Στο τραπέζι των υποψηφίων βρίσκονται σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο Μάριο Ντράγκι και η Άνγκελα Μέρκελ, ενώ αναφέρονται επίσης ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρώην πρόεδρος Σάουλι Νιινίστο.

Σύμφωνα με αξιωματούχους, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ αναμένεται να εξετάσουν το ζήτημα σε συνάντηση στην Κύπρο, με στόχο να καθοριστεί ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ένωση σε πιθανές συνομιλίες με τη Μόσχα.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να μην αντιτίθεται σε παράλληλες ευρωπαϊκές επαφές με τη Ρωσία, παρά τις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις υπό αμερικανική ηγεσία.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι η Ένωση προετοιμάζεται για «ενδεχόμενες συνομιλίες με τον Πούτιν», ενώ ο πρόεδρος της Ουκρανία Βολοντίμιρ Ζελένσκι τόνισε την ανάγκη για ισχυρή ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στις διαπραγματεύσεις.

Ο Ρώσος πρόεδρος έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτός σε συνομιλίες με ευρωπαίο εκπρόσωπο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ εκφράζουν ανησυχίες ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αναδείξει εσωτερικές διαφωνίες εντός της Ένωσης.

Η επιστροφή της Μέρκελ

Το Κίεβο φαίνεται να τάσσεται υπέρ του Μάριο Ντράγκι, ο οποίος αναγνωρίζεται ως μια αξιόπιστη και σεβαστή προσωπικότητα. Ωστόσο, παρότι το όνομά του συζητείται στις Βρυξέλλες για τη θέση του απεσταλμένου, όπως σημειώνει το Politico «δεν υπάρχει καμία δημόσια ένδειξη πως ο οικονομικά προσανατολισμένος Ντράγκι ενδιαφέρεται για τον ρόλο».  Από την άλλη, είναι κοινή παραδοχή πως εάν υπάρχει ένα πρόσωπο που γνωρίζει όσο λίγοι πως να «χειρίζεται» τον Βλαντιμίρ Πούτιν, αυτή είναι η Άνγκελα Μέρκελ. Η πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας είχε αναπτύξει στενή σχέση με τον Ρώσο Πρόεδρο όσο κρατούσε τα ηνία της χώρας της (από το 2005 έως το 2021) και – επί της ουσίας – της ΕΕ.

Πέρα από την εξαιρετική συνεργασία που είχαν σε οικονομικό και ενεργειακό επίπεδο, η Μέρκελ είχε ηγηθεί και των συμφωνιών του Μινσκ (2014 και 2015) στις προηγούμενες κρίσεις στην Ουκρανία. Παρότι αυτές επικρίθηκαν αργότερα ως ανεπαρκείς και ως «απλή μετάθεση του προβλήματος στο μέλλον» (και η ίδια έχει παραδεχθεί ότι ήταν περισσότερο «μια προσπάθεια να δοθεί χρόνος στην Ουκρανία»), είναι γεγονός πως με αυτές αποφεύχθηκε η άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία. Δεν είναι λίγοι εξάλλου οι πολιτικοί αναλυτές που εκτιμούν ότι εάν η Μέρκελ βρισκόταν στην ηγεσία της Γερμανίας, ο πόλεμος δεν θα είχε ξεκινήσει ποτέ και η Ευρώπη θα είχε αποφύγει αυτή την ιστορική κρίση, με τρομακτικές συνέπειες που άλλαξαν ριζικά τον κόσμο.

Υπενθυμίζεται πως η πρώην καγκελάριος ήταν επίσης η ηγέτιδα που είχε μπλοκάρει την επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία στην περιβόητη σύνοδο του Βουκουρεστίου το 2008, προειδοποιώντας τους Συμμάχους πως πρόκειται για ένα «παιχνίδι με τη φωτιά». Τότε ο Πούτιν, σύμφωνα με όσα αναφέρει η ίδια στην αυτοβιογραφία της, της είχε πει πως δυστυχώς εσύ δεν θα είσαι πάντα Καγκελάριος και όταν αποχωρήσεις το σχέδιο θα για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα προχωρήσει. Η «προφητεία» του Ρώσου Προέδρου επιβεβαιώθηκε και λίγους μήνες μετά την αποχώρησή της από την Καγκελαρία ξέσπασε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Δεν είναι τυχαίο πως στην πρώτη φάση του πολέμου, όταν ακόμη διαφαινόταν κάποιο περιθώριο διαπραγματεύσεων, το Κρεμλίνο είχε επικαλεστεί την Άνγκελα Μέρκελ ως «κατάλληλο μεσολαβητή» για να αναζητηθεί η «χρυσή τομή» για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Υπενθυμίζεται πως στα τέλη του 2021, η Μέρκελ είχε προτείνει τη δημιουργία ενός διπλωματικού σχήματος διαλόγου μεταξύ ΕΕ και Ρωσίας, πρόταση που δεν βρήκε στήριξη από άλλα κράτη-μέλη, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στην καταστροφική σύγκρουση.

Στον αντίποδα, οι πολέμιοι της Άνγκελα Μέρκελ την κατηγορούν ως την βασική υπεύθυνη για την μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας, αλλά και της ΕΕ, από τη Ρωσία. Η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, πρόσφατα, υπερασπίστηκε την ενεργειακή πολιτική της και τη στήριξή της στον αγωγό φυσικού αερίου Nord Stream 2, ενώ τη Δευτέρα (18/5) προχώρησε σε μια δημόσια παρέμβαση, εκφράζοντας τη λύπη της που η Ευρώπη δεν συμμετέχει σε διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν. Παράλληλα, τόνισε ότι, ενώ θα ήταν «λάθος να υποτιμήσει κανείς» τον Ρώσο ηγέτη, θα ήταν επίσης λάθος να υποβαθμιστούν οι «ίδιες οι δυνατότητες» της Ευρώπης. Πάντως όταν ρωτήθηκε αν θα αναλάμβανε έναν τέτοιο ρόλο, η πρώην καγκελάριος απάντησε ότι πιθανότατα «άλλοι είναι καταλληλότεροι», καθώς ο Πούτιν συνηθίζει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη μόνο εν ενεργεία ηγέτες. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ερωτηθείς για το θέμα, δήλωσε ότι οι εταίροι της ΕΕ «συζητούν σε βάθος αυτό το ζήτημα», όμως αρνήθηκε να συζητήσει επί συγκεκριμένων ονομάτων.

Δύσκολος γρίφος η επιλογή του «εκλεκτού»

Η επιλογή του προσώπου που θα μπορούσε να καθίσει στο τραπέζι με τον Βλαντιμίρ Πούτιν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις προσδοκίες της Ευρώπης. Τι θα απαιτούσε για τη μεταπολεμική σχέση με τη Ρωσία, ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» για μια πιθανή διευθέτηση στην Ουκρανία και ποιες προϋποθέσεις θα έθετε για την έναρξη οποιωνδήποτε συνομιλιών με το Κρεμλίνο, ανέφεραν στους FT πηγές που έχουν γνώση των παρασκηνιακών διεργασιών. Ενδεικτικό του κλίματος στο εσωτερικό της Ευρώπης είναι πως ορισμένες κυβέρνησης εμφανίζονται δυσαρεστημένες ακόμη και με την ίδια τη συζήτηση, φοβούμενες ότι θα αποκαλύψει τις διαιρέσεις στην ΕΕ σχετικά με την Ουκρανία και τη Ρωσία. «Αυτό δεν είναι κάτι που το συζητάς δημόσια πριν το κάνεις», σημείωσε ευρωπαίος διπλωμάτης.

Θετικός ο Πούτιν αρκεί… οι Ευρωπαίοι να ξέρουν τη θέλουν

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτός σε συνομιλίες με Ευρωπαίο εκπρόσωπο, υπό την προϋπόθεση ότι ο απεσταλμένος «δεν έχει πει κάθε λογής άσχημα πράγματα» για τη Ρωσία. Σε αυτό το πλαίσιο ανέφερε και τον προκάτοχο της Μέρκελ, Γκέρχαρντ Σρέντερ, ο οποίος έχει απορριφθεί κατηγορηματικά τόσο από τους Ευρωπαίους όσο και από το Κίεβο ως «φιλορώσος λομπίστας».

Ο Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Ρώσου προέδρου, επαίνεσε την περασμένη εβδομάδα τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για αποκατάσταση διαύλου επικοινωνίας με τη Μόσχα, με το Κρεμλίνο πάντως να υπογραμμίζει πως το ευρωπαϊκό όραμα για την Ουκρανία – όπως αυτό έχει εκφραστεί μέχρι σήμερα από κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους – παραμένει θεμελιωδώς απαράδεκτο. «Ελπίζουμε ότι θα επικρατήσει μια πρακτική προσέγγιση και ότι θα υπάρξει κάποια πραγματική επίδραση», δήλωσε ο Πεσκόφ και πρόσθεσε με νόημα: «Ο Πούτιν απέχει μόνο ένα τηλεφώνημα για τις ευρωπαϊκές χώρες».

