Σπύρος Σιδέρης

Στο τραπέζι βρίσκονται η Ερυθρά Θάλασσα, οι στρατιωτικοί συσχετισμοί, η μεταπολεμική ανοικοδόμηση και ο έλεγχος μιας χώρας που έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων.

Το Ριάντ επιστρέφει με θεσμική σφραγίδα

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν και ο Σουδανός ομόλογός του Μοχιεντίν Σάλεμ υπέγραψαν στο Ριάντ τη σύσταση του Σαουδοσουδανικού Συμβουλίου Συντονισμού. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της σαουδαραβικής διπλωματίας, το νέο όργανο θα δώσει μόνιμη και περισσότερο οργανωμένη μορφή στις σχέσεις των δύο χωρών.

Στις προτεραιότητές του περιλαμβάνονται η ασφάλεια, η άμυνα, η οικονομία και η προστασία της ναυσιπλοΐας. Πρόκειται για κρίσιμους τομείς σε μια χώρα που, από τον Απρίλιο του 2023, σπαράσσεται από τη σύγκρουση ανάμεσα στον τακτικό στρατό και τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης.

Η Σαουδική Αραβία είχε αναλάβει, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη μεσολάβηση που οδήγησε στη Διακήρυξη της Τζέντα για την προστασία των αμάχων και τη διευκόλυνση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Με το νέο συμβούλιο αποκτά σταθερότερη παρουσία στο σουδανικό ζήτημα και ενισχύει τους δεσμούς της με τις επίσημες κρατικές δομές.

Η Άγκυρα άνοιξε τις στρατιωτικές πόρτες

Στην τουρκική πρωτεύουσα, ο Γιασέρ αλ-Άτα, μέλος του Κυρίαρχου Συμβουλίου και αρχηγός του σουδανικού Γενικού Επιτελείου, συναντήθηκε με τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και τον αρχηγό του τουρκικού Γενικού Επιτελείου Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου.

Η στρατιωτική υποδοχή και οι κλειστές επαφές έδωσαν στην επίσκεψη ιδιαίτερο βάρος. Στο επίκεντρο φέρονται να βρέθηκαν η αμυντική συνεργασία, η εκπαίδευση στελεχών και η ενίσχυση των δυνατοτήτων του σουδανικού στρατού.

Μία ημέρα νωρίτερα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε ταχθεί δημοσίως υπέρ του επικεφαλής του σουδανικού στρατού Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, χαρακτηρίζοντάς τον μετριοπαθή ηγέτη, κατάλληλο για τη σημερινή συγκυρία. Η δήλωση πρόσφερε πολιτική στήριξη στον αλ-Μπουρχάν και απευθυνόταν ταυτόχρονα προς το εξωτερικό, όπου η νομιμοποίηση της σημερινής σουδανικής ηγεσίας εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαμάχης.

Τα drones και το «σομαλικό μοντέλο»

Στο Χαρτούμ κερδίζει έδαφος το σενάριο εφαρμογής ενός «σομαλικού μοντέλου» συνεργασίας με την Τουρκία. Δεν θα περιορίζεται στην πώληση όπλων, αλλά θα περιλαμβάνει εκπαίδευση, αναδιοργάνωση στρατιωτικών δομών, προστασία στρατηγικών εγκαταστάσεων και μεταφορά τεχνογνωσίας.

Στις συζητήσεις ξεχωρίζουν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η αντιαεροπορική άμυνα, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Συγκεκριμένες συμβάσεις δεν έχουν ανακοινωθεί. Η σύνθεση, όμως, των δύο αντιπροσωπειών δείχνει ότι η συνάντηση είχε ουσιαστικό στρατιωτικό περιεχόμενο.

Το μεγάλο έπαθλο είναι η Ερυθρά Θάλασσα

Το Σουδάν διαθέτει ακτογραμμή σχεδόν 850 χιλιομέτρων στην Ερυθρά Θάλασσα, απέναντι από τη Σαουδική Αραβία και κοντά στους θαλάσσιους διαδρόμους που οδηγούν στη Διώρυγα του Σουέζ και στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.

Το Ριάντ ενδιαφέρεται για την ασφάλεια των λιμανιών, των ενεργειακών εγκαταστάσεων και των εμπορικών του διαδρομών. Η Άγκυρα βλέπει πρόσβαση στο Κέρας της Αφρικής, συμβόλαια ανοικοδόμησης και πρόσθετες ευκαιρίες για την αμυντική της βιομηχανία. Το Χαρτούμ αναζητεί στρατιωτικό εξοπλισμό, επενδύσεις και πολιτική αναγνώριση.

Η Ουάσιγκτον παρακολουθεί το νέο τρίγωνο

Η Συμφωνία της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Σεχμπάζ Σαρίφ, ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον μιας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Προβλέπει επίσης μόνιμους μηχανισμούς πολιτικού και στρατιωτικού συντονισμού.

Η αυξανόμενη δραστηριότητα του Ριάντ και της Άγκυρας μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της διαχείρισης της σουδανικής κρίσης στις περιφερειακές πρωτεύουσες, μειώνοντας το περιθώριο κινήσεων της Δύσης. Η Σαουδική Αραβία διεκδικεί ρόλο πολιτικού και οικονομικού εγγυητή, ενώ η Τουρκία προετοιμάζεται για στενότερη στρατιωτική συνεργασία.

Οι υπογραφές μιλούν για σταθερότητα και ανάπτυξη. Στις κλειστές αίθουσες, η συζήτηση αφορά ήδη την επιρροή, τα λιμάνια και τα συμβόλαια της ανοικοδόμησης. Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, αλλά η διαπραγμάτευση για το Σουδάν της επόμενης ημέρας έχει αρχίσει.

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από τη δικογραφία διακρίνεται πλέον μια ευρύτερη αναμέτρηση: ποιος θα ελέγχει την Ουκρανία στην επόμενη φάση του πολέμου και ποιοι θα βρεθούν εκτός παιχνιδιού.

Το θρίλερ με τη «σύλληψη»

Ο βουλευτής Αλεξέι Γκοντσαρένκο ανακοίνωσε ότι η Ιρίνα Μούντρα είχε συλληφθεί και επρόκειτο να περάσει τη νύχτα σε κρατητήριο. Λίγες ώρες αργότερα, ο δικηγόρος της, Αρτέμ Κρικούν-Τρους, διέψευσε την πληροφορία. Όπως υποστήριξε, στη Μούντρα γνωστοποιήθηκε επισήμως ότι θεωρείται ύποπτη και πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε δύο χώρους, χωρίς όμως να τεθεί υπό κράτηση. Τη διάψευση μετέδωσε και το ΡΜΠΚ-Ουκρανία, επικαλούμενο πηγές στις διωκτικές αρχές.

Μέχρι να γίνει η διευκρίνιση, η εικόνα μιας κορυφαίας αξιωματούχου πίσω από τα κάγκελα είχε ήδη κατακλύσει τα μέσα ενημέρωσης. Η ταχύτητα με την οποία διαδόθηκε η αρχική πληροφορία αποκαλύπτει το κλίμα στο Κίεβο, όπου κάθε διαρροή μπορεί να ανατρέψει ισορροπίες πριν ακόμη ανοίξει ο σχετικός φάκελος στο δικαστήριο.

Η επιχείρηση «Φόρεστ Γκαμπ» και οι σάκοι με τα χρήματα

Το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς και η Εξειδικευμένη Εισαγγελία ανακοίνωσαν την επιχείρηση με την κινηματογραφική ονομασία «Φόρεστ Γκαμπ». Σύμφωνα με τους ερευνητές, οργανωμένο δίκτυο στο οποίο φέρονται να συμμετείχαν νυν και πρώην βουλευτές, αξιωματούχοι του Προεδρικού Γραφείου και στελέχη κρατικής τράπεζας επιχείρησε να νομιμοποιήσει 150 εκατ. γρίβνες (2,9 εκ. ευρώ). Τα χρήματα φέρονται να προορίζονταν για την καταβολή εγγύησης σε κατηγορούμενο της υπόθεσης «Μίδας».

Στις ηχογραφήσεις που δόθηκαν στη δημοσιότητα ακούγονται συνομιλίες για σάκους με μετρητά, κρατικές υπηρεσίες και την ανάγκη δημιουργίας μιας ελεγχόμενης «δεξαμενής στελεχών» σε καίριες θέσεις. Σε άλλο απόσπασμα, φωνή που αποδίδεται σε αξιωματούχο του Προεδρικού Γραφείου εμφανίζεται να διαμαρτύρεται ότι οι Αμερικανοί προωθούν δικούς τους ανθρώπους μέσω των ανεξάρτητων αρχών.

Η αναφορά προκάλεσε αναστάτωση. Στους κυβερνητικούς διαδρόμους ερμηνεύθηκε ως ένδειξη μιας εσωτερικής προσπάθειας ελέγχου των θεσμών, αλλά και ως παραδοχή ότι οι δυτικοί χρηματοδότες διαθέτουν αυξανόμενη επιρροή στις επιλογές προσώπων.

Ο Ζελένσκι απέπεμψε τη Μούντρα με το διάταγμα 734/2026. Η άμεση αντίδρασή του δείχνει ότι θέλησε να κρατήσει την υπόθεση μακριά από τον πυρήνα της προεδρικής εξουσίας. Για τους υπόλοιπους συνεργάτες του, ωστόσο, το μήνυμα ήταν ψυχρό: όποιος βρεθεί σε δικογραφία μπορεί να μείνει μόνος.

Οι 312 ψήφοι που κράτησαν όρθιο τον Ζελένσκι

Την ίδια ημέρα, ο Ουκρανός πρόεδρος κατέγραψε μια σημαντική κοινοβουλευτική νίκη.

Ο εκλεκτός του για το υπουργείο Άμυνας, Γεβχέν Χμάρα, εγκρίθηκε με 312 ψήφους, δύο κατά και καμία αποχή, σύμφωνα με τα επίσημα πρακτικά της Βερχόβνα Ράντα.

Η ψηφοφορία επιβεβαίωσε ότι η προεδρική επιρροή στο Κοινοβούλιο παραμένει ισχυρή. Οι 312 ψήφοι δεν εξουδετερώνουν την πολιτική απειλή, αποδεικνύουν όμως ότι ο μηχανισμός του Ζελένσκι δεν έχει διαλυθεί.

