Σπύρος Σιδέρης

Η σημερινή φάση της διεθνούς αντιπαράθεσης έχει τις ρίζες της στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, όπως αυτή οικοδομήθηκε από τη Δύση τις προηγούμενες δεκαετίες. Το άνοιγμα αγορών, τεχνολογιών και επενδύσεων οδήγησε σταδιακά στην απώλεια ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων για τις δυτικές οικονομίες, ενώ επέτρεψε σε χώρες εκτός Δύσης – και κυρίως στην Κίνα – να επιταχύνουν τη βιομηχανική, τεχνολογική και επιστημονική τους άνοδο.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ αντιστάθμιζαν αυτή τη μετατόπιση ισχύος μέσω του ελέγχου των παγκόσμιων νομισμάτων – δολάριο, ευρώ, στερλίνα – διατηρώντας υψηλό επίπεδο ζωής μέσω της νομισματικής επέκτασης.

Ωστόσο, στα μέσα της δεκαετίας του 2020, τα όρια αυτής της πολιτικής έγιναν εμφανή. Η μαζική εκτύπωση χρήματος οδήγησε σε εκρηκτική αύξηση δημόσιου χρέους, πληθωριστικές πιέσεις και σοβαρούς κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Δύσης, την ώρα που η Κίνα συνέχιζε να ενισχύει τη βιομηχανική της υπεροχή. Η απάντηση ήρθε με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εγκαινίασε έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο, επιδιώκοντας την επιστροφή της παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη και εις βάρος παραδοσιακών συμμάχων.

Η πιο σκληρή σύγκρουση, ωστόσο, εκδηλώθηκε απέναντι στην Κίνα. Παρά την προσωρινή εμπορική ανακωχή, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατάφεραν να περιορίσουν τη διεθνή ισχύ του Πεκίνου. Αντιθέτως, η Κίνα κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος, ενώ απέδειξε ότι διαθέτει ισχυρά δομικά όπλα πίεσης, όπως ο έλεγχος των σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την παγκόσμια τεχνολογία. Παράλληλα, η αναγκαστική άρση περιορισμών στις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα αποκάλυψε τα όρια της αμερικανικής στρατηγικής.

Σε αυτό το πλαίσιο, η θαλάσσια εξάρτηση της Κίνας αναδεικνύεται σε κρίσιμο «ευάλωτο σημείο». Το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής ναυτικής απομόνωσης του Πεκίνου συζητείται πλέον ανοιχτά σε στρατηγικούς κύκλους, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ήδη δοκιμάσει παρόμοια εργαλεία μέσω της θαλάσσιας πίεσης στη Βενεζουέλα και της κατάσχεσης πλοίων με κινεζικά φορτία. Για την Κίνα, ένα τέτοιο σενάριο θα ισοδυναμούσε με κήρυξη πολέμου, γεγονός που εξηγεί τη ραγδαία αύξηση των στρατηγικών αποθεμάτων ενέργειας.

Ακριβώς εδώ εντάσσεται η Ουκρανία. Από τις αρχές του 21ου αιώνα, η ένταση μεταξύ Μόσχας και Κιέβου χρησιμοποιήθηκε από την Ουάσιγκτον ως εργαλείο για την αποτροπή μιας στρατηγικής σύγκλισης Ευρώπης – Ρωσίας, που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τόσο τις ΗΠΑ όσο και την Κίνα. Σήμερα, μετά την πλήρη ρήξη Ρωσίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτός ο στόχος έχει σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί. Έτσι, για τον Τραμπ, το κέντρο βάρους μετατοπίζεται προς την αναμέτρηση με την Κίνα.

Σε αυτή τη στρατηγική, η Ρωσία αποκτά κρίσιμο ρόλο. Η Μόσχα μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομικός και ενεργειακός πνεύμονας της Κίνας σε περίπτωση θαλάσσιας απομόνωσης, ενώ μια ενδεχόμενη στρατιωτική σύμπραξη Ρωσίας – Κίνας θα δημιουργούσε έναν πυρηνικό συσχετισμό ισχύος εξαιρετικά επικίνδυνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Γι’ αυτό και βασικός στόχος του Τραμπ δεν είναι να μετατρέψει τη Ρωσία σε σύμμαχο, αλλά να την αποσυνδέσει στρατηγικά από το Πεκίνο, οδηγώντας τη σε μια στάση ευμενούς ουδετερότητας.

Αυτή η λογική εξηγεί και τη στροφή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η προηγούμενη στρατηγική περί «στρατηγικής ήττας της Ρωσίας» εγκαταλείπεται σταδιακά, καθώς αποδείχθηκε μη ρεαλιστική μετά την αποτυχία του ουκρανικού σχεδιασμού για αντεπίθεση και την κατάρρευση των σεναρίων εσωτερικής αποσταθεροποίησης της Μόσχας. Ο Τραμπ επιδιώκει πλέον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ακόμη και με επώδυνους συμβιβασμούς, ώστε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα ισορροπία στις σχέσεις ΗΠΑ – Ρωσίας.

Ωστόσο, τα εμπόδια είναι πολλαπλά. Ο Πούτιν, αντιλαμβανόμενος τη γεωπολιτική συγκυρία, ανεβάζει το τίμημα των διαπραγματεύσεων, ενώ στο εσωτερικό των ΗΠΑ ισχυρά κέντρα – από το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα έως το ενεργειακό λόμπι – προωθούν τη συνέχιση της σύγκρουσης. Ταυτόχρονα, οι εσωτερικές αντιφάσεις της αμερικανικής ελίτ καθιστούν τη χάραξη ενιαίας στρατηγικής εξαιρετικά δύσκολη.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει παγιδευμένος ανάμεσα στη στρατηγική ανάγκη του Τραμπ να στραφεί ολοκληρωτικά κατά της Κίνας και στους κινδύνους μιας ανεξέλεγκτης γεωπολιτικής κλιμάκωσης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι όσο η σύγκρουση ΗΠΑ – Κίνας βαθαίνει, η Ουκρανία θα συνεχίσει να λειτουργεί όχι ως το τέλος, αλλά ως παράγωγο μιας παγκόσμιας αναμέτρησης που μόλις έχει αρχίσει.

Θα πόνταρε ο συντάκτης το μισθό του σε κάποιο από τα παρακάτω σενάρια; Σε καμία περίπτωση! Το μεγαλύτερο λάθος στα τυχερά παιχνίδια είναι να ξεκινήσεις. Ρωτήστε τον Harry Kakavas, έναν από τους πιο έξυπνους μεσίτες της Αυστραλίας, που έχασε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια στα τραπέζια του Baccarat, παρά την περιουσία που είχε χτίσει.

Αν θέλετε όμως να δοκιμάσετε την τύχη σας, υπάρχουν αρκετές διαδικτυακές στοιχηματικές που θα χαρούν να πάρουν τα χρήματά σας.

Προειδοποίηση: Η πολιτική αυτή την ταραχώδη εποχή είναι ακόμα πιο απρόβλεπτη κι από τα σπορ — ειδικά με τον πάντα απρόβλεπτο Ντόναλντ Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο. Μετά από μια καταιγιστική πρώτη χρονιά στη δεύτερη θητεία του, δείτε πώς εκτιμάμε ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα παγκοσμίως το 2026.

Ουκρανία: Στασιμότητα παρά τις πιέσεις

Παρά τις συζητήσεις για δυτικές κυρώσεις που θα γονάτιζαν τη ρωσική οικονομία και θα έφερναν τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε υποχώρηση, ο ίδιος φαίνεται ατάραχος. Παρά την καταστροφή στο μέτωπο ή τις ουρές των Ρώσων για βενζίνη λόγω ουκρανικών επιθέσεων σε διυλιστήρια, επιμένει στις μέγιστες απαιτήσεις του.

Την ίδια στιγμή, πολιτικοί περιορισμοί στο εσωτερικό περιορίζουν το τι μπορεί να αποδεχτεί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χωρίς να προκαλέσει κοινωνική έκρηξη στην Ουκρανία.

Παρόλα αυτά, ο Τραμπ εμφανίζεται συχνά να πιστεύει πως μια συμφωνία είναι εφικτή. Μετά τη σύνοδο στην Αλάσκα με τον Πούτιν, ακούστηκε να λέει στον Εμανουέλ Μακρόν: «Νομίζω ότι θέλει να κάνει μια συμφωνία μαζί μου. Το καταλαβαίνεις αυτό; Όσο τρελό κι αν ακούγεται».

Ωστόσο, η αδιαλλαξία του Ρώσου προέδρου έχει αφήσει τον Τραμπ απογοητευμένο, αναρωτώμενο αν πέφτει θύμα χειρισμού — όπως πιστεύει και η σύζυγός του, Μελάνια Τραμπ.

Ο Πούτιν, με άψογο συγχρονισμό, ξέρει πότε να προσεγγίζει τον Αμερικανό πρόεδρο. Χαρακτηριστικό ήταν το δίωρο τηλεφώνημα που προσέφερε προοπτική νέας συνόδου ακριβώς όταν ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστολής πυραύλων Tomahawk στην Ουκρανία.

Η παράταση του πολέμου ωφελεί τον Πούτιν: αυξάνει τη πίεση σε ήδη πιεσμένες ευρωπαϊκές οικονομίες και απειλεί τη συνοχή της διατλαντικής συμμαχίας. Παράλληλα βοηθά τον σύμμαχό του, Σι Τζινπίνγκ, στους υπολογισμούς του για την Ταϊβάν.

