Τα περισσότερα κρούσματα εντοπίζονται στην Ανατολική Αττική με τις αρχές να συνεχίζουν τους ψεκασμούς. «Ο αριθμός των δειγμάτων που έρχεται είναι αρκετά μεγάλος και ο αριθμός των θετικών δειγμάτων είναι σημαντικός που δείχνει την εξάπλωση που έχει ο ιός τις τελευταίες εβδομάδες κυρίως στην Ανατολική Αττική», τονίζει ο Καθηγητής Μικροβιολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Τσακρής.

Εξήγησε μάλιστα ότι τα δείγματα για την ανεύρεση του ιού του Δυτικού Νείλου αποστέλλονται από τα νοσοκομεία στα εξειδικευμένα εργαστήρια.

«Μέχρι την επόμενη ημέρα οι νοσοκομειακές μονάδες έχουν ενημέρωση για το αν υπάρχουν αντισώματα στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό ή στο αίμα του ασθενούς. Γίνεται μοριακός έλεγχος για την ανίχνευση του γενετικού υλικού του ιού…αξιόπιστη διάγνωση της λοίμωξης στα ύποπτα περιστατικά».

Σύμφωνα με τον καθηγητή Γκίκα Μαγιορκίνη ο αριθμός των κρουσμάτων είναι πολλαπλάσιος σε σχέση με τα επίσημα καταγεγραμμένα περιστατικα, που μέχρι τώρα ανέρχονται σε 157. «Σκεφτείτε τουλάχιστον δεκαπλάσια, να μην πούμε εκατονταπλάσια. Είναι πολύ περισσότερα τα κρούσματα τα πραγματικά από αυτά και δε θα το καταλάβουν ποτέ και δεν θα τους πειράξει ποτέ ο ιός του Δυτικού Νείλου. Δηλαδή το περνάνε στο πόδι και τελειώνει».

Ο χρόνος επώασης της νόσου, μετά το τσίμπημα από μολυσμένο κουνούπι, κυμαίνεται από 2 έως 6 ημέρες. Η νόσος εκδηλώνεται αρχικά με συμπτώματα όπως πυρετός, πονοκέφαλος και μυαλγία, ενώ η εμφάνιση συμπτωμάτων από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) παρουσιάζεται σε μεταγενέστερο στάδιο.

Μεγαλύτερη ευαισθησία για την εκδήλωση βαριάς νόσησης φαίνεται να έχουν οι άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από έρευνα διάρκειας 12 ετών, η οποία βασίστηκε σε περιστατικά στις ΗΠΑ και δημοσιεύτηκε στην ιατρική επιθεώρηση JAMA. Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή καταστάσεις, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, οι διαταραχές που σχετίζονται με το αλκοόλ ή τη λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, η αιματολογική κακοήθεια, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η χρόνια νεφρική νόσος και η υπέρταση.

Η έξαρση της νόσου αναμένεται να συνεχιστεί και τις επόμενες εβδομάδες.

Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε με τη συμβουλή ότι το γάλα ενισχύει τα οστά. Από μικροί, μας ενθάρρυναν να πίνουμε το γάλα μας, με την υπόσχεση πως το ασβέστιο θα χτίσει έναν γερό και υγιή σκελετό. Αυτό που συχνά δεν συζητείται, είναι πόσο συχνή είναι η οστεοπόρωση αργότερα στη ζωή και πως η πρόληψη ξεκινά από νεαρή ηλικία.

Ευτυχώς, ανεξαρτήτως ηλικίας, μπορούμε να ενισχύσουμε τα οστά μας με σωστή διατροφή και σωματική δραστηριότητα – και δεν αφορά μόνο την κατανάλωση γάλακτος. Η υγεία των οστών διαμορφώνεται δεκαετίες πριν εμφανιστούν συμπτώματα ευθραυστότητας.

Όπως εξηγεί στο bbc η Kate Ward, καθηγήτρια μυοσκελετικής υγείας στο Πανεπιστήμιο του Southampton, η οστική «δεξαμενή» χτίζεται στην παιδική και εφηβική ηλικία, φτάνοντας στο μέγιστο στην πρώιμη ενηλικίωση. Στη συνέχεια, η οστική πυκνότητα αρχίζει σταδιακά να μειώνεται.

Οστεοπόρωση: Ένα παγκόσμιο φαινόμενο

Περίπου 500 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από οστεοπόρωση – μια ασθένεια που καθιστά τα οστά λεπτότερα και πιο εύθραυστα. Συχνά, τόσο η οστεοπενία όσο και η οστεοπόρωση δεν δίνουν συμπτώματα έως ότου προκύψει κάποιο κάταγμα, τονίζει η Julie Thompson από τη Βασιλική Εταιρεία Οστεοπόρωσης του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα κατάγματα ισχίου: κάθε χρόνο σημειώνονται πάνω από 10 εκατομμύρια τέτοια περιστατικά παγκοσμίως σε άτομα άνω των 55 ετών. Οι επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν πνευμονία ή καρδιακά επεισόδια, ενώ περίπου το 30% των ασθενών άνω των 60 ετών πεθαίνουν εντός ενός έτους από το κάταγμα – αν και εμπλέκονται κι άλλοι παράγοντες όπως η ηλικία ή προϋπάρχουσες ασθένειες.

Οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες στην απώλεια οστικής μάζας μετά την εμμηνόπαυση, αλλά και οι άνδρες κινδυνεύουν. Όπως λέει η Bess Dawson-Hughes, καθηγήτρια ιατρικής στο Tufts University, «παλαιότερα θεωρούσαμε την οστεοπόρωση γυναικεία νόσο επειδή οι άνδρες πέθαιναν νεότεροι από καρδιοπάθειες. Τώρα όμως ζουν αρκετά ώστε να εμφανίσουν και αυτοί οστεοπόρωση».

Τι πρέπει να τρώμε για δυνατά οστά;

Ασβέστιο, βιταμίνη D και πρωτεΐνες αποτελούν τους βασικούς παράγοντες για γερά οστά, ενώ θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνη Κ, μαγνήσιο, ψευδάργυρος και φώσφορος συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του σκελετού.

Τα γαλακτοκομικά τρόφιμα είναι ιδιαίτερα πλούσια σε ασβέστιο – ένα ποτήρι γάλα 200ml παρέχει περίπου 260mg. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα σε 7.195 ηλικιωμένους, όσοι κατανάλωναν περισσότερα γαλακτοκομικά είχαν κατά 11% μικρότερο κίνδυνο πτώσεων και κατά 46% μικρότερο κίνδυνο κατάγματος ισχίου σε δύο χρόνια. Ο συνδυασμός ασβεστίου και πρωτεΐνης φαίνεται ότι προσφέρει το μεγαλύτερο όφελος.

Οι συστάσεις για πρόσληψη ασβεστίου διαφέρουν ανά χώρα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο συνιστώνται περίπου 700mg ημερησίως για ενήλικες, ενώ όσοι έχουν αυξημένο κίνδυνο ή γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση χρειάζονται 1.000-1.200mg. Στις ΗΠΑ προτείνονται 1.000-1.200mg ανάλογα με φύλο και ηλικία.

