Σπύρος Σιδέρης

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το τεχνικό ζήτημα των όπλων. Αγγίζει τον πυρήνα της επόμενης ημέρας: ποιος θα ελέγχει την ασφάλεια, ποιος θα έχει πολιτική νομιμοποίηση, ποιος θα αποφασίζει για τη γη, τους εκτοπισμένους και την ανοικοδόμηση, και μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι πιέσεις των διεθνών μεσολαβητών χωρίς να προκαλέσουν νέα έκρηξη.

Η γραμμή της Χαμάς: όχι παράδοση, αλλά αποθήκευση

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η απάντηση που παρέδωσε η Χαμάς στο Κάιρο δεν προβλέπει παράδοση των όπλων, αλλά μια διαφορετική διατύπωση: περιορισμό, συγκέντρωση και αποθήκευση του οπλισμού.

Η διαφορά δεν είναι απλώς γλωσσική. Για τη Χαμάς, η αποδοχή του όρου «αφοπλισμός» θα ισοδυναμούσε πολιτικά με ήττα και στρατηγικά με απώλεια του βασικού μοχλού επιρροής της στη Γάζα. Αντίθετα, η έννοια της αποθήκευσης επιτρέπει στην οργάνωση να εμφανίζεται ότι αποδέχεται μια διαδικασία ελέγχου, χωρίς όμως να συναινεί στην πλήρη διάλυση της στρατιωτικής της υποδομής.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Η Χαμάς επιχειρεί να μετατρέψει ένα αίτημα αφοπλισμού σε διαδικασία διαχείρισης όπλων, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα ποιος θα τα ελέγχει, υπό ποιες εγγυήσεις και μέσα σε ποιο τελικό πολιτικό πλαίσιο.

Το παρασκήνιο σε Κάιρο και Άγκυρα

Η απάντηση των παλαιστινιακών οργανώσεων παραδόθηκε στο Κάιρο από τον επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Χαμάς, Ζάχερ Τζαμπαρίν, ο οποίος, σύμφωνα με την πηγή, δεν είχε εντολή να διαπραγματευθεί, αλλά μόνο να μεταφέρει τη θέση που είχε συμφωνηθεί εσωτερικά και σε συνεννόηση με τις υπόλοιπες παλαιστινιακές παρατάξεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πληροφορία για μη ανακοινωμένη συνάντηση στην Άγκυρα, στην οποία φέρονται να συμμετείχαν ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραχίμ Καλίν, ο επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών Χασάν Ρασάντ, καθώς και τα στελέχη της Χαμάς Χαλίλ αλ-Χάγια και Χάλεντ Μεσάαλ.

Η συνάντηση αυτή δείχνει ότι η Τουρκία και η Αίγυπτος δεν λειτουργούν απλώς ως τεχνικοί διαμεσολαβητές, αλλά ως παράγοντες που επιχειρούν να επηρεάσουν τη μορφή της επόμενης πολιτικής αρχιτεκτονικής στη Γάζα.

Ο οδικός χάρτης Μλαντένοφ και το σχέδιο Τραμπ

Η συζήτηση συνδέεται με τον οδικό χάρτη που παρουσίασε ο Νικολάι Μλαντένοφ για τη μετάβαση στη δεύτερη φάση του σχεδίου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα.

Το επίμαχο σημείο είναι αν η επόμενη φάση θα οδηγήσει σε πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς ή σε έναν πιο σύνθετο μηχανισμό ελέγχου, στον οποίο η οργάνωση θα διατηρεί έναν βαθμό πολιτικής και έμμεσης στρατιωτικής επιρροής.

Από την πλευρά της Χαμάς, η μάχη δίνεται στις λέξεις. Η αφαίρεση όρων όπως «παράδοση» ή «αφοπλισμός» αποτελεί για την οργάνωση κρίσιμη πολιτική ανάσα, καθώς αποτρέπει την εικόνα ότι αποδέχεται τους όρους του Ισραήλ ή ότι υπογράφει την κατάργηση του ένοπλου πυρήνα της.

Η γη της Γάζας ως δεύτερο μέτωπο

Πίσω από τη συζήτηση για τα όπλα υπάρχει και ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο μέτωπο: το καθεστώς της γης στη Γάζα.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, στη διαβούλευση με τους διαμεσολαβητές συμφωνήθηκε να διατηρηθεί το νομικό καθεστώς των εδαφών της Γάζας και η υπαγωγή τους στα κυριαρχικά και νομικά πλαίσια της Παλαιστινιακής Αρχής, ως εκπροσώπου του παλαιστινιακού λαού.

Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Χαμάς υποστηρίζει ότι επιχειρείται να αποτραπεί η μετατροπή προσωρινών εγκαταστάσεων για εκτοπισμένους σε μόνιμες δομές που θα άλλαζαν στην πράξη τον χάρτη της Γάζας. Στο παλαιστινιακό αφήγημα, τέτοιες ρυθμίσεις αντιμετωπίζονται ως κίνδυνος έμμεσης μετεγκατάστασης ή σταδιακής εξώθησης του πληθυσμού σε μόνιμη απομάκρυνση.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, παρουσιάζει τέτοιες κινήσεις ως μέρος σχεδίων ανθρωπιστικής διαχείρισης και ελεύθερης μετακίνησης. Για τους Παλαιστινίους, όμως, το ζήτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι υπαρξιακό.

Οι συναντήσεις στην Κύπρο και η επόμενη ημέρα

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι διήμερες συναντήσεις στην Κύπρο, όπου συζητήθηκαν η ανακούφιση του παλαιστινιακού πληθυσμού, η ανοικοδόμηση, η ασφάλεια, η διακυβέρνηση και οι θεσμικές εγγυήσεις που ζητούν οι δωρητές.

Η συμμετοχή του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου για τη Γάζα, του Συμβουλίου Ειρήνης και του Ιδρύματος Τόνι Μπλερ δείχνει ότι η μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά ως πλήρες πολιτικό σχέδιο επανασχεδιασμού της εξουσίας.

Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη σύγκρουση. Οι διεθνείς παράγοντες ζητούν μηχανισμούς ασφάλειας, διαφάνειας και λογοδοσίας. Το Ισραήλ επιδιώκει να μην επανέλθει η Χαμάς σε πλήρη επιχειρησιακή ισχύ. Η Χαμάς, όμως, προσπαθεί να αποφύγει μια συμφωνία που θα εμφανιστεί στον παλαιστινιακό κόσμο ως συνθηκολόγηση.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η πρόταση της Χαμάς για αποθήκευση των όπλων αντί για παράδοσή τους είναι, στην πράξη, μια προσπάθεια να κερδηθεί πολιτικός χρόνος και να αποφευχθεί η οριστική απώλεια ισχύος.

Δεν λύνει το πρόβλημα της ασφάλειας. Δεν απαντά πλήρως στο ερώτημα ποιος θα έχει τον τελικό έλεγχο στη Γάζα. Δεν ικανοποιεί απαραίτητα τις απαιτήσεις του Ισραήλ ή των δυτικών δυνάμεων. Δείχνει, όμως, ότι η Χαμάς επιχειρεί να μπει στην επόμενη φάση όχι ως ηττημένος παίκτης που παραδίδει τα όπλα, αλλά ως δύναμη που διαπραγματεύεται τους όρους της επιβίωσής της.

Γι’ αυτό και το θέμα του αφοπλισμού δεν είναι απλώς στρατιωτικό. Είναι η καρδιά της μάχης για το ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα την επόμενη ημέρα.

Πίσω από τα ψευδώνυμα Vovan και Lexus βρίσκονται οι Ρώσοι υπήκοοι, Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ. Οι ίδιοι, σύμφωνα με το Πρώτο Θέμα, παρουσιάζονται ως ένα «κωμικό δίδυμο» που πραγματοποιεί τηλεφωνικές φάρσες σε διεθνείς προσωπικότητες. Ωστόσο, η δραστηριότητά τους έχει εδώ και χρόνια ξεπεράσει τα όρια της απλής σάτιρας.