Kίνδυνος για το καθεστώς Πούτιν; Αν σταματήσει απότομα τις επιχειρήσεις, η έξοδος από πολεμική οικονομία μπορεί να πυροδοτήσει εσωτερικές συγκρούσεις για τους λιγοστούς πόρους, εκτιμά η κοινωνιολόγος Έλλα Πανεγιάχ του New Eurasian Strategies Centre.

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού: Μονάχα μια δωδεκάδα στρατιώτες ανά χιλιόμετρο μετώπου. Ένα ρήγμα στο μέτωπο είναι πάντα πιθανό. Ο Πούτιν μπορεί να ελπίζει σε περισσότερη γη, αδύναμες δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας και περιορισμένο ουκρανικό στρατό — σενάρια που διευκολύνουν μελλοντικές ρωσικές επιδιώξεις.

Aντίλογος: Η ρωσική οικονομία πιέζεται από υψηλά επιτόκια, έλλειψη εργατικού δυναμικού και εκτόξευση κόστους δανεισμού. Οι τράπεζες ανησυχούν για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Το status quo δεν μπορεί να διαρκέσει επ’ άπειρον. Αντίστοιχα όμως και η Ουκρανία κινδυνεύει φέτος τον χειμώνα λόγω των ρωσικών επιθέσεων στην ενεργειακή της υποδομή και της αδυναμίας των Ευρωπαίων να χρηματοδοτήσουν επαρκώς το Κίεβο.

Aγορές ομολόγων: Η πραγματική παγκόσμια εξουσία;

Bασιλιάς των αγορών ήταν πάντα η αγορά ομολόγων.
Όπως είχε πει ο σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον, Τζέιμς Κάρβιλ: «Αν ξαναγεννιόμουν θα ήθελα να είμαι αγορά ομολόγων — όλοι σε φοβούνται».

Aκόμη και ο Τραμπ φαίνεται να κατανοεί πως οι πραγματικοί κυρίαρχοι είναι οι “bond vigilantes”, τα hedge funds και οι κολοσσοί των επενδύσεων.
Την άνοιξη αναγκάστηκε να παγώσει τη βασική πολιτική του περί “ανταποδοτικών δασμών” όταν οι αγορές δυσανασχέτησαν.

Η δύναμη των αγορών φάνηκε τρία χρόνια πριν:
Η αρνητική αντίδραση στην αποτυχημένη mini-budget περικοπών φόρων της Λιζ Τρας στη Βρετανία οδήγησε στη συντομότερη πρωθυπουργική θητεία της ιστορίας (μόλις 49 ημέρες).

Πόσοι άλλοι δυτικοί ηγέτες κινδυνεύουν φέτος από τις αγορές αν δεν μειώσουν τα ελλείμματά τους;
Η κακή κατάσταση των δημόσιων οικονομικών από την Ιαπωνία έως τη Βρετανία και τις ΗΠΑ έχει κρατήσει ψηλά τα μακροπρόθεσμα επιτόκια δανεισμού. Οι προκλήσεις αυξάνονται διαρκώς — υψηλό χρέος, χαμηλή ανάπτυξη και παραγωγικότητα. Δύσκολο έργο η καθησύχαση των αγορών.

Η ζήτηση για κρατικά ομόλογα έχει μειωθεί:
Οι θεσμικοί επενδυτές ανησυχούν για τη δυνατότητα κυβερνήσεων όπως οι ΗΠΑ να διαχειριστούν τα δημοσιονομικά τους. «Λείπουν οι αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις», δήλωσε τον Σεπτέμβριο ο CEO της Deutsche Bank Christian Sewing.

H Γαλλία αποτελεί προειδοποιητικό παράδειγμα:
Διαδοχικοί πρωθυπουργοί διορισμένοι από τον Μακρόν αδυνατούν να πετύχουν σοβαρή μείωση χρέους λόγω έλλειψης κοινοβουλευτικής ή λαϊκής στήριξης. Η Βρετανία ακολουθεί στενά. Δημοσιονομική και πολιτική κρίση πάνε χέρι-χέρι, ενώ οι κυβερνήσεις φοβούνται περικοπές ή αυξήσεις φόρων εν όψει εκλογών — όμως κάτι πρέπει τελικά να αλλάξει.

Iσραήλ: Το φαινόμενο Νετανιάχου συνεχίζεται;

«Μάγο» τον αποκαλούν όχι τυχαία τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Όποτε όλα φαίνονται χαμένα στην πολιτική του πορεία, καταφέρνει εντυπωσιακές επιστροφές. «Είναι εμμονικός μαχητής· η αποτυχία δεν είναι επιλογή», γράφει ο βιογράφος του Μπεν Κασπίτ.

Ο Νετανιάχου πήρε το προσωνύμιο “Bibi the Magician” τη δεκαετία του ’90:
Νίκησε τον Σιμόν Πέρες λίγο μετά τη δολοφονία Ράμπιν· το 2015 ξεπέρασε σκάνδαλα διαφθοράς κερδίζοντας ξανά· επανέλαβε την τακτική συμμαχιών με ακροδεξιά κόμματα το 2019 για επιστροφή στην εξουσία.

Το 2022 πολλοί έκριναν πως είχε τελειώσει:
Μετά την επίθεση της Χαμάς στα κιμπούτς της νότιας χώρας (η χειρότερη ασφάλεια μετά τον πόλεμο Γιομ Κιπούρ), η κυβέρνησή του κατηγορήθηκε για πλήρη αποτυχία πρόληψης.

Οι εκλογές πρέπει να γίνουν ως τον Οκτώβριο του ’25:
Το πιθανότερο είναι ότι θα προκηρυχθούν νωρίτερα — επιλογή που μάλλον προτιμά ο ίδιος.
Παρά τις δικαστικές περιπέτειες και τη σκιά της 7ης Οκτωβρίου, η θέση του Νετανιάχου σταδιακά ενισχύεται.
Το Λικούντ ανέκαμψε δημοσκοπικά μετά τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολά στον Λίβανο και με την ταπεινωτική ήττα του Ιράν.

Ο Τραμπ ίσως προσέφερε υπηρεσία στον Νετανιάχου:
Πιέζοντάς τον προς ειρήνη στη Γάζα, έδωσε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό άλλοθι ώστε να σταματήσει τη στρατιωτική επιχείρηση, υπερβαίνοντας τις αντιδράσεις ακροδεξιών συνεταίρων.

Οι αντίπαλοι ελπίζουν στις δημοσκοπήσεις:
Το Λικούντ φαίνεται δύσκολα θα φτάσει τις 35 έδρες· η δεξιά συμμαχία δύσκολα πιάνει αυτοδυναμία (61 έδρες). Όμως ούτε η αντιπολίτευση δείχνει δυνατή.
Δημοσκόπηση για το Zman Yisrael δείχνει αύξηση στήριξης προς Βibi μετά τη συμφωνία κατάπαυσης πυρός και απελευθέρωση ομήρων.
Το Λικούντ ίσως παραμένει πρώτο κόμμα στη νέα Κνεσσέτ.

Η καλύτερη ελπίδα των αντιπάλων;
Να ενωθούν προσφέροντας σαφή επιλογή στους ψηφοφόρους — στόχος που έχει θέσει ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, προσπαθώντας να ενώσει δυνάμεις με τον πρώην αρχηγό ΓΕΕΘΑ Γκαντί Άιζενκοτ για “μονομαχία” με τον Bibi.
Έχει άσο στο μανίκι ακόμα ο Νετανιάχου;

Bίκτορ Όρμπαν: Θα αντέξει άλλη μια εκλογική μάχη;

Ποιος θα στοιχημάτιζε κατά του Βίκτορ Όρμπαν;
Ο “Viktator”, όπως παίζουν με το όνομά του οι αντίπαλοι (Viktor+dictator), κέρδισε τις τελευταίες τρεις εκλογικές αναμετρήσεις. Οι κεντρώοι και αριστεροί της Ευρώπης θα κάνουν τα πάντα ώστε αυτή τη φορά να χάσει στις κάλπες του Απριλίου.

«Οι εκλογές δεν θα είναι απομονωμένες από την υπόλοιπη Ευρώπη», προβλέπει ο Frank Furedi:
O επικεφαλής του παραρτήματος στις Βρυξέλλες της κυβερνητικής σχολής Mathias Corvinus Collegium περιμένει ιδεολογική μάχη που θα πολώσει ακόμα περισσότερο μια ήδη διαιρεμένη χώρα.
Οι MAGA influencers στις ΗΠΑ και οι σύμμαχοί του στην ομάδα Patriots for Europe θέλουν επίσης την παραμονή Όρμπαν.
Τα αποτελέσματα σε Τσεχία (μεγάλη νίκη ANO) και Πολωνία (εκλογή συντηρητικού Προέδρου) τους ενθαρρύνουν.
Όμως ακόμη κι οι πιστοί θεωρούν πως αυτή είναι η πιο δύσκολη μάχη εδώ και 15 χρόνια λόγω φθοράς εξουσίας.

O Πέτερ Μάγκιαρ κύριος αντίπαλος:
Πρώην insider των Fidesz κι ευρωβουλευτής· ελπίζει πως η δυσαρέσκεια λόγω πληθωρισμού-σκάνδαλων θα “ρίξει” Όρμπαν.
Το νέο φιλοδυτικό-κεντροδεξιό κόμμα Tisza προηγείται ή ισοβαθμεί δημοκοπικά.
Όμως ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους παραμένει αναποφάσιστος — σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Πέτερ Κρέκο «λίγη πονηριά κι έντονη καμπάνια μπορούν ν’ αλλάξουν τα δεδομένα».

O Όρμπαν παρουσιάζει τον Μάγκιαρ ως “μαριονέτα” της ΕΕ ή πράκτορα της Ουκρανίας:
Ελπίζει πως έτσι θα μεταφέρει τη συζήτηση στα πολιτιστικά ζητήματα όπου υπερτερεί επικοινωνιακά χάρη στα φιλικά προς αυτόν μέσα ενημέρωσης.