Εναλλακτικές πηγές ασβεστίου: Σόγια & σπόροι chia

Υπάρχουν πολλές μη γαλακτοκομικές πηγές ασβεστίου. Η σόγια – όπως το τόφου ή τα φασόλια edamame – προσφέρει σημαντικές ποσότητες (100g τόφου παρέχουν περίπου 200mg). Εμφανίζονται ολοένα περισσότερα στοιχεία ότι τρόφιμα σόγιας μειώνουν τον κίνδυνο καταγμάτων, χάρη στις ισοφλαβόνες που μιμούνται τα οιστρογόνα.

Μελέτη σε πάνω από 9.000 γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση έδειξε μικρές βελτιώσεις στην οστική πυκνότητα με συμπληρώματα ισοφλαβονών σόγιας – κυρίως όταν λαμβάνονταν σε υψηλή δόση για τουλάχιστον ένα έτος. Το tempeh (ζυμωμένη σόγια) προσφέρει ακόμα καλύτερη απορρόφηση ασβεστίου λόγω της διαδικασίας ζύμωσης.

Οι σπόροι chia αποτελούν εξαιρετική πηγή ασβεστίου, μαγνησίου και φωσφόρου – μία κουταλιά της σούπας περιέχει περίπου 95mg ασβεστίου. Είναι επίσης πλούσιοι σε ωμέγα-3 λιπαρά που συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής – σημαντικό καθώς η χρόνια φλεγμονή αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας οστικής μάζας.

Aποξηραμένα φρούτα & κονσερβοποιημένα ψάρια

Τα αποξηραμένα φρούτα όπως σύκα και βερίκοκα είναι καλές πηγές ασβεστίου (δύο αποξηραμένα σύκα παρέχουν περίπου 100mg), ενώ τα φρέσκα φρούτα όπως το πορτοκάλι δίνουν περίπου 50mg το καθένα. Τα σύκα και τα βερίκοκα περιέχουν επίσης μαγνήσιο που συμβάλλει στη δομή των οστών, ενώ τα πολυφαινόλες τους έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.

Έρευνα έδειξε ότι γυναίκες που κατανάλωναν 50g δαμάσκηνα ημερησίως για ένα χρόνο είχαν μικρότερη απώλεια οστικής μάζας σε σχέση με όσες δεν έτρωγαν δαμάσκηνα. Συνολικά, υψηλότερη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών σχετίζεται με καλύτερη υγεία των οστών.

Σαρδέλες, σολομός κονσέρβας αλλά και άλλα ψάρια με κόκαλα προσφέρουν σημαντικές ποσότητες ασβεστίου – ένα μικρό κουτί (60g) παρέχει έως και το 30% των ημερήσιων αναγκών (περίπου 240mg). Τα λιπαρά ψάρια είναι επίσης πλούσια σε βιταμίνη D που βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου.

Συμπληρώματα: Χρειάζονται πραγματικά;

Η αποτελεσματικότητα των συμπληρωμάτων για την υγεία των οστών παραμένει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ επιστημόνων, σύμφωνα με την Amelia Moore, ερευνήτρια στο Νοσοκομείο Guy’s του Λονδίνου. Η δράση τους εξαρτάται από τον πληθυσμό που τα λαμβάνει.

Τα συμπληρώματα βιταμίνης D πιθανόν δεν μειώνουν τον κίνδυνο καταγμάτων στους υγιείς ενήλικες, αν και κάποια στοιχεία δείχνουν όφελος στους ηλικιωμένους όσον αφορά στις πτώσεις. Υπερβολική λήψη (>100 μικρογραμμάρια) μπορεί μάλιστα να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων αντί να προστατεύσει.

Γενικά, οι ειδικοί συνιστούν συμπληρώματα βιταμίνης D μόνο σε άτομα μεγάλης ηλικίας ή όσους έχουν περιορισμένη έκθεση στον ήλιο – αφού παγκοσμίως περίπου το 15% έχει ανεπάρκεια, ιδίως το χειμώνα. Τα συμπληρώματα ασβεστίου προτείνονται μόνο εάν δεν καλύπτονται οι ανάγκες μέσω διατροφής.

Sagen Zac-Varghese, ειδικός στο BBC podcast What’s Up Docs, σημειώνει: «Όποιος έχει διατροφή με γαλακτοκομικά, πρωτεΐνες, πράσινα φυλλώδη λαχανικά και ψάρια ή κρέας καλύπτει τις ανάγκες του – αλλά όσοι δεν καταναλώνουν αυτά ίσως χρειαστούν συμπληρώματα».

Υπάρχουν βέβαια πολλές vegan επιλογές όπως πράσινα λαχανικά, σουσάμι ή όσπρια – ωστόσο οι έρευνες δείχνουν πως οι vegans τείνουν να προσλαμβάνουν λιγότερο ασβέστιο από τους παμφάγους ή χορτοφάγους κι ίσως χρειάζονται εμπλουτισμένες τροφές ή συμπληρώματα.

Συνοψίζοντας, όπως επισημαίνει η Moore, «η καλύτερη στρατηγική για υγιή οστά είναι μια ισορροπημένη ποικίλη διατροφή» σε συνδυασμό πάντα με αρκετή άσκηση που φορτίζει τα οστά.

Από αυτά, τα 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και χαλαρή παράλυση). 13 θάνατοι καταγράφηκαν με λοίμωξη από τον ιό και εκδηλώσεις από το ΚΝΣ, ηλικίας άνω των 65 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων 82 έτη με εύρος τα 66-91 έτη), ενώ η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ είναι τα 74 έτη (εύρος 19-91 ετών).

Τα αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης που είχε διεξαχθεί το 2010 δείχνουν ότι σε κάθε 1 κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του ΚΝΣ αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες από τον ιό (με ήπια συμπτωματολογία ή ασυμπτωματικοί), και αντίστοιχα η βιβλιογραφία αναφέρει 1 κρούσμα λοίμωξης με νευροδυεισδυτική νόσο ως προς 100-150 μολυνθέντες από τον ιό.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, οι Δήμοι με τους μεγαλύτερους απόλυτους αριθμούς δηλωθέντων εγχώριων περιστατικών με λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου (επηρεαζόμενοι Δήμοι) και εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μέχρι σήμερα, είναι: Σπάτων- Αρτέμιδος 14, Μαρκοπούλου- Μεσογαίας 11, Λαρισαίων 8, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης 7 και Αγίας Παρασκευής 6.

Σύμφωνα με το ECDC, ο ιός του Δυτικού Νείλου κυκλοφορεί σε 9 Ευρωπαϊκές χώρες, περιλαμβανόμενων των Βαλκανικών χωρών, όπως και κυρίως στην Ιταλία, αλλά και σε Ισπανία, Γαλλία και Γερμανία. Ο ιός του Δυτικού Νείλου απασχολεί και τα διεθνή, έγκριτα επιστημονικά περιοδικά που έχουν τους τελευταίους μήνες δημοσιεύσει αρκετά σχετικά άρθρα. Το γενικό μήνυμα είναι ότι ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη, με σημαντικό ρόλο τον συσχετισμό του κλίματος και του αστικού περιβάλλοντος.

