληνικά χωρικά ύδατα.

Κι ενώ έχουν συμβεί όλα αυτά το Κίεβο τηρεί αιδήμονα και προσβλητική σιωπή για την “εχθρική” πράξη προς ένα κράτος του ευρωπαϊκού μπλοκ την ώρα που μετέχει στα ευρωπαϊκά συμβούλια για τους σχεδιασμούς οικονομικής και στρατιωτικής ενίσχυσής του.

Και ακόμα περισσότερο όταν η Ελλάδα έχει στηρίξει περισσότερο απ΄ ότι της αναλογεί την ουκρανική άμυνα και έχει αναλάβει πλήρως το γεωπολιτικό κόστος που απορρέει απ΄ αυτό (ψυχρές σχέσεις με τη Μόσχα), ενώ η Ουκρανία δεν έχει πράξει κάτι ισοδύναμο για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και, ταυτόχρονα, διατηρεί άριστες σχέσεις με την Άγκυρα και ενισχύει τον ρόλο της στην περιοχή.

Η στάση της κυβέρνησης Ζελένσκι είναι προσβλητική, για να μην πούμε προκλητική. Γι’ αυτό το διάβημα πρέπει να είναι αυστηρό (γραπτό και όχι προφορικό) και να έχει χαρακτήρα τελεσιγράφου εάν οι ουκρανικές επιχειρήσεις στη Μεσόγειο συνεχιστούν. Οτιδήποτε άλλο θα εκληφθεί ως ανεπίτρεπτη “χαλαρότητα” της ελληνικής διπλωματίας.

To ίδιο ισχύει και για τους Ευρωπαίους εταίρους και το ΝΑΤΟ. Ορθώς εκδηλώθηκε έντονη αντίδραση από τον Γερμανό καγκελάριο Μέρτς, τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και άλλους για το ρωσικό ντρόουν που “ξέφυγε” και έπεσε σε πολυκατοικία ρουμανικής πόλης δίπλα στα σύνορα με την Ουκρανία. Για την Λευκάδα και το ουκρανικό ντρόουν, ούτε λέξη;

Οδηγούμαστε εκ των πραγμάτων σε ένα πολιτικό “beef” που εύκολα μπορεί να εκτραπεί σε σύγκρουση.

Από τη μία πλευρά: Μόλις πριν τρία-τέσσερα χρόνια, ο Αλέξης Τσίπρας (ως προεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ) πολιορκούσε το ΠΑΣΟΚ με πρόταση συμπόρευσης στο “εύφορο” έδαφος της απλής αναλογικής. Είχαν τότε κοινή “πολιτική κουλτούρα”; Ήταν “όμοροι χώροι”; Μήπως δεν χρωστούσε και τότε το ΠΑΣΟΚ περίπου μισό δισ. στις τράπεζες; Κι ακόμα, δεν είχε προηγηθεί η συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου και δεν είχαν ήδη καταλάβει τις μισές καρέκλες στο υπουργικό συμβούλιο του Κυριάκου Μητσοτάκη πρόσωπα με πράσινα χρωμοσώματα;

Ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός, άλλωστε, δεν είχε υλοποιήσει άνοιγμα προς το ΠΑΣΟΚ ενσωματώνοντας στην “Προοδευτική Συμμαχία” δύο πρώην γραμματείς του κόμματος (Ξενογιαννακοπούλου, Ραγκούσης) και αρκετούς πρώην βουλευτές και υπουργούς;

Αλλά και τώρα, στην ΕΛ.Α.Σ, δεν έχουν πάρει θέση “πασοκογενή” στελέχη; Προφανώς έχουν περάσει από τεστ “πολιτικής κουλτούρας”.

Η αποκήρυξη της πολιτικής γειτνίασης μεταξύ του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα με το ΠΑΣΟΚ δεν υπακούει στην λογική ακόμα κι αν θεωρηθεί πώς η όποια ιστορική συνεισφορά του διακόπτεται με την μετάβαση από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου στην περίοδο του Κώστα Σημίτη. Κι αν μπορεί, ίσως, να αντιληφθεί κανείς την πολιτική σκοπιμότητα διαφοροποίησης από την σημερινή ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη και τα ήξεις αφίξεις του ΠΑΣΟΚ έναντι της Ν.Δ του Κυριάκου Μητσοτάκη, η δήλωση ότι το νέο κόμμα και το ΠΑΣΟΚ δεν είναι“όμοροι χώροι” δημιουργεί τον κίνδυνο να αποδυναμωθεί η διεύρυνση της ΕΛ.Α.Σ προς την εκλογική βάση της κεντροαριστεράς.