Πρόσωπα στη Μόσχα που συμμετέχουν σε παρασκηνιακές επαφές ανέφεραν στους Financial Times πως για την ώρα «Ευρωπαίοι δεν λένε ακόμη κάτι ουσιαστικό». «Είναι μόνο συνθήματα όπως “στηρίζουμε μια δίκαιη ειρήνη για την Ουκρανία”», σχολίασε χαρακτηριστικά ρωσική πηγή. Η Μόσχα ενδέχεται να προτιμά να συνομιλεί απευθείας με μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη αντί με την ΕΕ συνολικά, πρόσθεσε η ίδια πηγή, επειδή «όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι, η κοινή τους θέση θα ήταν αδύναμη, αφού θα προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν τις πιο περιθωριακές χώρες για να διατηρήσουν την ευρωπαϊκή ενότητα».

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι βαθιά πολιτικό: μπορεί η πίεση στη Μόσχα να οδηγήσει πιο κοντά σε μια ειρηνευτική διέξοδο ή, αντίθετα, να προκαλέσει μια ακόμη πιο επικίνδυνη κλιμάκωση;

Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, η επίθεση προκάλεσε νεκρούς και τραυματίες, ενώ στόχοι ήταν ενεργειακές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιφέρεια της Μόσχας. Παρά τις αναφορές για πλήγματα σε υποδομές, οι πραγματικές υλικές ζημιές παραμένουν ασαφείς. Το σημαντικότερο στοιχείο φαίνεται να είναι το συμβολικό και ψυχολογικό αποτέλεσμα της επιχείρησης.

• Η Ουκρανία επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να μεταφέρει το αίσθημα της ανασφάλειας και στο εσωτερικό της Ρωσίας, ιδιαίτερα στη Μόσχα, μια πόλη που μέχρι πρόσφατα βίωνε τον πόλεμο κυρίως μέσα από οθόνες και επίσημες ανακοινώσεις.

Οι δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν ενδεικτικές της στρατηγικής του Κιέβου. Η ουκρανική ηγεσία συνδέει ανοιχτά τις επιθέσεις με την ανάγκη να πιεστεί η Ρωσία προς έναν τερματισμό του πολέμου. Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι σαφής: όσο περισσότερο οι Ρώσοι πολίτες αισθάνονται ότι η σύγκρουση απειλεί και τη δική τους καθημερινότητα, τόσο μεγαλύτερη θα μπορούσε να γίνει η πίεση προς το Κρεμλίνο για αναζήτηση λύσης.

Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενδέχεται να παράγει και το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.

Το Κρεμλίνο, υπό τον Βλαντίμιρ Πούτιν, φαίνεται μέχρι στιγμής να επενδύει σε έναν μακροχρόνιο «πόλεμο εξάντλησης». Η Μόσχα εκτιμά ότι με την πάροδο του χρόνου η δυτική στήριξη προς την Ουκρανία θα μειωθεί, είτε λόγω οικονομικών πιέσεων στην Ευρώπη είτε λόγω πολιτικών αλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ρωσική ηγεσία θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της και ότι η φθορά της Ουκρανίας θα αποδειχθεί τελικά καθοριστική.

• Οι ουκρανικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας αποσκοπούν ακριβώς στο να διαταράξουν αυτή την εικόνα «κανονικότητας». Αν η Μόσχα αισθανθεί ότι η κατάσταση γίνεται εσωτερικά πιο δύσκολη και πολιτικά πιο επικίνδυνη, ίσως αναγκαστεί να εξετάσει σοβαρότερα μια κατάπαυση του πυρός ή ένα «πάγωμα» της σύγκρουσης στη σημερινή γραμμή του μετώπου.

Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο ότι η ρωσική κοινωνία θα αντιδράσει προς αυτή την κατεύθυνση. Αντί για πίεση υπέρ της ειρήνης, οι επιθέσεις μπορεί να ενισχύσουν τα πιο σκληρά και εθνικιστικά αντανακλαστικά στο εσωτερικό της Ρωσίας. Το Κρεμλίνο διαθέτει ήδη εμπειρία στη διαχείριση τέτοιων κρίσεων, ιδιαίτερα από την περίοδο των τρομοκρατικών επιθέσεων και της σύγκρουσης στην Τσετσενία τη δεκαετία του 2000. Η βασική γραμμή τότε ήταν ότι «η χώρα πρέπει να αντέξει και να νικήσει». Κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να επιχειρηθεί και σήμερα.

Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο της νέας φάσης του πολέμου. Αν οι επιθέσεις με drones πείσουν τη ρωσική ηγεσία ότι η σύγκρουση δεν μπορεί να «παγώσει» χωρίς να θεωρηθεί πολιτική ή στρατηγική ήττα, τότε η Μόσχα ενδέχεται να στραφεί προς ακόμη πιο σκληρές επιλογές.

Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι μια νέα μεγάλης κλίμακας επιστράτευση. Μέχρι στιγμής, το Κρεμλίνο αποφεύγει μια γενικευμένη κινητοποίηση, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις. Αν όμως παγιωθεί η αντίληψη ότι «η Ουκρανία θα συνεχίσει να πλήττει τη Ρωσία όσο υπάρχει με τη σημερινή μορφή της», τότε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί πολιτικά μια πιο επιθετική στρατηγική.

• Παράλληλα, υπάρχει και ο παράγοντας της τεχνολογίας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε έναν πρωτοφανή πόλεμο drones, όπου τα μη επανδρωμένα συστήματα καθορίζουν ολοένα περισσότερο τόσο το πεδίο της μάχης όσο και την ψυχολογία των κοινωνιών. Και οι δύο πλευρές επενδύουν μαζικά σε νέες τεχνολογίες, μετατρέποντας την ουκρανική σύγκρουση σε ένα ιδιότυπο εργαστήριο στρατιωτικής καινοτομίας.

Η επίθεση στη Μόσχα αποδεικνύει ότι τα drones δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα συμπληρωματικό όπλο, αλλά ένα βασικό εργαλείο στρατηγικής πίεσης, πολιτικού συμβολισμού και ψυχολογικού πολέμου.

Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα στο μέτωπο παραμένει εξαιρετικά σκληρή. Η Ρωσία συνεχίζει καθημερινά επιθέσεις εναντίον ουκρανικών πόλεων και υποδομών, ενώ η Ουκρανία επιχειρεί να απαντήσει με πλήγματα βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος. Καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει σήμερα έτοιμη να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό που θα μπορούσε να εκληφθεί ως πολιτική ή στρατιωτική ήττα.

• Γι’ αυτό και η επίθεση στη Μόσχα ίσως δεν αποτελεί προάγγελο ειρήνης, αλλά ένδειξη ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια ακόμη πιο ασταθή και επικίνδυνη περίοδο. Όσο η σύγκρουση μεταφέρεται όλο και περισσότερο στο εσωτερικό των δύο χωρών, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών, κοινωνικής πόλωσης και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Το αν οι επιθέσεις αυτές θα οδηγήσουν τελικά σε διαπραγματεύσεις ή σε έναν ακόμη πιο σκληρό πόλεμο θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις στρατιωτικές εξελίξεις, αλλά και από την αντοχή των κοινωνιών, τη στάση της Δύσης και τις πολιτικές αποφάσεις που θα ληφθούν στη Μόσχα και το Κίεβο τους επόμενους μήνες.

Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν έκτοτε εγκαταστήσει θέσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και τη Συρία, ελέγχοντας γη που αντιστοιχεί περίπου στο 5% των συνόρων του Ισραήλ από το 1949, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Financial Times.

Περισσότερο από το μισό των περίπου 1.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων βρίσκεται στο νότιο Λίβανο (περίπου 576 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν προχωρήσει έως και δώδεκα χιλιόμετρα για να δημιουργήσουν αυτό που οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αποκαλούν «ζώνη ασφαλείας». Στόχος τους είναι να απωθήσουν τη Χεζμπολάχ, ώστε η ένοπλη οργάνωση να δυσκολευτεί να εκτοξεύσει αντι-αρματικούς πυραύλους προς τις συνοριακές κοινότητες του Ισραήλ.

«Αυτή η ζώνη ασφαλείας εξαλείφει πλήρως την άμεση απειλή εισβολής και πυραύλων κατά των αρμάτων μάχης», δήλωσε ο Νετανιάχου τον προηγούμενο μήνα. «Ήθελαν να μας περιβάλλουν με δαχτυλίδι φωτιάς. Δημιουργήσαμε δαχτυλίδι ασφάλειας».

Το υπόλοιπο της γης κατανέμεται ανάμεσα στη Γάζα (περίπου 206 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις ελέγχουν πλέον πάνω από το μισό του παλαιστινιακού θύλακα, και τη Συρία (περίπου 233 τετραγωνικά χιλιόμετρα), όπου οι ισραηλινές δυνάμεις εκμεταλλεύτηκαν την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ για να καταλάβουν θέσεις αρκετά χιλιόμετρα εντός της χώρας.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Γάζα και τον Λίβανο, όπου έχουν εκδοθεί χάρτες από το Ισραήλ, στη Συρία κανένας Ισραηλινός ή Σύριος αξιωματούχος δεν έχει δηλώσει σαφώς τη θέση των στρατευμάτων.