Στην επίμαχη τηλεδιάσκεψη, οι Vovan και Lexus εμφανίστηκαν ως Ουκρανοί συνομιλητές, θέτοντας ζήτημα πιθανής επανάληψης περιστατικού με drone κοντά σε ελληνικά νησιά. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε ένα υποθετικό σενάριο ουκρανικής ενέργειας εναντίον ρωσικού στόχου, το οποίο ενδεχομένως θα μπορούσε να επηρεάσει ελληνικά χωρικά ύδατα, τη ναυσιπλοΐα αλλά και τον τουρισμό.

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, οι μέθοδοι εξαπάτησης και ψηφιακής διείσδυσης εξελίσσονται διαρκώς, αλλάζοντας ριζικά το πεδίο των κυβερνοεπιθέσεων και των υβριδικών απειλών. Πλέον, δεν απαιτείται απαραίτητα η παραβίαση σύνθετων συστημάτων ασφαλείας ή κωδικών πρόσβασης για την απόσπαση πληροφοριών. Η χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, η μίμηση φωνής, τα deepfakes και οι εξελιγμένες μορφές ψηφιακής παραποίησης έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα, όπου ακόμη και μία τηλεφωνική επικοινωνία ή μια βιντεοκλήση μπορεί να αποτελέσει εργαλείο εξαπάτησης.

Σύμφωνα με πηγές από το Μαξίμου, κάπως έτσι συνέβη και με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνο Ντόκο, ο οποίος βρέθηκε στο στόχαστρο των γνωστών Ρώσων φαρσέρ Vovan και Lexus. Για τον λόγο αυτό, από κυβερνητικής πλευράς το περιστατικό δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή διαδικτυακή φάρσα, αλλά ως περιστατικό υβριδικής επίθεσης με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων.

Οι δύο Ρώσοι, οι οποίοι προσποιήθηκαν Ουκρανούς αξιωματούχους και κατάφεραν να συνομιλήσουν με τον Θάνο Ντόκο μέσω τηλεδιάσκεψης, μόνο άγνωστοι δεν είναι στη διεθνή σκηνή.

Οι τηλεφωνικές – καλά οργανωμένες  – φάρσες τους είναι παροιμιώδεις και συχνά μπορούν να δημιουργήσουν εντυπώσεις και πίεση σε πολιτικά πρόσωπα και κρατικούς αξιωματούχους.

Στην Αθήνα, κυβερνητικές πηγές επιμένουν πως δεν υπήρξε διαρροή εμπιστευτικών ή απόρρητων πληροφοριών. Όμως, το περιστατικό ανέδειξε αδυναμίες, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογίες παραποίησης περιεχομένου και οι μέθοδοι εξαπάτησης εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη πρόγραμμα αναβάθμισης της ασφάλειας των επικοινωνιών, καθώς οι σύγχρονες υβριδικές επιθέσεις γίνονται ολοένα πιο σύνθετες και δυσκολότερα ανιχνεύσιμες με τα παραδοσιακά μέσα ασφαλείας.

Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Θάνος Ντόκος εμφανίζεται να εκφράζει προβληματισμό για το ενδεχόμενο επέκτασης των συνεπειών του πολέμου σε περιοχές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι, παρότι η χώρα αντιλαμβάνεται τις συνθήκες που επικρατούν σε περίοδο πολεμικών συγκρούσεων, δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί ενέργειες που θα είχαν σοβαρές επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις ή στη συνοχή των συμμάχων.

Στη λίστα των προσώπων που έχουν βρεθεί στο στόχαστρό τους περιλαμβάνονται σημαντικές πολιτικές και δημόσιες προσωπικότητες, όπως ο πρώην Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας, ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, η Τζόρτζια Μελόνι, ο πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Τόμας Μπαχ, αλλά και προσωπικότητες εκτός του πολιτικού χώρου, όπως ο Έλτον Τζον και η J.K. Rowling.

Η μεθοδολογία τους παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. Συνήθως εμφανίζονται ως πρόσωπα με θεσμική αξιοπιστία – Ουκρανοί αξιωματούχοι, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών ή πρώην κρατικοί αξιωματούχοι – επιχειρώντας να αποσπάσουν δηλώσεις οι οποίες στη συνέχεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποσπασματικά ή να αξιοποιηθούν επικοινωνιακά.

Χαρακτηριστική θεωρείται και η υπόθεση της Τζόρτζια Μελόνι, όταν οι δύο εμφανίστηκαν ως εκπρόσωποι της Αφρικανικής Ένωσης και κατάφεραν ν’ αποσπάσουν σχόλια σχετικά με την κόπωση που υπάρχει στην Ευρώπη εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Η δημοσιοποίηση του υλικού δημιούργησε τότε πολιτικές αντιδράσεις και πίεση στην ιταλική κυβέρνηση.

Οι ίδιοι αρνούνται ότι λειτουργούν για λογαριασμό του Κρεμλίνου. Παρ’ όλα αυτά, στη Δύση αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το αποτέλεσμα της δράσης τους συχνά εξυπηρετεί αφηγήματα που ευνοούν τη ρωσική πλευρά.

Μάλιστα, οι Vovan και Lexus έχουν τιμηθεί στη Ρωσία με κρατικό παράσημο, στοιχείο που έχει επανειλημμένα τροφοδοτήσει τη συζήτηση σχετικά με το εάν πρόκειται αποκλειστικά για φαρσέρ ή για πρόσωπα που εντάσσονται σε έναν ευρύτερο μηχανισμό επιρροής.

Στην Ελλάδα, το περιστατικό με τον Θάνο Ντόκο προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις, με το ΠΑΣΟΚ να ζητά την παραίτησή του, θέτοντας ερωτήματα για τις συνθήκες της συνομιλίας, τη γνησιότητα του υλικού και το ενδεχόμενο κοινοποίησης ευαίσθητων πληροφοριών. Παρέμβαση υπήρξε και από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος έθεσε ερωτήματα σχετικά με την παραμονή του στη θέση του.

Από κυβερνητικής πλευράς, πάντως, υπογραμμίζεται ότι δεν υπήρξε διαρροή απορρήτων πληροφοριών, ενώ σημειώνεται ότι ανάλογες πρακτικές έχουν στοχεύσει κατά το παρελθόν και άλλους υψηλόβαθμους Ευρωπαίους και δυτικούς αξιωματούχους.

Σπύρος Σιδέρης

Αυτό που ανακοινώθηκε ως συμφωνία ήταν, στην πραγματικότητα, το αποτέλεσμα μιας σκληρής σύγκρουσης νεύρων: το Ισραήλ και ο Λίβανος φοβούνταν ότι η Ουάσιγκτον είχε ήδη διαμορφώσει χωριστή κατανόηση με την Τεχεράνη για το λιβανικό μέτωπο, ενώ οι Αμερικανοί μεσολαβητές προσπαθούσαν να πείσουν και τις δύο πλευρές ότι ο στόχος ήταν ένας: να κλείσει το μέτωπο χωρίς να εμφανιστεί κανείς ως η πλευρά που υποχώρησε.

Η πρώτη σύγκρουση στην Ουάσιγκτον

Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στο αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών μέσα σε βαρύ κλίμα. Αφορμή ήταν οι πληροφορίες για συνεννοήσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν στην Ελβετία σχετικά με τον Λίβανο, οι οποίες προκάλεσαν έντονη δυσφορία τόσο στο Ισραήλ όσο και στη Βηρυτό.

Ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον, Γιεχιέλ Λάιτερ, φέρεται να χαρακτήρισε αυτές τις συνεννοήσεις «καταστροφικές», θέτοντας ευθέως στους Αμερικανούς το ερώτημα αν η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει τον περιορισμό της ιρανικής επιρροής στον Λίβανο. Από την άλλη πλευρά, η λιβανική αντιπροσωπεία ζήτησε επίσης εξηγήσεις, καθώς στη Βηρυτό υπήρχε ο φόβος ότι η χώρα θα μετατρεπόταν ξανά σε πεδίο διαπραγμάτευσης τρίτων δυνάμεων.

Οι Αμερικανοί μεσολαβητές προσπάθησαν να κρατήσουν τη διαδικασία ζωντανή. Το μήνυμα ήταν ότι η συμφωνία έπρεπε να γίνει ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο, χωρίς ιρανική κηδεμονία και χωρίς εξωτερικά βέτο. Ωστόσο, η πρώτη ημέρα, σύμφωνα με αμερικανική πηγή, ήταν «δύσκολη», με τις συνομιλίες να δείχνουν ότι αντί να προχωρούν, επέστρεφαν στα αρχικά σημεία διαφωνίας.