Xρηματοπιστωτικός κίνδυνος: Σκιώδεις τράπεζες & τεχνητή νοημοσύνη

Ανησυχίες προκαλεί η ανεξέλεγκτη αγορά ιδιωτικής πίστωσης (“shadow banks”).

O συνήθως συγκρατημένος διοικητής της Bank of England Andrew Bailey, έκρουσε πρόσφατα καμπανάκι κινδύνου: Υπάρχουν ομοιότητες με την κρίση του 2008 όταν “φούσκες” στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ μεταφέρθηκαν παγκοσμίως μέσω πολύπλοκων χρηματοοικονομικών προϊόντων προκαλώντας ντόμινο κατάρρευσης.

Θα οδηγήσουν ξανά οι αγορές σε κρίση;

Aπό τότε που οι παραδοσιακές τράπεζες απέφυγαν υψηλό ρίσκο μετά το ’08 (και λόγω αυστηρότερης εποπτείας), σημαντικό μέρος χρηματοδότησης επιχειρήσεων καλύπτουν πλέον hedge funds & private equity (“shadow banking”). Σύμφωνα με το US Financial Stability Board διαθέτουν σχεδόν τα μισά παγκόσμια χρηματοοικονομικά assets (περίπου $250 τρισ.).

Το θετικό:

Sκιώδεις τράπεζες δεν χρησιμοποιούν καταθέσεις ιδιωτών αλλά κεφάλαια επενδυτών δεσμευμένα για μεγάλο διάστημα — μειώνοντας θεωρητικά κινδύνους μαζικής φυγής κεφαλαίων τύπου Lehman Brothers.
Aλλά αυτό ισχύει μόνο θεωρητικά: Eάν διαταραχθεί αυτή η αγορά ιδιωτικής πίστωσης, θα υπάρξει αντίκτυπος παντού.
Και κυβερνήσεις χωρίς πόρους δεν μπορούν πλέον εύκολα να οργανώσουν διασώσεις τύπου 2008 — ειδικά εν μέσω λαϊκής δυσαρέσκειας.
Eπιπλέον πολλές shadow banks έχουν ποντάρει στη “φούσκα” τεχνητής νοημοσύνης που ίσως σκάσει σύντομα.
Ίσως είναι ώρα για προσοχή…

Eκλογές ΗΠΑ 2026: Mάχη Βουλής – Γερουσίας

Δύσκολη αποστολή για τους Ρεπουμπλικάνους η διατήρηση ελέγχου στη Βουλή Αντιπροσώπων.

Tο κόμμα του Προεδρου σχεδόν πάντα χάνει τη Βουλή στις ενδιάμεσες εκλογές (μόλις δύο εξαιρέσεις από το 1938). Και οι δύο περιπτώσεις είχαν ιδιαιτερότητες: Το 2002 οι Ρεπουμπλικάνοι κέρδισαν λόγω εθνικής ενότητας μετά την 11/9· το ’98 οι Δημοκρατικοί ωφελήθηκαν από την αντιδημοφιλή προσπάθεια καθαίρεσης Κλίντον από τους Ρεπουμπλικάνους.

Φέτος δυσκολεύουν τα πράγματα για τους Δημοκρατικούς:

Eξαιτίας ανακατανομής εκλογικών περιφερειών υπό την ώθηση Τραμπ σε πολιτείες όπως το Τέξας (που δίνει πλεονεκτήματα στους Ρεπουμπλικάνους), αν κι αυτό εξισορροπείται ως έναν βαθμό από αντίστοιχα σχέδια των Δημοκρατικών στην Καλιφόρνια.
Παρόλα αυτά, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν μόλις ισχνή πλειοψηφία στη Βουλή, οι Δημοκρατικοί θεωρούνται φαβορί — ειδικά αν παραμένει αρνητική η καθαρή δημοτικότητα Τραμπ.
Θετικό σημάδι αποτέλεσαν πρόσφατες νίκες Δημοκρατικών σε κυβερνήσεις Νιού Τζέρσεϊ & Βιρτζίνια (Νοέμβριος).

Άλλη εικόνα στη Γερουσία:

Eδώ οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν πλειοψηφία έξι εδρών και σαφέστατα καλύτερες πιθανότητες διατήρησης ελέγχου.
Από τους 22 Ρεπουμπλικάνους γερουσιαστές που καλούνται να υπερασπιστούν έδρα έναντι μόλις 13 Δημοκρατικών αντιστοίχως, μόνο ένας Ρεπουμπλικανός κατεβαίνει σε Πολιτεία που ψήφισε Χάρις πέρσι, ενώ δύο Δημοκρατικοί σε Πολιτείες που ψήφισαν υπέρ Τραμπ.
Συνολικά λοιπόν, οι Ρεπουμπλικάνοι στη Γερουσία φαίνεται πως έχουν σαφέστατα ισχυρότερη θέση.
Για τους Δημοκρατικούς απαιτείται τεράστιο κύμα αντι-Τραμπ ψήφων ακόμη και στις πιο συντηρητικές Πολιτείες.
Δύσκολο αλλά όχι αδύνατο…
Πιθανότητες: Δημοκρατικοί παίρνουν Βουλή: 2/1• Ρεπουμπλικανοί κρατούν Γερουσία: 2/1.

Σπύρος Σιδέρης

Το 2025 ανέδειξε με σαφήνεια ότι η Μέση Ανατολή δεν αποτελεί απλώς μια «ζώνη κρίσης», αλλά έναν καταλύτη παγκόσμιας αποσταθεροποίησης.

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρέθηκε για ακόμη μία χρονιά η Γάζα, όπου το 2025 σημαδεύτηκε από εναλλαγές μεταξύ διαπραγματεύσεων και γενικευμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Οι πρώτες εβδομάδες του έτους συνοδεύτηκαν από προσπάθειες εκεχειρίας, οι οποίες όμως κατέρρευσαν στις 18 Μαρτίου, οδηγώντας σε νέα φάση εκτεταμένων εχθροπραξιών. Η εξέλιξη αυτή επιδείνωσε δραματικά την ανθρωπιστική κρίση και επανέφερε τη Γάζα στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών.

Η συμφωνία που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο στο Σαρμ ελ Σέιχ, ως «πρώτη φάση» ενός πλαισίου κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγών, επιβεβαίωσε πόσο εύθραυστη παραμένει κάθε διπλωματική πρωτοβουλία σε ένα περιβάλλον διαρκούς καχυποψίας και στρατιωτικής υπερέντασης.

Παράλληλα, η κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν αποτέλεσε ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του 2025. Στις 13 Ιουνίου, ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικούς στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους, με αναφορές σε εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ, ανέβασαν κατακόρυφα τον κίνδυνο μιας άμεσης περιφερειακής σύγκρουσης. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε διεθνή ανησυχία, όχι μόνο για τις στρατιωτικές συνέπειες, αλλά και για τις επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, σε μια περίοδο όπου οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κραδασμούς.

Στον Λίβανο, το 2025 σηματοδότησε μια θεσμική καμπή με την εκλογή του Ζοζέφ Αούν στην προεδρία στις 9 Ιανουαρίου, κλείνοντας ένα μακροχρόνιο πολιτικό κενό. Αν και η εξέλιξη αυτή χαιρετίστηκε ως βήμα σταθεροποίησης, δεν εξάλειψε τις βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας, ούτε τις περιφερειακές πιέσεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν το λιβανικό πολιτικό σκηνικό.

Ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια οικονομία είχε η συνεχιζόμενη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα και την Υεμένη. Το 2025 καταγράφηκαν επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, οι οποίες επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και υποχρέωσαν μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αλλάξουν δρομολόγια, αυξάνοντας το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς αγαθών. Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν πόσο στενά συνδέεται η ασφάλεια της Μέσης Ανατολής με την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Στη Συρία, το 2025 χαρακτηρίστηκε από μια μεταβατική φάση, με επίμονες εστίες αστάθειας, αλλά και δειλά βήματα περιφερειακής και διεθνούς επαναπροσέγγισης. Ζητήματα ασφάλειας παρέμειναν οξυμένα, ιδιαίτερα σε παράκτιες και στρατηγικές περιοχές, ενώ ταυτόχρονα καταγράφηκαν διπλωματικές κινήσεις και οικονομικές δεσμεύσεις, κυρίως από χώρες του Κόλπου και ευρωπαϊκούς θεσμούς, που αποσκοπούν στη σταδιακή επανένταξη της Δαμασκού στο περιφερειακό σύστημα.

Ένα ακόμη στοιχείο που σημάδεψε το 2025 ήταν η ανάδειξη ενός εκτεταμένου «πολέμου πληροφορίας». Η παραπληροφόρηση, η προπαγάνδα και οι στοχευμένες εκστρατείες επιρροής λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές της έντασης, επηρεάζοντας την κοινή γνώμη τόσο εντός της περιοχής όσο και διεθνώς. Σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως πεδίο σύγκρουσης, η πληροφορία αποδείχθηκε εξίσου κρίσιμη με τα στρατιωτικά μέσα.

Συνολικά, το 2025 κατέδειξε ότι η Μέση Ανατολή παραμένει ένας κόμβος όπου διασταυρώνονται τοπικές συγκρούσεις και παγκόσμια συμφέροντα. Οι εξελίξεις της χρονιάς επηρέασαν άμεσα την παγκόσμια ειρήνη, τη διεθνή ασφάλεια και τη σταθερότητα ευρύτερων περιοχών, αποδεικνύοντας ότι χωρίς μια συνολική πολιτική προσέγγιση και ουσιαστική διεθνή εμπλοκή, ο κύκλος της βίας και της αβεβαιότητας δύσκολα θα σπάσει.