Το τελεσίγραφο του Μιχάιλο Φέντοροφ

Ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχάιλο Φέντοροφ, η απομάκρυνση του οποίου προκάλεσε διαδηλώσεις, επέλεξε αυτήν ακριβώς τη συγκυρία για να ζητήσει επιστροφή στις κάλπες. Μίλησε για κρίση διακυβέρνησης, διαφθορά και ανάγκη αποκατάστασης της δημοκρατικής διαδικασίας ακόμη και υπό στρατιωτικό νόμο. Η παρέμβασή του θεωρείται η σοβαρότερη δημόσια αμφισβήτηση του Ζελένσκι από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.

Η διεξαγωγή εκλογών προϋποθέτει αλλαγή της νομοθεσίας και λύσεις για τις κατεχόμενες περιοχές, τους εκατομμύρια εκτοπισμένους και τους στρατιώτες που υπηρετούν στην πρώτη γραμμή. Η πολιτική στόχευση του Φέντοροφ, πάντως, είναι ευδιάκριτη. Δεν διεκδικεί πλέον μόνο την επιστροφή του στο υπουργείο· προετοιμάζει το έδαφος για την επόμενη ημέρα.

Η συνέχεια θα κριθεί από τις δικογραφίες που βρίσκονται ακόμη στα χέρια των ερευνητών. Νέα ονόματα από το προεδρικό περιβάλλον θα μπορούσαν να εντείνουν την πίεση, ενώ η στάση της Ευρώπης ίσως αποδειχθεί καθοριστική. Στο Κίεβο, η αγωνία δεν αφορά πλέον μόνο τις κινήσεις της Ρωσίας. Αφορά και την επόμενη πόρτα που θα χτυπήσουν οι ερευνητές.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε εκλογές, εφόσον οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι μπορέσουν να εγγυηθούν την ασφάλεια της εκλογικής διαδικασίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντ. Τραμπ έχει επίσης υποστηρίξει ότι πρέπει να γίνουν εκλογές.

Η Ουκρανία, όπου οι τελευταίες εκλογές διεξήχθησαν το 2019, βρίσκεται υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου από τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της. Ο στρατιωτικός νόμος απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών για λόγους ασφαλείας.

Οι μάχες μαίνονται κατά μήκος ενός μετώπου 1.200 χλμ στην ανατολική, νότια και βόρεια Ουκρανία. Εκατοντάδες ρωσικά drones και πύραυλοι πλήττουν τακτικά ουκρανικές πόλεις και κωμοπόλεις ακόμη και πολύ μακριά από την πρώτη γραμμή. Η ηλεκτροδότηση διακόπτεται συχνά εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων στον ενεργειακό τομέα και σε άλλες υποδομές.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σταθερά ότι η πλειονότητα των Ουκρανών αντιτίθεται στην ιδέα διεξαγωγής εκλογών όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.

Τί θα έπρεπε να προηγηθεί:

Ο πολιτικός αναλυτής Βολοντίμιρ Φεσένκο εκτιμά ότι, ως απολύτως απαραίτητο πρώτο βήμα για να αρχίσει να εξετάζεται το ενδεχόμενο εκλογών, θα χρειαζόταν τουλάχιστον μια κατάπαυση του πυρός στον αέρα.

Παράλληλα, η Ουκρανία θα έπρεπε να δημιουργήσει από την αρχή το νομοθετικό πλαίσιο των εκλογών, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου νόμου που θα καθορίζει το χρονοδιάγραμμα, τους κανόνες και τις διαδικασίες. Σύμφωνα με τον Φεσένκο, θα χρειάζονταν περίπου έξι μήνες για να γίνουν όλα αυτά.

Το Κίεβο θα πρέπει επίσης να λάβει μέτρα για να αποτρέψει ενδεχόμενες προσπάθειες χειραγώγησης της εκλογικής διαδικασίας από τη Ρωσία, επισημαίνουν αναλυτές.

Η Μόσχα υποστηρίζει ότι ο Ζελένσκι δεν είναι πλέον νόμιμος πρόεδρος, επειδή η θητεία του έληξε τον Μάιο του 2024, και συνεπώς δεν μπορεί να υπογράψει ειρηνευτικές συμφωνίες εξ ονόματος της Ουκρανίας. Ο Τραμπ είχε επίσης επικρίνει, σε συνέντευξή του στο Politico τον Δεκέμβριο, το γεγονός ότι δεν διεξάγονται εκλογές, λέγοντας ότι έχει έρθει η ώρα να στηθούν κάλπες.

Οι Ουκρανοί ψηφοφόροι;

Εκατομμύρια Ουκρανοί θα αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην πρόσβασή τους σε εκλογικά τμήματα. Η επικαιροποίηση του κρατικού εκλογικού καταλόγου, ώστε να είναι σαφές ποιος έχει δικαίωμα ψήφου και πού πρέπει να ψηφίσει, θα αποτελούσε εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα, σύμφωνα με αναλυτές και αξιωματούχους.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι στα τέλη Ιουνίου περισσότεροι από 4,4 εκατ. Ουκρανοί βρίσκονταν υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να οργανώσει εκατοντάδες εκλογικά τμήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Παράλληλα, σχεδόν 4 εκατ. Ουκρανοί είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε τον περασμένο μήνα ο οργανισμός μετανάστευσης του ΟΗΕ. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η καταγραφή όλων αυτών των ανθρώπων δεν θα ήταν απλή υπόθεση και θα απορροφούσε χρόνο και οικονομικούς πόρους που σήμερα κατευθύνονται στην άμυνα.

Περίπου 1 εκατ. άνθρωποι υπηρετούν στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Η οργάνωση ελεύθερης και δίκαιης ψηφοφορίας σε μια πρώτη γραμμή γεμάτη drones θα ήταν επικίνδυνη και ενδέχεται να απαιτούσε αλλαγές στη νομοθεσία.

Ουκρανοί αξιωματούχοι υπολόγιζαν ότι, το 2024, περίπου 4,5 εκατ. ενήλικοι Ουκρανοί εξακολουθούσαν να ζουν πίσω από τις γραμμές του μετώπου, σε εδάφη υπό ρωσική κατοχή. Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 19% της ουκρανικής επικράτειας και σχεδιάζει να πραγματοποιήσει εκεί δικές της εκλογές τον επόμενο μήνα, τις οποίες η Ουκρανία χαρακτηρίζει παράνομες.

Ποιες είναι οι πιθανότητες του Ζελένσκι;

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Ζελένσκι θα είχε σημαντικές πιθανότητες επανεκλογής. Η δημοτικότητά του στην Ουκρανία είχε φτάσει περίπου στο 90% κατά την πρώτη περίοδο του πολέμου, αλλά έκτοτε έχει υποχωρήσει γύρω στο 60%, ανάλογα με τη δημοσκόπηση.

Πολιτικοί αναλυτές και δημοσκόποι αναφέρουν ότι τα ποσοστά αποδοχής του Ζελένσκι επλήγησαν από ένα μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς στον ενεργειακό τομέα πέρυσι. Έκτοτε, όμως, έχουν ανακάμψει και ο Ζελένσκι παραμένει ένας από τους επικρατέστερους υποψηφίους μεταξύ των παραδοσιακών πολιτικών προσώπων.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Β. Ζαλούζνι, πρεσβευτής της Ουκρανίας στη Βρετανία και πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, θα ήταν ένας από τους σημαντικότερους αντιπάλους του Ζελένσκι. Ισχυρός διεκδικητής θα μπορούσε να είναι και ο Κ. Μπουντάνοφ, προσωπάρχης της προεδρίας και πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών.

Ωστόσο, στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις έχει ενισχυθεί και ο 35χρονος Μ. Φεντόροφ, ο τεχνοκράτης μεταρρυθμιστής με ισχυρό προφίλ στον χώρο της τεχνολογίας. Η δημοτικότητά του αυξήθηκε μετά την αιφνιδιαστική αποπομπή του από τον Ζελένσκι τον περασμένο μήνα, μόλις έξι μήνες αφότου είχε αναλάβει υπουργός Άμυνας. Η απομάκρυνσή του προκάλεσε ένα σπάνιο κύμα διαδηλώσεων στους δρόμους εν μέσω πολέμου.

Το ουκρανικό μέσο NV επικαλέστηκε δημοσκόπηση της SOCIS, σύμφωνα με την οποία ο Φεντόροφ συγκεντρώνει περίπου 13% των ψήφων, ο Ζαλούζνι 21% και ο Ζελένσκι 22%. Δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι, εάν είτε ο Φεντόροφ είτε ο Ζαλούζνι κατάφερναν να περάσουν στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών απέναντι στον Ζελένσκι, και οι δύο θα είχαν τη δυνατότητα να τον νικήσουν.

Το φαινόμενο επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν η συχνότητα και η επιμονή των ακραίων θερμών επεισοδίων αποτελούν απλώς αποτέλεσμα φυσικής μεταβλητότητας ή εάν σηματοδοτούν μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται οι καύσωνες στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τη Le Monde, οι επιστήμονες θεωρούν δεδομένη την επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Ο κλιματολόγος και ωκεανογράφος Στέφαν Ράμστορφ εξηγεί ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκύπτουν από τον συνδυασμό της φυσικής μεταβλητότητας και της μακροπρόθεσμης υπερθέρμανσης. Όταν οι δύο παράγοντες λειτουργούν προς την ίδια κατεύθυνση, δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν την κατάρριψη ρεκόρ.

Τα στοιχεία για τη Γαλλία είναι ενδεικτικά. Από τους 54 καύσωνες που έχουν καταγραφεί από το 1947, οι 29 σημειώθηκαν μετά το 2011. Παράλληλα, έρευνα του Ινστιτούτου Pierre-Simon-Laplace έδειξε ότι ο ισχυρότερος καύσωνας που έχει καταγραφεί στη χώρα, από τις 17 έως τις 30 Ιουνίου, ήταν 200 φορές πιθανότερο να συμβεί εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε σχέση με τις προβιομηχανικές συνθήκες.

Η κλιματολόγος Βαλερί Μασόν-Ντελμότ επισημαίνει ότι η υπερθέρμανση επηρεάζει πολλαπλά τους καύσωνες. Οι θερμότεροι ωκεανοί απελευθερώνουν θερμότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ η απώλεια υγρασίας από το έδαφος μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τις ημερήσιες θερμοκρασίες.

Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η Ευρώπη φαίνεται να εμφανίζει ακραία ζέστη συχνότερα από ό,τι προβλέπουν αρκετά κλιματικά μοντέλα. Ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι από το 2019 επανεμφανίζονται ατμοσφαιρικά μοτίβα που ευνοούν τους καύσωνες, χωρίς να είναι ακόμη σαφές εάν η κλιματική αλλαγή ενισχύει αυτή την τάση.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται οι λεγόμενοι «αντικυκλώνες εμποδισμού» και οι «θερμικοί θόλοι». Πρόκειται για μεγάλης διάρκειας συστήματα υψηλών πιέσεων που μπορούν να εγκλωβίσουν θερμές αέριες μάζες πάνω από μια περιοχή. Η ταχύτερη θέρμανση της Αρκτικής ενδέχεται να επηρεάζει τον αεροχείμαρρο, δημιουργώντας μεγάλους κυματισμούς οι οποίοι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, παραμένουν στάσιμοι πάνω από την Ευρώπη.

Παράλληλα, ερευνητές εξετάζουν τον ρόλο μιας «ψυχρής κηλίδας» στον Βόρειο Ατλαντικό και την πιθανή σύνδεσή της με την καλοκαιρινή ζέστη στην Ευρώπη. Η υπόθεση παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διαμάχης.

Το καλοκαίρι του 2026 παρουσιάζει, πάντως, μια ιδιαίτερη αντίθεση: ενώ η Δυτική Ευρώπη δοκιμάζεται από διαδοχικούς καύσωνες, περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου κατέγραψαν ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες. Οι επιστήμονες συνεχίζουν να διερευνούν εάν πρόκειται για προσωρινή κλιματική διακύμανση ή για ένδειξη μιας νέας φάσης στην ευρωπαϊκή ατμοσφαιρική κυκλοφορία.

Το δίωρο με τη Χαμάς

Η κρισιμότερη επαφή έγινε με την ηγεσία της Χαμάς υπό τον Χαλίλ αλ Χάγια. Η συζήτηση διήρκεσε περισσότερο από δύο ώρες, παρουσία του Νικολάι Μλαντένοφ, ύπατου εκπροσώπου του Συμβουλίου Ειρήνης για τη Γάζα.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, η παλαιστινιακή αντιπροσωπεία παρουσίασε αναλυτικά τις ισραηλινές παραβιάσεις της εκεχειρίας και ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς προηγούμενες δεσμεύσεις από την άλλη πλευρά.

Η Χαμάς δηλώνει προσηλωμένη στον οδικό χάρτη, αρνείται όμως να παραδώσει τον οπλισμό της έναντι αόριστων υποσχέσεων. Απαιτεί ισραηλινή αποχώρηση, απρόσκοπτη είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την ανοικοδόμηση.

Η αμερικανική απαίτηση

Ο Κούσνερ μετέφερε στην παλαιστινιακή αντιπροσωπεία ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι αποφασισμένος να εφαρμόσει το σχέδιό του. Ταυτόχρονα, κατέστησε σαφές ότι ο αφοπλισμός των παλαιστινιακών οργανώσεων προηγείται της πολιτικής ενσωμάτωσης της Χαμάς.

Κατά το Axios στη συνάντηση συμμετείχε και ο Τόνι Μπλερ. Η παρουσία του έδειξε ότι η αμερικανική πλευρά ζητούσε μετρήσιμες δεσμεύσεις και όχι ακόμη μία γενική διακήρυξη προθέσεων.

Οι συνομιλίες κάλυψαν την αποθήκευση και αποσυναρμολόγηση του οπλισμού, την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης και τη μεταβίβαση της διοίκησης σε ανεξάρτητη παλαιστινιακή κυβέρνηση τεχνοκρατών. Στο νέο σχήμα η Χαμάς δεν θα έχει κυβερνητικό ρόλο.

Ο Σίσι και οι συναντήσεις στο Ελ Αλαμέιν

Νωρίτερα, ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι είχε υποδεχθεί τον Κούσνερ στο Ελ Αλαμέιν. Η αιγυπτιακή πλευρά ζήτησε πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στη Σύνοδο Ειρήνης του Σαρμ ελ Σέιχ, τον Οκτώβριο του 2025.

Τις επαφές είχε προετοιμάσει ο επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών, Χασάν Ρασάντ, ο οποίος συναντήθηκε νωρίτερα με την αντιπροσωπεία της Χαμάς. Στην πρώτη επίσημη επίσκεψή του στην Αίγυπτο ως επικεφαλής της οργάνωσης, ο Χαλίλ αλ Χάγια συνοδευόταν από κορυφαία στελέχη, μεταξύ των οποίων ο Χάλεντ Μεσάαλ και ο Μοχάμεντ Νταρουίς.

Αίγυπτος, Τουρκία και Κατάρ επανέλαβαν τη στήριξή τους στην αμερικανική πρωτοβουλία και προειδοποίησαν για απόπειρες υπονόμευσης όσων έχουν επιτευχθεί. Απέφυγαν να κατονομάσουν τον υπεύθυνο, αφήνοντας τόσο τη Χαμάς όσο και την ισραηλινή κυβέρνηση να αντιληφθούν το μήνυμα.

Η σειρά του Νετανιάχου

Ο επόμενος συνομιλητής του Κούσνερ είναι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος απορρίπτει τον οδικό χάρτη των 15 σημείων και απαιτεί πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς πριν από οποιαδήποτε ισραηλινή αποχώρηση. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει, αντίθετα, παράλληλες κινήσεις που θα μπορούν να ελεγχθούν επί του πεδίου.

Το Reuters κατέγραψε την ισραηλινή ανησυχία για την αμερικανική απαίτηση να σταματήσουν οι επιχειρήσεις στοχευμένων δολοφονιών στη Γάζα. Στο Ισραήλ υποστηρίζουν ότι μια τέτοια δέσμευση θα επιτρέψει στη Χαμάς να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της.

Ο Κούσνερ φέρεται ακόμη να συμβούλεψε την ηγεσία της οργάνωσης να μην περιμένει αλλαγή πολιτικής μετά τις ισραηλινές εκλογές, εκτιμώντας ότι οι βασικές θέσεις για τη Γάζα έχουν ευρύτερη υποστήριξη στο Ισραήλ.

Η μάχη για την επόμενη ημέρα

Για τους κατοίκους της Λωρίδας, οι αποφάσεις αφορούν το άνοιγμα των περασμάτων, τη ροή της βοήθειας, την αποκατάσταση πολιτικής διοίκησης και την έναρξη της ανοικοδόμησης. Ένας μηχανισμός ταυτόχρονων ενεργειών θα μπορούσε να ξεκλειδώσει τη δεύτερη φάση του σχεδίου. Χωρίς αυτόν, η εκεχειρία παραμένει εκτεθειμένη σε κάθε νέα επίθεση ή παραβίαση.

Στο Ελ Αλαμέιν δεν συζητήθηκε μόνο το τέλος του πολέμου. Συζητήθηκε ποιος θα διοικεί τη Γάζα, ποιος θα ελέγχει την ασφάλεια και ποιος θα διαχειριστεί τα κεφάλαια της ανοικοδόμησης. Αυτή είναι η σύγκρουση που έχει ήδη αρχίσει, πριν ακόμη τελειώσει η προηγούμενη.

«Πάντρεψα την κόρη μου για να μη πεθάνουμε όλοι από την πείνα». Η Μαλίκα διστάζει πριν εκφράσει δυνατά αυτή τη φράση. Η 46χρονη ζει με τον σύζυγό της και τα τέσσερα μικρότερα παιδιά τους (τρεις κόρες και έναν γιο) στη Chihil Dukhtarān, μία από τις πιο φτωχές συνοικίες της Καμπούλ.

Η φτώχεια οδήγησε την οικογένεια στα όρια της επιβίωσης, μέχρι που η Μαλίκα και ο άντρας της πήραν –όπως λένε– τη δυσκολότερη απόφαση της ζωής τους: να παντρέψουν τη μεγαλύτερη κόρη τους, τη Μαριάμ, έναντι 200.000 αφγανί (περίπου 2.270 λίρες). Ήταν ακόμη έφηβη.

«Ο Θεός είναι μάρτυρας πως εκείνον τον χειμώνα το φαγητό μας ήταν σχεδόν μόνο ξερό ψωμί και βραστό νερό. Ακόμη κι αυτά συχνά έλειπαν, και πολλά βράδια κοιμόμασταν νηστικοί», λέει η Μαλίκα. «Η καημένη η κόρη μου έκλαιγε κρυφά… ήξερε όμως πως αν αρνιόταν αυτόν τον γάμο, όλοι θα πεθαίναμε από την πείνα, το κρύο και τη δυστυχία».

Σχεδόν δύο χρόνια μετά τον γάμο της Μαριάμ, η οικογένεια βρίσκεται ξανά μπροστά στην απελπισία. Η Μαλίκα δεν έχει πλέον χρήματα για να στείλει τις δύο μικρότερες κόρες της (12 και 9 ετών) στο σχολείο, κι έτσι εργάζονται μαζί με τη 16χρονη αδελφή τους σε εργοστάσιο ρούχων για ελάχιστα χρήματα. Ο σύζυγός της σπρώχνει χειροκίνητο καρότσι στους δρόμους, αλλά συχνά επιστρέφει άπραγος – όπως εκατομμύρια άνεργοι Αφγανοί σε μια διαλυμένη οικονομία. Τα χρήματα από την προίκα σχεδόν τελείωσαν. Όπως πολλές οικογένειες στο Αφγανιστάν, έχουν απομείνει με ένα μόνο «κεφάλαιο»: τα κορίτσια τους.

Η οικονομική κατάρρευση βαθαίνει την ανθρωπιστική κρίση

Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, το Αφγανιστάν έχει εισέλθει σε μια πιο «ήσυχη» φάση έκτακτης ανάγκης. Οι μάχες που κάποτε κυριαρχούσαν στα διεθνή πρωτοσέλιδα έχουν υποχωρήσει, αλλά για εκατομμύρια πολίτες η κρίση βαθαίνει.

Σχεδόν ο μισός πληθυσμός χρειάζεται ανθρωπιστική βοήθεια και πάνω από 14 εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια φέτος. Τα δικαιώματα έχουν καταπατηθεί ανελέητα, οι γυναίκες έχουν εξαφανιστεί σχεδόν πλήρως από τη δημόσια ζωή και εκατομμύρια απελαθέντες επιστρέφουν σε μια οικονομία που δεν μπορεί να τους απορροφήσει.

Η οικονομία παραμένει πολύ μικρότερη και πιο απομονωμένη σε σχέση με πριν την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία. Το εξωτερικό εμπόριο έχει καταρρεύσει, οι εισαγωγές ξεπερνούν ολοένα τις εξαγωγές από το 2021, διευρύνοντας το εμπορικό έλλειμμα της χώρας.