Το αγκάθι της ισραηλινής αποχώρησης

Τη δεύτερη ημέρα σημειώθηκε πρόοδος, αλλά πολύ γρήγορα οι δύο πλευρές συγκρούστηκαν ξανά στο πιο ευαίσθητο σημείο: πού, πότε και με ποιους όρους θα αποχωρούσαν οι ισραηλινές δυνάμεις από τον νότιο Λίβανο.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος του Λιβάνου Τζόζεφ Αούν ζήτησαν περισσότερο χρόνο για διαβουλεύσεις με τα επιτελεία τους. Οι Αμερικανοί συμφώνησαν να παρατείνουν τις συνομιλίες για ακόμη μία ημέρα, γνωρίζοντας ότι μια κατάρρευση της διαδικασίας θα έστελνε μήνυμα αδυναμίας σε ολόκληρη την περιοχή.

Εκεί άρχισε η πιο έντονη αμερικανική πίεση. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φέρεται να πραγματοποίησε περίπου οκτώ τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Νετανιάχου και τον Αούν, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε επαφές και με τις δύο πλευρές. Το μήνυμα της Ουάσιγκτον ήταν σαφές: ο Τραμπ ήθελε τη συμφωνία πριν τελειώσει η εβδομάδα.

Οι δύο αλλαγές που ξεκλείδωσαν το κείμενο

Στην τελική συνεδρίαση, ο Ρούμπιο παρενέβη προσωπικά για να κλείσουν τα ανοιχτά σημεία. Η αμερικανική πλευρά ζήτησε από το Ισραήλ δύο κρίσιμες τροποποιήσεις στο κείμενο, ώστε να καταστεί δυνατή η τελική συμφωνία.

Η πρώτη αφορούσε την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από χωριό του νότιου Λιβάνου που παρέμενε υπό ισραηλινό έλεγχο. Η δεύτερη ήταν πολιτικά ακόμη πιο σημαντική: να προστεθεί σαφής διατύπωση ότι αυτή η αποχώρηση αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης διαδικασίας ισραηλινής αναδιάταξης από λιβανικά εδάφη.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον φέρεται να πίεσε το Ισραήλ να ανοίξει τον δρόμο για τις λεγόμενες «πιλοτικές ζώνες», περιοχές όπου θα αναπτυχθεί ο λιβανικός στρατός στην πρώτη φάση εφαρμογής της συμφωνίας. Για το Ισραήλ, αυτές οι ζώνες λειτουργούν ως τεστ: αν η Βηρυτός αποδείξει ότι μπορεί να ελέγξει το έδαφος και να περιορίσει τη δράση της Χεζμπολάχ, τότε μπορεί να ακολουθήσει νέα φάση αναδιάταξης.

Συμφωνία με 14 σημεία — και ένα μεγάλο ρίσκο

Το τελικό κείμενο περιλαμβάνει 14 σημεία. Προβλέπει παύση εχθροπραξιών, επαναδιάταξη του λιβανικού στρατού στις συνοριακές περιοχές, σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση βάσει συμφωνημένων ρυθμίσεων και μηχανισμό παρακολούθησης της εφαρμογής.

Περιλαμβάνει επίσης το δικαίωμα του Ισραήλ να απαντήσει εάν δεχθεί επίθεση από τη Χεζμπολάχ, ενώ προβλέπει τη συγκρότηση ομάδων εργασίας για τη διαμόρφωση συνολικότερης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ωστόσο, το δύσκολο κομμάτι δεν είναι η υπογραφή. Είναι η εφαρμογή. Στον Λίβανο, η εσωτερική σκηνή παραμένει βαθιά διχασμένη, ενώ η Χεζμπολάχ απορρίπτει τη συμφωνία και τη βλέπει ως αμερικανοϊσραηλινό σχέδιο περιορισμού της ισχύος της. Αυτό σημαίνει ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να δοκιμαστεί πολύ γρήγορα, είτε στο πεδίο είτε στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο της Βηρυτού.

Η Ουάσιγκτον πέτυχε να φέρει το Ισραήλ και τον Λίβανο σε ένα κείμενο που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζε αδιανόητο. Όμως η πραγματική ερώτηση παραμένει ανοιχτή: είναι αυτή η αρχή μιας νέας ισορροπίας ή μια συμφωνία που θα καταρρεύσει μόλις συγκρουστεί με την πραγματικότητα του νότιου Λιβάνου;

Η Google ανέφερε ότι το σύστημα, το οποίο είναι διαθέσιμο σε σχεδόν 100 χώρες, έστειλε προειδοποιήσεις σε 11,4 εκατομμύρια άτομα την Τετάρτη και προειδοποίησε τους χρήστες από μερικά δευτερόλεπτα έως και δύο λεπτά πριν από το χτύπημα των δύο ισχυρών σεισμών.

Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, το Μεξικό, ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες, διαθέτουν κρατικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης. Αυτά βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εκτεταμένα περιφερειακά δίκτυα υπόγειων αισθητήρων που ανιχνεύουν σεισμούς και μπορούν να στέλνουν ειδοποιήσεις στα περισσότερα κινητά τηλέφωνα iPhone ή Android μέσω των ρυθμίσεων ειδοποιήσεων της κυβέρνησης, οι οποίες συχνά είναι ενεργοποιημένες από προεπιλογή.

Πώς λειτουργεί το σύστημα

Όταν συμβαίνουν σεισμοί εκπέμπονται δύο τύποι κυμάτων που ταξιδεύουν με διαφορετικές ταχύτητες. Τα ταχύτερα και πιο ήπια πρωτογενή κύματα, ή κύματα P, ταξιδεύουν με ταχύτητα τεσσάρων μιλίων ανά δευτερόλεπτο και είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν καταστροφές. Τα πιο αργά και ισχυρότερα δευτερογενή κύματα, ή κύματα S, ταξιδεύουν με περίπου τη μισή ταχύτητα και προκαλούν δονήσεις.

Όταν τα κύματα P αρχίζουν να διαδίδονται από το επίκεντρο του σεισμού, τα τηλέφωνα Android ανιχνεύουν τις δονήσεις, αρχίζουν να συλλέγουν δεδομένα και τα αποστέλλουν στους διακομιστές της Google για επεξεργασία. Οι διακομιστές χρησιμοποιούν πληροφορίες από πολλά τηλέφωνα για να προσδιορίσουν αν συμβαίνει σεισμός. Τα τηλέφωνα πρέπει να είναι ακίνητα, πάνω σε ένα τραπέζι ή σε μια τσάντα στο πάτωμα, για παράδειγμα, και όχι στην τσέπη κάποιου που περπατά, προκειμένου να ανιχνεύσουν έναν σεισμό.

Το σύστημα υπολογίζει γρήγορα τη θέση και το μέγεθος του σεισμού και στη συνέχεια στέλνει ειδοποιήσεις στα τηλέφωνα στην περιοχή. Όλα τα τηλέφωνα Android στην πληγείσα περιοχή λαμβάνουν τις ειδοποιήσεις.

Τα επίκεντρα των σεισμών στη Βενεζουέλα βρίσκονταν κάτω από πυκνοκατοικημένες περιοχές. Μέσα σε τρία δευτερόλεπτα, τα κινητά τηλέφωνα ανίχνευσαν τα κύματα P του πρώτου σεισμού, ανέφερε ο Μαρκ Στογαΐτης, επικεφαλής μηχανικός της Google που εργάζεται στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης. Έξι δευτερόλεπτα αργότερα, το σύστημα αναγνώρισε τον σεισμό και έστειλε τις πρώτες ειδοποιήσεις.