Ράνια Τραγόμαλλου

Στην Χαριλάου Τρικούπη εκτιμούν ότι το βασικό πρόβλημα του κόμματος δεν είναι η έλλειψη προγραμματικού λόγου, αλλά η περιορισμένη διείσδυση του μηνύματός του στην κοινωνία.

Ο σχεδιασμός για το 2026

Σε αυτό το πλαίσιο, ο σχεδιασμός για το 2026 περιλαμβάνει εκστρατεία «πόρτα – πόρτα», περιοδείες σε γειτονιές και δήμους – με έμφαση στο λεκανοπέδιο της Αττικής – καθώς και συστηματική παρουσία του προέδρου και των στελεχών σε χώρους κοινωνικής πίεσης.

Στόχος είναι το πολιτικό μήνυμα του ΠΑΣΟΚ για την οικονομία, την υγεία, την παιδεία, τη στέγαση, την ενέργεια, τα κοινωνικά δικαιώματα και το κράτος δικαίου να «φτάσει εκεί που δεν φτάνει».

Παράλληλα, το κόμμα προετοιμάζεται για πιο έντονη κοινοβουλευτική παρουσία. Η ηγεσία επιλέγει να ανεβάσει την αντιπολιτευτική ένταση, αξιοποιώντας κρίσιμα νομοθετικά πεδία και κοινωνικά μέτωπα, επιδιώκοντας να αποτυπώσει καθαρά τη διαφορά του από την κυβερνητική πολιτική.

Το «μονομέτωπο» απέναντι στη Νέα Δημοκρατία παραμένει αδιαπραγμάτευτο, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να απορρίπτει κάθε σενάριο διλημμάτων και να επιμένει ότι το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να εμφανίζεται ως δυνητικός κυβερνητικός εταίρος, αλλά ως αυτοτελής δύναμη διακυβέρνησης.

 Σε επιφυλακή

Την ίδια στιγμή, ο κομματικός μηχανισμός βρίσκεται σε διαρκή επιφυλακή. Η  επανεμφάνιση ενός νέου πολιτικού φορέα υπό τον Αλέξη Τσίπρα και οι πρωτοβουλίες της Μαρίας Καρυστιανού  αντιμετωπίζονται με διαφορετικούς αλλά σαφείς όρους.

Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει κριθεί πολιτικά, εκτιμώντας πως κινείται χωρίς σαφές νέο αφήγημα, ωστόσο αναγνωρίζουν ότι η δημόσια παρουσία του μπορεί να επηρεάσει τον συσχετισμό δυνάμεων στον προοδευτικό χώρο.

Αντίστοιχα, οι κινήσεις Καρυστιανού αξιολογούνται ως εν δυνάμει δεξαμενή αντισυστημικής ψήφου, με απρόβλεπτη δυναμική, χωρίς όμως –σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κόμματος– να προκαλούν μεγάλες απώλειες για το ΠΑΣΟΚ.

Η τριπλή  κατεύθυνση για το 2026 

Στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν ότι ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος. Οι πρώτοι μήνες του 2026 θεωρούνται κρίσιμοι για τη δημοσκοπική και πολιτική εικόνα του κόμματος

Σε αυτό το περιβάλλον, η στρατηγική του κόμματος για το 2026 συνοψίζεται σε μια τριπλή κατεύθυνση: πιο επιθετική και συνεκτική αντιπολίτευση, καθαρή πολιτική αντιπαράθεση με τον Αλέξη Τσίπρα όπου απαιτείται, και ταυτόχρονα εξωστρεφή στροφή μέσα από νέα οριζόντια Δίκτυα Πολιτών.

Τα δίκτυα αυτά φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως χώροι παραγωγής πολιτικής «από τη βάση», ενισχύοντας τη συμμετοχικότητα και τη σύνδεση με κοινωνικές ομάδες που παραμένουν πολιτικά ρευστές.

Διεύρυνση και επαναπατρισμός δυνάμεων

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη διεύρυνση και στον επαναπατρισμό δυνάμεων που απομακρύνθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Η ηγεσία επιδιώκει να ανοίξει το κόμμα σε νέα πρόσωπα, κινήσεις και φορείς της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης, χωρίς «face control», αλλά με σαφείς πολιτικούς κανόνες.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας με τα κόμματα της Κεντροαριστεράς παραμένουν ανοιχτοί σε θεσμικό επίπεδο, χωρίς να αναιρείται η γραμμή της αυτόνομης πορείας προς τις εκλογές.

Το εσωκομματικό τοπίο, ωστόσο, παραμένει εύθραυστο. Δηλώσεις στελεχών που θέτουν εμμέσως ζητήματα ηγεσίας, αλλά και συζητήσεις γύρω από τον ρόλο προβεβλημένων προσώπων, συντηρούν υπόγειες εντάσεις.

Κομβικός σταθμός το Συνέδριο

Η ηγεσία επιδιώκει να περιορίσει την εσωστρέφεια, δίνοντας έμφαση στη συλλογική πειθαρχία και στη σαφή πολιτική γραμμή ενόψει του συνεδρίου, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σταθμό για τη φυσιογνωμία και τη στρατηγική του κόμματος.

Στη Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζουν ότι το 2026 δεν θα είναι χρονιά εφησυχασμού. Η μάχη δεν αφορά μόνο την αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά και τον έλεγχο του αφηγήματος στον προοδευτικό χώρο.

Το στοίχημα για το ΠΑΣΟΚ είναι διπλό: να πείσει ότι μπορεί να εκφράσει κοινωνικά στρώματα που πιέζονται από την ακρίβεια, το στεγαστικό και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, και ταυτόχρονα να εμφανιστεί ως η μόνη αξιόπιστη, θεσμική και προγραμματικά συγκροτημένη εναλλακτική διακυβέρνησης.

Όπως σημειώνουν κομματικές πηγές, «η νέα χρονιά θα κριθεί στο πεδίο της πολιτικής πειστικότητας και της παρουσίας στην κοινωνία». Και σε αυτό το πεδίο, το ΠΑΣΟΚ φιλοδοξεί να περάσει από τη φάση της αναμονής στη φάση της διεκδίκησης — με το συνέδριο να αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ.

Ανδρέας Μαραθιάς

Στο πλαίσιο αυτό το μείζον θέμα της νέας χρονιάς για το Κοινοβούλιο αναμένεται να είναι η έναρξη των διαδικασιών για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, στο όποιο άλλωστε έχει αναφερθεί ο Κ. Μητσοτάκης από την άνοιξη του 2025 , εκφράζοντας τη βούληση του ιδίου και της κυβέρνησης να ξεκινήσει ο διάλογος τέλη 2025 ή αρχές 2026.

Στην ατζέντα της αναθεώρησης σύμφωνα με την πρωτοβουλία που θα αναλάβει η κυβερνητική πλειοψηφία θα βρεθούν 4 βασικά άρθρα του Συντάγματος και συγκεκριμένα:

– το άρθρο 103, σχετικά με τη μονιμότητα στο Δημόσιο
– το άρθρο 16, αναφορικά με τη άρση των εμποδίων για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων
– το άρθρο 24, για το περιβάλλον και τη χωροταξία, ώστε να διευκολυνθούν επενδύσεις, αλλά με σεβασμό στο περιβάλλον και
– το άρθρο 86, σχετικά με την ποινική ευθύνη των υπουργών.

Και για τα τέσσερα μείζονα αυτά θέματα η αντιπαράθεση αναμένεται να είναι σφοδρή και η συναίνεση είναι ζητούμενη. Να σημειωθεί ότι εφόσον προχωρήσουν οι διαδικασίες η παρούσα Βουλή είναι η “προτεινουσα” και για όσα άρθρα εγκριθεί η αναθεώρηση με 151 στη επόμενη Βουλή την “αναθεωρητέα” απαιτείται πλειοψηφία 180 βουλευτών, δηλαδή ευρεία συναίνεση, ενώ αν εγκριθούν με 180 ψήφους από την παρούσα Βουλή, απαιτείται πλειοψηφία 151 στη επόμενη Βουλή.

Υπενθυμίζεται ότι δεν αναθεωρούνται τα άρθρα που αφορούν, το  πολίτευμα ως προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία, τα θεμελιώδη δικαιώματα (ατομικά και κοινωνικά) και το κράτους δικαίου. Η συνταγματική αναθεώρηση δεν επιτρέπεται σε προεκλογική χρονιά, δηλαδη δεν μπορεί να γίνει το 2027

Εντός του έτους και με φόντο τις επερχόμενες εκλογές στο επίκεντρο του νομοθετικου έργου μπορεί να βρεθεί και η αλλαγή του εκλογικού νόμου, αν και ο πρωθυπουργός το έχει αποκλείσει προς το παρόν. 

Ωστόσο η δήλωση του Προέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της αύξησης του πήχη εισόδου ενός κόμματος στη Βουλή από το 3% στο 5%, άνοιξε το θέμα εκ νέου, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες το ζήτημα των αλλαγών στον εκλογικό νόμου ενδιαφέρει και το ΠΑΣΟΚ που επιθυμεί το bonus των εδρών να δίνεται και σε συνασπισμούς κομμάτων.