Διαφορετικές προγραμματικές θέσεις μπορεί να έχουν, συγκρουόμενες εκλογικές τακτικές, αναμφίβολα, διϊστάμενες συμπεριφορές, επίσης, όμως θα ήταν λάθος να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ο κόσμος που στήριξε το ΠΑΣΟΚ αποτελεί προνομιακό ακροατήριο του ίδιου συστήματος που συγκροτούν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και η Ν.Δ.

Από την άλλη πλευρά, ακόμα χειρότερα: Όπως η εξωφρενική δήλωση του Π. Δουδωνή ότι“ο Τσίπρας είναι σύμμαχος του Μητσοτάκη και υπάρχει μυστική συμφωνία μεταξύ τους”, ή ότι η ΕΛ.Α.Σ πριμοδοτείται από το Μέγαρο Μαξίμου. Τι είναι αυτά, αν όχι αμηχανία ή και πολιτικός πανικός; Όπως και η αναφορά του ίδιου του Νίκου Ανδρουλάκη ότι “η πολιτική αλλαγή θα έρθει από πρόσωπα που έχουν ελευθερία, χωρίς συμφέροντα και χορηγούς”! Έχει χορηγούς ο Τσίπρας, αν το πιστεύει δεν πρέπει να το αποδείξει; Και, αίφνης, όπως είπε, “οι δημοσκοπήσεις χειραγωγούν” (υπέρ του Τσίπρα); Ξεχνάει ότι κάτι τέτοια έλεγε και ο ΣΥΡΙΖΑ πριν το 2023 και κατέληξε εκεί που κατέληξε;

Ποιός είναι ισχυρότερος αντίπαλος της κυβέρνησης και καλύτερος εκφραστής της κεντροαριστεράς θα το αποφασίσουν οι ψηφοφόροι. Η τάση φαίνεται. Η εχθρότητα μεταξύ των δύο κομμάτων, ωστόσο, όσο κι αν εξηγείται στο πλαίσιο του εκλογικού ανταγωνισμού, ωφελεί εν τέλει την κυβέρνηση και επιβεβαιώνει την αναφορά του πρωθυπουργού περί “βαβέλ”.

Άλλωστε, το βράδυ των εκλογών μπορεί να είναι τέτοιες οι συνθήκες που οι “πολιτικές κουλτούρες” θα πρέπει να συγκλίνουν. Κι αν δεν μπορούν, πάλι οι ψηφοφόροι θα πάρουν την απόφαση…

Με μία ποιοτική διαφορά που δεν πρέπει να ξεχνά: Τους (πολιτικούς) εχθρούς τους δημιουργείς μέσα στην πολιτική δράση και προκύπτουν, λογικά και θεμιτά, από τις ιδεολογικές διαφορές. Για την συμπεριφορά των “φίλων” (και “συντρόφων”) έχεις ευθύνη, αφενός γιατί τους επέλεξες, αφετέρου διότι δεν ήσουν αρκετά οξυδερκής για να αντιληφθείς τα όρια της σχέσης σου μαζί τους.

Αφ’ ης στιγμής ο πρώην πρωθυπουργός χάραξε την δική του αυτόνομη και μονήρη πορεία για την ανασύνθεση της κεντροαριστεράς, σχεδόν εκ του μηδενός, οι πιό σφοδροί πολέμιοί του ξεπήδησαν από το κομματικό απαράτ που είχε δημιουργήσει την εποχή που ο (ενιαίος) ΣΥΡΙΖΑ συνήθιζε να ομνύει στον δημοκρατικό πλουραλισμό του. Όσοι στο παρελθόν γράφαμε για “βαβέλ” και “παιδική χαρά” εισπράτταμε μομφές και διδακτισμό. Το πλήρωσε ακριβά (μαζί με τα δικά του λάθη) και ως διακυβέρνηση σε δύσκολες περιόδους και ως αξιωματική αντιπολίτευση μετά το 2019.

Ορθώς, τώρα, θέλει να ξεκόψει κάθε οργανική σχέση με αρκετούς από εκείνο το πολιτικό προσωπικό και με τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ ως κομματική οντότητα που έχει οριστικά κλείσει τον κύκλο του. Σωστά, η εκπρόσωπος Τύπου του Ινστιτούτου δηλώνει πώς το νέο πολιτικό υποκείμενο δεν επιθυμεί συνεργασίες με κόμματα και με εν ενεργεία βουλευτές.

Προκύπτει, ωστόσο, το οξύμωρο: απισχνασμένα κόμματα που δημοσκοπικά καταγράφονται στο όριο της πιθανότητας κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης, ή και κάτω απ΄ αυτό, να προσπαθούν να ορίσουν συμπράξεις με τον ίδιο τον πρώην πρωθυπουργό που φαίνεται να διαθέτει ακόμα πολιτικό κεφάλαιο για να διαδραματίσει ξανά κεντρικό ρόλο.