Τα κρατικά έσοδα έχουν επίσης μειωθεί σημαντικά. Ο τελευταίος δημοσιευμένος προϋπολογισμός των Ταλιμπάν για το 2023 ανήλθε στα 2,44 δισ. δολάρια – λιγότερο από το μισό σε σχέση με τον προϋπολογισμό των περίπου 6 δισ. δολαρίων του προηγούμενου καθεστώτος το 2021. Το 2024 καταργήθηκε και το δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα για να αντιμετωπιστεί η δημοσιονομική κρίση.

Παρά τη μικρή αύξηση του ΑΕΠ, αυτή δεν επαρκεί για να καλύψει τη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού λόγω των μαζικών επιστροφών Αφγανών που απελάθηκαν κυρίως από το Πακιστάν και το Ιράν.

Ο πληθωρισμός επιδεινώνει τις πιέσεις: από μέσο όρο 3,6% το 2025 εκτινάχθηκε στο 7,6% τον Μάρτιο του 2026, λόγω αυξήσεων στις τιμές τροφίμων, διακοπών στην εφοδιαστική αλυσίδα και αυξημένης ζήτησης – διαβρώνοντας περαιτέρω την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Η ανεργία σχεδόν διπλασιάστηκε από το 2021 σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Πάνω από μισό εκατομμύριο θέσεις εργασίας χάθηκαν, ενώ οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια αποδεκάτισαν τις δημόσιες δαπάνες· οι αυξήσεις στις τιμές τροφίμων πιέζουν ξανά τα οικογενειακά εισοδήματα.

Ανθρωπιστικό αδιέξοδο και κατάρρευση της βοήθειας

«Πέντε χρόνια μετά την κατάληψη των Ταλιμπάν, το Αφγανιστάν βιώνει τη χειρότερη κρίση δικαιωμάτων των γυναικών στον κόσμο, μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις και μία από τις σοβαρότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων», σημειώνει η Fereshta Abbasi, ερευνήτρια στο Human Rights Watch για το Αφγανιστάν.

Χρόνια οικονομικής δυσπραγίας, συνεχείς ξηρασίες και κατάρρευση της διεθνούς βοήθειας έχουν αφήσει εκατομμύρια χωρίς πρόσβαση σε βασικά αγαθά. Οι αριθμοί είναι συγκλονιστικοί: περίπου 21,9 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή σχεδόν το 45% του πληθυσμού, θα χρειαστούν ανθρωπιστική βοήθεια το 2026· περίπου 11,6 εκατομμύρια είναι παιδιά – με 3,5 εκατομμύρια κάτω των πέντε ετών ήδη να υποφέρουν από οξεία υποσιτισμό.

Ωστόσο αυτή η βοήθεια δεν φτάνει πλέον στον προορισμό της. Οι ΗΠΑ ήταν άλλοτε ο μεγαλύτερος δωρητής της χώρας προσφέροντας πάνω από 3 δισ. δολάρια σε ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Δεκεμβρίου 2024. Τον Ιανουάριο του 2025, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε κάθε αμερικανική χρηματοδότηση προς το Αφγανιστάν στο πλαίσιο παύσης όλων των προγραμμάτων εξωτερικής βοήθειας – στερώντας έτσι περίπου το 45% της ανθρωπιστικής στήριξης.

Οι συνέπειες ήταν άμεσες: πάνω από 440 κλινικές υγείας αναγκάστηκαν να κλείσουν ή να περιορίσουν τις υπηρεσίες τους λόγω έλλειψης χρηματοδότησης – με αποτέλεσμα οι Αφγανοί χωρίς πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη να αυξηθούν από 16% το 2024 σε 23% το 2025. Νωρίτερα φέτος, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ανακοίνωσε ότι πλέον απορρίπτει τρία στα τέσσερα υποσιτισμένα παιδιά που ζητούν βοήθεια επειδή δεν υπάρχουν πόροι για τρόφιμα.

Συντριβή των δικαιωμάτων των γυναικών υπό τους Ταλιμπάν

Η ανθρωπιστική κρίση εξελίσσεται παράλληλα με μια σαρωτική επίθεση στα δικαιώματα των γυναικών.
Από την ανάληψη της εξουσίας τους το 2021, οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν στα κορίτσια να φοιτούν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στις γυναίκες να σπουδάζουν σε πανεπιστήμια ή να εργάζονται στη δημόσια ζωή. Το 2022, οι γυναίκες αποκλείστηκαν από πάρκα και γυμναστήρια· το 2024, απαγορεύτηκε ακόμη και να μιλούν δυνατά δημοσίως – ενώ φέτος θεσπίστηκε ένας νέος νόμος περί γάμου που ουσιαστικά αναγνωρίζει τον παιδικό γάμο και καθιστά πολύ δυσκολότερο για τις γυναίκες να ζητήσουν διαζύγιο.

Η Zarifa Ghafari, πρώην δήμαρχος της Maidan Shahr –μία από τις ελάχιστες γυναίκες δημάρχους του Αφγανιστάν– που διέφυγε τον Αύγουστο του 2021, δηλώνει πως οι Αφγανές βίωσαν μία από τις «πιο ταχείες και συστηματικές ανατροπές δικαιωμάτων στη σύγχρονη ιστορία».

Οι συνέπειες είναι εμφανείς σχεδόν σε κάθε δείκτη ισότητας: η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας έπεσε από περίπου μία στις έξι πριν τους Ταλιμπάν σε μόλις μία στις είκοσι σήμερα· μόλις το 18% των μαιών εργάζεται επίσημα· σχεδόν το 80% των γυναικών δημοσιογράφων έχασαν τη δουλειά τους.

Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι ο αποκλεισμός των γυναικών και κοριτσιών από την εκπαίδευση και την εργασία κοστίζει ήδη στο Αφγανιστάν τουλάχιστον $84 εκατ. ετησίως.
Η χώρα δεν κρατά πλέον στοιχεία για τα ποσοστά παιδικών γάμων ούτε επιτρέπει στις ΜΚΟ να συλλέξουν δεδομένα.

Καθώς τα κορίτσια απομακρύνονται μαζικά από τα σχολεία και οι οικογένειες αγωνίζονται να θρέψουν τα παιδιά τους, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι όλο και περισσότερες ανήλικες οδηγούνται στον παιδικό γάμο – με την οικονομική κρίση και την καταπάτηση δικαιωμάτων φύλου να ενισχύουν δραματικά αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα.

Πηγή: Guardian.

Οι εκπαιδευτές τους, σύμφωνα με αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών τριών χωρών που μίλησαν στους New York Times, ήταν άνθρωποι με διασυνδέσεις με τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, την GRU. Στόχος τους ήταν να δημιουργήσουν έναν πειθαρχημένο πυρήνα ομάδων κρούσης, εκπαιδευμένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να παρεμβαίνει σε εκλογικές διαδικασίες.

Και ο στόχος ήταν η μικρή Μολδαβία, μια χώρα περίπου 3.000.000 κατοίκων, η οποία όμως έχει δυσανάλογα μεγάλη στρατηγική σημασία για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η επιχείρηση του Κρεμλίνου περιλάμβανε μεθόδους που έχουν καταγραφεί και αλλού στη Δύση, όπως κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση.

Στη Μολδαβία, ωστόσο, η ρωσική παρέμβαση προχώρησε, σύμφωνα με τρεις δυτικούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, περισσότερο ίσως από οπουδήποτε αλλού εκτός Ουκρανίας, αποτελώντας μία από τις πιο εκτεταμένες και τολμηρές επιχειρήσεις που έχουν αποδοθεί μέχρι σήμερα στην προσπάθεια του Πούτιν να αποσταθεροποιήσει τη Δύση.

Πέρα από το στρατόπεδο στη Σερβία, Ρώσοι πράκτορες οργάνωσαν προγράμματα εκπαίδευσης στη Βοσνία και τη Μόσχα, με σκοπό να μετατρέψουν φιλορώσους Μολδαβούς σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο πεδίο. Παράλληλα, η Μόσχα φέρεται να πλήρωσε εκατοντάδες ορθόδοξους Μολδαβούς ιερείς, προκειμένου να στρατολογούν ψηφοφόρους και να προωθούν φιλορωσικά αφηγήματα από άμβωνος.

Ο εξόριστος Μολδαβός μεγιστάνας και η ρωσική… Silicon Valley

Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια διατέθηκαν, επίσης, σε ένα εξελιγμένο σύστημα εξαγοράς ψήφων, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από έναν εξόριστο Μολδαβό δισεκατομμυριούχο και σχεδιάστηκε και οργανώθηκε από το Σκόλκοβο, το τεχνολογικό κέντρο έξω από τη Μόσχα, το οποίο το Κρεμλίνο έχει επιχειρήσει να μετατρέψει στη δική του εκδοχή της αμερικανικής Silicon Valley.

Και η εκστρατεία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχει σταματήσει. Την άνοιξη, ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν ενεργειακές υποδομές που εξυπηρετούσαν και τη Μολδαβία, προκαλώντας ρύπανση υδάτων και προβλήματα στην ηλεκτροδότηση.

Η έρευνα βασίζεται σε συνεντεύξεις με ακτιβιστές που συμμετείχαν στη ρωσική επιχείρηση, ανώτερους αξιωματούχους των μολδαβικών αρχών ασφαλείας και επιβολής του νόμου, καθώς και περισσότερους από έξι Ευρωπαίους και Αμερικανούς αξιωματούχους υπηρεσιών πληροφοριών. Η εφημερίδα εξέτασε επίσης χιλιάδες έγγραφα σχετικά με τις προσπάθειες της Ρωσίας να παρέμβει στις εκλογές της Μολδαβίας. Πολλές από τις πηγές μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, είτε επειδή αναφέρονταν σε ευαίσθητες επιχειρήσεις ασφαλείας είτε επειδή φοβούνταν αντίποινα.

Στοιχεία για ρωσικές επιχειρήσεις στη Μολδαβία είχαν εμφανιστεί στο παρελθόν σε δικαστικές υποθέσεις και τοπικά μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους NYT, η συνολική έκταση της εκστρατείας, το σύστημα εξαγοράς ψήφων και ο ρόλος των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών δεν είχαν αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα σε αυτή την κλίμακα.

Η Μόσχα αρνείται δημοσίως οποιαδήποτε ανάμειξη. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Πούτιν, απευθυνόμενος σε στρατιωτικούς διοικητές, κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «τροφοδοτούν την υστερία» σχετικά με τη ρωσική απειλή.