Και στα τρία εδάφη, οι ισραηλινές δυνάμεις ασκούν επίσης έλεγχο σε επιπλέον εκτάσεις μέσω αεροπορικών επιδρομών, πυροβολικού, επιχειρήσεων και συλλήψεων.

Στη Γάζα, οι ισραηλινές δυνάμεις επιβάλλουν επιπλέον ζώνη ασφαλείας πέρα από τη λεγόμενη Κίτρινη Γραμμή, που χωρίζει το τμήμα της Γάζας υπό ισραηλινό έλεγχο από αυτό που ελέγχει ακόμη η Χαμάς. Ένας αξιωματούχος του ΟΗΕ δήλωσε ότι η επιπλέον ζώνη έχει βάθος περίπου 50-100 μέτρα, μειώνοντας περαιτέρω τον θύλακα και αφήνοντας τους 2 εκατομμύρια κατοίκους σε περίπου 40% της προπολεμικής τους έκτασης.

Στο νότιο Λίβανο, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις και έχει διατάξει τους Λιβανέζους να εγκαταλείψουν περιοχές βόρεια των θέσεων των στρατευμάτων του, με τον υπουργό Άμυνας Ισραέλ Κατζ να δεσμεύεται να διατηρήσει τον έλεγχο σε εδάφη έως τον ποταμό Λιτάνι.

Στη Συρία, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει επιχειρήσεις πέραν των θέσεων τους κοντά στα σύνορα, συμπεριλαμβανομένης μιας εκτεταμένης περιοχής 50 χιλιομέτρων εντός της συριακής επικράτειας. Οι Financial Times υπολόγισαν τη συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ χαρτογραφώντας επιβεβαιωμένες βάσεις των IDF στην περιοχή, που καλύπτει περίπου 233 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από το στρατηγικό ύψωμα του Όρους Ερμών στον βορρά έως μια εγκαταλελειμμένη συριακή στρατιωτική βάση στη Μααρίγια, περισσότερο από 70 χιλιόμετρα νότια.

Οι Ισραηλινοί αρνήθηκαν να σχολιάσουν τους υπολογισμούς, αλλά δήλωσαν ότι τα στρατεύματα «αναπτύσσονται σε περιοχές κοντά στα σύνορα και σε διάφορες επιχειρησιακές ζώνες», προσθέτοντας ότι «η ανάπτυξη γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες της πολιτικής ηγεσίας και τις τρέχουσες αξιολογήσεις της επιχειρησιακής κατάστασης».

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν ξεκαθαρίσει ότι σκοπεύουν να διατηρήσουν μόνιμη ζώνη ασφαλείας στη Γάζα και έχουν ισοπεδώσει μεγάλες εκτάσεις κατά μήκος των συνόρων, αλλά έχουν στείλει διαφορετικά μηνύματα για τον Λίβανο.

Ο Νετανιάχου δήλωσε δημόσια τον προηγούμενο μήνα ότι οι δυνάμεις του «δεν φεύγουν», ενώ τις τελευταίες εβδομάδες ο στρατός ισοπεδώνει ολόκληρα χωριά κοντά στα σύνορα σε μια επιχείρηση που ο Κατζ συνέκρινε με το «μοντέλο στη Γάζα».

Διπλωμάτες επισημαίνουν ότι ιδιωτικά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ, υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ δεν έχει εδαφικές φιλοδοξίες στον Λίβανο.

Σπύρος Σιδέρης

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, κορυφαίοι ραβίνοι και ηγέτες του υπερορθόδοξου χώρου αμφισβητούν ανοιχτά τη συμμαχία τους με τον Νετανιάχου, προκαλώντας πολιτικό σεισμό στο κυβερνητικό στρατόπεδο και ανοίγοντας συζήτηση ακόμη και για το πιθανό τέλος της πολιτικής του κυριαρχίας.

Η κρίση επικεντρώνεται στο ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα της απαλλαγής των σπουδαστών των θρησκευτικών σχολών από τη στρατιωτική θητεία. Οι υπερορθόδοξοι θεωρούν τη μελέτη της Τορά υπέρτατη θρησκευτική αποστολή και αντιδρούν εδώ και δεκαετίες σε κάθε προσπάθεια υποχρεωτικής στράτευσης. Ωστόσο, μετά τον πόλεμο και τις αυξημένες ανάγκες ασφαλείας του Ισραήλ, η πίεση προς την κυβέρνηση για ευρύτερη στρατολόγηση εντάθηκε σημαντικά, δημιουργώντας βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της κυβερνητικής συμμαχίας.

• Τα υπερορθόδοξα κόμματα, κυρίως ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά και το Σας, απαίτησαν επανειλημμένα από τον Νετανιάχου να προωθήσει νομοθεσία που θα κατοχυρώνει επίσημα την εξαίρεση των σπουδαστών των Γιεσίβα από τη θητεία. Παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις και τις επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις, η κυβέρνηση απέτυχε να εξασφαλίσει συμφωνία, προκαλώντας οργή στους βασικούς συμμάχους της.

Η κρίση κορυφώθηκε όταν ο ραβίνος Ντοβ Λάντο, κορυφαία πνευματική μορφή της λιθουανικής υπερορθόδοξης κοινότητας, δήλωσε δημόσια ότι «δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη στον πρωθυπουργό». Η παρέμβασή του θεωρήθηκε ιστορική, καθώς η στρατηγική συμμαχία μεταξύ του Λικούντ και των υπερορθόδοξων κομμάτων αποτελούσε επί δεκαετίες θεμέλιο της ισραηλινής Δεξιάς.

Το πολιτικό παρασκήνιο αποκαλύπτει ότι οι κρίσεις μεταξύ των δύο πλευρών δεν είναι καινούριες. Εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, οι υπερορθόδοξοι απειλούσαν επανειλημμένα να στηρίξουν τη διάλυση της Κνεσέτ. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η ρήξη αποφεύχθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, έπειτα από μαραθώνιες νυχτερινές διαπραγματεύσεις και προσωρινούς συμβιβασμούς.

• Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια σημειώθηκε λίγο πριν από την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, όταν οι υπερορθόδοξοι είχαν απειλήσει να ψηφίσουν υπέρ της διάλυσης της Βουλής. Τελικά υποχώρησαν, όμως η δυσπιστία απέναντι στον Νετανιάχου παρέμεινε και σταδιακά μετατράπηκε σε ανοιχτή πολιτική αμφισβήτηση.

Στη συνέχεια, υπουργοί των υπερορθόδοξων κομμάτων παραιτήθηκαν από κυβερνητικές θέσεις διαμαρτυρόμενοι για συλλήψεις σπουδαστών θρησκευτικών σχολών που αρνούνταν τη στράτευση. Παρά τις παραιτήσεις, οι κομματικοί μηχανισμοί συνέχισαν να επηρεάζουν ουσιαστικά το κυβερνητικό έργο, γεγονός που έδειχνε ότι καμία πλευρά δεν επιθυμούσε πραγματική κατάρρευση της συμμαχίας.

Το καθοριστικό σημείο ήρθε με την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Οι υπερορθόδοξοι χρησιμοποίησαν τον προϋπολογισμό ως βασικό μοχλό πίεσης, απειλώντας ότι θα τον καταψηφίσουν εάν δεν προχωρούσε ο νόμος περί απαλλαγής από τη θητεία. Τελικά, όμως, στήριξαν την κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας σημαντικά πολιτικά και οικονομικά ανταλλάγματα.

• Σύμφωνα με πληροφορίες του ισραηλινού Τύπου, στον προϋπολογισμό ενσωματώθηκαν επιπλέον εκατοντάδες εκατομμύρια σέκελ για υπερορθόδοξα εκπαιδευτικά ιδρύματα, κοινωνικές δομές και κομματικά δίκτυα πρόνοιας. Παράλληλα, πρόσωπα προσκείμενα στο Σας τοποθετήθηκαν σε σημαντικές θρησκευτικές θέσεις σε μεγάλες ισραηλινές πόλεις, ενισχύοντας περαιτέρω την επιρροή του κόμματος.

Παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική, πολλοί αναλυτές στο Ισραήλ θεωρούν ότι οι υπερορθόδοξοι δεν επιθυμούν πραγματικά μια άμεση πτώση της κυβέρνησης. Το πιθανότερο σενάριο παραμένει μια περιορισμένη επίσπευση των εκλογών κατά λίγες εβδομάδες ή μήνες και όχι μια δραματική πολιτική ανατροπή.

Ωστόσο, η δημόσια αμφισβήτηση του Νετανιάχου από κορυφαίους θρησκευτικούς ηγέτες έχει τεράστιο πολιτικό συμβολισμό. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, τμήμα του υπερορθόδοξου κόσμου αφήνει να εννοηθεί ότι ο Νετανιάχου δεν αποτελεί πλέον αναντικατάστατο πολιτικό σύμμαχο.