Γιατί στην περίπτωση τελικά που το ΠΑΣΟΚ είναι πρώτο κόμμα δεν θα μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, επειδή το bonus δίνεται σε κόμμα και όχι σε συνασπισμό κομμάτων και το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής όπως είναι το πλήρες όνομά του είναι συνασπισμός κομμάτων, αφού εκτός του ΠΑΣΟΚ με πρόεδρο τον Νίκο Ανδρουλάκη ως κύρια συνιστώσα, συμμετέχουν το Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών (ΚΙΔΗΣΟ)  του Γιώργου Παπανδρέου, η Ένωση Εθνικής Δημοκρατικής Μεταρρύθμισης υπό τον Απόστολο Πόντα, οι Κινήσεις Πολιτών για τη Σοσιαλδημοκρατία με επικεφαλής τον Μιχάλη Χάλαρη και η Ανανεωτική Αριστερά υπό τον Θόδωρο Μαργαρίτη.

Η αντιπαράθεση συμπολίτευσης-αντιπολίτευσης φυσικά θα συνεχιστεί με αμείωτη ένταση εξαιτίας της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς οι εργασίες της έχουν παραταθεί μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου, προκειμένου να εξεταστούν μάρτυρες από τις περιόδους διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019), αλλά και προηγούμενων περιόδων έως το 1998, με βάση τη σχετική απόφαση της Ολομέλειας για την αναζήτηση πολιτικών ευθυνών για το σκάνδαλο των παραπάνω αγροτικών επιδοτήσεων, που για τη ΝΔ είναι διαχρονικό και αφορά όλα τα κόμματα που κυβέρνησαν και με σύσσωμη τη κυβέρνηση να μιλά για ένα καθαρό “γαλάζιο” σκάνδαλο.

Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πληροφορίες μέσα στον Ιανουάριο κατά πάσα πιθανότητα αναμένεται  να διαβιβαστεί στη Βουλή η δεύτερη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ με την  Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να ζητά άρσεις ασυλίας νυν βουλευτών της ΝΔ κυρίως, στη βάση  μάλιστα συγκεκριμένων  στοιχείων για τα εμπλεκόμενα πρόσωπα.

Όσον αφορά το νομοθετικό έργο η νέα χρονιά ξεκινά με την συζήτηση και ψήφιση του νομοσχεδίου του Υπουργείο Εθνικής Άμυνας  “Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή (σταδιοδρομία και εξέλιξη αξιωματικών, μονίμων υπαξιωματικών και Επαγγελματιών Οπλιτών των Ενόπλων Δυνάμεων, μισθολογικές ρυθμίσεις για το στρατιωτικό προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων, αναδιοργάνωση ακαδημαϊκής εκπαίδευσης των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατολογία των Ελλήνων, εθελοντική στράτευση γυναικών και άλλες διατάξεις)”  

Θα ακολουθήσουν νομοσχέδια που βρίσκονται ήδη στη δημόσια διαβούλευση και αφορούν

– “Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Καταπολέμηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Ποινικές διατάξεις – Σύσταση Μητρώου Ορκωτών Πραγματογνωμόνων – Λοιπές διατάξεις Υπουργείου Πολιτισμού

– “Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημοσίου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις”.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται επίσης τα νομοσχέδια του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου, 80 χρόνια μετά την πρώτη εφαρμογή του, αλλά και του Υπουργείου Εσωτερικών για το Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, προκαλώντας ήδη τη σφοδρή αντίδραση των δημάρχων, ιδίως από τον προοδευτικό χώρο με επικεφαλής τον δήμαρχο Αθηναίων, Χάρη Δούκα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, πρόεδρος των ΗΠΑ, τηλεφωνεί σε παιδιά καθώς συμμετέχει στον εντοπισμό του Άγιου Βασίλη μέσω του συστήματος NORAD Santa Tracker την παραμονή των Χριστουγέννων, στο θέρετρο Mar-a-Lago, στις 24 Δεκεμβρίου 2025, στο Palm Beach της Φλόριντα.

Το πιο καθοριστικό γεγονός για το 2026 αναμένεται να είναι οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που θα διεξαχθούν τον Νοέμβριο. Την τελευταία δεκαετία, ο κόσμος παρακολουθεί μια δραματική υποχώρηση των φιλελεύθερων δημοκρατιών. Οι δύο μεγάλες αυταρχικές δυνάμεις, η Ρωσία και η Κίνα, έχουν εντείνει την καταστολή στο εσωτερικό και επεκτείνουν την επιρροή τους παγκοσμίως.

Ωστόσο, η άνοδος τους έχει ενισχυθεί από την ενδυνάμωση λαϊκιστικών εθνικιστικών κομμάτων σε πολλές ανεπτυγμένες δημοκρατίες. Το σημαντικότερο παράδειγμα είναι οι ίδιες οι ΗΠΑ, οι οποίες τα τελευταία 70 χρόνια δημιούργησαν και ηγήθηκαν της παγκόσμιας φιλελεύθερης τάξης.

Η εκλογή του Τραμπ, αρχικά το 2016 και ξανά το 2024, αναπροσανατόλισε δραστικά αυτή τη διεθνή τάξη πραγμάτων. Η Αμερική του Τραμπ έχει ουσιαστικά αλλάξει πλευρά στον παγκόσμιο αγώνα για τη δημοκρατία, συνάπτοντας συμφωνίες με αυταρχικούς ηγέτες και απαξιώνοντας δημοκρατικά εκλεγμένους ομολόγους σε Ευρώπη και Ασία.

Η στροφή της αμερικανικής πολιτικής και οι συνέπειες για την Ουκρανία

Αυτή η ριζική μεταστροφή επηρέασε πρώτα και κύρια την Ουκρανία, καθώς οι ΗΠΑ σταμάτησαν την άμεση στρατιωτική στήριξη και προώθησαν τους στόχους της Ρωσίας, επιδιώκοντας συμφωνία με τη Μόσχα εις βάρος τόσο της Ουκρανίας όσο και των Ευρωπαίων.

Στο εσωτερικό, ο Τραμπ συμπεριφέρεται σαν αυταρχικός ηγέτης, αψηφώντας τη νομιμότητα και κυβερνώντας κυρίως μέσω προεδρικών διαταγμάτων. Κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν, εγώ και πολλοί υποστηρικτές της Ουκρανίας πιέζαμε τον Λευκό Οίκο για περισσότερη βοήθεια προς το Κίεβο. Αυτή η περίοδος έληξε οριστικά με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025.

Η καταστροφική συνάντηση μεταξύ Τραμπ και του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι τον Φεβρουάριο σηματοδότησε τη νέα πορεία της αμερικανικής κυβέρνησης, από την οποία ο πρόεδρος δεν έχει αποκλίνει έκτοτε.

Αυτό άλλαξε πλήρως την ατζέντα για τους φίλους της Ουκρανίας στις ΗΠΑ. Δεν έχει πλέον νόημα να ασκείται πίεση για ενίσχυση της αμερικανικής υποστήριξης όταν η κυβέρνηση συντάσσεται με τον αντίπαλο.

Τα προσωπικά κίνητρα του Τραμπ και το μέλλον των σχέσεων με τη Ρωσία

Ο Τραμπ δεν κινείται από πολιτικές αρχές ή ιδεολογία, αλλά από προσωπικό συμφέρον – συχνά υπό μορφή απευθείας ωφελημάτων προς τον ίδιο και την οικογένειά του. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα με τους Ελβετούς που εξασφάλισαν χαμηλότερους δασμούς προσφέροντας στον Τραμπ μια πολυτελή χρυσή ράβδο.

Το βασικό ενδιαφέρον του στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία φαίνεται να είναι η εκμετάλλευση των πόρων της Ουκρανίας και η επανένταξη της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία, ώστε Αμερικανοί επενδυτές να αποκομίσουν κέρδη.

Ο μοναδικός τρόπος για έναν Αμερικανό να στηρίξει πλέον την Ουκρανία ή τη δημοκρατία διεθνώς είναι να απομακρύνει τον Τραμπ από την εξουσία. Παρά το ότι το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να τον περιορίσει, υπάρχουν σημάδια ότι η επιρροή του φθίνει – κορυφώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2025 και τώρα αποδυναμώνεται.

Οι εκλογές ως κρίσιμο ανάχωμα – Ελπίδες για αλλαγή στο Κογκρέσο

Η σημαντικότερη δικλείδα ασφαλείας παραμένουν οι εκλογές. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι Δημοκρατικοί θα ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων τον επόμενο Νοέμβριο. Η κακή διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ έχει οδηγήσει πολλούς ψηφοφόρους να στραφούν εναντίον του.

Στις εκλογές-ορόσημο του Νοεμβρίου, οι Δημοκρατικοί σημείωσαν ευρείες νίκες. Ήδη πάνω από δύο δωδεκάδες Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έχουν ανακοινώσει πως δεν θα είναι ξανά υποψήφιοι, κυρίως επειδή δεν επιθυμούν να βρεθούν στην αντιπολίτευση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Το σκάνδαλο γύρω από τον Τζέφρι Έπσταϊν έπληξε τον Τραμπ ακόμα και στη βάση των υποστηρικτών του. Η δασμολογική πολιτική του έχει αυξήσει το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς πολίτες, παρά τις προσπάθειές του να πείσει ότι οι τιμές μειώνονται.

Ο Τραμπ θα επιχειρήσει να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης αυξάνοντας τις πιέσεις στη Βενεζουέλα ή χρησιμοποιώντας στρατιωτική ισχύ διεθνώς – ωστόσο αυτό δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των βασικών ψηφοφόρων του.

Πιθανές εξελίξεις αν αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων στη Βουλή

Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, θα έχουν τη δυνατότητα να οργανώσουν ακροάσεις, να καλέσουν μέλη του υπουργικού συμβουλίου σε καταθέσεις και να ερευνήσουν τα φαινόμενα διαφθοράς που χαρακτηρίζουν τη νυν κυβέρνηση. Δεν αποκλείεται ακόμα και μια τρίτη διαδικασία παραπομπής σε δίκη (impeachment), κάτι πρωτοφανές στα αμερικανικά χρονικά.