Πούτιν: Στόχος «η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα»

Λίγο αργότερα, όμως, σύμφωνα με αξιωματούχους δύο χωρών που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνάντησης, ο Ρώσος πρόεδρος συγκέντρωσε ηγετικά στελέχη για μια μυστική ενημέρωση, στην οποία φέρεται να έδωσε το ακριβώς αντίθετο μήνυμα: στόχος για το 2026, τους είπε, είναι «η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα».

Στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων του Κρεμλίνου, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, πρώτη βρίσκεται η κατάκτηση της Ουκρανίας και δεύτερη η απόκτηση ελέγχου στη Μολδαβία.

Η χώρα δεν είναι μέλος ούτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε του ΝΑΤΟ, όμως βρίσκεται σε εξαιρετικά στρατηγικό σημείο, ανάμεσα στην Ουκρανία και χώρες της Συμμαχίας. Σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, θα μπορούσε να αποτελέσει ιδανικό προγεφύρωμα για μελλοντικές ρωσικές ενέργειες είτε εναντίον της Ουκρανίας είτε κατά της Δύσης.

Οι υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν μάλιστα ότι ο Πούτιν εξακολουθεί να επιδιώκει την κατάληψη μιας ζώνης στη νότια Ουκρανία, ώστε να δημιουργηθεί χερσαίος διάδρομος, που θα συνδέει τη Ρωσία με τη Μολδαβία. Μέχρι σήμερα, πάντως, ο στόχος αυτός δεν έχει επιτευχθεί.

Η Ρωσία θέλει να χρησιμοποιήσει τη Μολδαβία «ως εφαλτήριο για εχθρικές δραστηριότητες εναντίον της Ουκρανίας, αλλά και εναντίον του βασικού αμυντικού και οικονομικού υποστηρικτή της, της ΕΕ» δήλωσε ο Στανισλάβ Σεκριέρου, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και άμυνας της προέδρου της Μολδαβίας.

«Γι’ αυτούς τους λόγους» προσέθεσε, «η Ρωσία διέθεσε τα τελευταία χρόνια πρωτοφανείς πόρους».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ερωτηθείς για τις καταγγελίες περί ρωσικής ανάμειξης, απάντησε: «Όλοι αυτοί είναι αναληθείς ισχυρισμοί, που δεν έχουν καμία απολύτως βάση».

Χάος στην κάλπη

Η φιλοδυτική κυβέρνηση της προέδρου Μάγια Σάντου έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που την έχει καταστήσει στόχο του Κρεμλίνου. Σε όλες τις πρόσφατες κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις -τις προεδρικές εκλογές και το δημοψήφισμα του 2024 για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, αλλά και τις βουλευτικές εκλογές του 2025- η Μόσχα φέρεται να διέθεσε σημαντικούς πόρους για να απομακρύνει τη Σάντου και το κόμμα της, PAS, από την εξουσία.

Στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές του περασμένου φθινοπώρου, το διακύβευμα ήταν αν το κόμμα της Σάντου θα διατηρούσε την εξουσία ή θα την παρέδιδε σε συνασπισμό που υποστηριζόταν από τη Μόσχα.

Το Κρεμλίνο προετοιμαζόταν επί μήνες. Ρώσοι χάκερ είχαν διεισδύσει στην εκλογική επιτροπή, το σύστημα εξαγοράς ψήφων και οι εκστρατείες προπαγάνδας βρίσκονταν σε πλήρη εξέλιξη και οι ομάδες που είχαν εκπαιδευτεί στη Σερβία ήταν έτοιμες να προκαλέσουν χάος.

Ο ανώτερος Μολδαβός εισαγγελέας Σέργκιου Ζάμα, ο οποίος ερευνά υποθέσεις εκλογικής παρέμβασης για περισσότερο από έναν χρόνο, εξήγησε ότι δεν χρειαζόταν να κινητοποιηθούν εκατοντάδες άνθρωποι, για να διαταραχθεί η ψηφοφορία.

«Ο στόχος δεν ήταν να βρεθούν χίλιοι άνθρωποι για να διαπράξουν εγκλήματα» είπε. «Αρκούσε να ανάψει η σπίθα».

Στρατόπεδα εκπαίδευσης

Το στρατόπεδο στη δυτική Σερβία δημιουργήθηκε το καλοκαίρι του 2025, μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Οι συμμετέχοντες, στην πλειονότητά τους Μολδαβοί, πληρώνονταν 400 δολάρια για να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα διάρκειας τριών έως τεσσάρων ημερών -ποσό ιδιαίτερα υψηλό για τα δεδομένα της Μολδαβίας.

Βίντεο από το στρατόπεδο, τα οποία, σύμφωνα με τις μολδαβικές αρχές, προέρχονται από κινητά τηλέφωνα συμμετεχόντων, δείχνουν άνδρες με στολές παραλλαγής και αλεξίσφαιρα γιλέκα να εκπαιδεύονται με τυφέκια εφόδου.

Δεν ήταν το μοναδικό στρατόπεδο. Έξω από τη Μόσχα, περισσότεροι από 100 νεαροί Μολδαβοί εκπαιδεύτηκαν, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, στην «κατασκευή και χρήση εμπρηστικών μηχανισμών και αυτοσχέδιων εκρηκτικών», καθώς και στον χειρισμό drones με «ειδικά εξαρτήματα για εκρηκτικά ή εμπρησμό». Δύο δυτικοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι την εκπαίδευση επέβλεπε η GRU.

Ο Μολδαβός πολιτικός ακτιβιστής Ιούρι Βιτνεάνσκι, που συμμετείχε στο στρατόπεδο της Μόσχας, αρνήθηκε ότι πήρε μέρος σε ανατρεπτικές δραστηριότητες. Υποστήριξε ότι στόχος ήταν να δημιουργηθούν «φιλικές, συνεργατικές σχέσεις» με νέους Ρώσους πολιτικούς και αρνήθηκε να πει περισσότερα.

Δήλωσε επίσης ότι δεν γνώριζε πως το πρόγραμμα εποπτευόταν από ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Οι μολδαβικές αρχές αναγνωρίζουν ότι, πράγματι, δεν γνώριζαν όλοι οι συμμετέχοντες τον πραγματικό σκοπό των στρατοπέδων. Ορισμένοι, μάλιστα, είπαν ότι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην εκπαίδευση.

Ο Μαξίμ Ρόσκα, που βρέθηκε στο στρατόπεδο της Βοσνίας, κατέθεσε αργότερα σε δικαστήριο της Μολδαβίας ότι, όταν αρνήθηκε να συμμετάσχει, Ρώσος εκπαιδευτής τον γρονθοκόπησε στο πρόσωπο και του έσπασε ένα δόντι.

Τον Οκτώβριο του 2024, τρεις συμμετέχοντες στο στρατόπεδο της Βοσνίας συνελήφθησαν, επιστρέφοντας στη Μολδαβία. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, είχαν μαζί τους εξαρτήματα drones, μεταξύ των οποίων μηχανισμούς για ρίψη χειροβομβίδων. Είχαν επίσης ένα εγχειρίδιο με τον τίτλο «Ρωσική Κουζίνα: Η Αλφαβήτα της Αυτοσχέδιας Τρομοκρατίας».

«Στημένες» διαδηλώσεις και… παπάδες με «πύρινα» κηρύγματα

Την ίδια ώρα, μια δεύτερη τεράστια επιχείρηση βρισκόταν σε εξέλιξη: η χρηματοδότηση πολιτικών κινητοποιήσεων και η εξαγορά επιρροής.

Τον Ιούλιο του 2025, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν κάτω από τον καυτό ήλιο στην επαρχιακή πόλη Ταρακλία, κρατώντας σκούπες και πλακάτ με αντικυβερνητικά συνθήματα. Η κινητοποίηση έμοιαζε αυθόρμητη και παρουσιάστηκε στην τοπική τηλεόραση ως «πρωτοβουλία των κατοίκων».

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είχε οργανωθεί περίπου 1.250 χιλιόμετρα μακριά, στη Μόσχα, από ανθρώπους που εργάζονταν για τον Ιλάν Σορ, Ισραηλινο-Μολδαβό ολιγάρχη, που ζει στη Ρωσία.

Λίγες ημέρες πριν από τη διαδήλωση, συνεργάτες του Σορ είχαν επικοινωνήσει μέσω Telegram με χιλιάδες Μολδαβούς, υποσχόμενοι πληρωμές και δίνοντάς τους οδηγίες να εμφανιστούν στο κτίριο του τοπικού συμβουλίου κρατώντας σκούπες, ώστε συμβολικά να «σκουπίσουν αυτούς τους τύπους». «Τα έξοδα μετακίνησης και η ημερήσια αποζημίωση θα καλυφθούν» ανέφερε το μήνυμα.

Τα μηνύματα αποτελούσαν μέρος ενός τεράστιου όγκου εγγράφων από την εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Σορ στη Μόσχα, η οποία βοηθά ρωσικές επιχειρήσεις να παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις. Στα αρχεία υπήρχαν ονόματα, τοποθεσίες και στοιχεία επικοινωνίας στρατολογημένων ακτιβιστών και προέκυπτε ότι είχαν ενταχθεί στο δίκτυο περισσότεροι από 150.000 Μολδαβοί.

Περιλαμβάνονταν επίσης εκατοντάδες σελίδες συνομιλιών μεταξύ συνεργατών του Σορ, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Travolta». Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους και Μολδαβούς εισαγγελείς, επρόκειτο για μια τεράστια επιχείρηση, με στόχο να επηρεάσει την πολιτική ζωή της χώρας πολύ πέρα από μία μεμονωμένη διαδήλωση.

Με αντάλλαγμα χρήματα, οι στρατολογημένοι καλούνταν μέσω κοινωνικών δικτύων να αναρτούν υλικό στο Διαδίκτυο και να συμμετέχουν σε οργανωμένες συγκεντρώσεις, προτρέποντας τους πολίτες να ψηφίσουν εναντίον της Σάντου, του κόμματός της και της ένταξης στην ΕΕ.

Τα αρχεία βρίσκονταν σε φάκελο cloud που ανήκε σε μηχανικό λογισμικού, ο οποίος εργαζόταν για τον Σορ και ήταν δημοσίως προσβάσιμος. Οι NYT αναφέρουν ότι επιβεβαίωσαν τη γνησιότητα της βάσης, επικοινωνώντας με ανθρώπους των οποίων τα στοιχεία εμφανίζονταν σε αυτήν, εξετάζοντας σχετικές αναρτήσεις και εντοπίζοντας συντεταγμένες GPS που οδηγούσαν στη διεύθυνση του δημιουργού της βάσης, κοντά στο Κέντρο Καινοτομίας Σκόλκοβο. Μετά την επικοινωνία της εφημερίδας με τον προγραμματιστή στη Ρωσία, η βάση κατέβηκε.