• Ιδιαίτερη σημασία αποκτά επίσης η στάση του Σας, το οποίο μέχρι στιγμής αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα. Η σιωπή του κόμματος του Αριέ Ντερί θεωρείται κρίσιμη, καθώς χωρίς τη στήριξη των υπερορθόδοξων κομμάτων η κυβερνητική πλειοψηφία μετατρέπεται σε εξαιρετικά εύθραυστο πολιτικό σχήμα.

Την ίδια στιγμή, οι εσωτερικές διαφωνίες στους υπερορθόδοξους κύκλους περιπλέκουν ακόμη περισσότερο το σκηνικό. Η πιο σκληρή γραμμή εκφράζεται από κύκλους της Αγκουντάτ Ισραέλ, ενώ άλλοι ραβίνοι και πολιτικοί φοβούνται ότι μια νέα κυβέρνηση ίσως αποδειχθεί λιγότερο πρόθυμη να εξυπηρετήσει τα αιτήματα της κοινότητάς τους.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα πέσει η κυβέρνηση, αλλά αν αρχίζει να καταρρέει το πολιτικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η μακροχρόνια κυριαρχία του Νετανιάχου.

Η σχέση αμοιβαίας εξάρτησης μεταξύ του Λικούντ και των υπερορθόδοξων κομμάτων υπήρξε βασικός πυλώνας της ισραηλινής πολιτικής σταθερότητας την τελευταία δεκαετία. Αν αυτός ο άξονας διαρραγεί οριστικά, τότε το Ισραήλ ίσως εισέρχεται σταδιακά σε μια νέα, μετα-Νετανιάχου εποχή — ακόμη κι αν ο ίδιος παραμείνει προσωρινά στην εξουσία.

Βεβαίως, το υποτιθέμενο G2 δεν προοριζόταν να αντικαταστήσει τη μεγαλύτερη και πιο θεσμοθετημένη ομάδα των G20 μεγάλων οικονομιών, αλλά να την ενισχύσει. Στο πλαίσιο της ευρύτερης αντίδρασης της G20 στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, οι ΗΠΑ θέσπισαν ένα αρχικό πακέτο δημοσιονομικών μέτρων τόνωσης της οικονομίας ύψους 787 δισ. δολαρίων, ενώ η Κίνα υιοθέτησε δικό της πακέτο τόνωσης ύψους 586 δισ. δολαρίων. Η συνεργασία αυτή συνέβαλε στην αποτροπή μιας ακόμη μεγαλύτερης παγκόσμιας οικονομικής καταστροφής.

Η σύνοδος αυτής της εβδομάδας μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ  προμηνύει, ωστόσο, ένα διαφορετικό G2. Σήμερα, Παρασκευή 15 Μαΐου, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε «φανταστικές εμπορικές συμφωνίες». Όσοι όμως περίμεναν να μάθουν λεπτομέρειες για δασμούς, σπάνιες γαίες ή το Ιράν, έμειναν απογοητευμένοι.

Ό,τι κι αν συμφωνήθηκε παρασκηνιακά, η συνεργασία ΗΠΑ–Κίνας δεν συνεπάγεται πλέον αυτόματα θετικές συνέπειες για τον υπόλοιπο κόσμο. Αντίθετα, το G2 του 2026 μοιάζει περισσότερο με μια ιδιωτική συνεννόηση ανάμεσα σε δύο μεγάλες δυνάμεις, η οποία επιβάλλει κρυφά κόστη σε όσους μένουν εκτός.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη σηματοδοτήσει μια σαφή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ αντιλαμβάνονται τα οικονομικά τους συμφέροντα: όχι πλέον στη βάση κοινών φιλελεύθερων αξιών, αλλά στη λογική των σφαιρών επιρροής μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να συνεργαστούν, αλλά τι είδους παγκόσμια τάξη θα προκύψει από αυτή τη συνεργασία.

Δύση και Ανατολή

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Δυτικό Μπλοκ (με επικεφαλής τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τα κράτη της Δυτικής Ευρώπης) ενώθηκε γύρω από μια κοινή δέσμευση για μια κεϋνσιανή παγκόσμια τάξη (στο πλαίσιο του συστήματος σταθερών ισοτιμιών του Μπρέττον Γουντς), η οποία αποσκοπούσε στην προώθηση του ελεύθερου εμπορίου αγαθών, διατηρώντας παράλληλα την εθνική οικονομική αυτονομία.

Αντίθετα, το Ανατολικό Μπλοκ υπό την ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης οργάνωνε το εμπόριο μέσω του Συμβουλίου Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας (Comecon), ανταλλάσσοντας πολλά αγαθά μεταξύ των χωρών μέσω προγραμματισμένων συμφωνιών ανταλλαγής, αντί για μετρητά.

Η ειρωνεία σήμερα είναι ότι η ατζέντα Τραμπ–Σι θυμίζει περισσότερο την προσέγγιση του παλαιού Ανατολικού Μπλοκ. Υπό αυτό το πρίσμα, το πιο ξεκάθαρο ένδειγμα ότι ένα νέο G2 λειτουργεί εκτός του πλαισίου των G20 ή της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες δεν είναι απλώς το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο βρίσκονται σε διάλογο. Είναι το εύρος των θεμάτων που φαίνεται να συζητούνε: δασμοί, παραγγελίες αεροσκαφών, πρόσβαση σε σπάνιες γαίες, περιορισμοί σε μικροτσίπ, η Ταϊβάν και το Ιράν.

Σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις, είναι εύλογο οι δύο χώρες να επιδιώκουν πολιτικό συντονισμό. Ωστόσο, συνολικά υποδηλώνουν τη διαμόρφωση μιας νέας παγκόσμιας τάξης, στην οποία δύο υπερδυνάμεις καθορίζουν όλο και περισσότερο τους όρους σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα.

Μικροτσίπ και σπάνιες γαίες

Οι σπάνιες γαίες και τα προηγμένα μικροτσίπ αποτελούν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το Πεκίνο επιδιώκει πρόσβαση στους προηγμένους ημιαγωγούς που είναι απαραίτητοι για την κυριαρχία στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Η Ουάσιγκτον, από την άλλη, χρειάζεται σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά, των οποίων η σημασία έχει αυξηθεί λόγω της έντασης με το Ιράν και της πίεσης στα αμερικανικά αποθέματα πυραύλων, drones και συστημάτων αεράμυνας.

Αν αυτά αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, η σύνοδος κορυφής δεν θα αφορά την οικονομική απελευθέρωση. Θα αφορά το αν οι στρατηγικές τεχνολογίες θα παραμείνουν ζητήματα εθνικής ασφάλειας ή θα μετατραπούν σε διαπραγματευτικά ατού σε μια διμερή συμφωνία.

Η παρουσία των επιχειρηματικών κολοσσών

Οι επιχειρηματίες που συνόδευσαν τον Τραμπ ενίσχυσαν αυτή την εικόνα. Η παρουσία στελεχών όπως ο Γιένσεν Χουάνγκ της NVIDIA, ο Τιμ Κουκ της Apple και ο Ίλον Μασκ των Tesla και SpaceX έδωσε στη σύνοδο χαρακτήρα εμπορικής διαπραγμάτευσης. Οι αναφορές για συμφωνίες σχετικά με παραγγελίες αεροσκαφών, αγορές αγροτικών προϊόντων, επενδυτικά φόρουμ και εταιρική πρόσβαση στην αγορά μπορεί να παρουσιαστούν ως σημάδια οικονομικής εξομάλυνσης.

Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν οι αμερικανικές εταιρείες θα αποκτήσουν καλύτερη πρόσβαση στην κινεζική αγορά, αλλά αν αυτές οι εμπορικές νίκες θα συμβάλουν στη σταθεροποίηση μιας γεωπολιτικής συμφωνίας, το κόστος της οποίας θα επιβαρύνει άλλους.

Οποιαδήποτε συμφωνία για τους δασμούς πιθανότατα θα έχει τις μεγαλύτερες επιπτώσεις στις αγορές. Ίσως όμως η ίδια η συμφωνία να είναι λιγότερο σημαντική από την εικόνα που δημιουργεί, επιτρέποντας στον Τραμπ να παρουσιάσει μια επιχειρηματική επιτυχία. Αυτό μπορεί να καθησυχάσει προσωρινά τις αγορές, ωστόσο ταυτόχρονα αναδεικνύει τον κίνδυνο μιας σταδιακής απομάκρυνσης από τη φιλελεύθερη, πολυμερή διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Προειδοποίηση για την Ταϊβάν, σιωπή για το Ιράν

Το ζήτημα της Ταϊβάν κυριάρχησε στη σύνοδο. Την Πέμπτη, ο Σι απηύθυνε ασυνήθιστα άμεση προειδοποίηση προς τον Τραμπ, λέγοντας ότι αν το θέμα δεν αντιμετωπιστεί σωστά, οι δύο χώρες θα μπορούσαν να οδηγηθούν σε «συγκρούσεις ή ακόμη και πολέμους». Σε ευρύτερο επίπεδο, ο κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα μια επίσημη αμερικανική υποχώρηση στο θέμα της Ταϊβάν. Είναι ότι η Ταϊβάν και άλλοι περιφερειακοί παράγοντες ενδέχεται να επωμιστούν το κόστος μιας ιδιωτικής συμφωνίας μεταξύ υπερδυνάμεων. Αν η Ταϊβάν μετατραπεί σε μεταβλητή μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης, τότε οι συνέπειες της συνεργασίας ΗΠΑ–Κίνας θα βαρύνουν όσους δεν βρίσκονται στο τραπέζι των συνομιλιών.

