Σεραφείμ Κοτρώτσος

Εξηγώ: Σύμφωνα με το Άρθρο 23 του Γαλλικού Συντάγματος (από το 1958), η ιδιότητα του μέλους της κυβέρνησης είναι απολύτως ασυμβίβαστη με την άσκηση οποιασδήποτε κοινοβουλευτικής εντολής. Αυτό το μοντέλο εφαρμόζεται για να διασφαλιστεί ότι η εκτελεστική εξουσία δεν «ελέγχει» τη νομοθετική μέσω της ταυτόχρονης παρουσίας των υπουργών στα έδρανα της Βουλής, ενισχύοντας την ανεξαρτησία των βουλευτών

 Όταν ένας βουλευτής διορίζεται υπουργός, οφείλει να παραιτηθεί από τη βουλευτική του έδρα εντός ενός μηνός. Τη θέση του στη Βουλή καταλαμβάνει αυτόματα ο αναπληρωτής του (suppléant), ο οποίος έχει εκλεγεί μαζί του ως «ζευγάρι» στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Εάν ο υπουργός αποχωρήσει από την κυβέρνηση (π.χ. λόγω παραίτησης ή ανασχηματισμού), έχει το δικαίωμα να ανακτήσει την έδρα του μετά από έναν μήνα, και ο αναπληρωτής αποχωρεί.

Ο Ευ. Βενιζέλος δημοσιοποίησε δηκτικά τη διαφωνία του κάνοντας λόγο για “ρεπατζήδες βουλευτές”, οι συνταγματολόγοι διχάστηκαν, με τους περισσότερους να την αποδομούν, ωστόσο ο “πονοκέφαλος” για την κυβέρνηση προέρχεται από την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ.

Αρκετοί εκ των βουλευτών που ελέγχονται βάσει των δικογραφιών της ευρωπαϊκής εισαγγελίας -αλλά και πολλοί ακόμα που θα μπορούσαν να βρεθούν σε ανάλογη θέση– επικαλέστηκαν το επιχείρημα ότι λειτούργησαν στο πλαίσιο της άσκησης των καθηκόντων τους. Ήτοι, να προωθούν και να προσπαθούν να επιλύσουν δίκαια (…) αιτήματα πολιτών. Όπου σημειώθηκαν παρεκκλίσεις και προτροπές σε παρανομία, ορθώς ελέγχονται.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης, μάλιστα, ανέλαβε να υπερασπιστεί τους συναδέλφους του και απείλησε βουλευτές της αντιπολίτευσης ότι θα δημοσιοποιήσει τα αιτήματα που κατά καιρούς του διατυπώνουν.

Το γαλλικό μοντέλο, ως εκ τούτου, δικαίως αμφισβητείται πώς μπορεί να σπάσει τον ιστό που συνδέει το γραφείο του βουλευτή με την κεντρική διοίκηση. Τουναντίον θα τον ενισχύσει, υποστηρίζουν οι διαφωνούντες.

Ένας υπουργός σε …αναστολή βουλευτικής ιδιότητας, για παράδειγμα, θα κλείνει το πολιτικό του γραφείο (που συνήθως δεν είναι ένα αλλά αρκετά στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες) και θα παύει να ικανοποιεί αιτήματα πολιτών μέχρις ότου βρεθεί εκτός κυβερνητικού σχήματος και πιάσει το νήμα του ρουσφετιού από την αρχή; Ο δε αντικαταστάτης του δεν θα αξιοποιεί το διάστημα της απουσίας του τοπικού ανταγωνιστή του για να προωθήσει όσο το δυνατόν περισσότερα αιτήματα προλάβει;

Στο βρετανικό σύστημα, από την άλλη, υπάρχουν οι caseworkers που αποτελούν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των βουλευτών και των πολιτών. Είναι επαγγελματικά στελέχη που εργάζονται στο γραφείο της εκλογικής περιφέρειας του βουλευτή και ο ρόλος τους είναι να επιλύουν καθημερινά προβλήματα των πολιτών, λειτουργώντας συχνά ως “συνήγοροι” του πολίτη απέναντι στη γραφειοκρατία.

Οι caseworkers των βουλευτών διατηρούν καθημερινή επαφή με τους πολίτες, αναλαμβάνουν την επίλυση προβλημάτων, προωθούν αιτήματα στην κεντρική διοίκηση (αφού προηγουμένως τα “φιλτράρουν”), διοργανώνουν συναντήσεις με ομάδες ψηφοφόρων, καταγράφουν προβλήματα και πιθανά κενά στη νομοθεσία και δρουν ουσιαστικά ως μεσολαβητές.

Στο βρετανικό σύστημα, μάλιστα, έχουν εξειδικεύσει τόσο πολύ τη θέση αυτή στα γραφεία των βουλευτών ώστε να απαιτούνται επιστημονικά και διοικητικά προσόντα και, ακόμα περισσότερο, προβλέπεται πώς …απαγορεύεται η κομματική προπαγάνδα. Η σχετική νομοθεσία προβλέπει 4-5 υπαλλήλους ανά βουλευτικό γραφείο, το κράτος πληρώνει το ενοίκιο και τα λειτουργικά έξοδα, οι δε προσλήψεις γίνονται με διαφάνεια και αναρτώνται σε ειδική ιστοσελίδα ( w4mp.org), ή στην επίσημη ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου.

Απλά, θεσμικά και …νοικοκυρεμένα, είτε το πείτε ρουσφέτι είτε “γέφυρα” μεταξύ των πολιτών- ψηφοφόρων με την κεντρική διοίκηση. Με αυτό τον τρόπο ο πολίτης συνδέεται με τον βουλευτή και τον κοινοβουλευτισμό και ο πρώτος διατηρεί επικοινωνία με τους ψηφοφόρους του, ενημερώνεται για τυχόν δυσαρέσκειες και προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν.

Αντί, λοιπόν, να αναζητά το Μέγαρο Μαξίμου ιδέες αλά γαλλικά, μήπως θα έπρεπε να αντιγράψει και προσαρμόσει το βρετανικό μοντέλο; Τα γραφεία των βουλευτών έχουν ήδη αρκετούς υπαλλήλους και συνεργάτες, με αυτό τον τρόπο, δε, θα μπορούσαν να προσλάβουν αξιόλογους νέους επιστήμονες με σχετική ειδίκευση αντί να καταφεύγουν σε γιούς, θυγατέρες, ανήψια, ή κομματάρχες.

Τέλος, μέσα στις τόσες πλατφόρμες που δημιουργεί το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα μπορούσε να κατασκευάσει μία “Κοινοβουλευτική ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ”, όπου να αναρτώνται όλα τα αιτήματα (πείτε τα και…ρουσφέτια) που προωθούν οι βουλευτές προς την κεντρική διοίκηση ή αναλαμβάνουν να επιλύσουν μέσω των ειδικών αυτών συνεργατών τους. Έτσι ώστε να υπάρχει ορατότητα και πρόσβαση.

Όπως και θα μπορούσε να ενταχθεί υποχρεωτικά στο κοινοβουλευτικό τους έργο να παραδίδουν κατ΄ έτος μία έκθεση σχετικά με τα αιτήματα που διατυπώνουν οι ψηφοφόροι τους και προώθησαν οι ίδιοι στα αρμόδια υπουργεία ή τους οργανισμούς. Έτσι θα διαπιστώνεται αφενός τι απασχολεί περισσότερο τους πολίτες (κι αυτό θα ενίσχυε το νομοθετικό έργο), αφετέρου πόσο αποτελεσματικοί ήταν οι βουλευτές και πού δεν στάθηκε εφικτό να βρουν ανταπόκριση.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι “τροφή για σκέψη” και προς τον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη. Και μάλλον δεν απαιτείται συνταγματική αναθεώρηση επ΄ αυτού. Θέμα συμφωνίας των κομμάτων είναι και απόφαση της κυβέρνησης.

Φυσικά, σε μία τέτοια περίπτωση, οι παρατυπίες ή ακόμα χειρότερα τα “φορετά” και τα “χεράτα” θα μπορούσαν να περιοριστούν. Δεν λέμε να εκλείψουν…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ακόμα και στα μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στην κυβέρνηση καλλιεργείται η πιθανότητα πρόωρων εκλογών, ίσως το πιό χαρακτηριστικό δείγμα είναι αυτό της “Καθημερινής της Κυριακής” που στο κύριο άρθρο της επισημαίνει: “Στις Δημοκρατίες τον χρόνο των εκλογών προβλέπει το Σύνταγμα. Ο πρωθυπουργός έχει την ευχέρεια να αποφασίσει διαφορετικά. Εκείνος -και μόνο εκείνος- έχει τη νομιμοποίηση να σταθμίσει, χωρίς υστερόβουλους υποβολείς, αν θα εξαντλήσει η κυβέρνηση τη θητεία της. Είναι μία απόφαση που δεν μπορεί παρά να την λάβει με αμιγώς πολιτικά κριτήρια. Να ζυγίσει αν διαθέτει ακόμα το απόθεμα των δυνάμεων, το αφήγημα και την πυξίδα, ώστε να αξιοποιήσει παραγωγικά τον χρόνο που του απομένει, χωρίς να πέσει στη δίνη μιας παραλυτικής σκανδαλολογίας που μπορεί να εξελιχθεί σε πηγή ανασφάλειας για τη χώρα. Εκείνος θα κρίνει. Την εντολή την έχει. Και είναι ακόμα ισχυρή”.

Στο τηλεοπτικό του μήνυμα, πέραν όσων θα πει για την καταιγίδα των δικογραφιών σχετικά με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και την εμπλοκή (με διαβαθμίσεις) τουλάχιστον 20 υπουργών και βουλευτών της Ν.Δ, είναι βέβαιο πώς θα δώσει το δικό του στίγμα σχετικά με τον χρόνο των εκλογών. Επιμένει, ακόμα, στην εξάντληση της θητείας του και σε εκλογές την άνοιξη του 2027, ή θα οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες κάλπες άμεσα;

Μπροστά στο πολιτικό τσουνάμι

Η απόφαση είναι πολύ δύσκολη, ιδιαίτερα όταν ο ίδιος πριν από δύο εβδομάδες σε συνέντευξή του (iefimerida.gr) είχε περιγράψει τυχόν προσφυγή σε πρόωρες εκλογές ως κάτι επικίνδυνο εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή και των παγκόσμιων συνεπειών του και αντιφατικό ως προς το δίλημμα που ο ίδιος έχει θέσει για την ανάγκη πολιτικής σταθερότητας.