Όσοι εξαπολύουν κατηγορίες περί αρχηγικών μοντέλων δεν θέλουν να αντιληφθούν πώς η ιστορία γράφεται από πολιτικά αφηγήματα και πρόσωπα. Η Ν.Δ, για παράδειγμα, που είναι το πιό ανθεκτικό κόμμα εξουσίας της Μεταπολίτευσης, ας μη γελιόμαστε, δεν θα έφτανε στο 41% με άλλο αφήγημα και άλλο αρχηγό, όσο κι αν είχε απαξιωθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά και ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα κατόρθωνε να κυβερνήσει εάν στη θέση του Τσίπρα και με το ίδιο, τότε, αντιμνημονιακό αφήγημα είχε οποιονδήποτε εξ όσων εκ των έσω τον χλευάζουν.

Οι πολιτικές “φιλίες”, όμως, είναι νόμισμα. Στην μία όψη είναι τα πρόσωπα που μετρούν την σκιά τους το καταμεσήμερο, στην άλλη είναι οι επιλογές που έχεις κάνει. Το δεύτερο φαίνεται να το έχει μάθει ο Τσίπρας. Το πρώτο δεν αλλάζει, σαν χούϊ.

Στην τελευταία λέξη του ακρωνύμιου “ΕΛ.Α.Σ” κρύβεται η πιθανότητα να μην ξανακάνει τα ίδια λάθη. Συμπαράταξη. Συμπαράταξη στην κοινωνική βάση, πράγμα απαραίτητο, συμπαράταξη και στο πολιτικό προσωπικό του νέου κόμματος. Ζητούμενα και τα δύο.

Πριν ανέβει στην στρογγυλή εξέδρα στο Θησείο ο πρώην πρωθυπουργός είχε κερδίσει την μάχη της επικοινωνίας. Το “υβριδικό” εγχείρημα με έμφαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απέχει παρασάγγας από τις πληκτικές και παρωχημένες καμπάνιες του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ και φαίνεται να επιχειρεί μία παρέμβαση σε ένα χώρο που πολύ επιτυχημένα είχε καταλάβει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τις εκλογές του 2019 και εντεύθεν.

Η ίδια η “λαϊκή εκδήλωση” με θέα τον Παρθενώνα ήταν ένα τηλεοπτικό event με εκπλήξεις αλλά και επικοινωνιακά στερεότυπα, αναμφίβολα, όμως, τολμηρό και αξιοπρόσεκτο. Από την “ανδρεοπαπανδρεϊκή” προσομοίωση με την ιδρυτική διακήρυξη στο υψωμένο χέρι μέχρι την μικρή Ήρα που παρέπεμπε στην Άννα του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ στο μακρινό 1985 και τη Φωτεινή που έσβησε τη Φλόγα των Αγώνων της Αθήνας, οι τηλεοπτικές εικόνες ήταν καλά επιλεγμένες για να συνθέσουν ένα θέαμα νοηματοδοτήσεων.

Το όνομα του νέου κόμματος ξενίζει αρκετούς και ακριβώς επειδή συμβαίνει αυτό η επιλογή του είναι ενδεικτική ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει αποφασίσει να κινηθεί εκτός συμβατικού πλαισίου και ισορροπιών. Το Κ.Κ.Ε, για παράδειγμα, θα τον κατηγορήσει ότι καπηλεύεται την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης, οι δεξιοί ότι επιστρέφει σε συμβολισμούς διαιρέσεων και διχασμού, τα τρολς των σόσιαλ μίντια πώς κάνει “κλόπι ράϊτ” στην ΕΛΛ.ΑΣ του Χρυσοχοϊδη. Όμως, το τολμηρό γίνεται εύληπτο, ακόμα κι αν εκπροσωπεί την υπερβολή. Άλλωστε, το ΠΑΣΟΚ επικαλείται διά του ιδρυτικού τίτλου του τον …Σοσιαλισμό, παρότι έχει χωρίσει με την ιδέα εδώ και μερικές δεκαετίες.

Ο Αλέξης Τσίπρας πέρασε από τη φάση του υπονοούμενου, της προσμονής και της προσδοκίας, στην πραγματικότητα της σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης. Κι αυτό από μόνο του ενυδατώνει το πολιτικό τοπίο. Το όνομα και η ιδρυτική διακήρυξη θα αφομοιωθούν στον προεκλογικό χρόνο κι αυτό που θα μείνει θα είναι η πειστικότητα των λόγων και των θέσεων στα μεγάλα ζητήματα της καθημερινότητας των πολιτών. Εκεί θα κριθεί.