Στην περίπτωση του Ιράν, αν ο Τραμπ ασκεί πίεση στον Σι ώστε να αξιοποιήσει την επιρροή του στην Τεχεράνη, δεν του ζητά απλώς διπλωματική βοήθεια. Αντιμετωπίζει το Πεκίνο ως συνδιαχειριστή μιας παγκόσμιας τάξης που προσφέρει σταθερότητα για ορισμένους- τις ΗΠΑ και την Κίνα- αλλά αποκλεισμό για άλλους.

Αυτό το G2 μπορεί να υπονομεύσει το παγκόσμιο δημόσιο συμφέρον. Παράλληλα, θα δοκιμάσει το κατά πόσο μεσαίες δυνάμεις όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορέσουν να διατηρήσουν μια θέση στο τραπέζι των αποφάσεων ή αν, όπως προειδοποίησε ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, κινδυνεύουν να συμπεριληφθούν «στο μενού».

Η αξιολόγηση, δήλωσαν οι αξιωματούχοι, παρουσιάστηκε αυτή την εβδομάδα για τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγό Νταν Κέιν, και έχει προκαλέσει ανησυχία στο Πεντάγωνο σχετικά με το γεωπολιτικό κόστος της αντιπαράθεσης της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη, καθώς ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκινά συνομιλίες υψηλού διακυβεύματος με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο.

Η έκθεση, που συντάχθηκε από τη διεύθυνση πληροφοριών του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, χρησιμοποιεί αυτό που είναι γνωστό ως πλαίσιο «DIME» για να αξιολογήσει την αντίδραση της Κίνας στη σύγκρουση στο Ιράν μέσω τεσσάρων μέσων κρατικής εξουσίας: διπλωματικό, πληροφοριακό, στρατιωτικό και οικονομικό.

Αξιωματούχοι μίλησαν για τα ευρήματα υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν θέματα αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Κίνα έχει πουλήσει όπλα σε συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, καθώς αγωνίζονταν να υπερασπιστούν τις στρατιωτικές τους βάσεις και τις πετρελαϊκές τους υποδομές από ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αναφέρει η έκθεση.

Το Πεκίνο έχει επίσης βοηθήσει χώρες σε όλο τον κόσμο που αγωνίζονται να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες, αφού οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ ώθησαν το Ιράν να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, έναν διάδρομο για τη μεταφορά του ενός πέμπτου του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο πόλεμος έχει επίσης εξαντλήσει τις ΗΠΑ από τεράστια αποθέματα πυρομαχικών που θα ήταν κρίσιμα σε μια πιθανή αντιπαράθεση με την Κίνα για την τύχη της Ταϊβάν, σημειώνει η έκθεση. Η σύγκρουση στο Ιράν, η οποία έχει οδηγήσει σε ζημιές ή καταστροφές αμερικανικού στρατιωτικού υλικού και εγκαταστάσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, επέτρεψε στο Πεκίνο να παρατηρήσει πώς οι ΗΠΑ διεξάγουν πολέμους και να μάθει πώς να σχεδιάζει τις δικές της μελλοντικές επιχειρήσεις.

Η έκθεση σημειώνει ότι το Πεκίνο έχει ενσωματώσει δημοφιλείς επικρίσεις για τον πόλεμο στα δημόσια μηνύματά του, χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση «παράνομη». Η Κίνα επιδιώκει εδώ και καιρό να υπονομεύσει την εικόνα των ΗΠΑ ως υπεύθυνου διαχειριστή της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες και θεωρεί τη σύγκρουση με το Ιράν ως εμβληματική της απερίσκεπτης προσέγγισης της Ουάσιγκτον στις στρατιωτικές εχθροπραξίες.

Όταν ρωτήθηκε σχετικά, ο επικεφαλής εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Σον Παρνέλ, δήλωσε: «Οι ισχυρισμοί που λένε ότι η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων έχει μετατοπιστεί προς οποιοδήποτε έθνος εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής είναι θεμελιωδώς ψευδείς».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «αποδεκάτισαν τις στρατιωτικές δυνατότητες του ιρανικού καθεστώτος σε 38 σύντομες ημέρες και τώρα στραγγαλίζουν ό,τι έχει απομείνει από την οικονομία τους με έναν από τους πιο επιτυχημένους ναυτικούς αποκλεισμούς στην ιστορία».

«Ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών είναι η μεγαλύτερη μαχητική δύναμη στον κόσμο με απαράμιλλη ισχύ που επιδεικνύει όλος ο κόσμος», πρόσθεσε.

Σε δήλωσή της, η εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας, Λιού Πενγκιού, δήλωσε ότι το Πεκίνο έχει δεσμευτεί να «προωθήσει την ειρήνη και να εργαστεί για την αποκλιμάκωση της κατάστασης». «Η επείγουσα προτεραιότητα τώρα είναι να αποτραπεί με κάθε τρόπο μια υποτροπή στις μάχες, παρά να εκμεταλλευτεί την κατάσταση για να ρίξει λάσπη σε άλλες χώρες», είπε.

Ειδικοί δήλωσαν ότι το συμπέρασμα της έκθεσης παρέχει νέες πληροφορίες για την αντίδραση της Κίνας στον πόλεμο, όπως η παροχή όπλων σε συμμάχους των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα ενισχύει την αυξανόμενη συναίνεση ότι η σύγκρουση γέρνει την ισορροπία δυνάμεων υπέρ του Πεκίνου.

«Συνολικά, ο πόλεμος στο Ιράν βελτιώνει μαζικά τη γεωπολιτική θέση της Κίνας», δήλωσε ο Jacob Stokes, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο για μια Νέα Αμερικανική Ασφάλεια.

Η χρονική στιγμή της έκθεσης είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς ο Τραμπ ξεκινά πολυήμερες συναντήσεις στο Πεκίνο με στόχο την αναδιάρθρωση της σχέσης μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.

Η σύνοδος κορυφής, η οποία αναβλήθηκε τον Μάρτιο λόγω του πολέμου στο Ιράν, έρχεται καθώς οι απεσταλμένοι του Τραμπ αγωνίζονται να βρουν μια λύση που θα ανοίξει ξανά το στενό και θα επιλύσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η θέση του Τραμπ, στο εσωτερικό και παγκοσμίως, έχει αποδυναμωθεί λόγω της δυσαρέσκειας του κόσμου με τη σύγκρουση και της σημαντικής ζημιάς που έχει προκαλέσει στην παγκόσμια οικονομία, αναφέρει η εφημερίδα.

Ο Τραμπ έχει απορρίψει την ιδέα ότι βρίσκεται υπό πίεση ή ότι χρειάζεται τη βοήθεια του Πεκίνου για να τερματίσει τον πόλεμο. «Δεν νομίζω ότι χρειαζόμαστε καμία βοήθεια με το Ιράν. Θα τον κερδίσουμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ειρηνικά ή με άλλο τρόπο», δήλωσε στους δημοσιογράφους πριν αναχωρήσει για το Πεκίνο.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το κλείσιμο του στενού αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για την Κίνα, δεδομένης της εξάρτησής της από το πετρέλαιο του Κόλπου, αλλά η έκθεση των μυστικών υπηρεσιών σημειώνει ότι η Κίνα έχει ξεπεράσει τις ελλείψεις λόγω της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου της.

«Η Κίνα είναι η δεύτερη πιο μονωμένη χώρα στον κόσμο όσον αφορά την ενεργειακή κρίση, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Ράιαν Χας, ειδικός σε θέματα Κίνας στο Ινστιτούτο Brookings.

Αυτό επιτρέπει στο Πεκίνο να κερδίσει φίλους στο εξωτερικό, είπε ο Χας.

«Η Κίνα παρουσιάζεται ως πάροχος λύσεων στην παροχή πρόσβασης σε καύσιμα αεροσκαφών και άλλα προϊόντα που είναι σε έλλειψη ως γέφυρα βραχυπρόθεσμα», είπε.

Από την έναρξη του πολέμου, το Πεκίνο έχει απευθυνθεί στην Ταϊλάνδη, την Αυστραλία, τις Φιλιππίνες και άλλες χώρες για να τις βοηθήσει να διαχειριστούν τις ενεργειακές τους ανάγκες και προσφέρει πρόσβαση σε τεχνολογία πράσινης ενέργειας κινεζικής παραγωγής ως μακροπρόθεσμη λύση.