Άλλα έγγραφα που διέρρευσαν στο Διαδίκτυο κατέγραφαν πληρωμές προς 38.000 ακτιβιστές, συνολικού ύψους σχεδόν 20 εκατ. δολαρίων, μέσα στους τέσσερις μήνες πριν από το δημοψήφισμα του 2024 για την ευρωπαϊκή πορεία της Μολδαβίας. Η ύπαρξη των εγγράφων είχε αποκαλυφθεί αρχικά από τη μολδαβική ερευνητική ιστοσελίδα Ziarul de Gardă (ZDG).

Ο Σορ ήταν ήδη γνωστός στις μολδαβικές αρχές. Διέφυγε από τη χώρα το 2019, όταν κατηγορήθηκε για απάτη ύψους ενός δισ. δολαρίων σε βάρος τραπεζών, και εγκαταστάθηκε στη Ρωσία.

Σύμφωνα με τρεις δυτικούς αξιωματούχους πληροφοριών, λογοδοτεί στον Σεργκέι Κιριγιένκο, υψηλόβαθμο στέλεχος της προεδρικής διοίκησης του Πούτιν, αρμόδιο για χώρες όπως η Μολδαβία, τις οποίες το Κρεμλίνο θεωρεί μέρος της σφαίρας επιρροής του. Η εταιρεία του Σορ τέθηκε υπό αμερικανικές κυρώσεις το 2025. Ο ίδιος δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο.

Οι προγραμματιστές του δημιούργησαν μέσω Telegram 240 διαφορετικά chatbots για τη στρατολόγηση και τον συντονισμό του δικτύου. Υπήρχε αυστηρή διαδικασία ελέγχου, ώστε να αποκλείονται «παρείσακτοι» και πληροφοριοδότες της αστυνομίας.

Οι νεοεισερχόμενοι ονομάζονταν «συμπαθούντες». Πάνω από αυτούς βρίσκονταν 35.000 «ακτιβιστές» και στην κορυφή της πυραμίδας 1.200 τοπικοί διαχειριστές. Σχεδόν 99.000 μέλη στρατολογήθηκαν από κάποιον που συμμετείχε ήδη στο δίκτυο.

Οι συνεργάτες του Σορ παρακολουθούσαν την πρόοδο μέσω υπολογιστικών φύλλων, στα οποία καταγράφονταν χιλιάδες αναρτήσεις κατά του ευρωπαϊκού δημοψηφίσματος και της Σάντου. Παράλληλα, προωθούσαν τον Σορ, ο οποίος υποσχόταν δωρεάν φυσικό αέριο στους Μολδαβούς.

Η Ρωσία σχεδόν ποτέ δεν αναφερόταν ευθέως. Μία από τις διαφημίσεις που κυκλοφόρησαν ευρέως προειδοποιούσε ότι η προσέγγιση με τη Δύση θα οδηγούσε σε «ακριβή επανάληψη του ουκρανικού σεναρίου». «Το αποτέλεσμα; Πόλεμος. Θάνατος. Δάκρυα» ανέφερε.

Τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις Μολδαβούς που συνδέονται με τις προσπάθειες του Σορ να υπονομεύσει τις βουλευτικές εκλογές του 2025.

Στην επιχείρηση στρατολογήθηκαν και ιερείς. Εκατοντάδες Μολδαβοί κληρικοί ταξίδεψαν στη Ρωσία από το καλοκαίρι του 2024, επισκεπτόμενοι ιερούς τόπους και ανώτερα στελέχη της Εκκλησίας.

Πριν επιστρέψουν, υπέγραψαν συμβάσεις για χρεωστικές κάρτες της ρωσικής τράπεζας Promsvyazbank, η οποία συνδέεται με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας και κατέχει το 49% της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Σορ.

Στις συμβάσεις δήλωναν εργαζόμενοι της Evrazia, οργάνωσης με διασυνδέσεις με το Κρεμλίνο, η οποία, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, προωθεί φιλορωσικές πολιτικές στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Ο Σορ είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της.

Με αντάλλαγμα περίπου 1.000 δολάρια, οι ιερείς καλούνταν να παροτρύνουν τους πιστούς να απορρίψουν το δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΕΕ και να εκστρατεύσουν κατά των φιλοδυτικών πολιτικών. Εκατοντάδες πήραν τα χρήματα, σύμφωνα με Μολδαβούς αξιωματούχους.

Τα έγγραφα περιέγραφαν τον ιερέα Γκεόργκε Τούρσουλετ ως «αξιόπιστο συνεργάτη» και κατέγραφαν πληρωμή περίπου 1.000 δολαρίων. Ανώτερος Μολδαβός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι συμμετείχε στα ταξίδια στη Ρωσία.

Ένας άλλος ιερέας, ο Πάβελ Πετρόφ, συνδέεται με ομάδα φιλορώσων κληρικών, χωρίς όμως να έχει συμμετάσχει στα συγκεκριμένα ταξίδια. Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές του 2024, καταφέρθηκε από τον άμβωνα κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Δημοκρατία; Τι είδους δημοκρατία σού επιβάλλει όλη τη βρωμιά που έφεραν από την Ευρώπη;» είπε, καταγγέλλοντας μεταξύ άλλων σχολεία με κοινές τουαλέτες για αγόρια και κορίτσια.

«Εμείς, ο λαός, τι θέλουμε; Σόδομα και Γόμορρα; Να μας κάψει ζωντανούς ο Θεός; Θα μας κάψει» συνέχισε, σύμφωνα με βίντεο της ομιλίας του, που δημοσιεύτηκε από το τοπικό NordNews και επαληθεύτηκε από τους NYT. Οι δύο ιερείς δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.

Ο αρχιερέας της πόλης Ορχέι, Ιουλιάν Ράτσα, επέμεινε ότι ούτε ο ίδιος ούτε οι ιερείς που εποπτεύει «έκαναν άμεση εκστρατεία ή υποστήριξαν κάποιον στις εκλογές».

Δεν έκρυψε, πάντως, την αντίθεσή του στην κυβέρνηση Σάντου, την οποία έχει κατηγορήσει ότι… παρενοχλεί κληρικούς πιστούς στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Παραδέχτηκε ότι συμμετείχε στα ταξίδια στη Μόσχα και δήλωσε ότι θα το έκανε ξανά. «Θα περιμένουμε» είπε. «Έχουν δύο χρόνια μέχρι τις επόμενες εκλογές».

Πώς η Μολδαβία κέρδισε τη μάχη, αλλά όχι τον πόλεμο…

Στις 28 Σεπτεμβρίου 2025, ημέρα των βουλευτικών εκλογών, όλες οι διαφορετικές πτυχές της ρωσικής επιχείρησης συνέκλιναν.

Άτομα που είχαν εκπαιδευτεί στη Σερβία προετοιμάζονταν να προκαλέσουν χάος στο Κισινάου και αλλού. Σύμφωνα με τον εισαγγελέα Ζάμα, φορούσαν κίτρινα και μπλε περιβραχιόνια για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους μέσα στα πλήθη, ενώ ορισμένοι είχαν μαζί τους εμπρηστικούς μηχανισμούς.

Ρώσοι χάκερ είχαν παραβιάσει την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Μολδαβίας και είχαν αποκτήσει τον έλεγχο χιλιάδων προσωπικών router, σύμφωνα με ανώτερο Μολδαβό αξιωματούχο.

Οι Αρχές, ωστόσο, ήταν προετοιμασμένες. Τις εβδομάδες πριν τις εκλογές, η αστυνομία πραγματοποίησε εφόδους σε εκατοντάδες σπίτια και συνέλαβε ανθρώπους που είχαν παρακολουθήσει τα στρατόπεδα ή είχαν λάβει χρήματα στο πλαίσιο του δικτύου του Σορ.

Οι ειδικοί κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας, με τη βοήθεια δυτικών συμμάχων, κατάφεραν να αναχαιτίσουν τις κυβερνοεπιθέσεις. Διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν, αλλά δεν όχι και σοβαρά περιστατικά βίας.

Όταν η αστυνομία συνέλαβε αρκετούς υπόπτους για σχεδιασμό βίαιων επεισοδίων, εκείνοι ισχυρίστηκαν ότι οι εμπρηστικοί μηχανισμοί που είχαν στην κατοχή τους προορίζονταν για… πάρτι αποκάλυψης φύλου μωρού, σύμφωνα με τον Ζάμα.

Το κόμμα της Σάντου κέρδισε τελικά τις εκλογές με λίγο πάνω από 50%, κυρίως χάρη στην ισχυρή υποστήριξη της μολδαβικής διασποράς. Για το Κρεμλίνο, ωστόσο, η νίκη της δεν αποτέλεσε ολοκληρωτική αποτυχία.

Η κυβέρνηση της Μολδαβίας αναγκάστηκε να δαπανήσει τεράστια ποσά και να διαθέσει σημαντικούς πόρους των δυνάμεων ασφαλείας, προκειμένου ν’ αποτρέψει τη ρωσική παρέμβαση. Παράλληλα, οι σύμμαχοι της Μόσχας αξιοποίησαν προπαγανδιστικά τις μαζικές συλλήψεις αντιπάλων της Σάντου, παρουσιάζοντάς τες ως απόδειξη αυταρχικής καταστολής.

Και έκτοτε, σύμφωνα με τους NYT, η Μόσχα έχει διευρύνει τις επιχειρήσεις της.

Στις αρχές Μαρτίου, ρωσική επίθεση σε ουκρανικό υδροηλεκτρικό εργοστάσιο κοντά στα σύνορα με τη Μολδαβία μόλυνε την υδροδότηση σε περιοχές τόσο της Ουκρανίας όσο και της Μολδαβίας.

Στη συνέχεια, ρωσικά drones έπληξαν γραμμή υψηλής τάσης στη δυτική Ουκρανία, η οποία παρέχει έως και το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας της Μολδαβίας, προκαλώντας διακοπές ρεύματος.

Δημοσιογράφοι των NYT που επισκέφθηκαν κυβερνητικά κτίρια, ακόμη και το προεδρικό συγκρότημα, διαπίστωσαν ότι τα φώτα παρέμεναν συχνά σβηστά για εξοικονόμηση ενέργειας και οι εργαζόμενοι κινούνταν με φακούς σε διαδρόμους χωρίς παράθυρα.

Οι Μολδαβοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Μόσχα παίζει ένα παιχνίδι μακράς διάρκειας.