Το σύστημα λαμβάνει και επεξεργάζεται δεδομένα συνεχώς, είπε ο Μαρκ Στογαΐτης. Καθώς εξελίσσεται ένας σεισμός, το σύστημα συχνά αναπροσαρμόζει το μέγεθος, την ώρα, την τοποθεσία και την περιοχή ειδοποίησης. Το σύστημα της Google ανίχνευσε την αύξηση του μεγέθους των σεισμών στη Βενεζουέλα και «η περιοχή ειδοποίησης διευρύνθηκε καθώς ο σεισμός εντεινόταν», είπε ο Μαρκ Στογαΐτης. Λίγα δευτερόλεπτα μετά τον πρώτο σεισμό, σημειώθηκε ένας δεύτερος, ισχυρότερος σεισμός, και εστάλησαν περισσότερες ειδοποιήσεις.

«Καθώς τα σεισμικά κύματα και από τα δύο συμβάντα αλληλεπικαλύπτονταν, το σύστημα τα αντιμετώπισε ως ένα ενιαίο μεγάλο συμβάν, προειδοποιώντας όσους ένιωσαν τη δόνηση και από τα δύο συμβάντα», τόνισε ο Μαρκ Στογαΐτης.

Η απόσταση έχει σημασία. Όσο πιο μακριά βρίσκονται οι άνθρωποι από το επίκεντρο, τόσο πιο πιθανό είναι να λάβουν έγκαιρη προειδοποίηση, δίνοντάς τους περισσότερο χρόνο να αντιδράσουν πριν ξεκινήσει η δόνηση. Είναι πιο δύσκολο να σταλούν έγκαιρες προειδοποιήσεις σε άτομα που βρίσκονται κοντά στο επίκεντρο. Αυτές οι προειδοποιήσεις συνήθως φτάνουν όταν η δόνηση έχει ήδη ξεκινήσει.

Η Google αποστέλλει ειδοποιήσεις για σεισμούς μεγέθους 4,5 και άνω, οι οποίοι θεωρούνται αρκετά ισχυροί ώστε να προκαλέσουν ζημιές. Οι χρήστες λαμβάνουν διαφορετικούς τύπους ειδοποιήσεων ανάλογα με το εκτιμώμενο μέγεθος του σεισμού στην περιοχή όπου βρίσκονται. Η μία ειδοποίηση εκπέμπει έναν δυνατό ήχο και χρησιμοποιεί επείγοντα μηνύματα για να προτρέψει τους χρήστες να αναλάβουν άμεση δράση σε περιοχές όπου ενδέχεται να σημειωθούν ισχυρές δονήσεις, μια άλλη εκπέμπει ηχητικό σήμα για να προτρέψει τους χρήστες να είναι έτοιμοι, ενώ μια τρίτη προειδοποιεί τους χρήστες να είναι προσεκτικοί σε περιοχές όπου ενδέχεται να σημειωθούν πιο ήπιες δονήσεις.

Σχεδόν 1,4 εκατ. ειδοποιήσεις

Οι δύο σεισμοί στη Βενεζουέλα ήταν ισχυροί — ο πρώτος είχε μέγεθος 7,2 Ρίχτερ και ο δεύτερος 7,5 Ρίχτερ. Ο δεύτερος σεισμός ήταν ο ισχυρότερος που έπληξε τη χώρα από το 1900. Η Google ανέφερε ότι απέστειλε το πλήρες φάσμα των ειδοποιήσεών της.

Σχεδόν 1,4 εκατομμύρια από τις αυστηρές προειδοποιήσεις της, τις οποίες η εταιρεία αποκαλεί ειδοποιήσεις «Take Action» (Λάβετε δράση), στάλθηκαν σε άτομα που βρίσκονταν σε περιοχές όπου η ένταση της δόνησης ήταν μεγαλύτερη.

Εκτιμάται ότι το 70% όλων των smartphone παγκοσμίως λειτουργούν με το λειτουργικό σύστημα της Google, το Android. Το σύστημα ανίχνευσης σεισμών λειτουργεί οπουδήποτε χρησιμοποιούνται αυτά τα τηλέφωνα, ακόμη και σε χώρες που δεν διαθέτουν άλλα συστήματα προειδοποίησης, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025. Η Google άρχισε να αποστέλλει προειδοποιήσεις για σεισμούς που ανιχνεύονταν από τηλέφωνα Android το 2021, αρχικά στη Νέα Ζηλανδία, την Ελλάδα, την Τουρκία, τις Φιλιππίνες και την Κεντρική Ασία. Μέχρι το 2023, η υπηρεσία είχε επεκταθεί σε 98 χώρες.

Είναι πολύ νωρίς για να πούμε αν αυτές οι έγκαιρες προειδοποιήσεις έσωσαν ζωές την Τετάρτη. Ωστόσο, μερικά δευτερόλεπτα μπορούν να προσφέρουν αρκετό χρόνο στους ανθρώπους για να λάβουν μέτρα και να προστατευθούν. Οι περισσότερες χώρες συνιστούν στους πολίτες να «πέσουν στο έδαφος, να καλυφθούν και να κρατηθούν» πριν αρχίσει η δόνηση.

Ο Φλόρες και η οικογένειά του, έλαβαν την ειδοποίηση ενώ οδηγούσαν στο Καράκας. Αρχικά ήταν μπερδεμένοι, ακόμη και αφού είχε αρχίσει η δόνηση. Ήταν η πρώτη φορά που λάμβαναν μια τέτοια ειδοποίηση.

«Νομίζαμε ότι ο δρόμος ήταν πολύ ανώμαλος, κάτι που είναι φυσιολογικό στη Βενεζουέλα. Μετά είδαμε τους φανοστάτες να «χορεύουν» και συνειδητοποιήσαμε ότι η κατάσταση ήταν πραγματικά σοβαρή», είπε.

Τώρα που γνωρίζει για τις ειδοποιήσεις, είπε ο Φλόρες, αισθάνεται ότι θα είναι καλύτερα προετοιμασμένος να αντιδράσει αν λάβει κάποια στο μέλλον. «Είναι πολύ χρήσιμο να λαμβάνεις την ειδοποίηση, καθώς φαίνεται ότι σχεδόν προέβλεψε τον σεισμό», ανέφερε.

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αν ο Τραμπ άλλαξε άποψη, αλλά αν αυτή η μετατόπιση μπορεί να επηρεάσει την πορεία ενός πολέμου που εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά αβέβαιη φάση.

Οι ενδείξεις της μεταστροφής

Τους τελευταίους μήνες, η ουκρανική ηγεσία και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχείρησαν να πείσουν τον Τραμπ ότι η Ουκρανία δεν βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Αντίθετα, προέβαλαν τις επιθέσεις σε ρωσικές υποδομές, τα πλήγματα στις γραμμές ανεφοδιασμού και την αυξημένη πίεση που δέχεται η ρωσική οικονομία ως αποδείξεις ότι το Κίεβο εξακολουθεί να διαθέτει πρωτοβουλία κινήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, δυτικά μέσα ενημέρωσης και ευρωπαϊκές πηγές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται πλέον πρόθυμος να υιοθετήσει ιδέες που στο παρελθόν συνδέονταν με το λεγόμενο «πνεύμα του Άνκορατζ», δηλαδή με μια φόρμουλα που θα περιλάμβανε σημαντικές ουκρανικές υποχωρήσεις για την επίτευξη ειρήνης. Αντίθετα, το κέντρο βάρους φαίνεται να μετακινείται προς τη διατήρηση της υφιστάμενης δυτικής στήριξης προς το Κίεβο.

Τι είπε πραγματικά ο Τραμπ

Παρά τις εντυπώσεις, ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε αρκετά προσεκτικός όταν κλήθηκε να απαντήσει αν θεωρεί ότι ο Ζελένσκι «κερδίζει». Απέφυγε τους θριαμβευτικούς τόνους, σημειώνοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος «τα πηγαίνει καλά», αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε πως οι απώλειες παραμένουν μεγάλες και για τις δύο πλευρές. Δεν παρουσίασε κάποια νέα «φόρμουλα ειρήνης», ούτε ανακοίνωσε θεαματική αλλαγή πολιτικής.

Πιο χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέρεμι Λέβιν, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ουκρανία κερδίζει τον πόλεμο και ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του Ζελένσκι, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι δεν είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το μεγάλο δίλημμα της Ουάσιγκτον

Η πραγματική συζήτηση στην αμερικανική πρωτεύουσα δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να αυξήσουν την πίεση προς τη Ρωσία.