Επιπλέον:

1. Από την ανάλυση δεδομένων για το Βερολίνο (Nature, 2026), φαίνεται ότι μέσα στην ίδια πόλη ο κίνδυνος δεν είναι ομοιόμορφος. Η βλάστηση, τα σημεία συγκέντρωσης νερού, η βιοποικιλότητα των πτηνών και οι τοπικές συνθήκες μπορούν να δημιουργούν μικρές «εστίες» αυξημένης μετάδοσης. Οι κατοικημένες περιοχές και τα νεκροταφεία παρουσίαζαν τα υψηλότερα ποσοστά μόλυνσης των κουνουπιών με ιό του Δυτικού Νείλου. Αντίθετα, οι φυσικές προστατευόμενες περιοχές και οι περιοχές τύπου “sponge city” — δηλαδή αστικές περιοχές σχεδιασμένες ώστε να απορροφούν και να διαχειρίζονται καλύτερα το νερό της βροχής — είχαν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά μόλυνσης. 

2. Από την ανάλυση δεδομένων για το Παρίσι (JAMA, 2026) φαίνεται ότι 2025 εμφανίστηκαν για πρώτη φορά αυτόχθονα περιστατικά στην περιοχή του Παρισιού. Η γονιδιωματική επιδημιολογία και ανάλυση έδειξε ότι όλα τα δείγματα που εξετάστηκαν στη Γαλλία ανήκαν στη γενεαλογική γραμμή 2 (WNV lineage 2) και ότι η επέκταση του ιού πιθανόν οφείλεται τόσο σε τοπική διατήρησή του όσο και σε μετακινήσεις του μεταξύ περιοχών. Οι συγγραφείς χαρακτηρίζουν τον ιό αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. 

3. Σε αντίστοιχες δημοσιεύσεις για την Ολλανδία (Nature, 2026)  βρέθηκαν αντισώματα σε άγρια σαρκοφάγα ως προς τον ιό αυτό. Αυτό προσθέτει στοιχεία ότι η οικολογία του ιού στην Ευρώπη είναι ευρύτερη από τον κλασικό κύκλο «πτηνό→κουνούπι→πτηνό». Και επίσης επιβεβαιώθηκε ότι οι αλλαγές χρήσεων γης, η κατανομή κουνουπιών και ξενιστών μαζί με την θερμοκρασία μπορούν να μεταβάλλουν σημαντικά τόσο τον κίνδυνο όσο και την ένταση μελλοντικών εξάρσεων. 

4. Δημοσίευση για το Βέλγιο (Eurosurveillance, 2026) δείχνει ότι το 2025 για πρώτη φορά ανιχνεύτηκε ο ιός μέσω προγράμματος επιτήρησης άγριων πτηνών. Αντίστοιχα για την Ουγγαρία (Eurosurveillance, 2026) φαίνεται ότι η χώρα αυτή να λειτουργεί ως κεντρική πηγή γενετικής διαφοροποίησης και διασποράς του ιού στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Στη Γερμανία (Nature Scientific Reports, 2026) με τη μελέτη αυτή παρουσιάζεται η δυνατότητα του μολυσμένου θηλυκού κουνουπιού να μεταδώσει τον ιό στους απογόνους του. Αυτό έχει και μεγάλη σημασία για την πιθανότητα τοπικής διατήρησης, αντί να απαιτείται κάθε έτος νέα εισαγωγή στην περιοχή.

5. Μόλις τώρα τον Αύγουστο δημοσιεύθηκε στο Nature Scientific Reports άρθρο για την Ευρωπαϊκή επέκταση του ιού του Δυτικού Νείλου, όπου ο γενετικός κλάδος 2 χρειαζόταν χαμηλότερη μολυσματική δόση για να μολύνει τα κουνούπια και παράλληλα προκαλούσε υψηλότερη μετάδοση του ιού, συγκριτικά με τον γενετικό κλάδο 1. Αυτό μπορεί να βοηθήσει μερικώς να εξηγηθεί γιατί ο κλάδος 2 έχει καταφέρει να εγκατασταθεί και να εξαπλωθεί τόσο αποτελεσματικά σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των γενεαλογικών γραμμών του ιού του Δυτικού Νείλου και βελτιώνουν την κατανόησή μας σχετικά με το πώς η μετάδοση του ιού εξαρτάται από την αρχική ιική δόση. Επομένως, μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ακριβέστερων εκτιμήσεων κινδύνου για τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ευρώπη.

Τέλος έχουμε πολύ ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις ειδικά από την Ελλάδα σε πολύ έγκριτα περιοδικά. Η πρόσφατη μελέτη στο Communications Biology του Nature Portfolio (2025) αξιολόγησε για τρία χρόνια το ολοκληρωμένο πρόγραμμα καταπολέμησης κουνουπιών στην Αττική (2021-2023). Διαπίστωσε ότι οι παρεμβάσεις μείωσαν σημαντικά τους πληθυσμούς του Culex pipiens, δηλαδή ακριβώς του κουνουπιού που μας ενδιαφέρει περισσότερο για τον Δυτικό Νείλο. Το πολύ σημαντικό και αρνητικό σημείο που ανιχνεύτηκε όμως το 2022 και παρουσιάστηκε στη μελέτη είναι η ύπαρξη ενεργών κουνουπιών κατά τη διάρκεια όλου του χειμώνα. Παράλληλα, μελέτη στο περιοδικό Nature (2025) ειδικά από την Θεσσαλία, έδειξε ότι μετά τις πλημμύρες Daniel αυξήθηκε κατά πολύ ο πληθυσμός των κουνουπιών Culex, αλλά δεν αυξήθηκε η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου. Όλα αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν τόσο την πολυπλοκότητα πρόληψης και αντιμετώπισης όλων αυτών των συσχετισμών για την αποτελεσματική μείωση των περιστατικών του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, όσο και ότι σταδιακά επεκτείνεται σε όλη την Ευρωπαϊκή ήπειρο, αποτελώντας άλλο ένα θέμα δημόσιας υγείας προς συλλογική αντιμετώπιση.

Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου είχε ανέλθει σε 157 έως χθες το πρωί ενώ οι νεκροί ήταν 13. Οι ασθενείς που έχασαν τη ζωή τους ήταν ηλικιωμένοι ηλικίας από 66 έως 91 ετών.