«Αυτό δεν είναι αλτρουισμός», είπε ο Χας. «Είναι το Πεκίνο που εκμεταλλεύεται μια ευκαιρία να προκαλέσει διχόνοια μεταξύ της Αμερικής και των παραδοσιακών εταίρων της».

Κατά τη διάρκεια προηγούμενων ενεργειακών κρίσεων, η Ουάσιγκτον έχει αποστείλει αξιωματούχους σε όλο τον κόσμο και έχει συγκαλέσει έκτακτες συναντήσεις για να αντιμετωπίσει την έλλειψη. Αλλά η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει δείξει ενδιαφέρον για μια τέτοια προσπάθεια.

«Αυτό έχει δημιουργήσει ένα άνοιγμα που το Πεκίνο εργάζεται για να καλύψει», είπε ο Χας.

Οι ελλείψεις πυρομαχικών είναι μια άλλη σημαντική δυναμική του πολέμου. Οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει τεράστιο αριθμό πυραύλων, βομβών και αναχαιτιστικών, πολλά από τα οποία είναι ακριβά και απαιτούν πολύ χρόνο για να παραχθούν, για να υπερασπιστούν το Ισραήλ και τους συμμάχους του Κόλπου από τις ιρανικές αντεπιθέσεις και να καταστρέψουν το οπλοστάσιο της Τεχεράνης.

Όπως έχουν αναφέρει προηγουμένως η Washington Post και άλλα μέσα ενημέρωσης, υπήρξε ιδιαίτερα αξιοσημείωτος αντίκτυπος στις περιορισμένες προμήθειες όπλων αεράμυνας Patriot και αναχαιτιστικών συστημάτων άμυνας μεγάλου υψομέτρου (THAAD), καθώς και πυραύλων κρουζ Tomahawk.

Η κατάσταση έχει αφήσει την Ταϊβάν, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και άλλους συμμάχους να ανησυχούν για την στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ και την ικανότητα της Ουάσιγκτον να παρέμβει σε περίπτωση κινεζικής επίθεσης.

«Αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης να αναπληρώνει γρήγορα τα πυρομαχικά και προσθέτει στις ήδη υπάρχουσες ανησυχίες για τις αργές παραδόσεις», δήλωσε ο Στόουκς.

Δίνει επίσης στις φιλικές προς το Πεκίνο φωνές στην Ταϊβάν έναν λόγο να «επιβραδύνουν ή να μπλοκάρουν τη χρηματοδότηση για την στρατιωτική ενίσχυση της Ταϊβάν», δήλωσε ο Στόουκς. Οι υποστηρικτές της Ταϊβάν θεωρούν την ενίσχυση κρίσιμη για την αποτροπή του Πεκίνου.

Ο Παρνέλ αντέτεινε ότι το Πεντάγωνο «διατηρεί ένα βαθύ, ανθεκτικό οπλοστάσιο και την βιομηχανική ικανότητα που απαιτείται για την υπεράσπιση του έθνους μας, την προστασία των συμφερόντων μας και την αποτροπή οποιουδήποτε αντιπάλου».

Ο πόλεμος επέτρεψε επίσης στο Πεκίνο να διεκδικήσει ηθικό πλεονέκτημα έναντι της Ουάσινγκτον και να αποσπάσει την προσοχή από τις δικές του σημαντικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την καταναγκαστική συμπεριφορά στην Ασία.

«Η Κίνα έχει ένα άνοιγμα για να παρουσιάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μια επιθετική, μονομερή δύναμη σε παρακμή, επειδή η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να σταματήσει τον εαυτό της από το να εμπλακεί σε αιματηρούς και δαπανηρούς πολέμους στη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Στόουκς.

Οι αναλυτές εξετάζουν το ενδεχόμενο το σκάφος να είχε αποστολή μίας χρήσης ή να εγκαταλείφθηκε επιχειρησιακά έπειτα από βλάβη, καθώς δεν έφερε σύστημα αυτοκαταστροφής. Το γεγονός ότι εντοπίστηκε με ενεργό το υδροτζέτ και εμφανείς φθορές στους μπροστινούς αισθητήρες ενισχύει το σενάριο τεχνικής δυσλειτουργίας ή απώλειας ελέγχου.

Παράλληλα, η τεχνική ανάλυση του drone από τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών και τα στελέχη του ΓΕΕΘΑ συνεχίζεται, με στόχο την πλήρη χαρτογράφηση της διαδρομής και της αποστολής του. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο το USV να κατευθυνόταν προς περιοχή της Αδριατικής, στο πλαίσιο ευρύτερης επιχειρησιακής δραστηριότητας που σχετίζεται με τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας.

Η υπόθεση αποκτά πλέον τόσο επιχειρησιακή όσο και δικαστική διάσταση, καθώς ο πλήρης φάκελος των ευρημάτων αναμένεται να διαβιβαστεί στις αρμόδιες λιμενικές και εισαγγελικές αρχές. Την ίδια ώρα, η παρουσία ενός τέτοιου μέσου σε ελληνικά νερά εντείνει τον προβληματισμό για τη διάχυση του πολέμου στη Μεσόγειο και τις νέες μορφές θαλάσσιων απειλών που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Την ίδια ώρα παρά τη δημόσια τοποθέτηση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και τις εκτιμήσεις των ελληνικών στρατιωτικών αρχών ότι το θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα είναι ουκρανικής προέλευσης, νέα δεδομένα και η επίσημη διάψευση της κατασκευάστριας εταιρείας UFORCE συνεχίζουν να προκαλούν ερωτήματα γύρω από την υπόθεση.

Η UFORCE, η οποία κατασκευάζει τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας τύπου «Magura», υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο USV δεν ανήκει σε καμία παραλλαγή της σειράς παραγωγής της, σημειώνοντας ότι τα τεχνικά χαρακτηριστικά και ο σχεδιασμός του δεν αντιστοιχούν σε drone κλάσης Magura.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες από τις έρευνες των εξειδικευμένων στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, τα τεχνικά ευρήματα, οι σειριακοί αριθμοί, τα ηλεκτρονικά συστήματα και τα στοιχεία λογισμικού οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ουκρανικής κατασκευής μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας, αντίστοιχης επιχειρησιακής φιλοσοφίας με εκείνα που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο της Μαύρης Θάλασσας.

Σπύρος Σιδέρης

Πίσω από τη ρητορική περί «φωτεινού μέλλοντος» στις σχέσεις Κίνας–ΗΠΑ, η κινεζική πλευρά επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο συνύπαρξης με την Ουάσιγκτον, όπου ο ανταγωνισμός δεν θα μετατρέπεται σε ανεξέλεγκτη σύγκρουση και όπου η άνοδος της Κίνας θα αναγνωρίζεται ως μόνιμο στοιχείο της νέας παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Το άρθρο της Global Times παρουσιάζει τη συνάντηση Σι–Τραμπ ως γεγονός «ιστορικής σημασίας», υπογραμμίζοντας ότι οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας οικονομίας, σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού και περίπου το ένα πέμπτο του διεθνούς εμπορίου. Η κινεζική αφήγηση βασίζεται στην ιδέα ότι οι σχέσεις μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών δεν αποτελούν πλέον μια συμβατική διμερή σχέση, αλλά τον βασικό παράγοντα που επηρεάζει τη διεθνή σταθερότητα, την παγκόσμια οικονομία, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και συνολικά τη δομή της διεθνούς διακυβέρνησης.

• Πίσω όμως από τη διπλωματική γλώσσα, το πραγματικό μήνυμα της κινεζικής ηγεσίας είναι βαθύτερο και περισσότερο στρατηγικό. Το Πεκίνο επιδιώκει ουσιαστικά μια αμερικανική αποδοχή της νέας διεθνούς πραγματικότητας: ότι η Κίνα δεν αποτελεί πλέον μια «αναδυόμενη δύναμη», αλλά έναν ισότιμο γεωπολιτικό πόλο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συνεχής αναφορά της κινεζικής πλευράς σε έννοιες όπως «αμοιβαίος σεβασμός», «ειρηνική συνύπαρξη» και «win-win συνεργασία» αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη στρατηγική επιδίωξη.

Η κινεζική ηγεσία θέλει να αποτρέψει τη μετάβαση των αμερικανοκινεζικών σχέσεων σε ένα νέο μοντέλο Ψυχρού Πολέμου. Η κινεζική ανάλυση θεωρεί ότι η αμερικανική στρατηγική των τελευταίων ετών — με δασμούς, τεχνολογικούς περιορισμούς, περιορισμό εξαγωγών και προσπάθειες ανάσχεσης της κινεζικής επιρροής — αυξάνει τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας γεωοικονομικής και στρατηγικής αντιπαράθεσης. Για αυτό και το άρθρο επιμένει ιδιαίτερα στον ρόλο της λεγόμενης «διπλωματίας κορυφής», δηλαδή της απευθείας επικοινωνίας μεταξύ των δύο ηγετών.