Μέχρι τότε πρέπει να διαχειρισθεί δύο εκ των συνθετικών του ακρωνύμιου.

Πρώτον, το “Αριστερή”: περιορίζεται, για παράδειγμα, στα αριστερά-κεντροαριστερά κοινά και αφήνει το κέντρο στην απόλυτη πολιτική κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη; Ίσως είναι επιλογή ανάγκης ή στρατηγικής. Ανάγκη επειδή δεν νοιώθει ότι μπορεί να προσελκύσει τέτοια κοινά, στρατηγική επειδή εκτιμά πώς σε πρώτη φάση η συσπείρωση του κατακερματισμένου χώρου που τον έφερε στην εξουσία, το 2015, θα αποτελέσει τον βατήρα για να συγκροτήσει τον αντίπαλο πόλο.

Δεύτερον, το “Συμπαράταξη“: έχοντας κάψει τις γέφυρες συνεργασιών με κόμματα στην πορεία προς τις εκλογές (κυρίως με τον ΣΥΡΙΖΑ), η λέξη παραπέμπει μόνο σε ένα κοινωνικό και πολιτικό ρεύμα από τις βασικές συνιστώσες που περιγράφονται στο μανιφέστο που δημσιοποιήθηκε. Δεν είναι εύκολο, κι εδώ τα πρόσωπα που θα επιλεγούν και θα προβληθούν θα παίξουν σημαντικό ρόλο.

Η κυβερνητική πλειοψηφία έκρινε πώς ήταν ευτυχής η συγκυρία να είναι επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας στα δύσκολα χρόνια της κρίσης και στην τελευταία περίοδο μετά την έξοδο από τα μνημόνια. Και ψήφισε την ανανέωση της θητείας του. Τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης τον αξιολόγησαν αρνητικά και δεν την ψήφισαν. Το σκεπτικό τους εστιάζεται σε μια σειρά ζητήματα που αφορούν την λειτουργία των τραπεζών.

Και έχει να επισημάνει κανείς αρκετά σχετικά με το εάν ενισχύουν ικανοποιητικά με δανεισμό τις επιχειρήσεις, εάν αντλούν κερδοφορία από υπέρογκες χρεώσεις και προμήθειες, εάν η διαδικασία εκχώρησης των δανείων σε funds και servicers λειτούργησε υπέρ της πραγματικής οικονομίας ή όχι, και άλλα.

Άρα, ή ο Γ. Στουρνάρας έκανε σωστά, ή έστω επαρκώς, τη δουλειά του, ή όχι. Η θέση της Ν.Δ είναι σαφής, αν και με διακριτό πολιτικό πρόσημο. Θεμιτό και αναμενόμενο. Εξίσου σαφής η θέση του ΣΥΡΙΖΑ (που είχε “ψυχροπολεμικές” σχέσεις μαζί του κατά την διακυβέρνηση 2015-19), της Νέας Αριστεράς, της Ελληνικής Λύσης και της Πλεύσης Ελευθερίας, αν και με αποχρώσεις. Η διαφορετική στάση του Κ.Κ.Ε επίσης κατανοητή ως προς το ότι αδιαφορεί για τη λειτουργία του… καπιταλισμού.

Το ΠΑΣΟΚ με το “παρών” τι ακριβώς ψήφισε; Εάν κρίνει κανείς απ΄ όσα είπε ο αντιπρόεδρος της Βουλής και αρμόδιος στο κόμμα σχετικά με τα τραπεζικά Π. Κουκουλόπουλος, ο Γ. Στουρνάρας ήταν πολύ καλός τραπεζίτης και το έργο του αποτιμάται θετικά. Περίπου τα ίδια έλεγαν δημοσίως αρκετά στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η σχέση, δε, αρκετών εξ αυτών που διετέλεσαν υπουργοί στη συγκυβέρνηση Σαμαρά- Βενιζέλου (όταν επελέγη για πρώτη φορά ως επικεφαλής της ΤτΕ) μαζί του είναι γνωστή και αδιατάρακτη όλα αυτά τα χρόνια.

Ακόμα πιό δηκτικός ήταν και ο στενός συνεργάτης της Άννας Διαμαντοπούλου, ο οποίος χαρακτήρισε προσχηματικό τον λόγο περί “ισοβιότητας” που επικαλέστηκε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Μπορεί να εικάσει κανείς πώς την ίδια άποψη έχει και ο Ευ. Βενιζέλος που μαζί με τον Αντ. Σαμαρά αποφάσισαν, το 2014, την τοποθέτηση Στουρνάρα στην θέση του διοικητή της ΤτΕ. Πιθανότατα και όσα στελέχη του ΠΑΣΟΚ μετείχαν σε εκείνη την κυβέρνηση.