Τα περισσότερα από τα εφετινά κρούσματα (το σχεδόν 74%) είναι σοβαρά, με τους ασθενείς να εκδηλώνουν νευρολογικά προβλήματα. Η συντριπτική πλειονότητα των πασχόντων (πάνω από το 93%) χρειάσθηκαν νοσηλεία στο νοσοκομείο, ενώ 23 νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Το 66% των κρουσμάτων έχουν καταγραφεί στην Ανατολική Αττική και τα βόρεια προάστια της Αθήνας, με 20 δήμους στις περιοχές αυτές να βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού. Τα περισσότερα σοβαρά κρούσματα αναλογικά με τον πληθυσμό τους έχουν οι δήμοι:

• Μαρκοπούλου Μεσογαίας (50,6 ανά 100.000 πληθυσμού)
• Σπάτων – Αρτέμιδος (40,1 ανά 100.000)
• Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης (13,3 ανά 100.000)

Αυτή είναι συνοπτικά η εικόνα από την νέα, εβδομαδιαία επιδημιολογική έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Δημοσίας Υγείας (ΕΟΔΥ) για την πορεία της λοίμωξης στη χώρα μας.

Σε έξαρση συνεχίζει να βρίσκεται η διάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, αφού δεκάδες άνθρωποι οδηγήθηκαν στα νοσοκομεία την τελευταία εβδομάδα και 4 έχασαν τη ζωή τους.

Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου είχε ανέλθει σε 157 έως χθες το πρωί (19/8/2026), ενώ οι νεκροί ήταν 13. Οι ασθενείς που έχασαν τη ζωή τους ήταν ηλικιωμένοι ηλικίας από 66 έως 91 ετών.

Τα περισσότερα από τα εφετινά κρούσματα (το σχεδόν 74%) είναι σοβαρά, με τους ασθενείς να εκδηλώνουν νευρολογικά προβλήματα. Η συντριπτική πλειονότητα των πασχόντων (πάνω από το 93%) χρειάσθηκαν νοσηλεία στο νοσοκομείο, ενώ 23 νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Το 66% των κρουσμάτων έχουν καταγραφεί στην Ανατολική Αττική και τα βόρεια προάστια της Αθήνας, με 20 δήμους στις περιοχές αυτές να βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού. Τα περισσότερα σοβαρά κρούσματα αναλογικά με τον πληθυσμό τους έχουν οι δήμοι:

• Μαρκοπούλου Μεσογαίας (50,6 ανά 100.000 πληθυσμού)
• Σπάτων – Αρτέμιδος (40,1 ανά 100.000)
• Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης (13,3 ανά 100.000)

Αυτή είναι συνοπτικά η εικόνα από την νέα, εβδομαδιαία επιδημιολογική έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Δημοσίας Υγείας (ΕΟΔΥ) για την πορεία της λοίμωξης στη χώρα μας.

Όπως αναφέρει ο Οργανισμός, την τελευταία εβδομάδα (12-19 Αυγούστου) ο ιός του Δυτικού Νείλου νόσησε ακόμα 47 ανθρώπους στη χώρα μας.

Από τα συνολικώς 157 εγχώρια κρούσματα, τα 116 είχαν σοβαρές εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ). Οι εκδηλώσεις αυτές ήταν:

Εγκεφαλίτιδα ή/και
Μηνιγγίτιδα ή/και
Οξεία χαλαρή παράλυση
Οι ασθενείς με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ είχαν ηλικία από 19 έως 91 ετών (μέση ηλικία: 74 ετών).

Οι υπόλοιποι 41 ασθενείς είχαν μεν έντονα συμπτώματα, αλλά χωρίς εκδηλώσεις από το ΚΝΣ. Ωστόσο μόλις 10 από τους 157 πάσχοντες δεν χρειάσθηκαν εισαγωγή στο νοσοκομείο. Οι υπόλοιποι εισήχθησαν για νοσηλεία, με τους 42 να βρίσκονται ακόμα στα νοσοκομεία. Οι 23 από αυτούς νοσηλεύονται, όπως προαναφέρθηκε, σε ΜΕΘ. Οι υπόλοιποι 19 βρίσκονται σε απλούς θαλάμους.

Συνολικώς 92 ασθενείς ανέρρωσαν και πήραν εξιτήριο από τα νοσοκομεία.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών, αλλά συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Παλαιότερη ελληνική μελέτη είχε υπολογίσει ότι σε κάθε 1 ασθενή με σοβαρά νευρολογικά συμπτώματα αντιστοιχούν 140 που μολύνονται αλλά είναι ασυμπτωματικοί ή έχουν ήπια ενοχλήματα.

Που καταγράφηκαν τα κρούσματα

Από τα 157 εφετινά κρούσματα, τα 104 έχουν καταγραφεί στην Αττική. Οι περισσότεροι δήμοι όπου κυκλοφορούν μολυσμένα κουνούπια βρίσκονται στην Ανατολική Αττική. Ανέρχονται σε συνολικώς 12. Σε αυτούς έχουν καταγραφεί 66 από τα εφετινά κρούσματα (τα 11 χωρίς εκδηλώσεις από το ΚΝΣ).

Άλλοι οκτώ δήμοι βρίσκονται στα βόρεια προάστια της Αττικής, όπου έχουν καταγραφεί 21 κρούσματα (τα 4 χωρίς εκδηλώσεις από το ΚΝΣ).

Στην υπόλοιπη Αττική, ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει νοσήσει άλλους 17 ανθρώπους, ο ένας ηπιότερα.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου εξακολουθεί να εμφανίζει τη μεγαλύτερη διασπορά στην Αττική, ενώ κρούσματα έχουν καταγραφεί πλέον σε συνολικά 44 δήμους της χώρας, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΕΟΔΥ.

Την τελευταία εβδομάδα στον κατάλογο προστέθηκε και ο Δήμος Αλεξάνδρειας Ημαθίας, ενώ άλλοι δέκα δήμοι χαρακτηρίζονται περιοχές υψηλού κινδύνου, ανεβάζοντας σε 54 τον συνολικό αριθμό των περιοχών στις οποίες εφαρμόζεται αυξημένη επιτήρηση.

Τέσσερις νέοι δήμοι στον κατάλογο του ΕΟΔΥ

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, την τελευταία εβδομάδα προστέθηκαν τέσσερις δήμοι στις περιοχές όπου έχουν καταγραφεί φέτος περιστατικά της λοίμωξης. Εκτός από τον Διόνυσο, την Καλλιθέα και την Πετρούπολη, νέο κρούσμα αναφέρθηκε και στον Δήμο Αλεξάνδρειας Ημαθίας.

Ετσι, οι «επηρεαζόμενες περιοχές», όπως χαρακτηρίζει ο Οργανισμός όσες έχουν καταγράψει τουλάχιστον ένα περιστατικό, ανέρχονται σε 29 στην Αττική και σε 15 στην υπόλοιπη χώρα.

Παράλληλα, δέκα ακόμη δήμοι θεωρούνται περιοχές υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση κρουσμάτων το επόμενο διάστημα. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται περιοχές που γειτνιάζουν με ήδη επηρεαζόμενους δήμους, έχουν επιβαρυμένο επιδημιολογικό ιστορικό ή ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, καθώς και περιοχές όπου έχει τεκμηριωθεί κυκλοφορία του ιού σε κουνούπια ή ζώα.