Για το Κίεβο, ο ελάχιστος στόχος είναι να εξασφαλίσει ότι η Ουάσιγκτον δεν θα πιέσει για ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις και ότι θα συνεχιστεί η παροχή στρατιωτικής και τεχνολογικής υποστήριξης. Ο μέγιστος στόχος είναι πολύ πιο φιλόδοξος: νέες κυρώσεις, περισσότερα οπλικά συστήματα και μια συνολική στρατηγική πίεσης προς τη Μόσχα.

Ωστόσο, στο περιβάλλον του Τραμπ υπάρχουν ισχυρές επιφυλάξεις. Πολλοί θεωρούν ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση απέναντι σε μια πυρηνική δύναμη ενέχει κινδύνους που υπερβαίνουν κατά πολύ το ουκρανικό μέτωπο. Η εμπειρία των πρόσφατων διεθνών κρίσεων έχει ενισχύσει αυτή τη σχολή σκέψης στην Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να αποφύγει νέες στρατηγικές περιπέτειες.

Η μάχη που θα κρίνει τα πάντα

Παρά τις πολιτικές συζητήσεις, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η τελική απάντηση δεν θα δοθεί στα διπλωματικά τραπέζια αλλά στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία θα καθορίσει και τις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.

Η Μόσχα επιχειρεί να πείσει ότι μπορεί να απορροφήσει τις επιπτώσεις των ουκρανικών πληγμάτων, να αποκαταστήσει κρίσιμες υποδομές και να συνεχίσει τις επιχειρήσεις στο μέτωπο. Το Κρεμλίνο μεταδίδει σταθερά το μήνυμα ότι τα προβλήματα είναι διαχειρίσιμα και ότι η στρατιωτική πρωτοβουλία παραμένει στα χέρια της Ρωσίας.

Αν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, τότε η πίεση προς το Κίεβο θα αυξηθεί και ο Τραμπ θα μπορούσε να επανέλθει σε πιο συμβιβαστικές προσεγγίσεις απέναντι στη Μόσχα. Αντίθετα, εάν οι ουκρανικές επιθέσεις συνεχιστούν με την ίδια ένταση και η Ρωσία δυσκολευτεί να διαχειριστεί τις συνέπειες, τότε η πολιτική εξίσωση μπορεί να αλλάξει δραματικά.

Το παράθυρο ευκαιρίας πριν από το ΝΑΤΟ

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι η σύνοδος του ΝΑΤΟ στις αρχές Ιουλίου, όπου θα συζητηθεί η περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Το Κίεβο επιδιώκει να φτάσει εκεί έχοντας παρουσιάσει απτά αποτελέσματα στο πεδίο, ενισχύοντας έτσι το επιχείρημα ότι η συνέχιση της στήριξης αποδίδει.

Μέχρι τότε, το ερώτημα θα παραμένει ανοικτό: έχει πράγματι ο Τραμπ εγκαταλείψει το «πνεύμα του Άνκορατζ» ή πρόκειται απλώς για μία ακόμη προσωρινή μετατόπιση ενός πολιτικού που έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να αλλάξει στάση ανάλογα με τις εξελίξεις;

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Μόσχα παρακολουθούν πλέον τις επόμενες εβδομάδες με ιδιαίτερη προσοχή. Και αυτό από μόνο του δείχνει ότι η μάχη για την Ουκρανία δεν κρίνεται μόνο στα χαρακώματα, αλλά και στους διαδρόμους της εξουσίας.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα που αρχίζει πλέον να προκαλεί ανησυχία σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες δεν είναι πότε θα λυγίσει η Μόσχα, αλλά αν οι αρχικές εκτιμήσεις για την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξες.

Γιατί, παρά τον πόλεμο, τις κυρώσεις και τη διεθνή πίεση, η ρωσική οικονομία συνεχίζει να κινείται – και αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο δεδομένο για όσους περίμεναν μια πολύ ταχύτερη εξάντληση των δυνατοτήτων του Κρεμλίνου.

Η οικονομία που δεν κατέρρευσε

Παρά τις πρωτοφανείς δυτικές κυρώσεις, η Ρωσία εξακολουθεί να εμφανίζει στοιχεία οικονομικής ανθεκτικότητας.

Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι η χώρα διαθέτει σχετικά περιορισμένη εξάρτηση από κρίσιμες εισαγωγές σε τομείς όπως η ενέργεια και τα τρόφιμα. Παράλληλα, εξακολουθεί να εξάγει προϊόντα που η παγκόσμια αγορά συνεχίζει να χρειάζεται, με κυριότερο το πετρέλαιο.

Ακόμη και όταν η Δύση επιχείρησε να περιορίσει τις εξαγωγές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων, νέες αγορές στην Ασία και αλλού απορρόφησαν μεγάλο μέρος των ποσοτήτων, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των περιορισμών.

Το μεγάλο μέγεθος της εγχώριας αγοράς λειτουργεί επίσης ως δίχτυ ασφαλείας σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων.

Το δίκτυο που απορρόφησε το σοκ των κυρώσεων

Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η Ρωσία και άλλες χώρες που βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις έχουν αναπτύξει εναλλακτικούς μηχανισμούς συναλλαγών.

Νέα τραπεζικά δίκτυα, διαφορετικά συστήματα πληρωμών και εμπορικές διαδρομές εκτός του παραδοσιακού δυτικού χρηματοπιστωτικού πλαισίου έχουν περιορίσει την πίεση που ασκούσαν παλαιότερα οι κυρώσεις.

Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι οι κυρώσεις απέτυχαν. Σημαίνει όμως ότι η αποτελεσματικότητά τους δεν είναι πλέον η ίδια όπως το 2022, όταν η Μόσχα βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές κύμα οικονομικών περιορισμών.

Οι επιχειρήσεις που χάνουν και εκείνες που κερδίζουν

Ένα από τα πιο παράδοξα χαρακτηριστικά της σημερινής ρωσικής οικονομίας είναι ότι δεν κινούνται όλοι με την ίδια ταχύτητα.

Τα υψηλά επιτόκια πιέζουν ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τραπεζικό δανεισμό. Αντίθετα, μεγάλες εταιρείες με σημαντική ρευστότητα ή επιχειρήσεις που συνδέονται με κρατικά προγράμματα και αμυντικές συμβάσεις συνεχίζουν να αναπτύσσονται.

Στην πράξη, η οικονομία φαίνεται να περνά μέσα από μια βαθιά αναδιάρθρωση, όπου ορισμένοι κλάδοι συρρικνώνονται και άλλοι ενισχύονται.

Η πολεμική βιομηχανία, η παραγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων και οι τεχνολογίες διπλής χρήσης συγκαταλέγονται στους βασικούς κερδισμένους της νέας περιόδου.

Οι μισθοί ανεβαίνουν παρά τον πόλεμο

Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί συζητήσεις αφορά την αγορά εργασίας.

Η έλλειψη εργατικού δυναμικού έχει δημιουργήσει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων για την προσέλκυση προσωπικού, με αποτέλεσμα την αύξηση των μισθών σε αρκετούς κλάδους.

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά ολόκληρη τη χώρα με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν περιοχές και τομείς που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Ωστόσο, συνολικά, τα εισοδήματα πολλών εργαζομένων εμφανίζονται αυξημένα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Για το Κρεμλίνο, η διατήρηση της κοινωνικής σταθερότητας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα και η αύξηση των αποδοχών λειτουργεί ως ένας σημαντικός παράγοντας πολιτικής ανθεκτικότητας.

Το πετρέλαιο παραμένει ο μεγάλος παίκτης

Παρά όλες τις αλλαγές, η πραγματική ισορροπία της ρωσικής οικονομίας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς τιμές της ενέργειας.

Όσο το ρωσικό πετρέλαιο διατηρείται σε επίπεδα που επιτρέπουν την τροφοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού, η Μόσχα διαθέτει σημαντικά περιθώρια χρηματοδότησης των δαπανών της.

Ακόμη και σε περίπτωση πτώσης των τιμών, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Κρεμλίνο εξακολουθεί να διαθέτει επιλογές πριν αναγκαστεί να προχωρήσει σε επώδυνα μέτρα όπως γενικευμένες περικοπές κοινωνικών δαπανών ή σημαντικές φορολογικές αυξήσεις.

Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί η συζήτηση περί άμεσης οικονομικής κατάρρευσης έχει αρχίσει να αμφισβητείται ακόμη και από αναλυτές που διατηρούν επικριτική στάση απέναντι στη Ρωσία.

Το πραγματικό σημείο ευπάθειας

Παρά τις αντοχές που παρουσιάζει η οικονομία, υπάρχει ένας παράγοντας που συνεχίζει να προκαλεί σοβαρή ανησυχία στη Μόσχα.

Πρόκειται για τα πλήγματα που δέχονται βιομηχανικές και ενεργειακές υποδομές από ουκρανικές επιθέσεις.

Σε αντίθεση με τις κυρώσεις, οι οποίες συχνά απαιτούν χρόνο για να παράγουν αποτελέσματα, οι επιθέσεις σε διυλιστήρια, αποθήκες καυσίμων, εργοστάσια και κρίσιμες εγκαταστάσεις δημιουργούν άμεσες επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο το μέγεθος των ζημιών, αλλά και η δυνατότητα της Ρωσίας να τις αποκαθιστά με ρυθμό ταχύτερο από εκείνον με τον οποίο προκαλούνται.

Το μεγάλο ερώτημα για τη Δύση

Η συζήτηση για τη ρωσική οικονομία δεν αφορά μόνο αριθμούς, δείκτες και στατιστικές.

Αφορά μια κρίσιμη γεωπολιτική παραδοχή πάνω στην οποία βασίστηκε μεγάλο μέρος της δυτικής στρατηγικής τα τελευταία χρόνια: ότι η οικονομική πίεση θα περιόριζε σταδιακά τη δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίσει τον πόλεμο.

Μέχρι στιγμής, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο σύνθετη. Η ρωσική οικονομία δεν μοιάζει με μια μηχανή που λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Ούτε όμως εμφανίζει τα χαρακτηριστικά μιας επικείμενης κατάρρευσης.

Αυτό που φαίνεται να διαμορφώνεται είναι ένα νέο μοντέλο οικονομίας πολέμου, με σημαντικές στρεβλώσεις, υψηλό κόστος και μακροπρόθεσμους κινδύνους, αλλά και με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από όση πολλοί είχαν προβλέψει. Και ίσως αυτό να είναι το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο τις δυτικές κυβερνήσεις: όχι ότι η Ρωσία κερδίζει τον οικονομικό πόλεμο, αλλά ότι εξακολουθεί να διαθέτει τους πόρους για να τον συνεχίσει.

Σύμφωνα με τους μετεωρολόγους οι θερμοκρασίες τις επόμενες ημέρες θα σπάσουν ρεκόρ για τον Ιούνιο σε αρκετές χώρες. Το θερμόμετρο στη Γαλλία θα αγγίξει τους 43 βαθμούς Κελσίου, στην Ισπανία τους 45 βαθμούς Κελσίου, στο Βέλγιο του 37 βαθμούς Κελσίου,  ενώ σε περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γερμανίας και της Ιταλίας οι θερμοκρασίες ενδέχεται να αγγίξουν τους βαθμούς Κελσίου.

Ο επικεφαλής μετεωρολόγος του Βελγίου προειδοποίησε ότι μπορεί να βιώσουν τη «θερμότερη εβδομάδα που έχει καταγραφεί ποτέ» στη χώρα. 

Αλλά και οι νύχτες θα είναι εξαιρετικά θερμές, καθώς σε αρκετές περιοχές της Δυτικής Ευρώπης η θερμοκρασία δεν θα πέφτει κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου. Η απουσία διαλείμματος εντείνει το θερμικό στρες, καθώς η ζέστη συσσωρεύεται στο σώμα με συνέπεια την εκδήλωση ασθενειών, τον θάνατο, ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων καθώς και ηλικιωμένων. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν πεθάνει 200.000 άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη από αίτια που συνδέονται με τη ζέστη.

Αυτοί είναι οι τρεις λόγοι, που σύμφωνα με το Politico, που ιδρώνεται στο σπίτι και τη δουλειά σας:

1. Ορυκτά καύσιμα

Πράγματι, πάντα  υπήρχαν καύσωνες τα καλοκαίρια στο βόρειο ημισφαίριο. Όμως οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί κατά 1,4° Κελσίου από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε ορυκτά καύσιμα για να τροφοδοτούν εργοστάσια, αυτοκίνητα και κτίρια, απελευθερώνοντας αέρια του θερμοκηπίου.

Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε καύσωνας σήμερα είναι πιο έντονος λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην προκάλεσε το «θερμικό θόλο» που έχει καλύψει τη Δυτική Ευρώπη, «ανεβάζει τη βασική θερμοκρασία πάνω στην οποία λειτουργούν τα καιρικά συστήματα», τόνισε η Mireia Ginesta από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, αλλά. «Σε ένα ψυχρότερο κλίμα, αυτός ο καύσωνας θα ήταν λιγότερο έντονος», πρόσθεσε.

Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται πιο γρήγορα από όλες, λόγω της εγγύτητας στην Αρκτική και των αλλαγών στα περιφερειακά καιρικά μοτίβα. Όσο αυξάνεται η θερμοκρασία του πλανήτη, τόσο χειροτερεύουν οι καύσωνες: οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αν η θερμοκρασία ανέβει  3 βαθμούς σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, οι θάνατοι από ζέστη στην Ευρώπη θα διπλασιαστούν ή θα τριπλασιαστούν σε σχέση με τον 1,5 βαθμό.

2. Κακές υποδομές 

Η θερμοκρασία στους εξωτερικούς χώρους είναι ένα μόνο από τα κομμάτια του προβλήματος. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους — σπίτια, καταστήματα, τρένα, σχολεία και χώρους εργασίας.

Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ειδικά στις βόρειες περιοχές, τα κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τη ζέστη στο εσωτερικό τους και όχι να την αποβάλλουν. Ακόμη και σήμερα, πολλά νέα σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν τον χειμώνα και όχι τα ολοένα πιο ζεστά καλοκαίρια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 92% των σπιτιών είναι πιθανό να υπερθερμαίνεται μέχρι το 2050, σύμφωνα με την επιτροπή για την κλιματική αλλαγή.

Η χρήση AC έχει γίνει πιο διαδεδομένη, αλλά μόλις ένα στα πέντε σπίτια έχει AC. Ακόμα, και αν είναι εξοπλισμένα με AC, μπορεί να μην είναι σε θέση να τα χρησιμοποιήσουν, λόγω του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος.  Σχολεία, γραφεία και μέσα μεταφοράς συχνά δεν διαθέτουν επαρκή ψύξη. Στη Γαλλία, η ζέστη οδήγησε στο κλείσιμο περισσότερων από 800 σχολείων αυτή την εβδομάδα. Στο Βέλγιο, το 20% των τρένων δεν έχει καθόλου κλιματισμό, με συνέπεια να ακυρώνονται δρομολόγια σε ώρες αιχμής.

3. Αφηρημένοι πολιτικοί

Οι κυβερνήσεις μπορούν να λάβουν πολλά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, για την προστασία των πολιτών, των υποδομών και των οικονομιών από ακραία καιρικά φαινόμενα. Όμως, καθώς οι καύσωνες επιδεινώνονται, η κλιματική αλλαγή υποχωρεί στις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ. 

Αν και η ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών, οι κυβερνήσεις δίνουν πλέον μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική ανασυγκρότηση και έχουν περιορίσει πολιτικές που θεωρούνται εμπόδιο στην ανάπτυξη. Μάλιστα, οι εκπομπές στην ΕΕ αυξήθηκαν ελαφρώς πέρυσι.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διακομματική συναίνεση για το κλίμα έχει αποδυναμωθεί, ενώ αυξάνονται οι πιέσεις για περισσότερη εξόρυξη ορυκτών καυσίμων στη Βόρεια Θάλασσα. Παράλληλα, τα σχέδια προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής υστερούν σημαντικά.