Είναι σημαντικό ένα κόμμα να έχει “αρχές” (κατά την ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ που ερμηνεύει το “παρών”), εν προκειμένω, όμως, είναι προφανές πώς το μήνυμα είναι “καμία συμφωνία σε οτιδήποτε με τη Ν.Δ”. Φάνηκε στο θέμα των ανεξάρτητων αρχών, όπως και ως προς τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η βάση του ΠΑΣΟΚ, πάντως, μάλλον ως αμηχανία τα εκλαμβάνει όλα αυτά.

Διότι, όταν η μισή κυβέρνηση προέρχεται από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο δε Στουρνάρας ήταν στενός συνεργάτης του Κ. Σημίτη και πρόταση Βενιζέλου για την ΤτΕ, είναι δύσκολο να κατανοήσουν οι ψηφοφόροι ποιές είναι ακριβώς οι “αρχές” που επιβραβεύουν τον διοικητή της ΤτΕ για την πρώτη 12αετή θητεία του αλλά απαγορεύουν να μείνει στη θέση του άλλα έξι χρόνια.

Ο άλλος πρώην πρωθυπουργός που επιστρέφει με νέο κόμμα είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Και ως προς αυτό δεν υπάρχουν ομοιότητες με την πιθανολογούμενη επιστροφή Σαμαρά. Ο πολιτικός που παρέλαβε ένα μικρό κόμμα της αριστεράς και το έφερε στη διακυβέρνηση μέσα σε μία συναστρία εκρηκτικών πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών έχει αναμφίβολα πολύ καθαρούς στόχους και πολύ καλύτερες προοπτικές.

Έχοντας κάνει τον απολογισμό (και την αυτοκριτική) της διακυβέρνησής του μέσω της “Ιθάκης” και διαπιστώνοντας το τεράστιο κενό της αβελτηρίας και αδυναμίας της αντιπολίτευσης βάζει ως στόχο να κερδίσει τις εκλογές. Όχι τις επόμενες –παρότι αυτή θα είναι η εξαγγελία του-, ίσως τις μεθεπόμενες και πάντως εκείνες του 2030, ίσως και νωρίτερα. Έχει επίσης ξεπεράσει το ψυχολογικό μειονέκτημα ότι έχασε δύο φορές στις εθνικές εκλογές από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και, το σημαντικότερο, αποσκοπεί σε μία δυνητική αλλά υπαρκτή δεξαμενή ψήφων του 20% στις εκλογές του Μαϊου του 2023.

Τι “τρέχει”, λοιπόν, με τον Σαμαρά; Κλιμακώνει τον επιθετικό δημόσιο λόγο του κατά του πρωθυπουργού εν είδει μιας προσωπικής πολιτικής βεντέτας που εδράζεται στην διαγραφή του και προσπαθεί να διεγείρει το (κεντρο)δεξιό γονιδίωμα των νεοδημοκρατών που δυσφορούν στην μετάλλαξη, όπως λέει, της παράταξης σε κάτι που έχει πολύ ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι. Δημιουργεί, όμως, την αίσθηση ότι πραγματικός του στόχος είναι ο Μητσοτάκης, σε τέτοιο βαθμό που πολλοί θεωρούν βέβαιο πώς εάν συνέτρεχε η συνθήκη αλλαγής ηγεσίας εν λειτουργία στη Ν.Δ δεν θα είχε κανένα λόγο να ιδρύσει νέο κόμμα.

Αυτό, εφόσον τελικά κάνει το βήμα, τον οδηγεί μαθηματικά σε ένα πολιτικό και εκλογικό αφήγημα εκπροσώπησης της ιδεολογικής καθαρότητας της Ν.Δ που χάθηκε κατά την περίοδο της κυβερνητικής επταετίας Μητσοτάκη. Ανεπαρκές για φιλόδοξο στόχο που θα άρμοζε σε έναν πρώην πρωθυπουργό και στις σημερινές κοινωνικές συνθήκες, επαρκέστατο, ίσως, ως εμβρυουλκός ανακατάξεων στην κεντροδεξιά παράταξη δια της απώλειας κάθε προοπτικής αυτοδυναμίας.

Ωστόσο, θα καταβάλλει μεγάλο κόπο και θα ξοδέψει το πολιτικό κεφάλαιο και την επιρροή που του απέμεινε στο δεξιό εκλογικό κοινό σε ένα χώρο όπου συνωθούνται πιά η Καρυστιανού (που θα απορροφήσει και τη “Νίκη”) , ο Βελόπουλος και η Λατινοπούλου.