Ο συγκεκριμένος διαχωρισμός χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων με στόχο τον περιορισμό του κινδύνου μετάδοσης του ιού μέσω μεταγγίσεων αίματος.

Στα 110 τα κρούσματα έως την περασμένη εβδομάδα

Νεότερη έκθεση του ΕΟΔΥ αναμένεται να αποτυπώσει τον επικαιροποιημένο αριθμό των εγχώριων περιστατικών. Εως τα μέσα της περασμένης εβδομάδας είχαν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα, ενώ εννέα ασθενείς, ηλικίας από 66 έως 99 ετών, είχαν χάσει τη ζωή τους.

Τα στοιχεία αφορούν εγχώρια κρούσματα, δηλαδή περιπτώσεις στις οποίες η μετάδοση του ιού έγινε εντός της χώρας μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού.

Τα περιστατικά που καταγράφονται από τις υγειονομικές αρχές αφορούν σε σημαντικό βαθμό ασθενείς που εκδηλώνουν σοβαρή νόσο, με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος και εκδηλώσεις όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι για κάθε σοβαρό περιστατικό αντιστοιχούν περίπου 140 λοιμώξεις χωρίς συμπτώματα ή με ήπια κλινική εικόνα.

Οι 54 δήμοι που βρίσκονται σε επιτήρηση

Στην Αττική επηρεαζόμενοι δήμοι είναι οι Αγίας Παρασκευής, Νέας Ιωνίας, Χαλανδρίου, Παπάγου – Χολαργού, Πεντέλης, Βριλησσίων, Αμαρουσίου, Λυκόβρυσης – Πεύκης, Σπάτων – Αρτέμιδος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Παλλήνης, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Παιανίας, Ραφήνας – Πικερμίου, Αχαρνών, Μαραθώνος, Σαρωνικού, Διονύσου, Γλυφάδας, Αλίμου, Ελληνικού – Αργυρούπολης, Καλλιθέας, Αθηναίων, Ηλιουπόλεως, Φυλής, Πειραιά και Πετρούπολης.

Ως περιοχές υψηλού κινδύνου στην Αττική χαρακτηρίζονται οι δήμοι Κηφισιάς, Ηρακλείου, Φιλοθέης – Ψυχικού, Μεταμόρφωσης, Νέας Σμύρνης, Δάφνης – Υμηττού και Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας.

Στην υπόλοιπη χώρα κρούσματα έχουν καταγραφεί στους δήμους Λαρισαίων, Τεμπών, Κιλελέρ, Παλαμά, Σοφάδων, Τρικκαίων, Πέλλας, Σκύδρας, Νέας Ζίχνης, Βέροιας, Αλεξάνδρειας, Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Χαλκηδόνος, Ευρώτα και Θηβαίων.

Υψηλού κινδύνου χαρακτηρίζονται επίσης οι δήμοι Αμφίπολης στις Σέρρες, Ηρωικής Πόλης Νάουσας στην Ημαθία και Δέλτα στη Θεσσαλονίκη.

Ιατρική ομάδα στο Γενικό Νοσοκομείο Trincomalee της Σρι Λάνκα αφαίρεσε έναν τεράστιο λίθο από την ουροδόχο κύστη ενός άνδρα, ο οποίος ζύγιζε 3,1 κιλά – όσο περίπου ένα νεογέννητο παιδί. Οι γιατροί εκτιμούν ότι πρόκειται για τον μεγαλύτερο λίθο αυτού του είδους που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στην ανατολική πλευρά της χώρας. Ο 55χρονος ασθενής είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του οι γιατροί εντόπισαν προβλήματα στην ούρηση και διαπίστωσαν την ύπαρξη λίθων στην ουροδόχο κύστη.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, οι γιατροί αφαίρεσαν τον τεράστιο λίθο, ο οποίος είχε μέγεθος παρόμοιο με αυγό στρουθοκαμήλου και βάρος όσο ενός τελειόμηνου βρέφους. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της επέμβασης, Dr Pragalathan Balakrishnan, «με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, πρόκειται για τον μεγαλύτερο λίθο που έχει τεκμηριωθεί και αφαιρεθεί χειρουργικά».

Ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο και συνεχίζει να λαμβάνει θεραπεία για άλλες παθήσεις του, ενώ όπως τόνισε ο Dr Balakrishnan, η κατάσταση της υγείας του είναι «πολύ καλή». Οι γιατροί εκτιμούν ότι ο λίθος βρισκόταν στην ουροδόχο κύστη του ασθενούς για περίπου πέντε έως δέκα χρόνια.

Ιστορικό ρεκόρ και ιατρικές λεπτομέρειες

Το μέγεθος του λίθου έφτανε τα 17 εκατοστά σε πλάτος, παραπέμποντας σε αυγό στρουθοκαμήλου. Οι λίθοι της ουροδόχου κύστης σχηματίζονται όταν τα μεταλλικά στοιχεία στα ούρα κρυσταλλώνονται και δημιουργούν συμπαγείς μάζες.

Συνήθως εμφανίζονται όταν η κύστη δεν αδειάζει πλήρως, με αποτέλεσμα τα συμπυκνωμένα ούρα να δημιουργούν κρυστάλλους. Οι μικροί λίθοι, μεγέθους κόκκου άμμου, μπορούν να αποβληθούν αυτόματα. Ωστόσο, λίθοι μεγαλύτεροι από 1 εκατοστό συχνά μπλοκάρουν τη ροή των ούρων και απαιτούν ιατρική παρέμβαση. Ένας λίθος άνω των 4 εκατοστών θεωρείται γιγαντιαίος.

Σύμφωνα με το Guinness World Records, το προηγούμενο ρεκόρ ανήκε σε ασθενή στη Βραζιλία το 2003, όπου αφαιρέθηκε λίθος βάρους 1,9 κιλών και μήκους 17,9 εκατοστών. Ο λίθος που αφαιρέθηκε στη Σρι Λάνκα είχε μήκος 18,7 εκατοστά, ξεπερνώντας το προηγούμενο παγκόσμιο επίτευγμα.

Πηγή BBC.

Συνολικά 34 δήμοι της Αττικής και 51 δήμοι σε όλη τη χώρα καταγράφουν κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου ή είναι σε κίνδυνο για μετάδοση, σύμφωνα με το πιο πρόσφατο δελτίο επηρεαζόμενων περιοχών που εξέδωσε ο ΕΟΔΥ.

Ως «επηρεαζόμενες» περιοχές, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ορίζονται οι Δήμοι με πρόσφατη καταγραφή τουλάχιστον ενός κρούσματος λοίμωξης από ιό Δυτικού Νείλου (ΔΝ) σε άνθρωπο κατά την τρέχουσα περίοδο 2026, και ως «υψηλού κινδύνου» περιοχές ορίζονται οι Δήμοι όπου δεν έχει καταγραφεί κρούσμα σε άνθρωπο κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης 2026 (μέχρι στιγμής), αλλά συνδυάζονται παράγοντες κινδύνου για επικείμενη μετάδοση του ιού του ΔΝ σε ανθρώπους και καταγραφή κρουσμάτων (π.χ. εγγύτητα σε επηρεαζόμενες περιοχές/ γεωμορφολογικά δεδομένα, τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα της λοίμωξης, διαθέσιμα δεδομένα επιτήρησης της κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια/ζώα, στην ευρύτερη περιοχή).

Σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα έχουν προστεθεί δύο δήμοι στην Αττική, ο δήμος Σαρωνικού και Πειραιά καθώς και ακόμη τρεις δήμοι σε όλη τη χώρα και συγκεκριμένα οι δήμοι Αμπελοκήπων-Μενεμένης και Χαλκηδόνος στη Θεσσαλονίκη και Θηβαίων στη Βοιωτία.

Από την αρχή της περιόδου μετάδοσης 2026 έως τις 12 Αυγούστου, έχουν διαγνωστεί 110 εγχώρια κρούσματα, με τους ειδικούς να αναμένουν περαιτέρω εξάπλωση του ιού τις επόμενες εβδομάδες που η χώρα μας μπαίνει σε φάση κορύφωσης. Από τα 110 περιστατικά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ), όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 29 είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή απουσία αυτών. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με εκδηλώσεις από το ΚΝΣ είναι τα 73 έτη, με εύρος ηλικιών από 19 έως 91 ετών. Ο τραγικός απολογισμός έως τις 12 Αυγούστου περιελάμβανε εννέα θανάτους.

Η σημερινή επιδημιολογική εικόνα επιβάλλει, σύμφωνα με ανακοίνωση της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, άμεση επανεκτίμηση και, όπου απαιτείται, κλιμάκωση των υφιστάμενων δράσεων. Οι παρεμβάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο και με επαρκή ένταση, λένε οι λοιμωξιολόγοι. Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. «Απαιτείται ολοκληρωμένη διαχείριση των διαβιβαστών, με συνδυασμό προνυμφοκτονίας, στοχευμένης ακμαιοκτονίας όπου ενδείκνυται, περιβαλλοντικής διαχείρισης, εντομολογικής επιτήρησης και συνεχούς αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων».

   Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων αναγνωρίζει ότι το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι έχουν ήδη αναπτύξει και εφαρμόσει προγράμματα επιδημιολογικής και εντομολογικής επιτήρησης και καταπολέμησης των κουνουπιών.

   Ωστόσο, «η σημερινή επιδημιολογική εικόνα επιβάλλει άμεση επανεκτίμηση και, όπου απαιτείται, κλιμάκωση των υφιστάμενων δράσεων. Οι παρεμβάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο και με επαρκή ένταση, σύμφωνα με τα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα».

   Τονίζει ότι η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. Απαιτείται ολοκληρωμένη διαχείριση των διαβιβαστών, με συνδυασμό προνυμφοκτονίας, στοχευμένης ακμαιοκτονίας όπου ενδείκνυται, περιβαλλοντικής διαχείρισης, εντομολογικής επιτήρησης και συνεχούς αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

   Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων προτείνει τα ακόλουθα 12 άμεσα μέτρα:

   1. ‘Αμεση κλιμάκωση των δράσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης

   Οι δήμοι στους οποίους έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα, καθώς και οι γειτονικές περιοχές με έντονη κυκλοφορία του ιού, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ζώνες αυξημένου κινδύνου.

   Η καταγραφή ενός ανθρώπινου κρούσματος θα πρέπει να αποτελεί έναυσμα για άμεση επανεκτίμηση και εντατικοποίηση των δράσεων καταπολέμησης των κουνουπιών στην αντίστοιχη περιοχή.

   2. Εντατικοποίηση της προνυμφοκτονίας

   Να ενισχυθούν άμεσα οι συστηματικοί έλεγχοι και οι εφαρμογές προνυμφοκτόνων σε όλες τις εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών, με ιδιαίτερη έμφαση σε:

   * φρεάτια ομβρίων,

   * ρέματα και αρδευτικά κανάλια,

   * στάσιμα νερά,

   * εγκαταλειμμένες πισίνες,

   * αγροτικές και περιαστικές εστίες,

   * περιοχές με υψηλή πυκνότητα Culex.

   Οι εφαρμογές πρέπει να επαναλαμβάνονται με βάση την αποτελεσματικότητά τους και όχι να περιορίζονται σε προκαθορισμένο ημερολογιακό πρόγραμμα.

   3. ‘Αμεση και στοχευμένη ακμαιοκτονία (adulticides) όπου υπάρχει ενεργός μετάδοση

   Όπου υπάρχει τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη ενεργός μετάδοση, πρέπει να πραγματοποιούνται στοχευμένες εφαρμογές ακμαιοκτόνων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα δημόσιας υγείας.

   Οι εφαρμογές πρέπει να βασίζονται στα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα και να επικεντρώνονται στις περιοχές με:

   * ανθρώπινα κρούσματα,

   * αυξημένη πυκνότητα Culex,

   * θετικά δείγματα κουνουπιών για WNV,

   * ή συνδυασμό των παραπάνω.

   Στόχος δεν είναι ο αδιάκριτος ψεκασμός, αλλά η ταχεία μείωση της πυκνότητας των ενήλικων κουνουπιών στις εστίες ενεργού μετάδοσης.

   Δεν είναι αργά για να παρέμβουμε. Η μείωση του πληθυσμού των διαβιβαστών μπορεί να περιορίσει τη μετάδοση κατά τις επόμενες εβδομάδες.

   4. Δημοσιοποίηση των επιχειρησιακών δεδομένων

   Το υπουργείο Υγείας και ο ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες, καλούνται να δημοσιοποιήσουν:

   * τον αριθμό των προνυμφοκτονικών και ακμαιοκτόνων εφαρμογών που έχουν πραγματοποιηθεί το 2026,

   * τις περιοχές και τους δήμους που καλύφθηκαν,

   * την έκταση που έχει υποβληθεί σε εφαρμογές.

   Επιπλέον, σε εβδομαδιαία βάση:

   * τον αριθμό των παγίδων και των δειγμάτων κουνουπιών που εξετάστηκαν,

   * τον αριθμό, το ποσοστό και την κατανομή των θετικών για WNV δειγμάτων κουνουπιών,

   * και τον αριθμό των έκτακτων παρεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν σε κάθε περιοχή μετά την εμφάνιση ανθρώπινων κρουσμάτων.

   Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων είναι απαραίτητη για την αντικειμενική αξιολόγηση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

   5. Να καταγραφεί ο χρόνος από το κρούσμα έως την παρέμβαση

   Για κάθε περιοχή με ανθρώπινο κρούσμα θα πρέπει να καταγράφεται ο χρόνος:

   αναγγελία κρούσματος → εντομολογική διερεύνηση → πρώτη στοχευμένη παρέμβαση.

   Ο χρόνος από την αναγνώριση ενός κρούσματος έως την επιχειρησιακή παρέμβαση αποτελεί κρίσιμο δείκτη της αποτελεσματικότητας του συστήματος δημόσιας υγείας.