«Κερδίσαμε τη μάχη» δήλωσε ο διευθυντής της Υπηρεσίας Κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας, Μιχάι Λουπάσκου. «Αλλά δεν κερδίσαμε τον πόλεμο»…

Σπύρος Σιδέρης

Η ισραηλινή διπλωματία κινείται γρήγορα, αξιοποιεί τις εκλογικές ανατροπές και προσφέρει συνεργασία σε ασφάλεια, τεχνολογία και εμπόριο. Σχεδόν πάντα, λίγα μέτρα πιο πίσω, διακρίνεται και η Ουάσιγκτον.

Η συμφωνία πριν από την ορκωμοσία

Το 2024 ο τότε πρόεδρος της Κολομβίας Γουστάβο Πέτρο διέκοψε τις σχέσεις με το Ισραήλ εξαιτίας του πολέμου στη Γάζα, ανέστειλε τις εξαγωγές άνθρακα και στήριξε την προσφυγή της Νότιας Αφρικής στο Διεθνές Δικαστήριο. Η εκλογή του Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέγια ανέτρεψε αυτή την πολιτική μέσα σε λίγες ημέρες.

Οι αποφάσεις είχαν προετοιμαστεί πριν από την αλλαγή εξουσίας. Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ συνάντησε στην Ουάσιγκτον τον μελλοντικό Κολομβιανό ομόλογό του, Ομάρ Μπούλα Εσκομπάρ. Στη συνάντηση συμφωνήθηκαν η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων, η ανταλλαγή πρεσβευτών, η κατάργηση των θεωρήσεων εισόδου, η επανέναρξη των εξαγωγών άνθρακα και η μεταφορά της κολομβιανής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με την ισραηλινή κυβέρνηση.

Ακολούθησε η αναγνώριση της ισραηλινής κυριαρχίας στο Γκολάν. Η Κολομβία έγινε η δεύτερη χώρα, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, που υιοθετεί αυτή τη θέση για την περιοχή που κατέχει το Ισραήλ από το 1967. Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο και έφερε την Μπογκοτά απέναντι στη διεθνή συναίνεση για το καθεστώς των Υψιπέδων.

Στη Βενεζουέλα άνοιξε προξενικό κανάλι

Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, οι τίτλοι περί πλήρους αποκατάστασης των σχέσεων ξεπέρασαν τα πραγματικά δεδομένα. Το Καράκας και το Τελ Αβίβ συμφώνησαν μόνο στη δημιουργία μηχανισμού συντονισμού για την προξενική εξυπηρέτηση των πολιτών τους.

Η επαφή διευκολύνθηκε από την ισραηλινή ανθρωπιστική αποστολή μετά τον σεισμό του Ιουνίου. Η παροχή βοήθειας επέτρεψε στις δύο πλευρές να ξεκινήσουν συνομιλίες χωρίς να ανακοινώσουν από την αρχή πολιτική προσέγγιση. Για τη Βενεζουέλα, η οποία είχε διακόψει τις σχέσεις το 2009 επί Ούγκο Τσάβες και διατηρούσε στενούς δεσμούς με το Ιράν, ακόμη και αυτή η περιορισμένη συμφωνία δείχνει αλλαγή προσανατολισμού.

Ο Σάαρ έβαλε στόχο ολόκληρη την ήπειρο

Ο Γκίντεον Σάαρ έχει χαρακτηρίσει το 2026 «Έτος της Λατινικής Αμερικής» για την ισραηλινή διπλωματία. Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εγκαινίασαν στην Ιερουσαλήμ τις «Συμφωνίες του Ισαάκ», ένα πλαίσιο συνεργασίας στην ασφάλεια, στην οικονομία και στην τεχνολογία, κατά το πρότυπο των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Η Βολιβία αποκατέστησε τις διπλωματικές σχέσεις μετά την εκλογή του Ροντρίγο Πας. Στη Χιλή, ο Χοσέ Αντόνιο Καστ άρχισε να αποκαθιστά τις επαφές που είχαν επιδεινωθεί επί της προηγούμενης κυβέρνησης. Στον Ισημερινό, ο Σάαρ πραγματοποίησε την πρώτη επίσκεψη Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών εδώ και 44 χρόνια και υπέγραψε συμφωνίες για την οικονομία και την ασφάλεια.

Ασφάλεια, ψήφοι και μεταφορά πρεσβειών

Το Ισραήλ επιδιώκει ευνοϊκότερες ψήφους σε διεθνείς οργανισμούς, περιορισμό των νομικών πιέσεων για τη Γάζα και μεταφορά περισσότερων πρεσβειών στην Ιερουσαλήμ. Ως αντάλλαγμα προσφέρει τεχνολογία επιτήρησης, κυβερνοασφάλεια, οπλικά συστήματα, αγροτική τεχνογνωσία και λύσεις διαχείρισης νερού.

Οι κυβερνήσεις που ανταποκρίνονται στην ισραηλινή προσέγγιση επιδιώκουν συγχρόνως καλύτερες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν χρειάζεται κάθε απόφαση να έχει υπαγορευτεί από τον Λευκό Οίκο για να γίνει αντιληπτό το μοτίβο. Για αρκετές πρωτεύουσες της περιοχής, η προσέγγιση με το Ισραήλ λειτουργεί και ως διαπιστευτήριο προς την Ουάσιγκτον.

Το εμπόδιο βρίσκεται στις κάλπες

Η αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους παραμένει σχεδόν καθολική στη Λατινική Αμερική. Η Χιλή φιλοξενεί περίπου μισό εκατομμύριο πολίτες παλαιστινιακής καταγωγής, τη μεγαλύτερη κοινότητα εκτός του αραβικού κόσμου, ενώ η Βραζιλία έχει παρέμβει επισήμως στην υπόθεση της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο.

Η ισραηλινή διπλωματία έχει εξασφαλίσει κυβερνητικές συμφωνίες και κινήσεις υψηλού συμβολισμού, όχι όμως αντίστοιχη μεταστροφή στις κοινωνίες της ηπείρου. Οι σημερινές επιτυχίες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με συγκεκριμένες κυβερνήσεις. Στη Λατινική Αμερική, μια εκλογική αναμέτρηση αρκεί συχνά για να ακυρώσει μέσα σε εβδομάδες όσα χτίστηκαν επί χρόνια.

Σπύρος Σιδέρης

Στη Βαγδάτη, όμως, η κυβέρνηση έχει ήδη ανοίξει τον φάκελο του ανεξέλεγκτου οπλισμού, θέτοντας προθεσμίες και απειλώντας με εφαρμογή του αντιτρομοκρατικού νόμου.

Ανάμεσα στις δύο πλευρές ξεκινά ένα σκληρό παζάρι, όπου πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις κρύβεται ο φόβος μιας σύγκρουσης που κανείς δεν είναι βέβαιος ότι μπορεί να σταματήσει.

Η αποστολή του Καανί και η εντολή της Τεχεράνης

Σύμφωνα με πηγή από το ιρακινό Συντονιστικό Πλαίσιο, ο Καανί επισκέφθηκε τη Βαγδάτη τη Δευτέρα χωρίς να προηγηθεί επίσημη ανακοίνωση. Οι συνομιλίες του αφορούσαν την απαίτηση να περάσει ο οπλισμός αποκλειστικά στον έλεγχο του κράτους, αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή.

Η φράση που αποδίδεται στην ιρανική πλευρά ήταν ξεκάθαρη: «Δεν παραδίδονται τα όπλα των οργανώσεων στην παρούσα φάση». Οι πληροφορίες αναφέρουν, πάντως, ότι ο Καανί δεν μίλησε με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Ορισμένες παρατάξεις φέρονται να κλήθηκαν να αποφύγουν προκλητικές κινήσεις, ενώ για άλλες συζητούνται αλλαγές προσώπων στην ηγεσία τους.

Πρόκειται για ελεγχόμενη αναδιάταξη και όχι για υποχώρηση. Η Τεχεράνη θέλει τις συμμαχικές της δυνάμεις διαθέσιμες, αλλά δεν επιθυμεί μια απρόβλεπτη ενέργεια που θα έδινε αφορμή για νέα πλήγματα στο Ιράκ.

Συμβιβασμός με γεμάτες αποθήκες

Η ιρανική πρόταση προβλέπει πολιτική συμφωνία ανάμεσα στην κυβέρνηση και στις οργανώσεις που αρνούνται τον αφοπλισμό. Μέχρι να βρεθεί αυτή η φόρμουλα, οι τελευταίες καλούνται να διατηρήσουν τα οπλοστάσιά τους και να μην τα παραδώσουν οικειοθελώς.

Για τη Βαγδάτη, η κατάσταση θυμίζει παγίδα. Η κυβέρνηση δηλώνει αποφασισμένη να επιβάλει την κρατική κυριαρχία, γνωρίζει όμως ότι μια βίαιη επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει συγκρούσεις ακόμη και μέσα στην πρωτεύουσα. Από την άλλη πλευρά, οι ένοπλες οργανώσεις ζητούν εγγυήσεις για την πολιτική και στρατιωτική θέση τους μετά την παράδοση των όπλων.

Στελέχη τους υποψιάζονται ότι ο τελικός στόχος δεν είναι η ενίσχυση του ιρακινού κράτους, αλλά η εξουδετέρωση των δυνάμεων που αντιστέκονται στην αμερικανική επιρροή. Ο φόβος ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτήσουν τον έλεγχο του στρατιωτικού τους εξοπλισμού τροφοδοτεί την άρνηση για οποιαδήποτε άμεση συμφωνία.

Η προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου

Η Συμμαχία για τη Διαχείριση του Κράτους, στην οποία συμμετέχουν βασικές σιιτικές, σουνιτικές και κουρδικές δυνάμεις, έχει χαρακτηρίσει παράνομη κάθε ένοπλη δραστηριότητα έξω από τους επίσημους θεσμούς. Η κυβερνητική προθεσμία λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου, ημερομηνία που συμπίπτει με την προγραμματισμένη αποχώρηση των δυνάμεων του διεθνούς συνασπισμού.

Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η ενεργοποίηση του αντιτρομοκρατικού νόμου εναντίον όσων επιμείνουν να δρουν αυτόνομα. Μια τέτοια κίνηση θα άνοιγε μέτωπο με ισχυρές οργανώσεις που διαθέτουν πολεμική εμπειρία, χρήματα και βαθιές διασυνδέσεις στον κρατικό μηχανισμό.

Ο επικεφαλής του Κινήματος Εθνικής Σοφίας, Αμάρ αλ-Χακίμ, επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό τον δρόμο των διαπραγματεύσεων. Είχε παρέμβει και μετά τα πρόσφατα αμερικανοσαουδαραβικά πλήγματα σε εγκαταστάσεις της Χασντ αλ-Σάαμπι, των Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης, ώστε να αποτραπούν ανεξέλεγκτα αντίποινα.