Τόσο στην ΕΕ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα σχέδια για την αντιμετώπιση των αναπόφευκτων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής — όπως οι καύσωνες — υστερούν σημαντικά σε σχέση με τις προσπάθειες για τη δραστική μείωση των εκπομπών. 

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος καταγγέλει ότι η  ΕΕ δεν προστατεύει τους πολίτες της από τις ακραίες θερμοκρασίες, εκτιμώντας ότι υπάρχει μεγάλη απειλή θερμικής καταπόνησης για τον γενικό πληθυσμό την τρέχουσα δεκαετία.

Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής αργού πετρελαίου στον κόσμο, η Κίνα έχει λάβει μέτρα για να προστατεύσει την εγχώρια αγορά της, καθώς η σύγκρουση στην περιοχή έχει περιορίσει την πρόσβαση σε πάνω από 11 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Μειώνοντας τις εισαγωγές, αξιοποιώντας μεγάλα αποθέματα και ενισχύοντας τις καθαρές μορφές ενέργειας, κατάφερε να μετριάσει τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών στο εσωτερικό της.

Αυτές οι κινήσεις έχουν επηρεάσει και την παγκόσμια αγορά.

Μετά από περισσότερους από τρεις μήνες πολέμου, ορισμένοι αναλυτές προέβλεπαν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν έως και τα 200 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, παρά τις μεγάλες απώλειες προσφοράς, οι τιμές παρέμειναν σχετικά συγκρατημένες, με πολλούς να αποδίδουν αυτή την ισορροπία στην Κίνα.

Όπως ανέφερε ο Daan Walter της Ember, «η Κίνα έχει παίξει κρίσιμο ρόλο ως απορροφητής κραδασμών για την παγκόσμια οικονομία».

Η τιμή του Brent υποχώρησε κάτω από τα 78 δολάρια το βαρέλι, εν αναμονή πιθανής επαναλειτουργίας των ροών μέσω του Στενού του Ορμούζ, από το οποίο περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Η «αόρατη δύναμη» της Κίνας στην αγορά

Αναλυτές της Société Générale σημειώνουν ότι σε προηγούμενες κρίσεις, μικρές απώλειες προσφοράς προκάλεσαν τεράστιες αυξήσεις τιμών. Αυτή τη φορά όμως, η επίδραση είναι πιο περιορισμένη, κυρίως λόγω της Κίνας, την οποία αποκαλούν «αόρατο χέρι» που εξισορροπεί την αγορά.

Η Κίνα έχει τη δυνατότητα να μειώσει τις εισαγωγές της κατά περίπου 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ διαθέτει πάνω από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια σε εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα, τα οποία άρχισε να χρησιμοποιεί από τον Μάιο. Παράλληλα, έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων, μειώνοντας τη ζήτηση για αργό από τη διεθνή αγορά.

Η ταχεία ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων έχει επίσης μειώσει σημαντικά την κατανάλωση πετρελαίου, κατά περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Από έλλειψη σε πιθανή υπερπροσφορά

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί τώρα ότι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπροσφορά πετρελαίου το επόμενο έτος, καθώς η παραγωγή στη Μέση Ανατολή θα επανέλθει.

Η αύξηση της προσφοράς μπορεί να ξεπεράσει τη ζήτηση κατά 4,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δημιουργώντας συνθήκες αναπλήρωσης αποθεμάτων και πιθανής πτώσης τιμών.

Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, με την Κίνα να ηγείται στην παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών και φωτοβολταϊκών, ενδέχεται επίσης να περιορίσει τη μακροπρόθεσμη ζήτηση πετρελαίου.

Το κρίσιμο ερώτημα

Παρότι η παγκόσμια προσφορά μπορεί να αυξηθεί ξανά, οι αναλυτές τονίζουν ότι η ισορροπία της αγοράς θα εξαρτηθεί από την Κίνα.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί της αγοράς, η χώρα είναι σήμερα η μόνη με την ικανότητα να απορροφήσει πιθανή υπερπροσφορά. Το κρίσιμο ζήτημα όμως παραμένει: αν και πόσο η Κίνα θα συνεχίσει να αγοράζει πετρέλαιο.

«Αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο από ό,τι πριν από δύο μήνες», ανέφερε η αναλύτρια Muyu Xu. «Η Κίνα είναι αυτή τη στιγμή ο βασικός παράγοντας που μπορεί να απορροφήσει την υπερπροσφορά, αλλά το ερώτημα είναι αν θα το θέλει».

Οι 24 ώρες από την παραίτηση Στάρμερ ολοκληρώθηκαν, όμως οι Εργατικοί σήμερα έρχονται αντιμέτωποι με ένα ακόμα δίλημμα: να υπάρξει απευθείας ανάθεση της πρωθυπουργικής καρέκλας στον Μπέρναμ ή να ακολουθηθεί μια πιο δημοκρατική διαδικασία με υποψηφίους;

Αναπάντητο παραμένει το ερώτημα και μοιάζει πως θα παραμείνει τέτοιο μέχρι την έναρξη της επίσημης διαδικασίας στις 9 Ιουλίου. Μέχρι εκείνη την ώρα, οι Εργατικοί διχάζονται. Όπως ξεκαθάρισε στο BBC ο βουλευτής των Εργατικών, Τζον Σλίνγκερ, «είναι σχεδόν αναγκαία η πλήρης διαδικασία όταν μιλάμε για την υψηλότερη θέση μιας σπουδαίας χώρας (…) και κάτι λέει για την πολιτική και την ευρύτερη κοινωνία μας αυτή η περίεργη ανάγκη για άμεση ικανοποίηση». Όμως, η Εργατική βουλευτής, Τζο Γουάιτ, κάνει λόγο για «ανούσια παρωδία» αν μπουν και άλλοι υποψήφιοι, καθώς ο Άντι Μπέρναμ εμφανίζεται ως σίγουρος νικητής.

Το παρασκήνιο του Εργατικού Κόμματος

Είναι αλήθεια ότι ο Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος ουσιαστικά ξεκίνησε την επανάσταση εναντίον του Στάρμερ με την παραίτησή του από τη θέση του Υπουργού Υγείας από τον Μάιο κιόλας, θεωρούνταν ένας από τους επικρατέστερους για την ηγεσία. Σε μια «στροφή» 180 μοιρών, όμως, ανακοίνωσε χθες ότι στηρίζει και επίσημα τον Μπέρναμ.

Είναι η σιγουριά της ήττας ή η σίγουρη διασφάλιση μιας θέσης στο νέο υπουργικό συμβούλιο; Ό,τι και αν κρύβεται στο παρασκήνιο, οι Εργατικοί βουλευτές δεν παρουσιάζονται πρόθυμοι να διεκδικήσουν την υψηλότερη πολιτική θέση. Τα ονόματα που αναφέρονται ως πρόθυμα να «πολεμήσουν» είναι οι βουλευτές Αλ Καρνς, ο μέχρι πρότινος Υφυπουργός Ενόπλων Δυνάμεων, και ο Ντάρεν Τζόουνς, ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Στάρμερ. Όμως, προκύπτει ένα βασικό πρόβλημα: μπορεί να μη συγκεντρώσουν καν τον «μαγικό» αριθμό των 81 υποστηρικτών βουλευτών που απαιτεί η διαδικασία.

Από τη μια, λοιπόν, είναι ακόμα άγνωστο αν η χώρα θα έχει νέο πρωθυπουργό από τις 17 Ιουλίου, καθώς στις 16 Ιουλίου κλείνει η διαδικασία κατάθεσης υποψηφιοτήτων, ή από την 1η Σεπτεμβρίου, οπότε ανοίγει και πάλι η βρετανική Βουλή.

Από την άλλη, όμως, παρά την αβεβαιότητα που επικρατεί, στήνεται ήδη το νέο υπουργικό συμβούλιο. Τα ονόματα του Εντ Μίλιμπαντ, Υπουργού Ενέργειας της κυβέρνησης Στάρμερ, της Σαμπάνα Μαχμούντ, Υπουργού Εσωτερικών, αλλά και του Γουές Στρίτινγκ φαίνεται πως θα έχουν θέση στο υποθετικό υπουργικό συμβούλιο του Μπέρναμ. Μάλιστα, ένα από τα τρία αυτά ονόματα αναμένεται να πολεμήσει για τη θέση του Υπουργού Οικονομικών.