   6. Εμπλουτισμός του «χάρτη κινδύνου» σε πραγματικό χρόνο

   Ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι πρέπει να λειτουργούν με ένα κοινό, δυναμικό σύστημα γεωγραφικής επιτήρησης που θα συνδυάζει: ανθρώπινα κρούσματα + θετικά κουνούπια + πυκνότητα κουνουπιών + περιβαλλοντικά δεδομένα + εφαρμογές καταπολέμησης.

   Ο χάρτης αυτός θα πρέπει να επικαιροποιείται τουλάχιστον εβδομαδιαία και να αποτελεί τη βάση για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις παρεμβάσεις.

   7. Ενίσχυση της εντομολογικής επιτήρησης

   Να αυξηθεί ο αριθμός των παγίδων κουνουπιών στις περιοχές υψηλού κινδύνου και να υπάρχει ταχεία εργαστηριακή ανίχνευση του WNV.

   Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης της κυκλοφορίας του ιού στα κουνούπια πριν από την εμφάνιση μεγάλου αριθμού ανθρώπινων περιστατικών.

   8. Επιθετική περιβαλλοντική διαχείριση των εστιών αναπαραγωγής

   Οι Δήμοι πρέπει να αναλάβουν άμεση δράση για την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής:

   * καθαρισμός φρεατίων και ρεμάτων,

   * απομάκρυνση στάσιμων υδάτων,

   * καθαρισμός εγκαταλειμμένων οικοπέδων,

   * έλεγχος εγκαταλειμμένων πισινών,

   * απομάκρυνση αντικειμένων που συγκρατούν νερό,

   * συστηματική διαχείριση υδάτων σε αστικές και περιαστικές περιοχές.

   Η καταπολέμηση των κουνουπιών δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στα εντομοκτόνα.

   9. Ειδική προστασία των ευάλωτων ομάδων

   Να υπάρξει στοχευμένη ενημέρωση και προστασία των ατόμων ηλικίας >65 ετών και ιδιαίτερα όσων πάσχουν από ανοσοκαταστολή ή άλλα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νευροδιηθητικής νόσου.

   Οι ομάδες αυτές πρέπει να ενημερωθούν με σαφείς και πρακτικές οδηγίες για την αποφυγή τσιμπημάτων, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.

   10. Εντατική ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας/ετοιμότητα του ΕΣΥ

   Να ενισχυθεί άμεσα η ενημέρωση των ιατρών και των νοσοκομείων σε όλη τη χώρα.

   Ο πυρετός, η κεφαλαλγία, η σύγχυση, η διαταραχή επιπέδου συνείδησης, η αταξία, η μυϊκή αδυναμία, ο μυϊκός τρόμος ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα κατά την περίοδο μετάδοσης πρέπει να εγείρουν την υποψία λοίμωξης από WNV, ιδιαίτερα σε άτομα που διαμένουν ή έχουν εκτεθεί σε περιοχές αυξημένου κινδύνου.

   Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη τόσο για την κλινική αντιμετώπιση όσο και για την επιδημιολογική επιτήρηση. Να εξασφαλιστούν εργαστήρια ώστε οι διαγνωστικές εξετάσεις για WNV να γίνονται άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις.

   Εν μέσω θέρους πολλές κλίνες ΜΕΘ είναι κλειστές λόγω απολύμανσης. Να καταβληθεί προσπάθεια να εξασφαλιστούν έγκαιρα κλίνες ΜΕΘ για όλους τους ασθενείς με WNV που τις χρειάζονται.

   11. Ενιαία και σαφής επικοινωνιακή στρατηγική προς το κοινό

   Η ενημέρωση πρέπει να είναι συνεχής, συγκεκριμένη και προσανατολισμένη στη συμπεριφορά.

   Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή των τσιμπημάτων:

   * χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών,

   * κατάλληλη ενδυμασία,

   * χρήση σιτών,

   * κλιματισμός όπου είναι διαθέσιμος,

   * αποφυγή έκθεσης όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη,

   * απομάκρυνση στάσιμων νερών από κατοικίες και αυλές.

   Το μήνυμα πρέπει να είναι ιδιαίτερα έντονο στις περιοχές όπου έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά.

   12. Εβδομαδιαία αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και άμεση αναπροσαρμογή

   Η Πολιτεία δεν πρέπει να αξιολογεί την επιτυχία του προγράμματος με βάση τον αριθμό των ψεκασμών, αλλά με βάση το επιδημιολογικό και εντομολογικό αποτέλεσμα.

   Κάθε εβδομάδα πρέπει να αξιολογούνται: νέα ανθρώπινα κρούσματα → νέα περιστατικά με μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα → ποσοστά θετικών κουνουπιών → πυκνότητα κουνουπιών → παρεμβάσεις καταπολέμησης → χρόνος από το κρούσμα έως την παρέμβαση → αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Εάν οι δείκτες επιδεινώνονται, η απάντηση πρέπει να κλιμακώνεται άμεσα.

   Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων καλεί σε άμεση δράση

   «Η σημερινή εικόνα δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου δεν έχει ολοκληρωθεί και, συνεπώς, υπάρχει ακόμη σημαντικό χρονικό περιθώριο για να περιοριστεί η περαιτέρω μετάδοση», τονίζει η ΕΕΛ.

   Αναγνωρίζει τις πολύπλευρες και αποτελεσματικές δράσεις που ήδη ανέλαβαν το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι και τους καλεί να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα για άμεση κλιμάκωση των παρεμβάσεων στις περιοχές ενεργού μετάδοσης.

   Η Ελλάδα έχει ήδη τις δομές και την τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Αυτό που απαιτείται τώρα είναι ταχύτητα, συντονισμός, στοχευμένες παρεμβάσεις και κλιμάκωση, τονίζεται στην ανακοίνωση της ΕΕΛ.

   Η Εταιρεία Λοιμώξεων θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό:«Να μην περιμένουμε την περαιτέρω αύξηση των κρουσμάτων για να αυξήσουμε την ένταση των παρεμβάσεων. Η επιδημιολογική και εντομολογική επιτήρηση πρέπει να οδηγεί σε άμεση και στοχευμένη δράση. Η αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου είναι υπόθεση της Πολιτείας αλλά και των πολιτών και απαιτεί δράση τώρα».

Περίπου οκτώ στους δέκα νοσούν χωρίς κανένα σύμπτωμα ενώ, κάτω του 20% των περιστατικών αντιστοιχεί σε κλινική συμπτωματολογία, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, γαστρεντερικά συμπτώματα και εξάνθημα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανιστούν συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ενα στα 150 περιστατικά παρουσιάζεται εικόνα μηνιγγοεγκεφαλίτιδας με συμπτώματα όπως:

• σύγχυση και αποπροσανατολισμός,
• απώλεια συνείδησης,
• σπασμοί,
• παράλυση

Στη γεωγραφική κατανομή των κρουσμάτων η Αττική παραμένει η περιοχή με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία, ενώ ακολουθεί η Θεσσαλία και η Κεντρική Μακεδονία.