Το Ιράκ μπροστά σε περιφερειακή έκρηξη

Ο επικεφαλής του Ιρακινού Κέντρου Στρατηγικών Μελετών, Γάζι Φαϊζάλ, προειδοποιεί ότι η χρήση ιρακινού εδάφους για επιθέσεις εναντίον γειτονικών χωρών θα μετατρέψει μια εσωτερική διαμάχη σε περιφερειακή κρίση ασφαλείας. Τα κράτη που θεωρούν ότι απειλούνται μπορεί να απαντήσουν απευθείας ή να δημιουργήσουν νέες στρατιωτικές συνεργασίες για την προστασία του Κόλπου και των στρατηγικών περασμάτων.

Ο πρωθυπουργός Άλι Φάλεχ αλ-Ζαΐντι έχει ζητήσει την κατάρτιση νομοσχεδίου για την υπαγωγή του οπλισμού στο κράτος, χαρακτηρίζοντας τα ανεξέλεγκτα όπλα σοβαρότερη απειλή για την εξουσία των θεσμών.

Η Τεχεράνη, όμως, έστειλε ήδη τη δική της απάντηση. Τα όπλα παραμένουν στις αποθήκες και οι μεσολαβητές τρέχουν να προλάβουν την προθεσμία. Μετά τις 30 Σεπτεμβρίου, οι κλειστές συναντήσεις ίσως να μην αρκούν.

Πρόκειται για τη σημαντικότερη εμπλοκή της Πιονγκγιάνγκ σε πολεμική σύγκρουση από τη δεκαετία του 1950. Ακολουθούν, σύμφωνα με το Reuters, όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής για τη διαρκώς ενισχυόμενη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Μόσχας και Πιονγκγιάνγκ.

Ποιες είναι οι τελευταίες πληροφορίες

Μονάδα πυραύλων της Βόρειας Κορέας έχει αρχίσει να αναπτύσσεται στη δυτική Ρωσία και θα μπορούσε να εξοπλιστεί με έως και 120 βαλλιστικούς πυραύλους και έξι εκτοξευτές για επιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας, σύμφωνα με αξιωματούχο της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GUR.

Η μονάδα αποτελείται από περίπου 90 Βορειοκορεάτες και αναμένεται να εγκατασταθεί στην περιφέρεια Βορόνεζ της Ρωσίας, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο. Πηγή με γνώση του θέματος δήλωσε στο Reuters ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν για την ανάπτυξη της βορειοκορεατικής μονάδας.

Ήδη έχουν παραδοθεί 40 βορειοκορεατικοί πύραυλοι, τουλάχιστον δύο από τους οποίους εκτοξεύθηκαν κατά της Ουκρανίας την περασμένη εβδομάδα, στη διάρκεια φονικού πλήγματος, σύμφωνα με τον Ουκρανό αξιωματούχο.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι η Ρωσία επιδιώκει να φέρει στη χώρα 30.000 Βορειοκορεάτες στρατιώτες και προετοιμάζει εγκαταστάσεις στο Βορόνεζ για την υποδοχή τους.

Πόσοι Βορειοκορεάτες στρατιώτες στάλθηκαν στη Ρωσία το 2024

Η Βόρεια Κορέα έστειλε περίπου 14.000 έως 15.000 στρατιώτες στην περιφέρεια Κουρσκ της Ρωσίας, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ουκρανίας και της Νότιας Κορέας. Οι δυνάμεις αυτές βοήθησαν τον ρωσικό στρατό να αποκρούσει την αιφνιδιαστική χερσαία εισβολή των ουκρανικών δυνάμεων.

Η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα επιβεβαίωσαν τον Απρίλιο του 2025 ότι Βορειοκορεάτες στρατιώτες είχαν πολεμήσει εναντίον ουκρανικών δυνάμεων στο Κουρσκ.

Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής της Ρωσίας εξήρε τον ρόλο τους μετά την ανακοίνωση της Μόσχας ότι είχε ανακαταλάβει τα εδάφη του Κουρσκ, ενώ η Πιονγκγιάνγκ ανέφερε ότι η ανάπτυξη των στρατευμάτων πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής του ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ουν.

Ο Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι περίπου 9.500 Βορειοκορεάτες στρατιώτες παρέμεναν στο Κουρσκ, χωρίς ωστόσο να συμμετέχουν άμεσα σε επιχειρήσεις κατά της Ουκρανίας.

Τι άλλο προσωπικό έχει ανακοινώσει ότι θα στείλει η Βόρεια Κορέα

Τον Ιούνιο του 2025, ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας Σεργκέι Σοϊγκού δήλωσε ότι η Βόρεια Κορέα θα στείλει 1.000 στρατιωτικούς μηχανικούς με ειδίκευση στην εξουδετέρωση ναρκών και 5.000 στρατιωτικούς εργάτες κατασκευών στο Κουρσκ, προκειμένου να απομακρύνουν νάρκες και να βοηθήσουν στην ανοικοδόμηση υποδομών που υπέστησαν ζημιές στις μάχες.

Τον ίδιο μήνα, Νοτιοκορεάτες βουλευτές, επικαλούμενοι ενημέρωση από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της χώρας, ανέφεραν ότι η Βόρεια Κορέα φαίνεται πως είχε αρχίσει να στρατολογεί προσωπικό για νέα αποστολή στη Ρωσία.

Παράλληλα, η Πιονγκγιάνγκ συνέχιζε να προμηθεύει τη Ρωσία με πυρομαχικά πυροβολικού και πυραύλους, με αντάλλαγμα οικονομική συνεργασία και τεχνική βοήθεια.

Παραμένει ασαφές πόσοι μηχανικοί, ειδικοί στην εξουδετέρωση ναρκών ή επιπλέον στρατιώτες έχουν φτάσει στη Ρωσία και εάν έχουν χρησιμοποιηθεί σε μάχιμους ρόλους.

Τι όπλα έχει προμηθεύσει η Βόρεια Κορέα στη Ρωσία

Η Βόρεια Κορέα έχει προμηθεύσει τη Ρωσία με εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού και όλμων, βαλλιστικούς πυραύλους, πυροβόλα μεγάλου βεληνεκούς και συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών, σύμφωνα με ουκρανικές και ανεξάρτητες εκτιμήσεις.

Ανάλυση του Reuters σε συνεργασία με το βρετανικό Open Source Centre διαπίστωσε ότι τέσσερα φορτηγά πλοία υπό ρωσική σημαία πραγματοποίησαν 64 ταξίδια προς το λιμάνι Ρατζίν της Βόρειας Κορέας από τον Σεπτέμβριο του 2023 έως τον Μάρτιο του 2025, μεταφέροντας σχεδόν 16.000 κοντέινερ με πυρομαχικά προς ρωσικά λιμάνια.

Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Βόρεια Κορέα προμήθευε περίπου τα μισά πυρομαχικά που χρειαζόταν η Ρωσία στην πρώτη γραμμή.

Η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε ότι η Βόρεια Κορέα είχε παραδώσει τέσσερα εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού από τα μέσα του 2023, χωρίς στον αριθμό αυτό να περιλαμβάνονται βλήματα όλμων.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, μέχρι τις αρχές του 2025 η Βόρεια Κορέα είχε προμηθεύσει τη Ρωσία με 148 βαλλιστικούς πυραύλους KN-23 και KN-24.

Γιατί η Βόρεια Κορέα βοηθά τη Ρωσία

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Βορειοκορεάτης ηγέτης Κιμ Γιονγκ Ουν υπέγραψαν συνθήκη συνολικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης κατά την επίσκεψη του Πούτιν στην Πιονγκγιάνγκ τον Ιούνιο του 2024.

Η συμφωνία περιλαμβάνει πρόβλεψη αμοιβαίας βοήθειας σε περίπτωση που κάποια από τις δύο χώρες βρεθεί αντιμέτωπη με εξωτερική επίθεση.

Η Βόρεια Κορέα παρουσιάζει την ανάπτυξη των δυνάμεών της ως βοήθεια προς έναν σύμμαχο με τον οποίο δεσμεύεται μέσω συνθήκης. Ο Κιμ δήλωσε τον Μάιο του 2025 ότι η συμμετοχή στον πόλεμο δικαιολογείται ως άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Βόρειας Κορέας για την υπεράσπιση μιας «αδελφικής χώρας».

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Πιονγκγιάνγκ έχει να κερδίσει συνάλλαγμα, πετρέλαιο και άλλου είδους οικονομική υποστήριξη, καθώς και πρόσβαση σε ρωσική στρατιωτική τεχνολογία και πολύτιμη εμπειρία από το πεδίο της μάχης.

Οι Βορειοκορεάτες στρατιώτες έχουν αποκτήσει πολεμική εμπειρία στη χρήση drones, στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στον συντονισμό του πυροβολικού και στις σύγχρονες τακτικές μάχης. Παράλληλα, οι κατασκευαστές πυραύλων και πυρομαχικών της χώρας έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των οπλικών τους συστημάτων σε πραγματικές συνθήκες πολέμου.

Ποια είναι η διεθνής αντίδραση

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη στρατευμάτων και οι μεταφορές όπλων παραβιάζουν αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη Βόρεια Κορέα.

Η Πιονγκγιάνγκ βρίσκεται υπό κυρώσεις του ΟΗΕ από το 2006 λόγω των προγραμμάτων της για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων. Οι κυρώσεις απαγορεύουν στις χώρες να φιλοξενούν Βορειοκορεάτες εκπαιδευτές, συμβούλους ή άλλους αξιωματούχους για στρατιωτική ή παραστρατιωτική εκπαίδευση, καθώς και για την εκπαίδευση αστυνομικών δυνάμεων.

Η Ουάσινγκτον επέβαλε πρόσθετες κυρώσεις τον Δεκέμβριο του 2024 σε βορειοκορεατικές και ρωσικές οντότητες που συνδέονται με τη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη της Πιονγκγιάνγκ προς τη Μόσχα.

Η Νότια Κορέα έθεσε επίσης σε μαύρη λίστα πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με την παράνομη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Το ΝΑΤΟ έχει προειδοποιήσει ότι η ενίσχυση των στρατιωτικών και οικονομικών σχέσεων της Ρωσίας με τη Βόρεια Κορέα, την Κίνα και το Ιράν συνιστά απειλή που εκτείνεται πέρα από την Ευρώπη, φτάνοντας έως την περιοχή του Ινδοειρηνικού και τη Βόρεια Αμερική.