Για το Πεκίνο, η προσωπική σχέση μεταξύ Σι Τζινπίνγκ και Ντόναλντ Τραμπ λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης. Η κινεζική πλευρά θεωρεί ότι οι απευθείας επαφές των δύο ηγετών μπορούν να αποτρέψουν ανεξέλεγκτες κρίσεις, εμπορικούς πολέμους ή στρατιωτικές εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα. Δεν είναι τυχαίο ότι το άρθρο περιγράφει τη «διπλωματία ηγετών» ως «πυξίδα» και «άγκυρα» των αμερικανοκινεζικών σχέσεων.

• Παράλληλα, η κινεζική ηγεσία επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη της προβλεψιμότητας και της σταθερότητας απέναντι σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πολέμους, γεωπολιτική αστάθεια και οικονομική αβεβαιότητα. Η Κίνα θέλει να εκπέμψει προς τη διεθνή κοινότητα ότι δεν επιδιώκει μια ανοιχτή σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά μια μορφή «στρατηγικής συνύπαρξης» όπου και οι δύο δυνάμεις θα μπορούν να λειτουργούν χωρίς να επιδιώκουν την αμοιβαία εξουδετέρωση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά του άρθρου στην ανάγκη να μην επικρατήσει η λογική ότι «η επιτυχία του ενός έρχεται σε βάρος του άλλου». Πρόκειται ουσιαστικά για μια άμεση απάντηση στην αμερικανική στρατηγική θεωρία περί «ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων», η οποία αντιμετωπίζει την άνοδο της Κίνας ως απειλή για την αμερικανική πρωτοκαθεδρία. Το Πεκίνο επιχειρεί να αντικαταστήσει αυτή τη λογική με ένα αφήγημα «κοινής ευημερίας», υποστηρίζοντας ότι η κινεζική ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά προς τις ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, η Global Times αποκαλύπτει και έναν ακόμη κρίσιμο στόχο της κινεζικής στρατηγικής: την αποκατάσταση της οικονομικής σταθερότητας στις σχέσεις των δύο χωρών. Το άρθρο αναφέρεται εκτενώς στις διαπραγματεύσεις για τους δασμούς και επισημαίνει ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επτά γύροι διαβουλεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών. Η Κίνα επιδιώκει να περιορίσει την οικονομική αβεβαιότητα που προκαλεί ο εμπορικός ανταγωνισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η κινεζική οικονομία χρειάζεται σταθερό εξωτερικό περιβάλλον για να υποστηρίξει τη νέα φάση ανάπτυξής της.

• Η χρονική συγκυρία δεν είναι επίσης τυχαία. Το 2026 αποτελεί για την Κίνα το πρώτο έτος εφαρμογής του νέου πενταετούς σχεδίου ανάπτυξης, ενώ για τις Ηνωμένες Πολιτείες συμπληρώνονται 250 χρόνια από την αμερικανική ανεξαρτησία. Η κινεζική ηγεσία επιχειρεί να αξιοποιήσει συμβολικά αυτή τη χρονική σύμπτωση, παρουσιάζοντας τη νέα περίοδο ως αφετηρία μιας «ιστορικής επαναπροσέγγισης» μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη.

Ωστόσο, πίσω από τη θετική ρητορική, η κινεζική στρατηγική παραμένει βαθιά ρεαλιστική. Το Πεκίνο γνωρίζει ότι ο ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Αντίθετα, επιδιώκει να δημιουργήσει ένα σταθερό πλαίσιο διαχείρισης αυτού του ανταγωνισμού, ώστε να αποτραπεί μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση που θα μπορούσε να πλήξει τόσο την κινεζική ανάπτυξη όσο και τη διεθνή οικονομία.

Με άλλα λόγια, η Κίνα δεν ζητά το τέλος του ανταγωνισμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ζητά την αποδοχή ενός νέου παγκόσμιου συσχετισμού ισχύος, όπου το Πεκίνο θα αναγνωρίζεται ως ισότιμος στρατηγικός παίκτης και όχι ως δύναμη που πρέπει να περιοριστεί. Και ακριβώς αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα πίσω από το άρθρο της Global Times και τη συνάντηση Τραμπ–Σι στο Πεκίνο.

Ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει μόνο περιορίσει την ενεργειακή προσφορά μέσω της διατάραξης της ναυσιπλοΐας δεξαμενόπλοιων από τον Περσικό Κόλπο, αλλά αποτελεί και το μεγαλύτερο πλήγμα στη διύλιση πετρελαίου από την περίοδο της πανδημίας Covid-19 το 2020, καθώς οι ζημιές στις εγκαταστάσεις και οι ελλείψεις αργού πετρελαίου αναγκάζουν τα διυλιστήρια να μειώσουν την παραγωγή τους.

«Η σημερινή στενότητα στην αγορά θα συνεχίσει να στηρίζει τις τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων», δήλωσε στο Reuters ο αναλυτής της Saxo Bank Όλε Χάνσεν. «Ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι ζημιές που έχουν υποστεί τα διυλιστήρια».

Οι τιμές του αργού έχουν εκτιναχθεί, με το Brent να φθάνει τον Απρίλιο τα 126 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Ακόμη μεγαλύτερη άνοδο κατέγραψαν ορισμένα καύσιμα, όπως τα αεροπορικά καύσιμα,  που σημείωσαν ιστορικό υψηλό τον Μάρτιο.

Η περιορισμένη προσφορά έχει αναγκάσει διυλιστήρια, εμπόρους και εταιρείες λιανικής να αντλούν πετρέλαιο και καύσιμα από τα αποθέματα προκειμένου να καλύψουν τη ζήτηση.

Περίπου 500 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν ήδη αντληθεί από τα αποθέματα, δήλωσε στις 29 Απριλίου ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, προσθέτοντας ότι το ποσό αυτό μπορεί να φτάσει το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων και τη μεταφορά φορτίων προς την Ασία.

«Ακόμη κι αν ο πόλεμος τελείωνε γρήγορα, οι τιμές αναμένεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα», προειδοποίησε.

Οι ζημιές από τον πόλεμο επιδεινώνουν την κρίση δυναμικότητας

Η παγκόσμια ημερήσια ζήτηση για υγρά καύσιμα, όπως βενζίνη, ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα και μαζούτ που παράγονται από αργό πετρέλαιο, ανέρχεται περίπου στα 104 εκατομμύρια βαρέλια.

Ο πόλεμος με το Ιράν είχε βγάλει εκτός λειτουργίας διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας έως και 3,52 εκατ. βαρελιών ημερησίως έως τις 7 Μαΐου, σύμφωνα με τον οργανισμό παρακολούθησης της βιομηχανίας IIR.

Μεταξύ των διυλιστηρίων που επλήγησαν είναι και το Ρας Τανούρα, δυναμικότητας 550.000 βαρελιών ημερησίως, το μεγαλύτερο της Σαουδικής Αραβίας. Το διυλιστήριο έχει επανεκκινήσει τις εργασίες του, αν και ορισμένες μονάδες παραμένουν εκτός λειτουργίας για συντήρηση, δήλωσε τη Δευτέρα ο διευθύνων σύμβουλος της Saud Aramco, Αμίν Νάσερ.

Στο Κουβέιτ, δύο από τα τρία διυλιστήρια της χώρας, Μίνα Αλ-Αχμάντι και Μίνα Αμπνουλάχ, επλήγησαν από drones. Και τα δύο, καθώς και το ΑΛ-Ζουρ δυναμικότητας 615.000 βαρελιών ημερησίως, το μεγαλύτερο διυλιστήριο του Κουβέιτ, έχουν μειώσει τους ρυθμούς επεξεργασίας.

Παράλληλα, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχει αφαιρέσει επιπλέον 1,42 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τη διεθνή δυναμικότητα διύλισης, σύμφωνα με το IIR.

Υπολογισμοί του Reuters δείχνουν ότι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones, που αποσκοπούν στη διατάραξη της ρωσικής πολεμικής μηχανής, έχουν βγάλει εκτός λειτουργίας ρωσικά διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας περίπου 700.000 βαρελιών ημερησίως μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου σε 16 διαφορετικές εγκαταστάσεις.

Σε Ασία και Ευρώπη, η έλλειψη αργού πετρελαίου έχει μειώσει τους όγκους διύλισης κατά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με αναλυτές της JPMorgan.

Συνολικά, οι διακοπές λειτουργίας που συνδέονται με τους δύο πολέμους αντιστοιχούν σχεδόν στο 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, η οποία ανέρχεται σε 100,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με το IIR.

Αεροπορικά καύσιμα και ντίζελ δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα

«Η μειωμένη λειτουργία των διυλιστηρίων στην Ασία και τη Ρωσία έχει επηρεάσει δυσανάλογα το πετρέλαιο κίνησης και το ντίζελ», δήλωσε ο αναλυτής της FGE, Κίλιν Ταμ.

«Βλέπουμε την αγορά στην Ασία να μετατρέπεται από μια ισχυρή περιφερειακή  αγορά με πλεόνασμα σε μια με έντονα ελλείμματα», πρόσθεσε.

Τα αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων στη Σιγκαπούρη, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους παγκοσμίως, υποχώρησαν στις 7 Μαΐου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα και πλέον μηνών, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων ακόμη και από τον Ιούνιο, εάν δεν αντικατασταθούν πλήρως οι προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο.