Μέχρι πρότινος φάνηκε να υπάρχει ακόμα χρόνος να στηθούν κάποιες γέφυρες στο παρασκήνιο. Τώρα, πλέον, παρήλθε. Και εφόσον η απουσία του Κώστα Καραμανλή από το συνέδριο της Ν.Δ μετουσιωθεί σε ακόμα πιό ηχηρή αποστασιοποίηση σε εκλογικό χρόνο, έτι δε περαιτέρω εφόσον υπογείως αφεθεί η εντύπωση για υποστήριξη ή ανοχή προς το εγχείρημα Σαμαρά, τα πράγματα θα δυσκολέψουν για τη Ν.Δ.

Κι αν πράγματι αυτός είναι ο μύχιος στόχος του πρώην πρωθυπουργού, έχει αρκετές πιθανότητες να τον πετύχει. Ακόμα κι αν αναφωνήσει το του Σαμφών “ἀποθανέτω ἡ ψυχή μου μετὰ τῶν ἀλλοφύλων” την ώρα που θα επιδιώκει να γκρεμίσει τον “ειδωλολατρικό ναό”* της σημερινής Ν.Δ.

*Στο βιβλίο των Κριτών (Κεφάλαιο 16, εδάφιο 30), ο Σαμψών φέρεται να πρόφερε αυτά τα λόγια λίγο πριν γκρεμίσει τον ειδωλολατρικό ναό στη Γάζα, παρασέρνοντας στον θάνατο τον ίδιο και τους Φιλισταίους (αλλόφυλους) που τον είχαν αιχμαλωτίσει…

Παλαιότερα η Ένωση Κεντρώων του Β. Λεβέντη, μετά η Ελληνική Λύση, ακολούθως η Νίκη του Δημ. Νατσιού, τώρα η Ελπίδα για τη Δημοκρατία, δημιούργησαν “πολιτικά κάστρα” που άντεξαν για πολλά χρόνια και όταν εκπορθήθηκαν ήταν επειδή οι περισσότεροι ψηφοφόροι τους μετακινήθηκαν απλώς σε μία νεότερη και πιό δυναμική εκδοχή τους.

Η Μαρία Καρυστιανού δεν επέλεξε την Θεσσαλονίκη μόνο λόγω της εντοπιότητας της, ή επειδή από εκεί κατάγονταν, ή ζούσαν (κυρίως ως φοιτητές), πολλά από τα 57 θύματα της τραγωδίας των Τεμπών.

Είναι σαφές πώς τα εκλογικά κοινά στα οποία απευθύνεται δρουν εν αφθονία σε ένα πολεοδομικό συγκρότητα του 1,5 εκατ. ανθρώπων με βαθιές κοινωνικοοικονομικές διαιρέσεις και ανισότητες, σε ένα διαχρονικά συμπαγές συντηρητικό μπλοκ με χαρακτηριστικά εθνοκεντρισμού, συχνά επιθετικής αντίδρασης σε κάθε τι διαφορετικό, έντονης θρησκευτικότητας έως θρησκοληψίας και με διάχυτη την ψυχολογία της ιστορικής “θυματοποίησης” έναντι του αθηναϊκού κέντρου. Τα έχουν περιγράψει άριστα ο Μαρκ Μαζάουερ στην “Πόλη των Φαντασμάτων”, όσο και πολιτικοί επιστήμονες, όπως ο Νίκος Μαραντζίδης και ο Μάρκος Βογιατζόγλου, που ανέδειξαν και τον όρο της “βαθιάς Θεσσαλονίκης”.

Ο Πεντζίκης, από την άλλη, είχε μιλήσει, μάλλον με την γνωστή επιείκεια που τον διέκρινε, για την πόλη της “αρμονίας των αντιθέσεων”, ωστόσο καμία αρμονία δεν διακρίνεται στην ιστορική κοινωνικοπολιτική αναδρομή όσων έχουν συμβεί. Η πόλη δεν είναι, άλλωστε, ενιαία ως προς την πολιτική της έκφραση: άλλο το ιστορικό κέντρο και η παραλιακή ζώνη μέχρι το Ντεπώ και την Καλαμαριά (εκλογικά κοινά που κατά κύριο λόγο εξέλεξαν και στήριξαν το πείραμα του αείμνηστου Γιάννη Μπουτάρη), άλλο οι δυτικές συνοικίες και η Τούμπα, ή οι περιοχές της Β’ εκλογικής περιφέρειας.

Αρκετοί επισήμαναν πώς η εκδήλωση του κόμματος Καρυστιανού στο “Ολύμπιον” είχε λιγότερο κόσμο από το αναμενόμενο. Ακριβές. Περίπου πεντακόσιοι άνθρωποι εντός της αίθουσας, περίπου 300-400 στην πλατεία Αριστοτέλους μποστά στη γιγαντοοθόνη που είχε στηθεί.