Καθώς η οικονομία δύσκολα θα βελτιωθεί μέσα στο επόμενο έτος, η δημοτικότητα του Τραμπ –που ήδη βρίσκεται στο 30%– αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται. Ο ίδιος εμφανίζει σημάδια ψυχικής εξάντλησης, με αλλεπάλληλες μανιακές αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.

Δυστυχώς όμως, ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα παραμείνει στην εξουσία για ακόμα τρία χρόνια.

Η μοίρα της Ουκρανίας – Κρίσιμη ευθύνη για την Ευρώπη

Η κατάσταση της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία σήμερα είναι κρίσιμη και πλέον βαραίνει τους Ευρωπαίους να τη στηρίξουν τους επόμενους μήνες. Παρά τον αρνητικό ρόλο ενός «τραγικού» προέδρου, μεγάλη πλειοψηφία Αμερικανών εξακολουθεί να στηρίζει την Ουκρανία έναντι της Ρωσίας και δηλώνει πρόθυμη να επαναλάβει αυτή τη βοήθεια στο μέλλον.

Καθώς οι Ρεπουμπλικανοί αρχίζουν σταδιακά να χάνουν τον φόβο τους απέναντι στον Τραμπ, δεν αποκλείεται να σχηματιστεί φιλο-ουκρανική πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Όπως συνέβη καθ’ όλη τη διάρκεια της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία, οι εξελίξεις εκεί αφορούν όχι μόνο τους πολίτες αυτής της χώρας αλλά όλες τις φιλελεύθερες δημοκρατίες ανά τον κόσμο.

Οι χώρες της Ευρώπης βρίσκονται πλέον υπό άμεση απειλή από τη Μόσχα και σταδιακά αναγνωρίζουν ότι το ίδιο τους το συμφέρον διακυβεύεται άμεσα. Ωστόσο, η παγκόσμια δημοκρατία δύσκολα θα επιβιώσει αν ο κάποτε βασικός υπέρμαχός της μετατραπεί σε αυταρχική δύναμη. Γι’ αυτό όσα συμβαίνουν στην αμερικανική εσωτερική πολιτική έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

*Το άρθρο εκφράζει αποκλειστικά τις απόψεις του συγγραφέα Francis Fukuyama και όχι απαραίτητα αυτές του Kyiv Independent.*

Καθώς πλησιάζει το 2026, τα 470 ετών αινιγματικά τετράστιχα του Γάλλου προφήτη Νοστράδαμου κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ερμηνείες που προβλέπουν παγκόσμιες συγκρούσεις, γεωπολιτικές αλλαγές και μυστηριώδεις καταστροφές. Η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα τετράστιχα που αναφέρονται στο έτος «26», ένα «μεγάλο σμήνος μελισσών» και περιοχές «που ξεχειλίζουν από αίμα». Σύγχρονοι ερευνητές συνδέουν αυτά τα σημεία με τις αυξανόμενες ανησυχίες για την τεχνολογία, όπως καταγράφει ο Guardian.

Η έξαρση των εικασιών αναδεικνύει τη διαχρονική ανθρώπινη τάση να αναζητά μοτίβα στην ασάφεια, προβάλλοντας σύγχρονους φόβους πάνω στις σκόπιμα αμφίσημες προφητείες του Michel de Nostredame. Παρότι οι μελετητές τονίζουν τον συμβολικό χαρακτήρα των γραπτών του, η περιέργεια του κοινού έχει αναζωπυρωθεί χάρη σε βαθιές αναλύσεις τόσο από κλασικούς όσο και από σύγχρονους «μάντεις».

Η ζωή και το έργο του Νοστράδαμου

Ο Νοστράδαμος, γεννημένος ως Michel de Nostredame το 1503, υπήρξε φαρμακοποιός και αστρολόγος. Έμεινε γνωστός για το έργο του Les Prophéties, μια συλλογή εκατοντάδων ποιητικών τετράστιχων. Η φήμη του βασίζεται κυρίως σε ισχυρισμούς ότι προέβλεψε γεγονότα όπως η Γαλλική Επανάσταση και η άνοδος του Χίτλερ. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν πως τα γραπτά του είναι ασαφή και γεμάτα σύμβολα, επιτρέποντας πολλαπλές ερμηνείες ακόμη και αιώνες αργότερα.

Το «μεγάλο σμήνος μελισσών» και οι νέες ερμηνείες

Ένα από τα τετράστιχα που προκαλεί τη μεγαλύτερη συζήτηση μιλά για ένα «μεγάλο σμήνος μελισσών» που θα ξεσηκωθεί. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για το 2026; Οι σύγχρονοι αναλυτές αποκλείουν μια κυριολεκτική εισβολή εντόμων. Ιστορικά, οι μέλισσες συμβολίζουν την οργανωμένη δύναμη, την αυτοκρατορία ή τη βιομηχανία.

Σήμερα, οι ερμηνείες ποικίλουν: κάποιοι θεωρούν πως πρόκειται για την επανεμφάνιση ενός ισχυρού πολιτικού ηγέτη που θα πετύχει σημαντικές νίκες. Άλλοι βλέπουν συμβολισμούς στρατιωτικών σμηνών drones ή ακόμα και τη συνδυαστική επιρροή των κοινωνικών δικτύων στις παγκόσμιες εξελίξεις.

Προβλέψεις για σύγκρουση και μετατόπιση ισχύος

Πολλές ερμηνείες υπογραμμίζουν ένα ζοφερό σενάριο εντεινόμενων παγκόσμιων συγκρούσεων. Αναφορές στον Άρη, τον ρωμαϊκό θεό του πολέμου, αλλά και σε συγκεκριμένες περιοχές όπως ο Ticino της Ελβετίας «που ξεχειλίζει από αίμα», έχουν προκαλέσει ανησυχία για ενδεχόμενη εξάπλωση πολέμου σε παραδοσιακά ουδέτερες ζώνες της Ευρώπης.

Σε άλλο τετράστιχο, η Δύση «χάνει τη λάμψη της στη σιωπή», ενώ «τρεις φωτιές» ανατέλλουν στην Ανατολή. Κάποιοι θεωρούν ότι αυτό προαναγγέλλει μια μεγάλη μεταφορά παγκόσμιας ισχύος από τις δυτικές στις ανατολικές χώρες, πιθανώς εν μέσω συγκρούσεων.

Τεχνολογία ή πόλεμος; Μια νέα ανάγνωση

Μια σύγχρονη εκδοχή συνδέει τις προφητείες με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η ιδέα της Δύσης που χάνει το «φως» της ερμηνεύεται πλέον ως οικονομική και τεχνολογική αναστάτωση. Ερευνητές εκτιμούν ότι η προφητεία ίσως αντανακλά τις δυσκολίες της Δύσης στην αγορά εργασίας και την πτώση της καινοτομίας λόγω της ταχείας ανάπτυξης της AI σε χώρες όπως η Κίνα και η Ιαπωνία – ένα είδος τεχνολογικού ανταγωνισμού αντί στρατιωτικής σύγκρουσης.

Προφητείες για δολοφονία και ελπίδα

Τα τετράστιχα περιλαμβάνουν επίσης ανησυχητικές λεπτομέρειες. Μια προφητεία κάνει λόγο για έναν «μεγάλο άνδρα που χτυπιέται σε μια μέρα από κεραυνό», συνήθως ερμηνευόμενο ως αιφνίδιος θάνατος ή δολοφονία σημαντικής παγκόσμιας προσωπικότητας το 2026. Ωστόσο, ο Νοστράδαμος συχνά συνδύαζε την καταστροφή με την ελπίδα: πολλές ερμηνείες καταλήγουν στην εμφάνιση ενός «ανθρώπου του φωτός» ή μιας ευεργετικής μορφής που εγκαινιάζει νέα εποχή ανανέωσης μετά από περίοδο ταραχής.

Οι προβλέψεις του «ζωντανού Νοστράδαμου» Αθως Σαλόμ

Στο προσκήνιο έρχονται και οι προβλέψεις του Aθως Σαλόμ, ενός σύγχρονου μάντη γνωστού ως «ζωντανός Νοστράδαμος». Οι δικές του προβλέψεις για το 2026 είναι πιο συγκεκριμένες και επικεντρώνονται στην τεχνολογία: προβλέπει μια μεγάλη ηλιακή καταιγίδα τον Μάρτιο, άμεση αντιπαράθεση NATO-Ρωσίας στην Αρκτική, μαζική κυβερνοεπίθεση σε ευρωπαϊκές τράπεζες και την εφαρμογή ενός αυστηρά ελεγχόμενου ψηφιακού ευρώ.

Το 2026 δεν θα είναι ακόμη μία χρονιά «πειραματισμού» με την τεχνητή νοημοσύνη (AI). Θα είναι μια χρονιά κρίσιμων αποφάσεων για τις επιχειρήσεις. Τα δεδομένα είναι πλέον ξεκάθαρα: η πλειονότητα των οργανισμών έχει ήδη υιοθετήσει τη γενετική AI, χωρίς όμως να έχει δει μετρήσιμη επίδραση στην κερδοφορία ή την παραγωγικότητα. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην τεχνολογία, αλλά στον τρόπο προσέγγισής της.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται καθημερινά: εργαλεία AI χωρίς στρατηγική, πιλοτικά έργα χωρίς συνέχεια και ομάδες που περιμένουν η AI να «κουμπώσει» απλά στις υπάρχουσες διαδικασίες. Αυτό δεν είναι μετασχηματισμός μέσω AI· είναι ψηφιακή βιτρίνα.