Έτσι, η Βρετανία έρχεται αντιμέτωπη με μια ακόμα πολιτική αστάθεια, εσωτερική και εξωτερική. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η ΕΕ αποφάσισε την αναβολή της προγραμματισμένης Συνόδου Κορυφής Λονδίνου και Βρυξελλών στις 22 Ιουλίου, διά στόματος του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Όπως υποστηρίχθηκε από Ευρωπαίους αξιωματούχους, πρέπει να τους δοθεί χρόνος να γνωρίσουν τον νέο «διάδοχο» του Στάρμερ, καθώς δεν γνωρίζουν τίποτα για τις βλέψεις του Μπέρναμ. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάποιος από τους Ευρωπαίους, κοντά στις συζητήσεις, ρώτησε: «Έχει βρεθεί ποτέ του στις Βρυξέλλες;». Η ομάδα του Στάρμερ εμφανίστηκε ενοχλημένη από τις αλλαγές, αλλά είναι αλήθεια ότι είναι ανήμπορη να αλλάξει τα δεδομένα. Όλα αυτά, ενώ σήμερα κλείνουν 10 χρόνια από την ψήφιση του Μπρέξιτ, την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να αποχωρήσει από τους κόλπους του ευρωπαϊκού μπλοκ.

Σπύρος Σιδέρης

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι ακριβώς εννοούσε ο Τραμπ, αλλά αν διαμορφώνονται οι συνθήκες για μια νέα μορφή συριακής επιρροής στον Λίβανο, πενήντα χρόνια μετά την πρώτη στρατιωτική επέμβαση της Δαμασκού στη χώρα των Κέδρων.

Σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται με ταχύτητα και οι παλαιές βεβαιότητες αμφισβητούνται, ακόμη και η συζήτηση περί πιθανής επιστροφής της Συρίας στον λιβανικό φάκελο αρκεί για να προκαλέσει ανησυχία σε ολόκληρη την περιοχή.

Από παρεξήγηση σε γεωπολιτικό μήνυμα

Ο Σύρος πρόεδρος Αχμέντ αλ Σαράα επιχείρησε να περιορίσει τις ερμηνείες που ακολούθησαν τις δηλώσεις Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι τα λεγόμενα του Αμερικανού προέδρου παρερμηνεύθηκαν. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός του Λιβάνου Ναουάφ Σαλάμ, ο οποίος τόνισε ότι οι διευκρινίσεις της Δαμασκού απομακρύνουν σενάρια στρατιωτικής εμπλοκής.

Ωστόσο, η ίδια η συζήτηση ήταν αρκετή για να επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα με ισχυρό ιστορικό φορτίο. Για δεκαετίες η Συρία υπήρξε ο καθοριστικός εξωτερικός παράγοντας στον Λίβανο, ενώ η αποχώρηση των συριακών στρατευμάτων το 2005 θεωρήθηκε σημείο καμπής για τη χώρα.

Σήμερα, η επιστροφή της ίδιας συζήτησης σε διαφορετικό πλαίσιο αντανακλά τις βαθιές αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, καθώς νέα κέντρα ισχύος αναδύονται και παλαιές συμμαχίες επαναπροσδιορίζονται.

Η «διαπραγματευτική υπερβολή» του Τραμπ

Αναλυτές που παρακολουθούν τις αμερικανικές πρωτοβουλίες εκτιμούν ότι οι δηλώσεις Τραμπ δεν αποτελούν σχέδιο άμεσης δράσης αλλά μέρος μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής στρατηγικής.

Ο πρώην αξιωματούχος επικοινωνίας του Λευκού Οίκου Μαρκ Φάιφελ θεωρεί ότι πρόκειται περισσότερο για μια «υπερβολική απαίτηση» παρά για συγκεκριμένη πολιτική πρόταση. Σύμφωνα με την προσέγγισή του, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να δημιουργήσει πρόσθετα σημεία πίεσης προς το Ιράν και τη Χεζμπολάχ, σε μια περίοδο όπου η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διαμορφώσει νέο πλαίσιο συνεννόησης με την Τεχεράνη.

Η πίεση αυτή συνδέεται με μια σειρά ανοιχτών φακέλων, από την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ μέχρι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά στη Συρία λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο διαπραγμάτευσης παρά ως προαναγγελία στρατιωτικής πρωτοβουλίας. Η πραγματική της αξία βρίσκεται στην πίεση που ασκεί στους εμπλεκόμενους παίκτες και όχι στην πιθανότητα άμεσης εφαρμογής της.

Γιατί η Δαμασκός βλέπει διαφορετικά τον Λίβανο

Την ίδια στιγμή, η σημερινή Συρία δεν θυμίζει τη χώρα που γνώρισε η περιοχή πριν από λίγα χρόνια.

Η κυβέρνηση του Αχμέντ αλ Σαράα επιχειρεί να παρουσιάσει μια εντελώς διαφορετική εικόνα από εκείνη που είχε συνδεθεί με το καθεστώς Άσαντ. Η Δαμασκός επιδιώκει να εμφανιστεί ως παράγοντας σταθερότητας και όχι ως εργαλείο περιφερειακών συγκρούσεων.

Αντί για στρατιωτική εμπλοκή, όπως έχει επισημάνει πολλαπλώς το Libre, η συριακή ηγεσία προωθεί μια προσέγγιση που βασίζεται στην οικονομική συνεργασία, στις υποδομές και στη διασύνδεση των δύο χωρών. Στα σχέδια που συζητούνται περιλαμβάνονται σιδηροδρομικές συνδέσεις, ενεργειακά δίκτυα, μεταφορές φυσικού αερίου και ευρύτερα έργα οικονομικής ολοκλήρωσης.

Η φιλοδοξία είναι η δημιουργία μιας νέας σχέσης αλληλεξάρτησης ανάμεσα στη Συρία και τον Λίβανο, χωρίς την άμεση πολιτική ή στρατιωτική επιτήρηση που χαρακτήρισε προηγούμενες δεκαετίες.

Τα εμπόδια που περιορίζουν τα σχέδια

Παρά τις φιλοδοξίες αυτές, η Δαμασκός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές εσωτερικές προκλήσεις.

Η κυβέρνηση Σαράα βρίσκεται αντιμέτωπη με ζητήματα που αφορούν τις κουρδικές δυνάμεις, τις θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της χώρας, καθώς και τις συνέπειες της πολυετούς σύγκρουσης. Η εσωτερική σταθεροποίηση παραμένει η βασική προτεραιότητα.

Παράλληλα, οποιοσδήποτε μελλοντικός ρόλος της Συρίας στον Λίβανο εξαρτάται από τις διαθέσεις ισχυρών περιφερειακών παικτών, όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, αλλά και από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Η εξίσωση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω του Ισραήλ, το οποίο παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει τη Χεζμπολάχ ή να μεταβάλει τις ισορροπίες στα βόρεια σύνορά του.

Ένα σενάριο που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί

Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχει σχέδιο συριακής στρατιωτικής επιστροφής στον Λίβανο, το γεγονός ότι η συζήτηση διεξάγεται πλέον ανοιχτά αποτελεί από μόνο του ένδειξη των μεγάλων ανακατατάξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή.

Η πιθανότητα να αναλάβει η Δαμασκός ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ του λιβανικού κράτους και της Χεζμπολάχ, να συμμετάσχει σε μηχανισμούς ασφαλείας ή να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής συμφωνίας δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Για την ώρα, το σενάριο μιας άμεσης συριακής επέμβασης μοιάζει μακρινό. Ωστόσο, οι δηλώσεις Τραμπ αποκάλυψαν ότι οι παλιές βεβαιότητες έχουν αρχίσει να καταρρέουν και ότι οι ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά το 2005 ίσως εισέρχονται σε μια νέα, απρόβλεπτη φάση. Και μόνο το γεγονός ότι η πιθανότητα ενός νέου συριακού ρόλου στον Λίβανο συζητείται πλέον σοβαρά στα περιφερειακά και διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων δείχνει πόσο γρήγορα μεταβάλλεται ο γεωπολιτικός χάρτης της Μέσης Ανατολής.