Θα ήταν, ωστόσο, εσφαλμένη οποιαδήποτε προσπάθεια να αντιστοιχηθεί εκλογικά ο κόσμος αυτός με την πολιτική επιρροή του νεοπαγούς μορφώματος. Άλλωστε, εάν αθροίσει κανείς την τις εκλογικές επιδόσεις των κομμάτων που συνδέονται με την “βαθιά Θεσσαλονίκη” (και κατ΄ επέκταση το υπερσυντηρητικό κοινωνικό και πολιτικό μπλοκ στους όμορους νομούς) θα διαπιστώσει πως ξεπερνά το 30%. Άρα, σχετικά μικρό το πλήθος στο “Ολύμπιον”, πολύ μεγάλη, όμως, η δυνητική δεξαμενή που αντιστοιχεί στο φαινόμενο περί “βάθους” και, πιθανώς, ακόμα μεγαλύτερη εάν κινητοποιηθούν και τα κύματα διαμαρτυρίας και τιμωρητικής ψήφους που απείχαν μέχρι τώρα από τις κάλπες.

Και θα ήταν επίσης εσφαλμένη η προσέγγιση πώς η ιστορικά φωτεινή πλευρά της πόλης μπορεί να εξισορροπήσει όλα όσα υπόκωφα συμβαίνουν. Η πόλη του Μοσκώφ, του Χριστιανόπουλου, του Λαχά, ακόμα και του Βαφόπουλου και του Μπακόλα έχει ατονήσει.

Η Ν.Δ είναι η πρώτη που υφίσταται τις συνέπειες αυτού του φαινομένου και θα το υποστεί εκ νέου, παρά την αποστασιοποίηση κυβερνητικών στελεχών από το νέο κόμμα Καρυστιανού. Το γεγονός, άλλωστε, ότι τους τελευταίους μήνες ο πρωθυπουργός πυκνώνει τις επισκέψεις του και κορυφαίοι υπουργοί πηγαίνουν στη Θεσσαλονίκη για να αναδείξουν το κυβερνητικό έργο, προδίδει την ανησυχία.

Επειδή, λοιπόν, δεν φταίει, όπως είπαμε, το …νερό της πόλης, θα έπρεπε να ακουστεί και κάποια αυτοκριτική για ποιόν λόγο συμβαίνουν όσα περιγράψαμε. Και η Ν.Δ έχει βασική ευθύνη ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια και ακόμα πιό ειδικά ως προς τη στάση της στο λεγόμενο Μακεδονικό και τη Συμφωνία των Πρεσπών. Οι επιθέσεις στον Μπουτάρη, οι περικεφαλαίες και τα λάβαρα του (μακαριστού) Άνθιμου στα συλλαλητήρια, τα πογκρόμ στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα και άλλα ανατριχιαστικά έγιναν με την ανοχή (ενίοτε όχι μόνο) πολιτικών κέντρων στην πόλη αλλά και την Αθήνα.

Παράλληλα, το πολιτικό προσωπικό της αστικής κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς δεν στάθηκε ικανό να προβάλλει αντίσταση και διαπεραστικό εναλλακτικό λόγο. Έχουν κι αυτοί μεγάλες ευθύνες.

Στη Βόρεια Ελλάδα, πάντως, θα εκτυλιχθεί στις εκλογές μία υπόγεια αντιπαράθεση ανάμεσα σε αυτό που εκπροσωπεί η “βαθιά Θεσσαλονίκη” και στον ορθολογισμό που με διαφορετικές ιδεολογικές αποχρώσεις εκπροσωπούν τα κόμματα εκτός (δήθεν) αντισυστημικού μπλοκ. Το πιθανότερο είναι πώς τα δεύτερα θα ηττηθούν. Πόσο ηχηρά μένει να το δούμε. Όμως αυτή η διαίρεση έχει μεγάλο κόστος. Πρώτα για την ίδια την πόλη που ομνύει ακόμα αφελώς στον ιστορικό κοσμοπολιτισμό της, ως κοινό τόπο πολιτισμών (τάση που υποχωρεί τις τελευταίες δεκαετίες), κατά δεύτερον για το πολιτικό σύστημα που απλώς παρακολουθεί αυτές οι διαιρέσεις να εδραιώνουν τα πολιτικά τους ορμητήρια.

Ακολούθησαν τα τρία μνημόνια που αποστέρησαν πόρους με την τρόϊκα θα διατάσσει τον περιορισμό κάθε δραστηριότητας του Κράτους, ωστόσο, πλέον, έχουμε εισέλθει στον κόσμο της ψηφιοποίησης και ως εκ τούτου θα ανέμενε κανείς πώς μετά από τριάντα χρόνια τα πράγματα θα ήταν αρκετά διαφορετικά.