Η πραγματική αφετηρία για έναν CEO δεν είναι το ίδιο το εργαλείο, αλλά ένα πιο θεμελιώδες ερώτημα: Ποια επιχειρηματικά αποτελέσματα θέλω να αλλάξω ριζικά μέσα στα επόμενα 24–36 μήνες; Εδώ ξεκινά η μετάβαση από τη γενετική AI στην agentic AI—όχι ως νέο σύνθημα, αλλά ως αλλαγή φιλοσοφίας.

Οι ψηφιακοί agents δεν είναι απλώς copilots. Είναι αυτόνομοι ψηφιακοί συνεργάτες με στόχους, μνήμη, ικανότητες σχεδιασμού και βαθιές διασυνδέσεις με τα συστήματα. Μπορούν να υλοποιούν end-to-end ροές εργασιών—από ρυθμιστικές διαδικασίες και οικονομικούς ελέγχους έως πωλήσεις και συμμόρφωση.

Ολικός επανασχεδιασμός διαδικασιών με επίκεντρο την AI

Αυτό, ωστόσο, απαιτεί κάτι πολύ πιο απαιτητικό από μια άδεια λογισμικού: έναν εκ θεμελίων επανασχεδιασμό των ροών εργασίας, με την AI στον πυρήνα τους.

Για έναν CEO που ξεκινά σήμερα αυτό το ταξίδι, υπάρχουν τρία βασικά ερωτήματα:

Ποιες διαδικασίες καταναλώνουν δυσανάλογο χρόνο, ανθρώπινη προσπάθεια και παράγουν επαναλαμβανόμενα λάθη; Πού οι αποφάσεις βασίζονται σε δεδομένα που υπάρχουν αλλά δεν αξιοποιούνται αποτελεσματικά; Ποιους ρόλους μπορούν να μεταβούν από την εκτέλεση στην εποπτεία, τη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργία αξίας;

Σε αυτό το σημείο ο μετασχηματισμός μέσω AI παύει να είναι θεωρητική συζήτηση και γίνεται πρακτική οργανωσιακή πρόκληση. Στην πράξη, οι πιο ώριμοι οργανισμοί ξεκινούν με συγκεκριμένα παραδείγματα που αποφέρουν σαφή επιχειρηματική αξία.

Εφαρμογές της agentic AI σε διάφορους κλάδους

Σε τραπεζικά, νομικά και ελεγκτικά περιβάλλοντα, οι agents μπορούν να αναλάβουν κρίσιμες end-to-end διαδικασίες όπως KYB και ελέγχους due diligence, προσυμπλήρωση φακέλων πελατών, προκαταρκτική εκτίμηση κινδύνου, ρυθμιστικές αναφορές και προετοιμασία εσωτερικού ελέγχου. Οι agents συλλέγουν δεδομένα από πολλαπλά συστήματα, ελέγχουν πληρότητα και ασυνέπειες, προτείνουν ενέργειες και παραπέμπουν στους ανθρώπους μόνο όταν απαιτείται επαγγελματική κρίση. Το αποτέλεσμα είναι σημαντική μείωση χρόνου κύκλου, λιγότερα λάθη και ισχυρότερη συμμόρφωση.

Στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η agentic AI λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος. Ένας agent μπορεί να υποστηρίξει τη διαχείριση πελατών και συνεργατών, να οργανώσει αιτήματα και εκκρεμότητες, να προσυμπληρώσει έγγραφα και προτάσεις, να επικυρώσει πληρότητα φακέλων και να παρέχει εσωτερική πληροφόρηση στις ομάδες. Δεν αντικαθιστά τους ανθρώπους· απορροφά το επαναλαμβανόμενο φορτίο εργασίας και επιτρέπει στους ιδιοκτήτες να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη, τις πωλήσεις και τις στρατηγικές αποφάσεις.

Στους τομείς HR και λειτουργιών, οι agents λειτουργούν ως εσωτερικοί γνώστες: onboarding εργαζομένων, πλοήγηση σε πολιτικές εταιρείας, απαντήσεις σε καθημερινές ερωτήσεις και υποστήριξη ομάδων—πάντα εντός ξεκάθαρων ορίων και κανόνων διακυβέρνησης.

Ένα πρακτικό πλάνο υλοποίησης έξι μηνών

Για όσους αναζητούν μια δομημένη αφετηρία με ρεαλισμό, ένα χρονοδιάγραμμα υλοποίησης έξι μηνών προσφέρει σαφή πορεία:

Μήνες 1–2: Ετοιμότητα για AI & Χαρτογράφηση Ροών—Εντοπισμός κρίσιμων διαδικασιών, bottlenecks και σημείων λήψης αποφάσεων. Επιλογή δύο έως τριών use cases με ξεκάθαρη επιχειρηματική επίδραση.

Μήνες 3–4: Πιλοτικές Εφαρμογές Agentic—Σχεδίαση agents με σαφείς στόχους, διασυνδέσεις και handovers προς ανθρώπους. Όχι απλές επιδείξεις αλλά λύσεις που λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες.

Μήνες 5–6: Κλιμάκωση, Διακυβέρνηση & Ενεργοποίηση—Βελτιστοποίηση λύσεων, εκπαίδευση ομάδων, ορισμός KPIs, υπευθυνοτήτων και κανόνων ασφάλειας. Από εδώ κι έπειτα η AI παύει να είναι project και γίνεται οργανωσιακή δυνατότητα.

Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό αλλά απαιτητικό: ο μετασχηματισμός μέσω AI το 2026 δεν αποτελεί θέμα IT. Είναι ζήτημα ηγεσίας, σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων.

Το 2026 νικητές δεν θα είναι όσοι απλώς υιοθέτησαν την AI. Θα είναι όσοι τόλμησαν να επανασχεδιάσουν τον οργανισμό τους γύρω από αυτήν—και να αντιμετωπίσουν την AI όχι ως εργαλείο αλλά ως συνάδελφο.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Καθώς η νέα χρονιά ξεκινά, ειδικοί της δημόσιας υγείας, διεθνείς οργανισμοί και επιστημονικές ενώσεις προειδοποιούν: Η αποδυνάμωση της παγκόσμιας συνεργασίας στην υγεία μπορεί να αποδειχθεί το πιο ακριβό «κόστος εξοικονόμησης» της εποχής.

Έρευνα υπό πίεση: όταν η καινοτομία χάνει το έδαφος

Οι περικοπές στη δημόσια χρηματοδότηση της ιατρικής και βιοϊατρικής έρευνας στις ΗΠΑ δεν αφορούν μόνο αμερικανικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασικό πυλώνα της παγκόσμιας επιστημονικής προόδου, χρηματοδοτώντας έρευνες για τον καρκίνο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις και τα λοιμώδη νοσήματα.

Η συρρίκνωση αυτών των πόρων, σε συνδυασμό με απολύσεις και «πάγωμα» διεθνών συνεργασιών, δημιουργεί ένα φαινόμενο ντόμινο: Λιγότερες κλινικές μελέτες, καθυστερήσεις στην ανάπτυξη νέων θεραπειών και αυξανόμενη αβεβαιότητα για το μέλλον της καινοτομίας. Σε έναν κόσμο που ήδη αντιμετωπίζει τη μικροβιακή αντοχή, νέους ιούς και τη γήρανση του πληθυσμού, η υποχώρηση της έρευνας μεταφράζεται σε αυξημένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.

Η αποδυνάμωση του ΠΟΥ και το κενό στην παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια

Η μείωση – ή και η διακοπή – της χρηματοδότησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας από τις ΗΠΑ αποτελεί ίσως την πιο συμβολική αλλά και ουσιαστική μεταβολή. Ο ΠΟΥ δεν είναι απλώς ένας διεθνής οργανισμός: Είναι ο βασικός μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης, συντονισμού και τεχνικής υποστήριξης σε περιόδους υγειονομικής κρίσης.

Η απουσία των ΗΠΑ, τόσο σε οικονομικό όσο και σε επιστημονικό επίπεδο, περιορίζει τη δυνατότητα του Οργανισμού να παρακολουθεί επιδημίες, να στηρίζει χώρες χαμηλού εισοδήματος και να διαμορφώνει κοινές κατευθυντήριες γραμμές. Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο κατακερματισμένο σύστημα παγκόσμιας υγείας, λιγότερο έτοιμο να ανταποκριθεί σε νέες απειλές, είτε πρόκειται για πανδημίες είτε για χρόνιες υγειονομικές κρίσεις.

Πρόνοια και ευάλωτοι πληθυσμοί: Το αθέατο κόστος των περικοπών

Οι πολιτικές περιορισμού χρηματοδότησης σε προγράμματα πρόνοιας και διεθνούς βοήθειας πλήττουν κυρίως τις χώρες και τις κοινωνικές ομάδες που εξαρτώνται από αυτές. Η επαναφορά περιοριστικών πολιτικών στη χρηματοδότηση οργανισμών που παρέχουν υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας έχει ήδη συνδεθεί, σε προηγούμενες περιόδους εφαρμογής, με αύξηση των μη ασφαλών αμβλώσεων, των λοιμώξεων από HIV και της μητρικής θνησιμότητας.

Η δημόσια υγεία, ωστόσο, δεν λειτουργεί απομονωμένα: Η υποβάθμιση της φροντίδας σε μία περιοχή επηρεάζει τη συνολική υγειονομική σταθερότητα, αυξάνοντας ανισότητες και επιβαρύνοντας διεθνώς τα συστήματα υγείας.