Αντανακλώντας αυτό το έλλειμμα, το γιγαντιαίο διυλιστήριο Dangote της Νιγηρίας, δυναμικότητας 650.000 βαρελιών ημερησίως, σχεδόν διπλασίασε τις εξαγωγές αεροπορικών καυσίμων προς την Ευρώπη τον Απρίλιο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Παράλληλα, οι τιμές του ντίζελ στην αντλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν τον Απρίλιο στο ιστορικό υψηλό των 2,11 ευρώ ανά λίτρο, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αντανακλώντας την απώλεια προμηθειών από τον Περσικό Κόλπο αλλά και τη διακοπή εισαγωγών από τη Ρωσία, που πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης.

Η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μήνες

Η παγκόσμια βιομηχανία διύλισης εισήλθε στη φετινή χρονιά με περιορισμένα περιθώρια εφεδρικής δυναμικότητας, μετά τα λουκέτα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την πανδημία, δήλωσε ο αναλυτής της Energy Aspects, Τζορτζ Ντιξ.

Σύμφωνα με στοιχεία του IIR, διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας 9,69 εκατ. βαρελιών ημερησίως έκλεισαν την περίοδο 2019-2026 λόγω της πανδημίας, λειτουργικών προβλημάτων, χαμηλής κερδοφορίας και της σταδιακής ανόδου των ηλεκτρικών οχημάτων. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 10% της σημερινής ενεργής παγκόσμιας δυναμικότητας.

Η επιστροφή σε κανονικές συνθήκες εκτιμάται ότι θα απαιτήσει αρκετούς μήνες.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προβλέπει ότι η επεξεργασία αργού στα διυλιστήρια του Περσικού Κόλπου θα υποχωρήσει φέτος στα 8,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, μειωμένη κατά 900.000 βαρέλια σε σύγκριση με το 2025.

Παράλληλα, ο Οργανισμός αναθεώρησε προς τα κάτω και τις προβλέψεις του για τη λειτουργία των ρωσικών διυλιστηρίων το 2026, εκτιμώντας ότι η επεξεργασία αργού μπορεί να πέσει έως και στα 4,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο, έναντι περίπου 5,2 εκατομμυρίων βαρελιών στις αρχές του έτους, επικαλούμενος τις ουκρανικές επιθέσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης παραδέχονται πλέον ανοιχτά ότι τα drones της οργάνωσης αποτελούν μία από τις δυσκολότερες απειλές που έχει να αντιμετωπίσει ο ισραηλινός στρατός, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και η επέκταση των χερσαίων επιχειρήσεων στον νότιο Λίβανο προκειμένου να περιοριστεί η δράση των χειριστών τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο στρατός θεωρεί πλέον το δίκτυο χειριστών drones της Χεζμπολάχ βασικό επιχειρησιακό στόχο. Εκτιμάται ότι περίπου 100 εξειδικευμένα στελέχη χειρίζονται σήμερα τα επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη της οργάνωσης, ενώ ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι μέχρι στιγμής έχει εξουδετερωθεί μόνο μικρός αριθμός από αυτούς.

Το στοιχείο που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό είναι η χρήση τεχνολογίας οπτικών ινών σε αρκετά από τα drones. Σε αντίθεση με τα συμβατικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που βασίζονται σε ραδιοσυχνότητες ή δορυφορική καθοδήγηση GPS, ορισμένα drones της Χεζμπολάχ συνδέονται με τον χειριστή μέσω ενός εξαιρετικά λεπτού καλωδίου οπτικής ίνας, το οποίο ξετυλίγεται σταδιακά κατά τη διάρκεια της πτήσης. Μέσω αυτού μεταδίδονται εικόνα και εντολές σε πραγματικό χρόνο, χωρίς την ανάγκη εκπομπής σήματος που μπορεί εύκολα να εντοπιστεί ή να παρεμβληθεί.

• Η συγκεκριμένη μέθοδος θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί με τα υπάρχοντα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, καθώς περιορίζει σημαντικά το ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα του drone. Για το Ισραήλ, που έχει επενδύσει επί χρόνια σε τεχνολογίες παρεμβολών και αντι-drone άμυνας, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα στο πεδίο επιχειρήσεων και αναγκάζει τον στρατό να επανεξετάσει τις επιχειρησιακές του τακτικές.

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις αναφέρουν σχεδόν καθημερινά περιστατικά επιθέσεων με drones εναντίον μονάδων που επιχειρούν στον νότιο Λίβανο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων κατεδάφισης εγκαταστάσεων ή ελέγχου περιοχών κοντά στα σύνορα. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιθέσεις των τελευταίων εβδομάδων, drone της Χεζμπολάχ φέρεται να έπληξε συστοιχία του Σιδηρού Θόλου, ενισχύοντας τις ανησυχίες σχετικά με την προστασία κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών και την αποτελεσματικότητα των αμυντικών μηχανισμών.

Στρατιωτικοί αναλυτές στον Λίβανο υποστηρίζουν ότι η Χεζμπολάχ έχει μετατρέψει τα drones από απλό εργαλείο αναγνώρισης σε ολοκληρωμένο σύστημα επιτήρησης, στοχοποίησης και κρούσης. Ο Λιβανέζος στρατιωτικός αναλυτής Χασάν Τζούνι εκτιμά ότι τα συγκεκριμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη διαθέτουν υψηλό βαθμό επιχειρησιακής ευελιξίας, καθώς μπορούν να αλλάζουν πορεία κατά τη διάρκεια της αποστολής, να αιωρούνται προσωρινά σε συγκεκριμένο σημείο ή ακόμη και να αλλάζουν στόχο ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο.

• Όπως σημειώνει, οι κάμερες υψηλής ανάλυσης που διαθέτουν επιτρέπουν στους χειριστές να έχουν συνεχή εικόνα της περιοχής και να προσαρμόζουν την επίθεση σε πραγματικό χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι τα drones δεν χρησιμοποιούνται μόνο ως «ιπτάμενα εκρηκτικά», αλλά και ως εργαλεία αναγνώρισης, συλλογής πληροφοριών και τακτικής επιτήρησης.

Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι η Χεζμπολάχ αξιοποίησε τις προηγούμενες περιόδους εκεχειρίας για να αναπτύξει περαιτέρω το οπλοστάσιο των drones της. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ισραηλινού στρατού, η οργάνωση επένδυσε στην αγορά και συναρμολόγηση νέων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στην εκπαίδευση χειριστών και στη δημιουργία πιο αποκεντρωμένων δομών επιχειρησιακής λειτουργίας.

Αυτό ακριβώς θεωρείται και το βασικό πρόβλημα για το Ισραήλ: οι χειριστές των drones δεν εντάσσονται απαραίτητα σε μία ενιαία στρατιωτική μονάδα αλλά κατανέμονται σε διαφορετικούς επιχειρησιακούς τομείς στον νότιο Λίβανο. Η αποκέντρωση αυτή δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό και τη στοχοποίησή τους, ενώ αυξάνει την επιχειρησιακή ευελιξία της Χεζμπολάχ.

• Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι ορισμένοι χειριστές ενδέχεται να επιχειρούν ακόμη και κοντά ή εντός της λεγόμενης «ζώνης ασφαλείας» που ελέγχει ο ισραηλινός στρατός. Το μήκος των καλωδίων οπτικών ινών, που σύμφωνα με εκτιμήσεις φτάνει τα 10 έως 15 χιλιόμετρα, επιτρέπει στα drones να επιχειρούν σε σημαντικές αποστάσεις διατηρώντας παράλληλα ασφαλή σύνδεση με τον χειριστή.

Η συζήτηση για πιθανή επέκταση των χερσαίων επιχειρήσεων του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο συνδέεται άμεσα με αυτή τη νέα πραγματικότητα. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια βαθύτερη εμπλοκή στο έδαφος θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη περισσότερο την έκθεση των ισραηλινών δυνάμεων σε επιθέσεις drones και αντάρτικες τακτικές.

Ο Χασάν Τζούνι υποστηρίζει ότι η Χεζμπολάχ θεωρεί τη χερσαία σύγκρουση πεδίο στο οποίο διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα λόγω της γνώσης της γεωγραφίας και της πολυετούς προετοιμασίας της. Κατά την άποψή του, όσο περισσότερο επεκτείνονται οι χερσαίες επιχειρήσεις τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες άμεσων και αποτελεσματικών επιθέσεων εναντίον ισραηλινών μονάδων.

Το βέβαιο είναι ότι ο πόλεμος των drones μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η δυνατότητα μικρών, ευέλικτων και σχετικά χαμηλού κόστους συστημάτων να απειλούν σύγχρονες στρατιωτικές υποδομές αλλάζει τις ισορροπίες και αναγκάζει ακόμη και ισχυρούς στρατούς να επανεξετάσουν τα δόγματα άμυνας, αποτροπής και επιχειρησιακής στρατηγικής τους.