Είναι αυτονόητο ότι οποιαδήποτε μετακίνηση από αυτή την απόλυτη θέση θα ερμηνευτει με έναν και μόνο τρόπο: ό,τι το τσουνάμι των αποκαλύψεων από τις δικογραφίες της ευρωπαϊκής εισαγγελίας και τις απειλές του ιδιοκτήτη της Intellexa Ταλ Ντίλιαν σχετικά με κυβερνητική εμπλοκή στην υπόθεση των υποκλοπών τον έχει φέρει σε δυσμενή θέση ώστε να μην μπορεί να συνεχίσει το έργο της διακυβέρνησης.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όμως, η κυβερνητική πλειοψηφία δεν θα μπορεί να επικαλεστεί το δίλημμα περί σταθερότητας σε μία πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, θα άγεται και θα φέρεται εν μέσω καταγγελιών και αποκαλύψεων και, ταυτόχρονα, θα καταστεί ευάλωτη στις εσωκομματικές και εξωθεσμικές πιέσεις. Αντί για εγγυητής της σταθερότητας ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση θα γίνουν παραγωγοί αστάθειας, ή στην καλύτερη περίπτωση ανήμποροι να διαχειριστούν μία κρίση για την οποία έχουν ευθύνες.

Υπό την έννοια αυτή, τυχόν απόφαση για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα καταργήσει το σημαντικότερο ίσως πολιτικό επιχείρημα της κυβέρνησης και θα δημιουργήσει εύλογα υπόβαθρο στο αίτημα για πολιτική αλλαγή που προβάλλει η αντιπολίτευση.

Μεταξύ συμπληγάδων

Ωστόσο, η κυβέρνηση βρίσκεται μεταξύ συμπληγάδων. Αν η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες αποφλοιώνει το κυβερνητικό αφήγημα περί σταθερότητας η παράταση της πολιτικής παραλυσίας για περίπου 11 μήνες μέχρι τον Μάρτιο του ’27 (που από τον ίδιο τον πρωθυπουργό έχει προσδιοριστεί ως εκλογικός χρόνος) είναι επικίνδυνη για την κυβέρνηση, το πολιτικό σύστημα, την ίδια τη χώρα. Καμία από τις δύο αποφάσεις δεν εγγυάται ότι θα κατορθώσει η κυβέρνηση να προσπεράσει την καταιγίδα.

Βρισκόμαστε μόνο στην 4η δικογραφία και ακολουθούν άλλες πέντε!

Η κυβερνητική κρίση των τελευταίων ημερών αφορά κυρίως τις τρεις δικογραφίες που έφθασαν στη Βουλή (η τρίτη θα φθάσει αμέσως μετά το Πάσχα). Συνολικά, τέσσερις δικογραφίες για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν διαβιβαστεί από την ευρωπαϊκή εισαγγελία, οι πληροφορίες, όμως, αναφέρουν ότι ακολουθούν και άλλες. Συνολικά φαίνεται ότι τεκμηριώνονται εννιά δικογραφίες για πολιτικά πρόσωπα, ενώ βρισκόμαστε μόλις στην τέταρτη!

Εάν σε κάθε μία από αυτές η κυβέρνηση εξωθείται σε αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα και πρέπει να δίνει εξηγήσεις για βουλευτές ή υπουργούς της δεν θα μείνει ζωτικός πολιτικός και επικοινωνιακός χρόνος για πρωτοβουλίες. Ακόμα και οι πιο γαλαντόμες παροχές απέναντι στην πληθωριστική και ενεργειακή κρίση που καταφθάνει και ακόμα και τα πιό γενναία μέτρα για την ακρίβεια που εντείνεται δεν θα εξισορροπούν τον καταιγισμό των αποκαλύψεων. Αντιθέτως, κάθε παροχή και κάθε μέτρο θα εκλαμβάνεται από τους πολίτες ως επιχείρηση αντιστάθμισης της κυβερνητικής κρίσης.

Όμως, προκύπτει και μία ακόμα διάσταση. Ο πρωθυπουργός σκέπτεται να ανακοινώσει δραστικά “αντίμετρα” έναντι όσων ενεπλάκησαν στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πάντοτε, βεβαίως, υπό το φως (όπως αναφέρει στην κυριακάτικη ανάρτησή του) ότι τα πλημελήμματα και κακουργήματα που περιγράφονται στις δικογραφίες που έχουν δει έως σήμερα το φως της δημοσιότητας δεν πρόκειται να συμβούν στο μέλλον μετά την αφομοίωση του συστήματος πληρωμών των επιδοτήσεων στην ΑΑΔΕ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης λέγεται ότι θα αναγγείλλει πώς όσοι βουλευτές εμπλέκονται σε σοβαρές περιπτώσεις δεν θα είναι υποψήφιοι με τη Ν.Δ στις επόμενες εκλογές. Ίσως, δε, τους καλέσει να παραδώσουν τις έδρες τους. Είναι, όμως, μία κίνηση ριψοκίνδυνη.

Ήδη την ναρκοθέτησε η ανακοίνωση του βουλευτή Σερρών Κώστα Αχ. Καραμανλή ότι δεν έχει διαπράξει κάτι επιλήψιμο (παραπέμπεται για κακούργημα), ωστόσο –προφανώς με …πολιτική αυτοθυσία και για το… καλό της παράταξης– δεν θα είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές. Εμφανίζει, δηλαδή, ως προσωπική του επιλογή, ακόμα και παραχώρηση, αυτό που θα έπρεπε να συνιστά απαίτηση του ίδιου του πρωθυπουργού. Ο πρώην υπουργός που διεσώθη πολιτικά από τον ίδιο τον πρωθυπουργό για τις ευθύνες του στο πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών σπεύδει να ακυρώσει την πρωτοβουλία που επρόκειτο να αναλάβει το Μέγαρο Μαξίμου! Και η οποία έχει σκοπό να ακυρώσει το επιχείρημα της αντιπολίτευσης πώς η κυβερνητική πλειοψηφία στηρίζεται σε “δεδηλωμένη υποδίκων”.

Τι θα πράξουν, άραγε, όλοι οι υπόλοιποι βουλευτές (ορισμένοι εκ των οποίων βαρύνονται με ελαφρά αδικήματα) εάν ζητηθεί κάτι παρόμοιο; Και πώς μπορεί το Μέγαρο Μαξίμου να διαχωρίσει τις υποθέσεις; Άλλη μεταχείριση θα έχει στα κακουργήματα, άλλη στα βαρύτερα πλημελλήματα και άλλη στα ελαφρύτερα; Πρόκειται, προφανώς, για έναν πολιτικό “μύλο” που μπορεί να παραγάγει ακόμα μεγαλύτερη κρίση στην Κ.Ο της Ν.Δ. Και μπορεί να γίνει ακόμα χειρότερη εάν κάποιοι εξ αυτών θεωρήσουν ότι αδικήθηκαν και αποφασίσουν να ανεξαρτητοποιηθούν βλέποντας το πολιτικό τους τέλος να έρχεται.

Μεταξύ των βουλευτών, δε, επικρατεί και η άποψη πώς η κυβέρνηση αιφνιδιάστηκε με τις δικογραφίες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως και με τις απειλές του καταδικασθέντος Ντίλιαν για τις υποκλοπές, γεγονός που μαρτυρά σοβαρές και πιθανώς μη επιδιορθώσιμες πλέον αρρυθμίες στην επιτελική “καρδιά” του Μαξίμου, κάτι που ίσως επιδράσει αρνητικά στην πορεία προς τις εκλογές.

Γενικότερη αναταραχή

Ήδη στο εσωτερικό της Ν.Δ αλλά και σε εξωπολιτικά κέντρα διαμορφώνεται η άποψη ότι, είτε ο πρωθυπουργός προσφύγει σε πρόωρες κάλπες είτε επιλέξει να υποστεί το “μαρτύριο της σταγόνας” των δικογραφιών και άλλων παρόμοιων προβλημάτων μέχρι τέλους της κυβερνητικής θητείας, η πολιτική κλεψύδρα έχει πιά αδειάσει και μόνο σχετική διαχείριση της κρίσης μπορεί να γίνει.

Πιθανολογείται βάσιμα, δε, πλέον πώς εν μέσω αυτής της κυβερνητικής κρίσης ο Αντώνης Σαμαράς καταλήγει στην απόφαση να προχωρήσει στην ίδρυση κόμματος για να προβάλλει την επιστροφή στις ρίζες της παράταξης, κυρίως, όμως, για να καταφέρει τελειωτικό πλήγμα στον στόχο της αυτοδυναμίας. Λέγεται, δε, ότι με τον τρόπο του ίσως καταστήσει σαφές ότι το νέο κόμμα θα έχει στόχο να δείξει πώς υπάρχει υγιής εναλλακτική δεξιά πρόταση και να προωθήσει κινήσεις στο εσωτερικό της Ν.Δ, κλείνοντας μάλιστα το μάτι ότι δεν θα φτάσει στις κάλπες εάν αλλάξει το κέντρο βάρους στο κυβερνών κόμμα.

Στα παραπάνω πρέπει, φυσικά, να προστεθεί και ο νέος πολιτικός χάρτης που δημιουργείται με την ίδρυση των κομμάτων του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού. Ο πρώην πρωθυπουργός, μάλιστα, κατέστησε σαφές ότι θα βρίσκεται στις επόμενες εκλογές όποτε κι αν διεξαχθούν. Ταυτόχρονα, η κυβερνητική κρίση εντείνει την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στο κράτος και τους θεσμούς και αυτό μπορεί να γενήσει εκλογικά “τέρατα”, είτε με την ενίσχυση δήθεν αντισυστημικών κομμάτων είτε με φαραωνικά ποσοστά αποχής.

Όλα αυτά συγκροτούν μία άκρως δυσεπίλυτη και με αρκετές ανεξέλεγκτες μεταβλητές πολιτική εξίσωση προσωπικά για τον πρωθυπουργό. Οι αποφάσεις που θα λάβει τις επόμενες μέρες, εν μέσω μάλιστα οξείας διεθνούς κρίσης, θα δράσουν καταλυτικά για τη χώρα, την οικονομία, το πολιτικό σύστημα, τη Ν.Δ και τον ίδιο προσωπικά.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Από την άλλη, στο εγχώριο πολιτικό περιβάλλον, εκτός από την ακρίβεια που θα επιβαρυνθεί ίσως δραματικά από τον πόλεμο, έχουμε εισέλθει σεπολιτική καταιγίδα μακράς διάρκειας. Εφόσον δεν προκύψει αιφνιδίως ανάγκη για προσφυγή πρόωρα στις κάλπες, το διάστημα μέχρι τις εκλογές της άνοιξης του 2027 θα παραγάγει συνεχώς γεγονότα και αφόρητες πιέσεις στην σημερινή δημοσκοπική κυριαρχία της κυβέρνησης.

Ο ανασχηματισμός είναι μία λύση ανάγκης για την διαχείριση της πολιτικής κρίσης που προκαλούν οι δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όμως είναι πιθανό να μην αντιμετωπίσουν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα το πρόβλημα της κυβέρνησης ιδιαίτερα εάν ακολουθήσουν και άλλες.

Μέχρι το φθινόπωρο, ο πολιτικός χάρτης θα είναι εντελώς διαφορετικός, με δύο ή και τρία νέα κόμματα (Τσίπρας, Καρυστιανού, Σαμαράς) και την κυβέρνηση αναγκασμένη να διαχειριστεί ταυτόχρονα:

α) την ανατροπή των σχεδίων της για πακέτο παροχών, τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ, ως προωθητικό πολιτικό καύσιμο στην πορεία προς τις εκλογές. Ο προϋπολογισμός πρέπει πλέον να αναθεωρηθεί υπό το πρίσμα των παγκόσμιων οικονομικών εξελίξεων και οι δυνατότητες του οικονομικού επιτελείου θα περιοριστούν αισθητά.

β) την συνδυασμένη αρνητική “συναστρία” του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, της υπόθεσης των υποκλοπών και της εξέλιξης στη δίκη των Τεμπών.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ αναδεικνύεται σε μεγάλο πολιτικό ναρκοπέδιο. Το Μέγαρο Μαξίμου αντέδρασε στην πρώτη δικογραφία με την εξώθηση εκτός κυβέρνησης τριών υφυπουργών και είναι αναγκασμένο να αντιδράσει τουλάχιστον ισοδύναμα στις τρεις νέες δικογραφίες που περιγράφουν σοβαρότερες κατηγορίες με εμπλεκόμενους πάνω από 20 πρώην και νυν υπουργούς και βουλευτες.

Η εικόνα είναι προβληματική όταν περίπου το 15% της Κ.Ο της Ν.Δ εμφανίζεται στις χιλιάδες σελίδες των δικογραφιών. Η εξέταση “ανά περίπτωση” είναι μία πρώτη γραμμή αμύνης, όχι όμως ιδιαίτερα ανθεκτική.

Εφόσον, δε, ο πρωθυπουργός επιλέξει –μάλλον σωστά και λογικά– την σκληρή γραμμή να θέσει εκτός ψηφοδελτίων όλους όσοι εμπλέκονται και η υπόθεσή τους δεν έχει τελεσιδικήσει απαλλακτικά έως τις εκλογές, ή ακόμα περισσότερο να ζητήσει τις έδρες όσων βαρύνονται με κακουργήματα, ουδείς στην Κ.Ο της Ν.Δ θα αισθάνεται ασφαλής. Έπονται, άλλωστε, ακόμα περισσότερες δικογραφίες (οι τρεις πρόσφατες αφορούν την περίοδο 2020-21) και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσοι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος θα αντιμετωπίσουν πλημελήμματα ή κακουργήματα.

Τι θα συμβεί, για παράδειγμα, εάν κάποιοι εκ των βουλευτών θεωρήσουν ότι αδικούνται για απλά ρουσφέτια και προτιμήσουν να ανεξαρτητοποιηθούν αντί να παραδώσουν τις έδρες τους; Το Μαξίμου, λοιπόν, είναι υποχρεωμένο να επιδείξει αντανακλαστικά “ηθικής στάσης” αλλά θα διακινδυνεύσει την κοινοβουλευτική του σταθερότητα.

Σε κάθε περίπτωση το επιχείρημα περί πολιτικής αστάθειας εάν η Ν.Δ δεν επιτύχει την αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές αδυνατίζει αισθητά από τον συνδυασμό ακρίβεια και διαφθορά, ενώ θα δεχτεί επιπλέον πυρά εφόσον προκύψουν απρόβλεπτες εξελίξεις και στην υπόθεση των υποκλοπών, όπου, ως φαίνεται, ο καταδικασθείς Ταλ Ντίλιαν είναι αποφασισμένος να παίξει το τελευταίο χαρτί του.

Ακόμα, όμως, κι αν το χρονικό διάστημα μέχρι τις εκλογές της άνοιξης του 2027 είναι μεγάλο, επί της ουσίας είναι μικρό. Οι εξελίξεις είναι τόσο πυκνές και καθημερινά προκύπτουν γεγονότα, η δε κυβέρνηση στερεύει από καλές ειδήσεις και πρωτοβουλίες, οι οποίες και όταν υπάρχουν “πνίγονται” μέσα στην αρνητική διεθνή και εγχώρια επικαιρότητα της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας.

Νίκος Γιαννόπουλος

Μάλιστα, μαζί με επιτελούς και βουλευτής, ο ακροδεξιός Υπουργός τόνιζε με στόμφο ότι τώρα “μπορούμε να τους σκοτώνουμε έναν-έναν”.

Είναι απίστευτο. Και είναι ιστορικά παράδοξο. Το κράτος του Ισραήλ δημιουργήθηκε έτσι ώστε οι κυνηγημένοι Εβραίοι (της Ευρώπης κυρίως) να αποκτήσουν ένα ασφαλές σπίτι για να μπορέσουν να ανασυνταχθούν μετά το απάνθρωπο έγκλημα του Ολοκαυτώματος.

Μέσα όμως σε 80 χρόνια το Ισραήλ εξελίχθηκε από θύμα σε αιμοσταγή θύτη. Και το χειρότερο: Κυβερνιέται από ανθρώπους που προσομοιάζουν σε Ναζί του 21ου αιώνα.

Αποδεδειγμένα, με τη βούλα του ΟΗΕ, το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα.

Αποδεδειγμένα, επίσης με τη βούλα του ΟΗΕ, το Ισραήλ ιδρύει προχωρά, εδώ και πολλά χρόνια, σε παράνομους εποικισμούς στη Δυτική Οχθη πετώντας από τα σπίτια τους τους Παλαιστίνιους.

Αποδειγμένα, υπάρχουν χιλιάδες καταγγελίες που ουσιαστικά διαψεύστηκαν ποτέ, οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι υποβάλλονται σε σειρά απάνθρωπων βασανιστηρίων.

• Τι να έγραφε σήμερα άραγε η Χάνα Αρεντ;
• Ποιες λέξεις θα επέλεγε για να περιγράψει αυτόν τον ιστορικό ξεπεσμό, αυτήν τη μετατροπή του θύματος σε τέρας;

Πως να εξηγήσεις σε έναν επιζώντα του Άουσβιτς ότι η κυβέρνηση της πατρίδας του εμπνέεται πλέον από τις χιτλερικές μεθόδους τις οποίες εφαρμόζει με θαυμαστή συνέπεια και χειρουργική ακρίβεια;

Και όλο αυτό γίνεται στο πλαίσιο της “μοναδικής δημοκρατίας” της Μέσης Ανατολής την οποία μάλιστα θαυμάζουν για τη λειτουργία της Έλληνες πολιτικοί του δεξιού-ακροδεξιού φάσματος.

Πριν αλλάξει το καθεστώς των μουλάδων στο Ιράν, ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για το καθεστώς Νετανιάχου, την κυβέρνηση δηλαδή που θυμίζει όσο καμία άλλη στο παρελθόν τον Χίτλερ και τα διαβόητα SS.

Εκεί φτάσαμε, σε τέτοιο απύθμενο πάτο ρίχνει το Ισραήλ ο πολεμοχαρής ακροδεξιός Νετανιάχου που έχει το θράσος να μιλάει στο όνομα όλων των Ισραηλινών αλλά και να επικαλείται- θου κύριε-το Ολοκαύτωμα.

Οι Ισραηλινοί, όπου γης, έχουν πλέον ένα και μόνο χρέος. Να απαλλάξουν τη χώρα τους από αυτό το άγος, από την ντροπή, από τον ξεπεσμό… Στο όνομα όσων πέθαναν στα κρεματόρια των Ναζί.  

Παναγιώτης Δρίβας

Το αυτονόητο και νόμιμο δικαίωμα της 25χρονης κοπέλας που είχε πέσει θύμα ομαδικού βιασμού και αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει πέφτοντας από τον 5ο όροφο με αποτέλεσμα να μείνει παραπληγική, δεν ήταν μια απλή διαδικασία. Χρειάστηκε να αντιδικήσει με τον πατέρα της ο οποίος αν και όντας αδιάφορος για το παιδί του, με τη συνδρομή των Christian Lawyers, μια υπερσυντηρητική ομάδα, επιχείρησε να μπλοκάρει την απόφαση.  

«Δεν με παίρνει ποτέ τηλέφωνο, δεν μου στέλνει ποτέ μηνύματα... Δηλαδή, γιατί θέλει να ζήσω;» είπε η Noelia για τον πατέρα της στην τελευταία συνέντευξή της στο τηλεοπτικό κανάλι Antena 3.. Συγκλόνισε λέγοντας με ήρεμη φωνή: «Δεν αντέχω πλέον όλα αυτά που με βασανίζουν, όλα όσα έχω ζήσει. Θέλω να φύγω από αυτόν τον κόσμο εν ειρήνη και να σταματήσω να υποφέρω». Η μητέρα της, καθισμένη δίπλα της, είπε ότι περίμενε «σε περίπτωση που, την τελευταία στιγμή, πει “το μετανιώνω”.

Aquí Noelia asume que consumía tóxicos y que no llevaba al día su medicación!
Lo dicho, no está en capacidad de decidir sobre sí misma.

____________
Antena 3 pic.twitter.com/CfDa1usuzU

— Guajiro Digital (@GuajiroDigital) March 26, 2026

Ο ισπανικός νόμος περί ευθανασίας του 2021 προστατεύει αυστηρά τα δικαιώματα και θεσπίζει πολυάριθμους ελέγχους που περιλαμβάνουν ιατρικές ομάδες, νομικούς εμπειρογνώμονες και ειδικούς βιοηθικής.

Τα αιτήματα πρέπει να περάσουν από τρία στάδια :

• το πρώτο, από τον γιατρό που ξεκινά τη διαδικασία και εγκρίνει το αίτημα του ασθενούς
• το δεύτερο, από έναν νομικό εμπειρογνώμονα και έναν άλλο γιατρό (ο οποίος δεν γνωρίζει το ενδιαφερόμενο άτομο) που επιβεβαιώνουν το αίτημα
• Και τέλος μια επακόλουθη αναθεώρηση (ανύπαρκτη σε άλλα νομικά συστήματα με μακρά παράδοση ευθανασίας, όπως αυτά του Βελγίου ή της Ολλανδίας): μια επιτροπή αναθεώρησης και εποπτείας αποτελούμενη από γιατρούς, νομικούς εμπειρογνώμονες και κοινωνικούς λειτουργούς που επανεκτιμούν την υπόθεση και εγκρίνουν ή απορρίπτουν την παροχή βοήθειας.

Είναι, επομένως, μια διαδικασία που διασφαλίζει ότι όλα τα δικαιώματα γίνονται σεβαστά, χωρίς να αφήνει περιθώρια για ιδεολογική ερμηνεία. Η Noelia είχε περάσει και από τα τρία στάδια, τα οποία υποστήριξαν ομόφωνα την απόφασή της.

Τα fake news και τι είπε η ίδια για τον βιασμό της

Η Noelia πέρασε μια παιδική ηλικία σε μια δυσλειτουργική οικογένεια και μια εφηβεία υπό τη φροντίδα κοινωνικών ιδρυμάτων. Για τον βιασμό της τα οποία ακροδεξιά κόμματα όπως το Vox προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν fake news και να ενοχοποιήσουν ανήλικους μετανάστες η ίδια αφηγήθηκε τρία περιστατικά:

• Το πρώτο, λέει, αφορούσε έναν άνδρα που ήταν σύντροφός της για τέσσερα χρόνια και ο οποίος την κακοποίησε σεξουαλικά ένα βράδυ αφού είχε πάρει υπνωτικά χάπια.
• Το δεύτερο, σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, όταν «δύο άνδρες προσπάθησαν να την κακοποιήσουν σεξουαλικά».
• Και το τρίτο, επίσης σε ένα νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, όταν εξηγεί ότι δέχτηκε επίθεση από «τρεις άνδρες ταυτόχρονα», προσθέτει ότι αυτό συνέβη «τρεις ή τέσσερις ημέρες πριν» πηδήξει από το μπαλκόνι του πέμπτου ορόφου της: στις 4 Οκτωβρίου του 2022, όταν ήταν 21 ετών. Αυτή η απόπειρα αυτοκτονίας είχε ως αποτέλεσμα να γίνει «εντελώς παραπληγική».

Πηγές από τη Γενική Διεύθυνση Πρόληψης και Προστασίας Παιδιών και Εφήβων (DGPPIA) επιβεβαίωσαν ότι «δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό σεξουαλικής επίθεσης» στα δύο κέντρα φιλοξενίας όπου διέμεινε η Νοέλια μεταξύ Ιουλίου 2015 και Φεβρουαρίου 2019, όταν το εγκατέλειψε σε νόμιμη ηλικία, «οικειοθελώς».

Δικαίωμα στη ζωή και στον θάνατο

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις και ο δημόσιος διάλογος που αναπτύσσεται παγκοσμίως εδράζονται σε βαθιές φιλοσοφικές, επιστημονικές και ανθρωπολογικές παραδοχές. Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την πράξη της ευθανασίας καθαυτή, αλλά και στην αντίληψη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας: ως δικαίωμα αυτοδιάθεσης ή ως εγγενή αξία που δεν επιδέχεται διαπραγμάτευση.

Στην πλευρά των υποστηρικτών, κεντρική θέση κατέχει η αρχή της αυτονομίας. Στο δικαίωμα επιλογής του τρόπου και του χρόνου θανάτου. Στη σύγχρονη βιοηθική, λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα της ζωής και όχι απλώς η βιολογική της διατήρηση. Η παράταση της ζωής υπό συνθήκες ακραίου πόνου ή πλήρους απώλειας συνείδησης δεν συνιστά ηθική υποχρέωση.

Νομικοί φιλόσοφοι επιχειρηματολογούν υπέρ του «δικαιώματος στην αξιοπρέπεια», υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι έχουν έννομο συμφέρον να καθορίζουν το τέλος της ζωής τους σύμφωνα με τις αξίες και τις πεποιθήσεις τους. Πολλοί γιατροί και ερευνητές στον χώρο της παρηγορητικής φροντίδας αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου η ιατρική δεν θεραπεύει αλλά παρατείνει την οδύνη.

• Στον αντίποδα, οι απόψεις είναι εξίσου ισχυρές και πολυεπίπεδες.

Η βιοηθική υποστηρίζει ότι η ευθανασία υπονομεύει τη θεμελιώδη αρχή της ιατρικής, δηλαδή την προστασία της ζωής και ότι η αποδοχή της ευθανασίας ανοίγει δρόμο στον οποίο τα όρια μεταξύ εθελούσιου και μη εθελούσιου θανάτου καθίστανται δυσδιάκριτα.

Σε φιλοσοφικό επίπεδο υποστηρίζεται ότι η τεχνολογική ισχύς της σύγχρονης ιατρικής απαιτεί αυξημένη ηθική αυτοσυγκράτηση καθώς η αξία της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να εξαρτάται από υποκειμενικές εκτιμήσεις περί «ποιότητας».

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η θέση πολλών ιατρικών συλλόγων, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η νομιμοποίηση της ευθανασίας ενδέχεται να διαβρώσει τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ ασθενούς και γιατρού. Επιπλέον, οργανώσεις που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία εκφράζουν τον φόβο ότι τέτοιες πρακτικές μπορεί να δημιουργήσουν έμμεσες πιέσεις προς τους πιο ευάλωτους.

Στην Ελλάδα ο δημόσιος διάλογος είναι ανύπαρκτος

Παρά το γεγονός ότι διεθνώς αποτελεί αντικείμενο έντονου διαλόγου και νομοθετικών πρωτοβουλιών, στη χώρα μας περιορίζεται σε ακαδημαϊκούς κύκλους.

Από νομικής άποψης, η ενεργητική ευθανασία αντιμετωπίζεται ως αξιόποινη πράξη, ακόμη και όταν υπάρχει συναίνεση του ασθενούς. Το ελληνικό ποινικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει ειδική κατηγορία «ιατρικά υποβοηθούμενου θανάτου».

Αλλά γιατί ο δημόσιος διάλογος παραμένει τόσο περιορισμένος; Θα μπορούσαμε να πούμε πως δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό πολιτισμικών, θεσμικών και πολιτικών ιδιαιτεροτήτων. Ένα θέμα που αφορά άμεσα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των ασθενών, παραμένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης — τουλάχιστον προς το παρόν.

Προφανώς, απουσιάζει μια συγκροτημένη κουλτούρα δημόσιας διαβούλευσης για ζητήματα τέτοιου ηθικού βάρους. Νομικοί και κοινωνιολόγοι τονίζουν ότι η ελληνική κοινωνία τείνει να αντιμετωπίζει τον θάνατο ως ταμπού, γεγονός που δυσχεραίνει την ανάπτυξη ουσιαστικής συζήτησης.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η επιρροή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία διατηρεί ισχυρή παρουσία στον δημόσιο λόγο. Η θεολογική αντίληψη περί ιερότητας της ζωής λειτουργεί αποτρεπτικά σε κάθε προσπάθεια θεσμικής προσέγγισης της ευθανασίας.

Έτσι το πολιτικό σύστημα εμφανίζεται απρόθυμο να ανοίξει ένα ζήτημα που θεωρείται κοινωνικά ευαίσθητο και δυνητικά διχαστικό. Σε αντίθεση με άλλα δικαιωματικά ζητήματα που έχουν απασχολήσει την ελληνική δημόσια σφαίρα τα τελευταία χρόνια, η ευθανασία δεν έχει αποκτήσει ακόμη σαφή πολιτική εκπροσώπηση.

Η ιατρική κοινότητα εμφανίζεται διχασμένη αλλά και επιφυλακτική.

Αν και αυξάνονται οι φωνές που ζητούν τουλάχιστον θεσμοθέτηση σαφών κανόνων για την παθητική ευθανασία ή την απόσυρση θεραπείας, δεν έχει διαμορφωθεί ένα ενιαίο πλαίσιο διεκδίκησης.

Για τη Noelia Castillo χρειάστηκαν 601 καταστροφικές μέρες για να νικήσει το ακροδεξιό ίδρυμα και να βάλει τέλος στον ανείπωτο πόνο της. Στη χώρα μας εν έτει 2026 η ιδεολογική μάχη απέναντι στην υποκρισία, τον άκρατο φανατισμό, τη θρησκοληψία, τις ακροδεξιές ιδεοληψίες και τα πολιτικά συμφέροντα, έστω και στο επίπεδο ανοίγματος ενός δημόσιου διαλόγου, φαντάζει αφόρητα ετεροβαρής.

Όμως η συζήτηση πρέπει να ανοίξει…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Το ερώτημα που προκύπτει είναι : έχει καταστραφεί το 90% των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και έχουν ισοπεδωθεί οι υποδομές του, όπως ρητώς έχει δηλώσει ο Ντόναλντ Τραμπ, ή η Τεχεράνη διατηρεί άρτιες επιχειρησιακές ικανότητες και μάλιστα με οπλικά συστήματα που συνιστούν μεγάλη απειλή για κράτη πέραν της Μέσης Ανατολής;

Στις 13 Μαρτίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social: “Το Ναυτικό του Ιράν έχει εξαφανιστεί, η Πολεμική Αεροπορία τους δεν υπάρχει πια, οι πύραυλοι, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και (όλες οι υπόλοιπες δυνάμεις τους) αποδεκατίζονται και οι ηγέτες τους έχουν εξαφανιστεί από προσώπου γης”. Σε δηλώσεις του μερικές μέρες μετά συμπλήρωσε:…περισσότερα από 100 ιρανικά πολεμικά πλοία έχουν βυθιστεί ή καταστραφεί την τελευταία μιάμιση εβδομάδα. Σχολίασε επίσης ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει περισσότερα από 30 πλοία τοποθέτησης ναρκών, καθώς ισχυρίζεται ότι η ικανότητα των ιρανικών drones «πλησιάζει το μηδέν».

Εάν όλα αυτά ήταν ακριβή, το θεοκρατικό καθεστώς θα έπρεπε κανονικά να βρίσκεται ένα βήμα πριν μία ατιμωτική συνθηκολόγηση και ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα είχε ανακηρύξει εαυτόν νικητή.

Αντ’ αυτού τις τελευταίες ώρες επισημαίνονταιτα ακριβώς αντίθετα. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απηύθυνε μήνυμα προς τους Ευρωπαίους να συνεργαστούν μαζί του στον πόλεμο και τους προειδοποίησε ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει ευρωπαϊκό έδαφος.

“Το Ιράν έθεσε σε κίνδυνο όλο τον πλανήτη τις τελευταίες 48 ώρες… Στόχος του Ιράν είναι η δολοφονία πολιτών. Στόχευσαν τις ιερές περιοχές τριών θρησκειών στην Ιερουσαλήμ… Εκτόξευσαν βαλλιστικό πύραυλο στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία, είναι 4.000 χιλιόμετρα απόσταση. Τώρα έχουν την ικανότητα να φθάσουν βαθιά στην Ευρώπη, ήδη άνοιξαν πυρ σε ευρωπαϊκές χώρες, την Κύπρο… Βάζουν τους πάντες στο στόχαστρό τους. Επιχειρούν να εκβιάσουν ολόκληρο τον κόσμο με το Στενό του Ορμούζ. Τι απόδειξη χρειάζεστε ότι αυτό το καθεστώς που απειλεί όλο τον κόσμο πρέπει να σταματηθεί;”, δήλωσε χαρακτηριστικά.

Σχετική ανακοίνωση έκανε και ο εκπρόσωπος του IDF (ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις), εκείνο, όμως, που δημιουργεί εντύπωση είναι ότι το ίδιο ανέφερε και ο γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Δήλωσε ότι η αμυντική συμμαχία «εξετάζει» αν το Ιράν διαθέτει πυραύλους ικανούς να χτυπήσουν πόλεις όπως το Βερολίνο, τη Ρώμη και το Παρίσι, στον απόηχο της στόχευσης της αμερικανοβρετανικής βάσης στον Ινδικό Ωκεανό.

Αλλά και ο Έλληνας πρωθυπουργός, στο κυριακάτικο μήνυμά του, είπε ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμάσει σχέδιο για πιθανή απειλή ευρωπαϊκού εδάφους.

Η μεταστροφή από το ό,τι το Ιράν έχει ισοπεδωθεί και δεν έχει επιχειρησιακές δυνατότητες στο πώς μπορεί να εκτοξεύσει βαλλιστικούς πυραύλους με βεληνεκές έως και 4.000 χλμ και να χτυπήσει τη Ρώμη, το Βερολίνο και το Παρίσι (σ.σ η επιλογή των πρωτευουσών στο μήνυμα Ρούτε ίσως να μην είναι τυχαία…) δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά. Μεσολάβησαν, βεβαίως, η επίθεση στο βρετανικό νησί Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό και το χτύπημα με βαλλιστικούς πυραύλους στο Τελ Αβίβ (με άμαχους νεκρούς) που πέρασε τον ισραηλινό “θόλο” (Iron Dom) που θεωρείται αδιαπέραστος. Οι IDF δικαιολογήθηκαν επικαλούμενες προβλήματα δυσλειτουργίας του συστήματος.

Δύο τινά μπορεί να σκεφτεί κανείς: πρώτον, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν έναν πόλεμο χωρίς σχέδιο και στρατηγική εξόδου και, μάλιστα, υποβαθμίζοντας τις πραγματικές στρατιωτικές- επιχειρησιακές δυνατότητες του Ιράν και τώρα αιφνιδιάζονται που η Τεχεράνη βγάζει το ένα μετά το άλλο τα οπλικά της συστήματα από τις υπόγειες εγκαταστάσεις και, δεύτερον, κατασκευάζεται αφήγημα άμεσου κινδύνου ευρωπαϊκού εδάφους ώστε οι χώρες αυτές να υποκύψουν και να εμπλακούν άμεσα στον πόλεμο. Αφενός με εκχώρηση πλήρους δικαιώματος χρήσης εγκαταστάσεων για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και αφετέρου με την αποστολή πολεμικών πλοίων που μαζί με την αμερικανική αρμάδα θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο, το αντίθετο, πιθανώς συμβαίνουν και τα δύο.

Πώς, όμως, μπορεί να εμπιστευτεί η Ευρώπη τις ΗΠΑ και να συμμετάσχει σε έναν πόλεμο που ούτε δικός της είναι -όπως έχει ειπωθεί από ευρωπαίους ηγέτες-, ούτε έχει σχεδιαστεί κατάλληλα. Και που δεν έχει ορατή στρατηγική εξόδου. Είναι αλήθεια πώς η Ευρώπη θα υποστεί τις συνέπειες αυτού του πολέμου: από την ενεργειακή κρίση που ήδη χτυπάει την πόρτα μας μέχρι τις μεταναστευτικές ροές από το κατεστραμμένο Ιράν.

Εφόσον, όμως, εμπλακεί επισήμως και άμεσα στο πολεμικό φρενοκομείο, την πόρτα του οποίου άνοιξε εντελώς απροετοίμαστος ο Τραμπ, μάλλον θα είναι πολύ μεγαλύτερες…

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Αποκαλύπτεται πώς τον ξεκίνησε και χωρίς σαφές σχέδιο εξόδου (end game), ίσως επειδή θεώρησε ότι θα ήταν μία “εκδρομή” για την πανίσχυρη αμερικανική πολεμική μηχανή. Τώρα πέφτει από τη μία αντίφαση στην άλλη και προσπαθεί να παρασύρει ευρωπαϊκές και άλλες χώρες. Απαιτεί να συγκροτηθεί πολυεθνική αεροναυτική δύναμη για την διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοϊας στην περιοχή των Στενών και εισπράττει αρνήσεις.

Ακόμα και ο μέχρι πρόσφατα πειθήνιος Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δηλώνει τώρα πώς “αυτός δεν είναι πόλεμος του ΝΑΤΟ” εις απάντηση όσων είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ ότι θα είναι δραματικές οι συνέπειες για τον οργανισμό και τις χώρες που τον απαρτίζουν εφόσον δεν συναινέσουν στην παροχή ουσιαστικά πολεμικής συνδρομής. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ελλάδα απορρίπτουν κατηγορηματικά τυχόν εμπλοκή τους σε οτιδήποτε περισσότερο από την ασφάλεια της ναυσιπλοϊας στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν- ελληνική και ιταλική φρεγάτα βρίσκονται, άλλωστε, στο σημείο από το 2019 που τέθηκε σε εφαρμογή η επιχείρηση “Ασπίδες”.

Όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ που τις προηγούμενες ημέρες δήλωνε με έπαρση ότι έχει ισοπεδώσει το Ιράν, ότι έχει καταστρέψει την αντιπυραυλική του άμυνα και κάθε αμυντικό μηχανισμό του, ότι έχει βομβαρδίσει τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ στα Στενά του Ορμούζ και μπορεί να συνεχίσει “για πλάκα” (“just for fun”), τώρα ζητά την στρατιωτική συνδρομή των Ευρωπαίων. Στρατιωτικοί αναλυτές, όμως, εξηγούν πώς ακόμα κι αν σχηματιζόταν μία φαραωνικών διαστάσεων πολυεθνική αρμάδα που θα καταλάμβανε τα Στενά πιθανότατα θα οδηγούσε σε μία “επιχείρηση αυτοκτονίας”. Σχετικά εύκολα θα μπορούσε να πληγεί από drones και πυραύλους του Ιράν.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε τον πόλεμο μόνος του, μαζί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, καταλύοντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, παραβιάζοντας ακόμα και το συναινετικό πλαίσιο δράσης του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη αντιμετώπισε με αμηχανία, αρχικά, με ήπιες αντιδράσεις στη συνέχεια, την “Επική οργή”. Ακόμα κι όταν ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντέδρασε στην απαίτηση της Ουάσιγκτον να καταστούν οι ισπανοαμερικανικές βάσεις ορμητήρια εφόδου, οι περισσότερες χώρες δεν έδειξαν ιδιαίτερη ζέση να υποστηρίξουν τη Μαδρίτη. Τώρα δέχονται όλες μαζί τις αμερικανικές πιέσεις εμπλοκής στον πόλεμο υπό τον εκβιασμό, μάλιστα, ότι τυχόν άρνησή τους θα σημάνει το τέλος του ίδιου του ΝΑΤΟ.

Είναι αυτονόητο πώς δεν υπάρχει καμία άλλη απάντηση εκτός από “όχι” στο σχέδιο Τραμπ. Από την άλλη είναι επίσης αυτονόητο πώς δεν υπάρχει γυρισμός από τη μία και μοναδική δυνατότητα επιβίωσης έχει η ΕΕ. Η στρατηγική αυτονομία της και η κοινή άμυνα.

Νίκος Γιαννόπουλος

Η απάντηση, νομίζουμε, ότι είναι αρνητική. Ασφαλώς κάθε κόμμα που σέβεται τον εαυτό του και επιθυμεί να κυβερνήσει οφείλει να έχει προγραμματικές θέσεις συγκεκριμένες και σαφείς για όλα τα “καθημερινά”, από το στεγαστικό μέχρι την καταπολέμηση της ακρίβειας, αλλά χωρίς το μεγάλο πρόταγμα το μήνυμα δεν θα φτάσει μακριά, δεν θα συγκινήσει και δεν θα προκαλέσει συζητήσεις.

• Ποιο είναι το μεγάλο αυτό πρόταγμα, η νέα μεγάλη ιδέα για την ευρύτερη προοδευτική παράταξη;

Μία καλή επιλογή, πάντα κατά την ταπεινή μας άποψη, είναι η φορολογική δικαιοσύνη στην πράξη και όχι στα λόγια. Κοντολογίς, οι έχοντες και οι κατέχοντες, οι πραγματικά πλούσιοι και ισχυροί άνθρωποι να πληρώσουν σημαντικά περισσότερους φόρους.

To κυρίαρχο δόγμα, αυτό που και η σημερινή κυβέρνηση εφαρμόζει, μιλά, μάλλον γενικά και αόριστα, για λιγότερους φόρους. Λιγότερους φόρους για όλους; Προφανώς ναι, απαντούν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη μέχρι τον Ντόναλντ Τραμπ και από την Τζόρτζια Μελόνι μέχρι τον Φρίντριχ Μερτς.

Στην Ελλάδα βλέπουμε πως ένα τέτοιο “δίκαιο” σχέδιο μπορεί να είναι βιώσιμο. Αφενός οι έμμεσοι φόροι, που εξ ορισμού βαραίνουν τους πιο ευάλωτους,  ροκανίζουν ή και τσακίζουν εισοδήματα, αφετέρου, ακόμα και όταν τα φορολογικά έσοδα είναι πολύ περισσότερα από όσα αρχικά υπολογίζονται, ιδεοληψίες (αλλά προφανώς κάποιες…επιχειρηματικές συμπάθειες) φέρνουν τον ιδιωτικό τομέα στο κοινωνικό κράτος ακόμα και σε τομείς όπως η δημόσια εκπαίδευση (το παράδειγμα των Ωνάσειων Σχολείων είναι αρκούντως χαρακτηριστικό).

Στην πραγματικότητα το παραπάνω πλάνο δεν είναι βιώσιμο για έναν πολύ απλό λόγο. Γιατί διευρύνει συνεχώς τις ανισότητες και μία κοινωνία στην οποία οι ανισότητες αυξάνονται, σίγουρα δεν μπορεί να έχει ευοίωνο μέλλον όσο και αν τα κιτάπια του νεοφιλελευθερισμού λένε το αντίθετο. Το αφήγημα αυτό δεν μπορεί να “βγει” πια.

Η πραγματική αλλαγή, ως προς την ουσία των πραγμάτων, μπορεί να έρθει μόνο από ιδέες που θα “ξεβολέψουν” την άρχουσα τάξη και από πολιτικές που θα την αναγκάσουν να πληρώσει περισσότερα όσο και αν αυτό φαντάζει ουτοπικό.

Ουτοπικό φαντάζει γιατί απουσιάζει η πολιτική βούληση και το σχέδιο. Επίσης γιατί οι από κάτω δεν πιστεύουν ότι στους καιρούς που ζουν μπορούν να συμβούν συνταρακτικές αλλαγές όπως αυτή, που σε άλλες ιστορικές περιόδου θα θεωρούνταν μάλλον φυσιολογικές και σαφώς εφαρμόσιμες.

Η φορολογική δικαιοσύνη όμως δεν μπορεί να προκύψει ως παρθενογέννεση, εν ριπή οφθαλμού και φυσικά δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς συγκρούσεις, συγκρούσεις σοβαρές, σφόδρες, που θα προκαλέσουν σεισμούς πολλών ρίχτερ στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Αυτός ή αυτή που θα πείσει ότι διαθέτει τη γνώση, το πολιτικό σθένος και τους ανθρώπους (το προσωπικό) να βάλει σε εφαρμογή τούτη τη “μεγάλη ιδέα” θα έχει πιθανότητες να προκαλέσει ένα μικρό δημιουργικό σοκ στις παγιωμένες αντιλήψεις και στην παγιωμένη κατάσταση του εκλογικού σώματος που προσώρας πείθεται ότι πρέπει να συμβιβάζεται με τις χαμηλές προσδοκίες.

Χαμηλές προσδοκίες για τους ίδιους, την κοινωνική πλειοψηφία και πολύ υψηλές προσδοκίες (και κέρδη βεβαίως) για τα ανώτερα στρώματα που φιλοδοξούν να μετατρέψουν τις ανισότητες από κοινωνικό σε φυσικό φαινόμενο, κάτι σαν τη βροχή.

Οι δύσκολοι καιροί, όπως αυτοί που διανύουμε, απαιτούν ριζοσπαστικά σχέδια αν πραγματικά επιθυμούμε ως κοινωνίες να αλλάξουμε πίστα. Και ένα πραγματικά ριζοσπαστικό σχέδιο (που θα συνδυάζει τη ριζοσπαστικότητα με το ρεαλισμό) μπορεί να κινητοποιήσει δυνάμεις κοινωνικές που σήμερα παραμένουν αδρανείς και απογοητευμένες.

Να γιατί το μεγάλο πρόταγμα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα και μεγάλο στόχο για την προοδευτική παράταξη που φιλοδοξεί να δώσει ένα τέλος στη δεξιά ηγεμονία.

Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

 Όμως,  το  πρότυπο  αυτό των  πολλαπλών  εξαρτήσεων  της  Ευρώπης,  γεωοικονομικού  και  γεωπολιτικού  χαρακτήρα   και   με  τα  χαρακτηριστικά  που  το  διέκρινε,  όπως  προκύπτει  εκ  του  αποτελέσματος,  κατέρρευσε  μετά  την  έναρξη (Φεβρουάριος  2022)  των  πολεμικών   επιχειρήσεων  της  Ρωσίας  στην  Ουκρανία,  του  σταδιακού  περιορισμού, μεταξύ άλλων, της  ενεργειακής  προμήθειας της  Ευρώπης  από την Ρωσία,  την  ασκούμενη   δασμολογική,  εμπορική  και  την  πολιτική  ασφάλειας-άμυνας  των  ΗΠΑ  στην  Ευρώπη.

Οι  συνθήκες  αυτές διαμορφώνοντας  ένα  περιβάλλον  «μετέωρου  βηματισμού»  στις  εξαγγελίες  για  ευρωπαϊκή αυτονομία  αναδεικνύουν  τόσο  το  βάθος  των  συνεπειών  της  στρατηγικής  των  πολλαπλών  εξαρτήσεων, όσο  και  την  αποδυνάμωση  της  συμμετοχής  που  συντελέστηκε,  κατά τα  τελευταία  χρόνια,  της  ευρωπαϊκής  μεταποιητικής  παραγωγής  στην  παγκόσμια  οικονομία, είτε  από  άποψη  αξίας,  είτε  από  άποψη  προστιθέμενης  αξίας. 

• Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί   ότι  από  την  σχετική  διεθνή  σύγκριση  αναδεικνύεται  ότι  το  μερίδιο  της  Κίνας  το  2024  στην  παγκόσμια  προστιθέμενη  αξία  παραγωγής  ως  ποσοστό  του  συνόλου  ήταν  29%, των ΗΠΑ  ήταν  16%,  της  Ιαπωνίας  ήταν  7%,  της  Γερμανίας  ήταν  5%,  της  Γαλλίας  ήταν  2%  και  των  υπόλοιπων  χωρών  του  πλανήτη  ήταν  31% (Richard  Baidwin, 2024). 

Παράλληλα  η  ρήξη  στις  αλυσίδες  προμηθειών  και  ενεργειακού  εφοδιασμού, ο  εμπορικός  και  τεχνολογικός  ανταγωνισμός  της  Ευρώπης  με  την  Κίνα  αναδεικνύουν  ένα  σοβαρό  προβληματισμό και  μία  έντονη  ανησυχία  για την  ικανότητα  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να  επιτύχει τον  αναγκαίο  τεχνολογικό-παραγωγικό  μετασχηματισμό, του  σχεδιασμού  των  επενδύσεων,  και  της  παραγωγής  προϊόντων  και  υπηρεσιών  που  είναι  απαραίτητα  για την  κυριαρχία  και  την  αυτονομία  της  μετά  δύο  δεκαετίες  υποεπένδυσης  και  έλλειψης  καινοτομίας.

Ο ανταγωνισμός  της  Κίνας  δεν  αποτελεί  πλέον  για την  Ευρώπη,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  μία   μεμονωμένη  τομεακή  απειλή  αλλά  μία  συστημική  απειλή

Ειδικότερα  αυτή  η  μείωση  των  επενδύσεων   στην  Ευρώπη  που  παρατηρείται  μετά  την  οικονομική   κρίση  του 2008   συντελέστηκε  τόσο  από  τον   δημόσιο  τομέα,  όσο  και  από τις  επιχειρήσεις,   σε   βαθμό  που  στα  μέσα  της  δεκαετίας  του  2020 η  Ευρώπη  να  έχει  υποστεί  μία  σοβαρή   υστέρηση  στην  ανάπτυξη  της  έρευνας  και  των   νέων  τεχνολογιών.   Η  τεχνολογική  αυτή  υστέρηση στην  Ευρώπη   που  αποτυπώνεται,  μεταξύ  άλλων,  στο  επίπεδο  της  παραγωγικότητας  της εργασίας ( ετήσια  αύξηση  0,8%  κατά την  τελευταία  δεκαετία)    οφείλεται, κατά  βάση,   στο   χαμηλό  επίπεδο  των  δαπανών     (2023)   για  έρευνα  και  νέα  τεχνολογία (352  δις  ευρώ- 2,2%  του  ΑΕΠ  της  Ευρώπης, 710  δις  ευρώ- 3,46%  του ΑΕΠ  των  ΗΠΑ  και  620  δις  δολάρια  στην  Κίνα) (Chr. Chavagneux, Alternatives  Economiques, 25/11/2024). 

• Στις  συνθήκες  αυτές   της    οικονομικής  και τεχνολογικής  υστέρησης  της  Ευρώπης  παρατηρείται  ότι  κατά την  μετά το  2008 περίοδο(2008-2024)  το  ΑΕΠ  των  ΗΠΑ  αυξήθηκε κατά  87%, έναντι  μόλις  13,5%  της  Ε.Ε.-27.  Την  ίδια περίοδο  το  κατά  κεφαλήν  ΑΕΠ  της  Ε.Ε.-27  μειώθηκε  από  το  76,5%  του  αντίστοιχου  αμερικανικού  επιπέδου  στο  50% (N.Roubini, www.bankingnews.gr,13/1/2026).   

Tούτων  δοθέντων, ο  προβληματισμός  και   η  ανησυχία   στις  μέρες  μας   εμφανίζονται  πιο  ενισχυμένοι,  με  την  έννοια  ότι  εάν  η  αναζωογόνηση  των  επενδύσεων, της  τεχνολογίας  και  της  βιομηχανίας  της  Ευρώπης  σε  συνθήκες: α) μη  οικονομικής  στήριξης  των  επιχειρήσεων  από τα  κράτη-μέλη  και  από την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  και β)  δημοσιονομικής   πειθαρχίας  και  περιορισμού  των  δημόσιων  επενδύσεων,  θα  αντιμετωπίσει   τόσο  την  «υπαρξιακή  πρόκληση», κατά  τον  M. Draghi,  του  χαμηλού  επιπέδου  της  ευρωπαϊκής  ανταγωνιστικότητας,  όσο  και  «τον  κίνδυνο  της  συστημικής  αποδυνάμωσης  του  ευρωπαϊκού  βιομηχανικού  μοντέλου»  που  προκαλείται,  κατά  βάση,  από  τον  ανταγωνισμό  της  Κίνας, ο  οποίος  έχει  πλέον  αποκτήσει, κατά  τον  κύριο  συντάκτη (Thomas  Grebine) της  Έκθεσης  της ‘Υπατης  Αρμοστείας  Στρατηγικής  και  Σχεδιασμού,  συστημική  διάσταση ( Christian  Chavagneux, Alternatives  Economiques, 16/2/2026).

Αυτό  σημαίνει  ότι  ο  ανταγωνισμός  της  Κίνας  δεν  αποτελεί  πλέον  για την  Ευρώπη,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  μία   μεμονωμένη  τομεακή  απειλή  αλλά  μία  συστημική  απειλή  που  είναι  πιθανό  να  έχει  διαρκή  αντίκτυπο  στις  βιομηχανικές  και  μακρο-οικονομικές  πορείες  αρκετών  κρατών-μελών.

Πράγματι  τα  προϊόντα  «made in China»  προκαλούν  σοβαρά  πλήγματα  στα  εγχώρια  προϊόντα  και  στην  ευρωπαϊκή  αγορά. Στην  Γερμανία  το  70%  της  βιομηχανικής  παραγωγής, στην  Ιταλία  το  60%  και  στην  Γαλλία  το  30%  αντιμετωπίζουν  τον  ισχυρό  ανταγωνισμό  της  Κίνας. Κι  αυτό  επειδή,  σύμφωνα  με  την  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας,  οι  κινεζικές  επιχειρήσεις παράγουν  προϊόντα  με  κόστος    κατά  μέσο  όρο   30%-40%  χαμηλότερο  από τις  ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, για  παράδειγμα  στα  χημικά  και  τα  ενδιάμεσα  προϊόντα.

Το  ερώτημα  που τίθεται  είναι: Με  ποιο  τρόπο  η   ευρωπαϊκή  βιομηχανική  στρατηγική  θα  αντιμετωπίσει  τις νέες  αυτές  προκλήσεις  του  ισχυρού   ανταγωνισμού  της  Κίνας;

Παράλληλα  στις  εξαγωγικές  αγορές  η  γερμανική  βιομηχανία  αντιμετωπίζει  στο 1/3  των  προϊόντων  της  τον  ισχυρό  ανταγωνισμό της  Κίνας. Το  ίδιο  η  Γαλλία, η  Ιταλία  αλλά  και  τα  άλλα  κράτη-μέλη  αντιμετωπίζουν  στο  1/4  των  εξαγωγών  τους  τον ισχυρό  ανταγωνισμό  της  Κίνας. Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί   ότι  ο  ισχυρός  ανταγωνισμός  των  ευρωπαϊκών  προϊόντων  από  την  Κίνα  δεν  περιορίζεται  πλέον   στα  βιομηχανικά  προϊόντα  χαμηλής  ποιότητας  ως  το  « εργοστάσιο  του  πλανήτη»  αλλά τα  τελευταία  χρόνια  διευρύνεται  σε  βιομηχανικά  προϊόντα  μεσαίας  και  υψηλής  ποιότητας,  τα οποία περιορίζουν  την  ανταγωνιστική  δυναμική  των  αντίστοιχων  βιομηχανικών  προϊόντων  εντός  και  εκτός  της  ευρωπαϊκής  αγοράς.

Το  ερώτημα  που τίθεται  είναι: Με  ποιο  τρόπο  η   ευρωπαϊκή  βιομηχανική  στρατηγική  θα  αντιμετωπίσει  τις νέες  αυτές  προκλήσεις  του  ισχυρού   ανταγωνισμού  της  Κίνας; Οι  απαντήσεις  που  διατυπώνονται  στην  Έκθεση  της  Ύπατης  Αρμοστείας  Στρατηγικής  και  Σχεδιασμού   και  αντιμετωπίζονται   ως  μη  ρεαλιστικές  συνοψίζονται  στην  επιβολή  δασμών  30%  σε  όλα  τα  κινεζικά  προϊόντα  που  εισάγονται  στην  Ευρώπη   και  στην  υποτίμηση  του  ευρώ  κατά  20%-30% έναντι  του  κινεζικού νομίσματος (Chr. Chavagneux, ό.π.,16/2/2026).

Από  την  άλλη  πλευρά  των  προαναφερόμενων  αυτών   μη  ρεαλιστικών  προτάσεων  η  Έκθεση  M.Draghi  θεωρεί  ότι ετήσιες δαπάνες  της  τάξης  των  800 δις  ευρώ (νέες  εκτιμήσεις  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  λαμβάνοντας  υπόψη την τεχνητή νοημοσύνη  αυξάνουν  το  ποσό  σε 1,2 τρις  ευρώ -6,5%  του  ΑΕΠ  ετησίως  της  Ε.Ε.27)  θα  μπορούσαν  να  επιτύχουν  κατά  τα  επόμενα    δέκα  πέντε  χρόνια  μία  ευρωπαϊκή  αφύπνιση.

• Όμως  το  ερώτημα  που  τίθεται  είναι  εάν  θα μπορούσαν  τα  κράτη-μέλη,  στις  συνθήκες  των  εσωτερικών  ανταγωνισμών,  να  καταλήξουν  σε  συμφωνία  για  τόσο μακροχρόνιους  και  φιλόδοξους  στόχους. 

Στο  δυσμενές  αυτό  περιβάλλον   προστίθεται  και  η  πρόσφατη (28/2/2026)  σύγκρουση  των  ΗΠΑ  και  του  Ισραήλ   με  το  Ιράν,  σε  βαθμό  που  η  παράταση  της  πέραν  των  επόμενων  τεσσάρων  εβδομάδων   εκτιμάται  ότι  θα  επιφέρει  στην  παγκόσμια  οικονομία  ισχυρές  τάσεις  στασιμοπληθωρισμού (συνδυασμός  χαμηλού  ρυθμού  ανάπτυξης  και  υψηλού  πληθωρισμού)  και  πτώσης  της  παραγωγής.

Η βιομηχανική  στρατηγική  της  Ευρώπης  απαιτείται  να  προσανατολιστεί  στο  μοντέλο  της  ανταγωνιστικότητας  τιμής

Η   ανησυχητική  αυτή εξέλιξη  στην   διεθνή  οικονομία   θα    συνιστά   το  αποτέλεσμα  της  μείωσης  της  προσφοράς ( 11,5  εκατομ.  βαρέλια  πετρελαίου  την  ημέρα  και  20%  υγροποιημένου  φυσικού  αερίου)  η  οποία  θα  συμβάλλει  στην  διαμόρφωση    υψηλού  επιπέδου (πάνω  από  100  δολάρια  το  βαρέλι)  τις  τιμές  ενέργειας.  Οι  συνθήκες  αυτές  αναμένεται  ότι  θα  επηρεάσουν  πτωτικά  τους  ρυθμούς  της  εύθραστης  ανάπτυξης  της  Ευρώπης  και  της  Ευρωζώνης  εξαιτίας  τόσο    της  εξάρτησης  της  από  πετρέλαιο  και  φυσικό  αέριο,  όσο  και  από  το  γεγονός  ότι  στις  μέρες  μας  αποτελεί  την  «πιο  εκτεθειμένη  μεγάλη  οικονομία»  στις  επιπτώσεις  της  πολεμικής  σύγκρουσης  στο  Ιράν.  

• Είναι  ενδιαφέρον  να  σημειωθεί  ότι πριν  από  τις  πολεμικές  συγκρούσεις  της  Ρωσίας  στην  Ουκρανία  σημαντικό  τμήμα  της  βιομηχανικής  ανταγωνιστικότητας  στην  Ευρώπη  βασιζόταν  σε  εισαγωγές  15  δισεκατ.  κυβικών  ποδιών  την  ημέρα φθηνού  φυσικού  αερίου  από  την  Ρωσία.

Τούτων  δοθέντων,  οι  νέες  συνθήκες  και παρενέργειες  από  τον  πόλεμο  στο Ιράν  σηματοδοτούν   τόσο  τάσεις  δοκιμασίας  στην  παγκόσμια  και  ευρωπαϊκή  οικονομία,  όσο  και  επιδείνωσης  των  προϋποθέσεων   αντιμετώπισης  της  υπαρξιακής  ευρωπαϊκής    πρόκλησης  του  νέο-τεχνολογικού  χάσματος  σε  σχέση με  τους  παγκόσμιους  ανταγωνιστές  της. 

Με  άλλα  λόγια  εάν  η  Ευρώπη  δεν  αντιμετωπίσει   τις   συσσωρευμένες   παρενέργειες    από  τον  πόλεμο  της Ρωσίας  στην Ουκρανία,  τους  δασμούς  και  τον  πόλεμο  στο  Ιράν  και   δεν  αποτρέψει  αποτελεσματικά  το  οικονομικό  και  τεχνολογικό  της  χάσμα,  κατά τις  επόμενες  δύο  δεκαετίες,  θα   συνυπάρξει  με  τον  κίνδυνο  μίας  σταθερής  στασιμότητας  και  οικονομικής  υποβάθμισης  σε  σχέση  με  τις  ΗΠΑ  και την  Κίνα  που  θα  την  οδηγήσει, μεταξύ  άλλων,  στην  μείωση  της  συμμετοχής  της  στο  παγκόσμιο  ΑΕΠ  σε  15%  το  2050  από  22%  που  είναι  σήμερα.

• Στην  προοπτική αυτής  της     στρατηγικής   πρόκλησης,  η  βιομηχανική  επιλογή   της  Ευρώπης   στις  μέρες  μας   δεν  μπορεί  να είναι  η  επανάληψη  του  μοντέλου  της  απορρύθμισης,  της  υποεπένδυσης,  της  ανταγωνιστικότητας  κόστους (εξωτερική  ανταγωνιστικότητα), της  χαμηλής  εσωτερικής  ζήτησης ( επιδείνωση  της  πλειοψηφίας  του  βιοτικού  επιπέδου  του  πληθυσμού),  της  οικονομικής  στασιμότητας  και  του  περιορισμού  των  εισαγωγών,  προκειμένου  να  επιτευχθούν  εμπορικά  πλεονάσματα  ελπίζοντας  ότι  στο  μέλλον  θα  ακολουθήσει  η  ανάπτυξη.

Κατά  συνέπεια,  η  βιομηχανική  στρατηγική  της  Ευρώπης  απαιτείται  να  προσανατολιστεί  στο  μοντέλο  της  ανταγωνιστικότητας  τιμής  με  την  υποστήριξη  ενεργειακών  υποκατάστατων,  προμήθειας  κεφαλαιουχικών  αγαθών  για την  παραγωγή  υψηλής  ποιότητας  καινοτομίας  και  νέας  τεχνολογίας (νέο-τεχνολογική  αφύπνιση)  (Chr.Chavagneux, Alternatives Economiques, 17/2/2026)  και  με  την επίτευξη  της   «εσωτερικής  οικονομικής  και  κοινωνικής  ανάπτυξης», οδηγώντας    τις  τεχνολογικές  και  παραγωγικές  της  δυνάμεις   περισσότερο  προς  το  εσωτερικό ( εσωτερική  αγορά) και λιγότερο  προς  το  εξωτερικό  στις  νέες  συνθήκες  μίας  κλειστής  ή  τουλάχιστον  μίας  περιφερειοποιημένης  διεθνούς  οικονομίας.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Το αποτύπωμα της γεωπολιτικής ισχύος της Ουάσιγκτον με τις συνοδές έμμεσες και άμεσες απειλές κατά των Ευρωπαίων (οι περιπτώσεις της Ισπανίας και λιγότερο του Ηνωμένου Βασιλείου είναι ενδεικτικές) είναι πολύ ισχυρό και θα είναι δύσκολο για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να μην μετακινηθούν αργά ή γρήγορα από την αμηχανία, τις γενικόλογες επικλήσεις του διεθνούς δικαίου και την ανοχή σε μία πιό ενεργή εμπλοκή.

Η αμερικανική πολεμική μηχανή χρειάζεται και θα χρειαστεί ακόμα περισσότερο άμεσα τις στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στην Ευρώπη για να μετακινήσει εξοπλισμούς και πολεμοφόδια προς τη Μέση Ανατολή ή και να παράσχει τεχνολογική βοήθεια στις αεροναυτικές δυνάμεις που επιχειρούν. Εφόσον αποδειχθούν, δε, ακριβείς οι πληροφορίες ότι διαμορφώνεται έλλειψη πυραυλικών και αντι-πυραυλικών συστημάτων είναι πολύ πιθανό να ζητηθεί από κάποιες ευρωπαϊκές χώρες να ενταχθούν στον σχηματισμό δυνάμεων. Ιδιαίτερα εάν η Τεχεράνη αποδειχθεί πιό ανθεκτική απ΄ ότι πίστευαν πολλοί αρχικά.

Όλα αυτά πρέπει να αξιολογούνται στο πλαίσιο μιας διαρκούς μεταβαλλόμενης αμερικανικής μη-στρατηγικής “τελικού σκοπού” (end game), καθώς ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ αναιρεί την μία ημέρα αυτά που έλεγε την προηγούμενη, ενίοτε σε πλήρη διάσταση με όσα δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Τελευταίο παράδειγμα, η δήλωση του δεύτερου ότι στόχος δεν είναι να πέσει το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν που έρχεται σε αντίθεση με τον διακηρυγμένη στόχο του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ ταυτόχρονα ο πρόεδρος των ΗΠΑ ζητά παράδοση άνευ όρων και να διορίσει ο ίδιος τον επόμενο ιρανό ηγέτη.

Οι εκτιμήσεις ποικίλλουν σχετικά με την αντοχή του οπλοστασίου της Τεχεράνης (κυρίως σε βαλλιστικούς πυραύλους), όμως και οι ΗΠΑ με το Ισραήλ δεν έχουν αστείρευτα αποθέματα, ενώ οι αγορές κλονίζονται και επεξεργάζονται ακόμα και ακραία σενάρια εφόσον συνεχιστεί ή επιδεινωθεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Μία θρυαλλίδα με φαραωνικές συνέπειες θα ήταν, άλλωστε, η πίεση που ασκείται από την Ουάσιγκτον στους Κούρδους του δυτικού Ιράν να εμπλακούν σε χερσαίες επιθέσεις κατά του καθεστώτος (με ενίσχυσή τους από αέρος με πολεμοφόδια από τις ΗΠΑ) να προκαλέσει έναν εσωτερικό πόλεμο με άγνωστες συνέπειες. Ορισμένες αναλύσεις αναφέρουν ότι κάτι τέτοιο θα επιφέρει όχι μόνο εμφύλια σύρραξη με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή αλλά ίσως συσπειρώσει ακόμα και την αντιπολίτευση -ίσως και σημαντική μερίδα του λαού που προσφάτως εξεγέρθηκε κατά των μουλάδων- υπέρ του καθεστώτος.

Πέραν αυτών των προφανών, μία αναταραχή στις κουρδικές περιοχές Ιράν, Ιράκ, Συρίας και Τουρκίας θα δημιουργήσει ένα νέο πολύ σοβαρό πολεμικό μέτωπο και θα αναγκάσει την Άγκυρα να δράσει προς αποφυγή της επέκτασης των συγκρούσεων ακόμα και εντός του εδάφους της.

Με βάση αυτή τη συνοπτική πρώτη ανάλυση των δεδομένων πεδίου, η Ελλάδα τοποθετείται ήδη στο πρώτο επίπεδο της υποστήριξης της Κύπρου, κάτι που συμβαίνει παράλληλα με την έμμεση συνδρομή στην αμερικανοϊσραηλινή πολεμική ομπρέλα: οι συστοιχίες Patriot στην Κάρπαθο και τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, για παράδειγμα, έχουν προφανή σκοπό, πέραν της εθνικής ασφάλειας, να συνδράμουν και στην ασφάλεια της Σούδας και αμερικανικών εγκαταστάσεων και δυνητικών στόχων του Ιράν στην περιοχή μας.

Τι θα συμβεί, όμως, εάν οι ΗΠΑ αρχίσουν να ζητούν επιτακτικά την χρήση με επιχειρησιακούς όρους των αμερικανικών βάσεων στην Ευρώπη; Πόσο μπορεί να αντέξει το αφήγημα των Ευρωπαίων για διπλωματική λύση και μη εμπλοκή στον πόλεμο;

Στο εσωτερικό σκηνικό, η κεντροαριστερή αντιπολίτευση συσπειρώνεται πίσω από το “πρότυπο Σάντσεθ”, η δε κυβέρνηση το μέμφεται επισημαίνοντας πως η Ισπανία είναι πολύ μακριά από την πρώτη γραμμή του πολέμου. Το άλλο επιχείρημα για την στρατιωτική συνεργασία της Μαδρίτης με την Άγκυρα είναι καταφανώς ασθενές, αν όχι επιπόλαιο, δεδομένου ότι οι περισσότεροι εταίροι και σύμμαχοί μας (Γερμανία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο κ.ά) συνδράμουν με τον ίδιο, αν όχι σημαντικότερο, τρόπο την Τουρκία στρατιωτικά και γεωπολιτικά.

Η συσσώρευση ευρωπαϊκών δυνάμεων στη Ν.Α Μεσόγειο, μετά την άμεση και ορθή συνδρομή που παρείχε η Αθήνα στη Λευκωσία, είναι μεν μία θετική εξέλιξη, από την άλλη η -μάλλον καθυστερημένη- αντίδραση της Τουρκίας με την αποστολή F16 στα κατεχόμενα δημιουργεί νέα δεδομένα και εγκυμονεί κινδύνους ανταγωνισμού.

Οι “πατριωτικοί” τόνοι στην Αθήνα και η ιστορικής διάσταση ενεργοποίηση του ενιαίου αμυντικού χώρου δεν είναι βέβαιο ότι μπορούν να αντέξουν επί μακρόν εάν απαιτηθεί μεγαλύτερη επιχειρησιακή εμπλοκή της ΕΕ σε έναν πόλεμο που ίσως διαρκέσει πολύ.

Αξίζει προς τούτο να σημειωθεί πώς ο ενιαίος αμυντικός χώρος προϋποθέτει και άριστη συνεργασία σε κάθε τομέα κοινού ενδιαφέροντος και η αθέτηση της συμφωνίας για τον Great Sea Interconnector μόλις πρόσφατα από την Λευκωσία δεν ήταν μία καλή στιγμή. Η Κύπρος, άλλωστε, που έχει και την ευρωπαϊκή προεδρία, δεν φαίνεται να μπορεί επί του παρόντος να λάβει στρατηγικές αποφάσεις σε βάθος ορίζοντα.

Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης, για παράδειγμα, δηλώνει πώς ίσως κάποια στιγμή συζητηθεί το μέλλον των βρετανικών βάσεων (η έλλειψη προετοιμασίας και βούλησης του Κιρ Στάρμερ είναι λογικό να προβληματίζει έντονα), ακόμα και το θέμα να διατυπωθεί αίτημα ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ. Όλοι, όμως, γνωρίζουν ότι και τα δύο περνούν μέσα από την επίλυση του Κυπριακού αφού κανείς (κυρίως οι ΗΠΑ) δεν θα διακινδυνεύσει μία νέα γεωπολιτική έκρηξη με την Τουρκία να διαφωνεί ή να θέτει όρους επιζήμιους για το εθνικό μας θέμα.

Οι εξελίξεις είναι πυκνές και είναι θέμα χρόνου να τεθούν σε αρκετούς Ευρωπαίους απαιτήσεις των ΗΠΑ που θα προκαλέσουν αναταράξεις. Το ίδιο ίσως προκύψει και για την Ελλάδα, η οποία θα κληθεί να ισορροπήσει μεταξύ του διεθνούς δικαίου που αποτελεί βάση της πολιτικής μας στα εθνικά θέματα και της ελαστικής διαχείρισής του –ή και της πλήρους καταστρατήγησής του– από την Ουάσιγκτον.

Τα οφέλη ενίσχυσης της γεωπολιτικής θέσης της χώρας που αναμφίβολα προέκυψαν το πρώτο δεκαήμερο του πολέμου δεν είναι βέβαιο ότι θα διαρκέσουν εσαεί και οι στρατηγικές αποφάσεις είναι μπροστά μας. Ο ρεαλισμός είναι η μία όψη του νομίσματος, στην άλλη ενδέχεται να υπάρχουν συμβιβαστικές λύσεις για τις οποίες δεν είναι έτοιμο το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό σε μία κρίσιμη προεκλογική συγκυρία.

Θα ήταν ευχής έργον το εσωτερικό μέτωπο να ενισχυθεί και επ΄ αυτού είναι η κυβέρνηση που πρέπει να αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες και η “σώφρων” αντιπολίτευση που πρέπει να ανταποκριθεί. Όλα αυτά, όμως, στη βάση ενός σχεδίου και όχι με πολιτικά και επικοινωνιακά “κόλπα” ένθεν κακείθεν…