Το φάρμακο ως γεωπολιτικό ζήτημα

Η προσπάθεια μείωσης των τιμών των φαρμάκων στις ΗΠΑ, αν και πολιτικά δημοφιλής στο εσωτερικό της χώρας, προκαλεί έντονο προβληματισμό διεθνώς. Ειδικοί εκτιμούν ότι η πίεση προς τις φαρμακευτικές εταιρείες μπορεί να οδηγήσει σε μετακύλιση κόστους σε άλλες αγορές, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και στις χώρες με μικρότερη διαπραγματευτική ισχύ.

Παράλληλα, η συρρίκνωση των εσόδων ενδέχεται να περιορίσει τις επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη νέων φαρμάκων, με μακροπρόθεσμες συνέπειες για ασθενείς σε όλο τον κόσμο. Το φάρμακο μετατρέπεται έτσι από εργαλείο υγείας σε πεδίο διεθνούς πολιτικής αντιπαράθεσης.

Μια κρίσιμη καμπή για τη χρονιά που έρχεται

Η παγκόσμια δημόσια υγεία εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Οι πολιτικές επιλογές των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις ήδη υπάρχουσες γεωπολιτικές και υγειονομικές προκλήσεις, διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η συνεργασία αντικαθίσταται από τον κατακερματισμό και η πρόληψη υποχωρεί έναντι της διαχείρισης κρίσεων.

Το ερώτημα που τίθεται για τη χρονιά που έρχεται δεν είναι μόνο αν οι χώρες μπορούν να αντέξουν αυτές τις αλλαγές, αλλά αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να καλύψει το κενό που δημιουργείται. Γιατί στη δημόσια υγεία, η απουσία συντονισμού δεν είναι ουδέτερη επιλογή — είναι ένας κίνδυνος που αφορά όλους.

Το 2025 καταγράφεται ως μία από τις πιο καθοριστικές χρονιές στη σύγχρονη αμερικανική – και κατ’ επέκταση παγκόσμια – ιστορία. Μια χρονιά που δεν ορίστηκε απλώς από γεγονότα, αλλά από μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο άσκησης της εξουσίας, στη λειτουργία των θεσμών και στη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών. Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται αναμφισβήτητα ένα πρόσωπο: ο Ντόναλντ Τραμπ.

Η επιστροφή του στον Λευκό Οίκο ως 47ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν απλώς μια πολιτική επανεμφάνιση ή μια προσωπική επιστροφή με δραματικό χαρακτήρα. Αποτέλεσε ρήξη – σημείο καμπής. Η εκ νέου ανάληψη της προεδρίας επιβεβαίωσε πως το φαινόμενο Τραμπ δεν ήταν ιστορική παρένθεση, αλλά βαθύτερο πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα που εκφράζει ευρύτατα τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας. Για αυτόν τον λόγο, ο Ντόναλντ Τραμπ ονομάζεται δικαίως από το The National Herald Πρόσωπο της Χρονιάς για το 2025.

Από τις πρώτες κιόλας εβδομάδες της νέας του θητείας, ο Τραμπ κατέστησε σαφές ότι δεν επέστρεψε για να διαχειριστεί τη συνέχεια, αλλά για να επιβάλει τομές. Με επιθετική και συχνά μονομερή χρήση της εκτελεστικής εξουσίας, υπέγραψε πληθώρα προεδρικών διαταγμάτων που αναδιαμόρφωσαν τη λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Θεσμικά πλαίσια χαλάρωσαν ή καταργήθηκαν, ανεξάρτητοι φορείς βρέθηκαν υπό πολιτική πίεση και η προεδρία απέκτησε έναν εξαιρετικά συγκεντρωτικό και προσωποκεντρικό χαρακτήρα, ξεπερνώντας τα όρια της μεταπολεμικής αμερικανικής παράδοσης.

Εσωτερική πολιτική: Οικονομικός εθνικισμός και διλήμματα

Στο εσωτερικό, το 2025 χαρακτηρίστηκε από την προσπάθεια επανακαθορισμού της σχέσης κράτους, αγοράς και κοινωνίας. Ο Τραμπ επανέφερε δυναμικά τον οικονομικό εθνικισμό, προωθώντας δασμούς, προστατευτικά μέτρα και πολιτικές ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής. Η ρητορική περί «επιστροφής των εργοστασίων» και οικονομικής αυτάρκειας βρήκε απήχηση σε κοινωνικές ομάδες που ένιωσαν ότι η παγκοσμιοποίηση τις άφησε πίσω: εργατικές κοινότητες, τη μεσαία τάξη των αμερικανικών μεσοδυτικών πολιτειών και περιοχές που υπέστησαν αποβιομηχάνιση.

Ταυτόχρονα, αυτές οι επιλογές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Επιχειρηματικοί κύκλοι, σύμμαχοι των ΗΠΑ και οικονομολόγοι προειδοποίησαν για πληθωριστικές πιέσεις, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και νέες εμπορικές συγκρούσεις. Το 2025 ανέδειξε καθαρά το κεντρικό δίλημμα της προεδρίας Τραμπ: ανάπτυξη με εθνικούς όρους ή σταθερότητα μέσω διεθνούς συνεργασίας.

Μεταναστευτική πολιτική & κοινωνικός διχασμός

Η μεταναστευτική πολιτική αποτέλεσε ξανά βασικό πυλώνα της διακυβέρνησής του. Η χρονιά χαρακτηρίστηκε από αυστηρότερους ελέγχους, επέκταση ταξιδιωτικών περιορισμών και σκληρή ρητορική με έμφαση στην ασφάλεια και τα σύνορα. Για τους υποστηρικτές του, ο Τραμπ αποκατέστησε την «κυριαρχία του κράτους» θέτοντας σαφή όρια. Για τους επικριτές του, υπονόμευσε ανθρωπιστικές αξίες και διεθνείς συμβάσεις, βαθαίνοντας κοινωνικές και φυλετικές διαιρέσεις. Σε κάθε περίπτωση, η μετανάστευση επανήλθε στο προσκήνιο του δημόσιου διαλόγου, αποδεικνύοντας ότι ο Τραμπ δεν ακολουθεί την ατζέντα – τη διαμορφώνει.

Ο διχασμός στο εσωτερικό των ΗΠΑ εντάθηκε. Διαδηλώσεις, δικαστικές προσφυγές, θεσμικές συγκρούσεις και πρωτοφανής σκληρότητα στον πολιτικό λόγο συνόδευσαν σχεδόν κάθε βασική κυβερνητική πρωτοβουλία. Κι όμως αυτή η σύγκρουση αποτελεί στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας του Τραμπ: ένας πρόεδρος που δεν επιδιώκει συναίνεση αλλά αντλεί δύναμη από τη σύγκρουση, μετατρέποντας την αντίδραση σε καύσιμο πολιτικής επιβίωσης.

Διεθνείς σχέσεις: Ανατροπές στις συμμαχίες

Αν ο Τραμπ δίχασε στο εσωτερικό, αναστάτωσε ακόμη περισσότερο τη διεθνή σκηνή. Το 2025 σηματοδότησε ουσιαστική αναθεώρηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Οι παραδοσιακές συμμαχίες αντιμετωπίστηκαν με κριτήρια κόστους-οφέλους ενώ η έννοια μιας «συνεργατικής Δύσης» τέθηκε υπό αμφισβήτηση. Η στάση του προς την Ευρώπη υπήρξε συχνά ψυχρή, συναλλακτική και απρόβλεπτη προκαλώντας ανησυχία σε Βρυξέλλες, Βερολίνο και Παρίσι.

Οι διεθνείς οργανισμοί αντιμετωπίστηκαν περισσότερο ως περιορισμοί στην αμερικανική κυριαρχία παρά ως εργαλεία προβολής ισχύος. Στα μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα, η πολιτική Τραμπ κινήθηκε έξω από τα παραδοσιακά διπλωματικά πλαίσια: έμφαση στη στρατιωτική ισχύ, «σκληρό παζάρι», δημόσια πίεση σε συμμάχους και αντιπάλους. Για κάποιους αυτή η στάση ενίσχυσε την αποτρεπτική ισχύ των ΗΠΑ· για άλλους αποσταθεροποίησε ένα ήδη εύθραυστο διεθνές σύστημα.

Το φαινόμενο Τραμπ & το αποτύπωμα στο 2025

Το σημαντικότερο όμως είναι πως το 2025 απέδειξε ότι ο Τραμπ δεν είναι απλώς ένας πολιτικός ηγέτης αλλά φαινόμενο. Ένα φαινόμενο που άλλαξε τη γλώσσα της πολιτικής, τη σχέση του προέδρου με τους θεσμούς, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη. Επέβαλε μια νέα κανονικότητα όπου η σύγκρουση θεωρείται εργαλείο, η παραβίαση κανόνων στρατηγική επιλογή και η διατάραξη θεσμικών ισορροπιών αποδεκτό κόστος.

Η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ από το TNH ως Πρόσωπο της Χρονιάς 2025 δεν συνιστά ούτε επιδοκιμασία ούτε καταδίκη. Είναι αναγνώριση μιας πραγματικότητας: κανένα άλλο πρόσωπο δεν επηρέασε τόσο άμεσα, τόσο έντονα και σε τόσα επίπεδα τις εξελίξεις μέσα σε ένα μόνο έτος. Είτε ως φωνή βαθιάς κοινωνικής δυσαρέσκειας είτε ως καταλύτης θεσμικών και γεωπολιτικών αλλαγών, ο Τραμπ άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο 2025.

Η ιστορία θα κρίνει τελικά τον απολογισμό της δεύτερης προεδρίας του. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το 2025 ήταν η χρονιά του Τραμπ – κι έτσι μια χρονιά που άλλαξε την Αμερική και τον κόσμο.