«Εννέα θάνατοι συνολικά από τον Ιούλιο είναι όσοι υπήρχαν συνολικά στον απολογισμό του 2025, επομένως, δυστυχώς θα αυξηθούν μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου», είπε η καθηγήτρια.

Στην Ιταλία και στην Ελλάδα έχουμε μεγάλη κυκλοφορία του ιού, αλλά λόγω και των πολύ θερμών καλοκαιριών και των ήπιων χειμώνων βλέπουμε και μετακίνηση των μολυσμένων κουνουπιών σε όλη τη νότια Ευρώπη και κεντρική, αλλά ακόμη και στη βόρεια, αφού αναφέρθηκε περιστατικό ακόμα και στη Γερμανία.

Στα 2 από τα 10 τσιμπήματα αντιστοιχούν συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα, (πυρετό πολύ αυξημένο, σύγχυση, λιποθυμία, απώλεια συνείδησης, σπασμούς, παράλυση, δυσκαμψία).

«Δεν έχουμε ειδική αγωγή, έχουμε συμπτωματική αγωγή και δεν υπάρχει εμβόλιο και δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο», υπενθυμίζει η κυρία Ψαλτοπούλου και κλείνοντας συνοψίζει:

Άτομα που εμφανίζουν σοβαρή συμπτωματολογία με κίνδυνο της ζωής τους, κυρίως είναι άτομα 60 ετών και άνω, άτομα με προβλήματα υγείας, με ανοσοκαταστολή για παράδειγμα. Οι εννιά θάνατοι αφορούσαν ηλικίές άνω των 60 ετών μέχρι και 95 ετών.

Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής έξαρσης του ιού του Δυτικού Νείλου, καθώς 32 δήμοι έχουν χαρακτηριστεί «επηρεαζόμενοι» από τον ΕΟΔΥ, ενώ ακόμη 14 δήμοι σε άλλες περιοχές της χώρας θεωρούνται επίσης επηρεαζόμενοι ή υψηλού κινδύνου.

Αυξάνονται τα κρούσματα στην Αττική

Η εικόνα που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες προκαλεί αυξημένη εγρήγορση στις υγειονομικές αρχές, καθώς η δραστηριότητα του ιού παρουσιάζει ανοδική τάση. Ο ΕΟΔΥ έχει ήδη συστήσει στους κατοίκους της Αττικής να λαμβάνουν αυξημένα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, που αποτελούν τον βασικό φορέα μετάδοσης του ιού.

Σύμφωνα με το νεότερο δελτίο του ΕΟΔΥ, οι «επηρεαζόμενες» περιοχές είναι οι δήμοι στους οποίους έχει καταγραφεί τουλάχιστον ένα κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε άνθρωπο κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης.

Στην Αττική, ο αριθμός των συγκεκριμένων δήμων έχει πλέον ανέλθει σε 32, γεγονός που αποτυπώνει τη διευρυμένη γεωγραφική παρουσία της λοίμωξης στο Λεκανοπέδιο.

65 κρούσματα και έξι θάνατοι

Από την έναρξη της περιόδου επιτήρησης έως και τις 5 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα συνολικά 65 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα 54 από τα 65 περιστατικά παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 11 περιστατικά είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή δεν παρουσίασαν συμπτώματα από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα καταγράφηκαν 23 νέα περιστατικά, γεγονός που επιβεβαιώνει την αυξημένη κυκλοφορία του ιού κατά την τρέχουσα περίοδο. Οι θάνατοι που έχουν αποδοθεί στη λοίμωξη ανέρχονται έως τις 5 Αυγούστου σε έξι.

Ποιες περιοχές θεωρούνται υψηλού κινδύνου

Ο ΕΟΔΥ διαχωρίζει τις περιοχές σε «επηρεαζόμενες» και «υψηλού κινδύνου». Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται δήμοι στους οποίους δεν έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής ανθρώπινο κρούσμα κατά την περίοδο μετάδοσης του 2026, ωστόσο υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα επικείμενης μετάδοσης.

Για την αξιολόγηση του κινδύνου λαμβάνονται υπόψη η γειτνίαση με περιοχές όπου έχουν ήδη εντοπιστεί κρούσματα, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, τα τρέχοντα και παλαιότερα επιδημιολογικά δεδομένα, καθώς και στοιχεία από την επιτήρηση της κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια και ζώα.

Η παρουσία των συγκεκριμένων παραγόντων οδηγεί τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη επιτήρηση, ακόμη και όταν δεν έχει καταγραφεί ανθρώπινο περιστατικό.

Τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια

Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει τη σημασία της ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όταν οι συνθήκες ευνοούν την κυκλοφορία τους.

Η χρήση εντομοαπωθητικών, η τοποθέτηση αντικουνουπικών πλεγμάτων σε παράθυρα και πόρτες, η χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από κατοικίες και αυλές αποτελούν βασικά μέτρα περιορισμού της έκθεσης.

Η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την τήρηση των μέτρων, καθώς η επιδημιολογική εικόνα μπορεί να μεταβάλλεται γρήγορα μέσα στην καλοκαιρινή περίοδο.32, γεγονός που αποτυπώνει τη διευρυμένη γεωγραφική παρουσία της λοίμωξης στο Λεκανοπέδιο.

Ψεκασμοί από την Περιφέρεια Αττικής

Σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα βρίσκεται η Περιφέρεια Αττικής, ενεργοποιώντας πρόσθετες δράσεις για την αντιμετώπιση των κουνουπιών και την προστασία της δημόσιας υγείας. Ανταποκρινόμενη άμεσα στις απαιτούμενες ανάγκες, έχει ήδη προχωρήσει φέτος στην αύξηση των ψεκασμών κατά των συγκεκριμένων εντόμων, τόσο από αέρος όσο και από εδάφους, σε ποσοστό της τάξης του 30%.

Η εν λόγω αύξηση πέραν της φετινής περιόδου θα ισχύσει και κατά το νέο τριετές πρόγραμμα 2027-2029, για το οποίο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η διαγωνιστική διαδικασία. Η Περιφέρεια δρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Κουνουπιών σε ολόκληρη την Αττική, με σεβασμό στον άνθρωπο και στο περιβάλλον.

Οι παρεμβάσεις σχεδιάζονται βάσει επιστημονικών στοιχείων και προσαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιοχής. Σημαντικό μέρος αυτής της προσπάθειας αποτελεί η συνεργασία με το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, το οποίο έχει αναλάβει τη συστηματική παρακολούθηση και έρευνα των κουνουπιών σε όλο το Λεκανοπέδιο.

Τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών δείχνουν πού και πότε χρειάζονται παρεμβάσεις και βοηθούν τις αρμόδιες Διευθύνσεις Υγειονομικού Ελέγχου & Περιβαλλοντικής Υγιεινής της Περιφέρειας. Αττικής να ενεργούν πιο γρήγορα και πιο στοχευμένα.