Δυστυχώς, η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πρόοδο σχετικά με τα Συστήματα Ελέγχου στους φορείς του Δημοσίου αποκαλύπτει μία ζοφερή κατάσταση, η οποία πόρρω απέχει από τα περί “επιτελικού κράτους”. Αποκαλύπτει ένα Δημόσιο “ξέφραγο”, σπάταλο και αναποτελεσματικό.

Σταχυολογώ:

• Μόλις το 19% των φορέων διαθέτει λειτουργικά ολοκληρωμένα ΣΕΕ με επαρκή
  χαρτογράφηση διαδικασιών, κινδύνων και δικλίδων σε ποσοστό άνω του 50% και με
  στελεχωμένη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) ή πλήρη ανάθεση της λειτουργίας
  του εσωτερικού ελέγχου σε εξωτερικό συνεργάτη. Αντιθέτως, το 81% των φορέων
  δεν πληροί τα ανωτέρω κριτήρια, γεγονός που καταδεικνύει ότι τα ΣΕΕ παραμένουν
  σε πρώιμο και λειτουργικά ανεπαρκές στάδιο ανάπτυξης.

• Διαπιστώθηκε ότι η πλειονότητα των φορέων του Δημοσίου Τομέα (ΦΔΤ) σε
  ποσοστό που ανέρχεται περίπου στο 68 % έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές
  διαδικασίες. Μόλις το 9,43% των φορέων έχει προβεί σε πλήρη καταγραφή.
  Ειδικότερα, τη χαμηλότερη επίδοση στην καταγραφή των διαδικασιών εμφανίζουν οι
  φορείς της Κεντρικής Διοίκησης, ενώ τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) και τα νοσοκομεία παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό στην ολοκλήρωση καταγραφής των
  διαδικασιών τους.

• Σημαντικό ποσοστό των φορέων αντιμετωπίζει τη σύσταση Μονάδας
  Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) ως τυπική εκ του νόμου υποχρέωση, χωρίς ουσιαστική
  εφαρμογή («tick the box»). Περίπου το 32% των φορέων που συστήνουν τις ΜΕΕ δεν
  έχει μεριμνήσει για τη στελέχωσή τους. Συγκεκριμένα, υψηλή συχνότητα μη
  στελέχωσης παρουσιάζεται στους ΟΤΑ Α’ βαθμού( 43%), τα Νοσοκομεία(25%), τα
  ΝΠΔΔ (50%) και τα ΝΠΙΔ (29%), γεγονός που υποδηλώνει την υιοθέτηση μιας κατ’
  επίφαση συμμόρφωσης χωρίς την απαιτούμενη λειτουργική υποστήριξη.

• Διαπιστώθηκε ότι: α) κατά την κατάρτιση των Ετήσιων Προγραμμάτων Εργασιών
  σύμφωνα με την παρ. 2β του άρθρ. 10 του ν.4795/21 δεν λαμβάνονται υπόψη οι
  στρατηγικές και επιχειρησιακές προτεραιότητες των φορέων, ούτε η αξιολόγηση
  των κινδύνων που τους απειλούν και β) μεγάλο μέρος των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου ανεξαρτήτως της χρήσης ή μη εξωτερικών συνεργατών δεν ασκεί τις αρμοδιότητες που αφορούν την εκτέλεση των προϋπολογισμών των φορέων και δεν ελέγχει την αξιοπιστία της
  κατάρτισης των οικονομικών και μη αναφορών

• Η συντριπτική πλειονότητα των φορέων (90%) ανέθεσε τα σχετικά έργα, μέσω
  της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης. Περίπου το 16% των φορέων δεν
  αιτιολόγησαν επαρκώς τους λόγους που οδήγησαν στην επιλογή αυτή. Από πλευράς
  αξίας των συμβάσεων το 85% (περίπου 7,6 εκατ. ευρώ) της συνολικής αξίας των 8,9
  εκατ. ευρώ ανατέθηκε με απευθείας ανάθεση, ενώ το 65,5% του πλήθους και της
  αξίας των συμβάσεων συγκεντρώθηκε στους οκτώ πρώτους αναδόχους, οι οποίοι
  έχουν αναλάβει έργα σε όλη την επικράτεια. Διαπιστώθηκε,δε, ότι επί συνόλου 152 εκθέσεων που εκδόθηκαν από εξωτερικούς συνεργάτες δεν διατυπώθηκε καμία αρνητική γνώμη για τη συνολική επάρκεια των ΣΕΕ.

Τα συμπεράσματα δικά σας, μιας και πολλή κουβέντα γίνεται εσχάτως περί παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητας…