Συγκεντρώσαμε δέκα από τις πιο αναμενόμενες παραστάσεις που ξεκινούν μετά το Πάσχα και αξίζουν μια θέση στην ατζέντα σας.

«Τζένη Τζένη – Ένα ηλιόλουστο Ρέκβιεμ» 

Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (από 23/4)

Με αφετηρία την ταινία «Τζένη Τζένη» της Φίνος Φίλμς, ο Νίκος Καραθάνος στρέφει το βλέμμα του στην μυθική πλέον αφήγηση των ελληνικών ταινιών, την αφήγηση μιας Ελλάδας φωτός, καλοκαιριού, ελαφρότητας και ομορφιάς που στην σύγχρονη εποχή φαντάζει όλο και πιο μακρινή. Με νοσταλγία για την χαμένη αυτή αφέλεια των καλοκαιρινών βραδιών, και με ένα θίασο «σκιών», φαντασμάτων των ηρώων της κλασικής ταινίας, στήνει ένα καλοκαιρινό, ηλιόλουστο ρέκβιεμ, έναν θρήνο για το τέλος αυτής της εποχής και συνάμα μια γιορτή για την αθανασία που της χάρισε η ασημένια οθόνη.

Μέσα σε αυτό το γιορτινό και πένθιμο κλίμα, οι ηθοποιοί του θιάσου (Γαλήνη Χατζηπασχάλη,’Αγγελος Παπαδημητρίου, Χρήστος Λούλης, Χάρις Αλεξίου, Κώστας Μπερικόπουλος, Ζέτα Μακρυπούλια, Ιωάννα Μαυρέα, Γιάννης Κότσιφας, Αλέξανδρος Σκουρλέτης, Ιωάννα Μπιτούνη) αναζητούν αυτές τις θεϊκές μορφές που συνόδεψαν τα κυριακάτικα τραπέζια των παιδικών τους χρόνων, σε μια Ελλάδα που καταδύεται καθημερινά στο πέλαγος των αναμνήσεων της, αναζητώντας τον εαυτό της, ξανά και ξανά.

«Κουκλίτσα» 

Εθνικό Θέατρο- Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» (από 16/04)

Μια επίσκεψη – σχεδόν μεταφυσική – στο εσωτερικό ενός από τα πιο εμβληματικά σπίτια της παγκόσμιας δραματουργίας. Η Μαρία Πανουργιά προσεγγίζει το «Κουκλόσπιτο» του Ίψεν μέσα από μια αιχμηρή σκηνοθετική ματιά που συνομιλεί άμεσα με σύγχρονες αγωνίες. Η Νόρα μεταμορφώνεται σε δαιμονική φιγούρα που ενσαρκώνει το σύμβολο της απόλυτης ελευθερίας σε αυτή τη νέα ανάγνωση του ιψενικού έργου που επιχειρεί να φωτίσει τη θέση της γυναίκας σήμερα. Παίζουν: ‘Αρης Αρμαγανίδης, Στέλλα Βογιατζάκη, Μπάμπης Γαλιατσάτος, Ελεάνα Γεωργούλη, Δέσποινα Καραγιάννη, Μαρίνα Μάλλιου, Χριστιάνα Ματέλσκα Τόκα, Κατερίνα Παπαδάκη, Φιντέλ Ταλαμπούκας.

«Το Μεγάλο Φαγοπότι» 

Θέατρο Συγγρού 33 (από 15/4)

Από τις πιο τολμηρές και αμφιλεγόμενες ταινίες του ευρωπαϊκού κινηματογράφου, το εμβληματικό «La Grande Bouffe» (1973) του Μάρκο Φερέρι, μεταφέρεται στη σκηνή μέσα από μια ελεύθερη, σύγχρονη θεατρική διασκευή σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Βασιλακόπουλου. Τέσσερις άντρες και μία γυναίκα αποσύρονται σε μια βίλα με έναν και μόνο σκοπό: να φάνε μέχρι τελικής πτώσεως. Το γλέντι που στήνεται δοκιμάζει τα όρια του σώματος, της επιθυμίας και της ηθικής, μετατρέποντας την απόλαυση σε πεδίο υπαρξιακής αναμέτρησης.

Ένα συμπόσιο που ξεκινά ως παιχνίδι, αλλά αποκαλύπτει μια βαθύτερη, σκοτεινή πείνα: για νόημα, για επαφή, για υπέρβαση. Όπως αναφέρει στο σκηνοθετικό του σημείωμα, ο Βασιλακόπουλος αντιμετωπίζει το έργο ως έναν τελετουργικό μηχανισμό: μια γιορτή- θυσία, όπου οι ήρωες από θηρευτές γίνονται σταδιακά θηράματα των ίδιων τους των επιθυμιών. Παίζουν: Ιφιγένεια Βαρελά, Θανάσης Δήμου, Χάρης Χαραλάμπους – Καζέπης, Δημοσθένης Παπαδόπουλος, Γκαλ Ρομπίσα, Εύη Σαουλίδου.

«Αρχιμάστορας Σόλνες» 

Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν – Υπόγειο (από 16/04)

Ένα από τα πιο διεισδυτικά έργα της ώριμης δραματουργίας του μεγάλου Νορβηγού συγγραφέα Ερρίκου Ίψεν, ανεβαίνει για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης, σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ασπιώτη, στην πρώτη του συνεργασία με το ιστορικό θέατρο, και πρωτότυπη μουσική του Στάμου Σέμση. Ο Ασπιώτης προσεγγίζει το ιψενικό έργο με σύγχρονη ματιά, φωτίζοντας τον υπαρξιακό πυρήνα του κειμένου και αναδεικνύοντας τη διαχρονική του δύναμη.

Μια σκληρή και, ταυτόχρονα, τρυφερή ιστορία για την ανάγκη του ανθρώπου να ξεπερνά τον εαυτό του, ακόμη κι όταν γνωρίζει ότι κάθε άνοδος εμπεριέχει τον κίνδυνο της συντριβής. Παίζουν: Θόδωρος Γράμψας, Κάτια Δανδουλάκη, Δημήτρης Δεγαϊτης, Θράσος Σταθόπουλος, ‘Ανια Λεμπεντένκο, Ισιδώρα Δωροπούλου.

«Η Χρονιά χωρίς Καλοκαίρι» 

Θέατρο Ολύμπια (από 15/4)

Το νέο έργο του Γιάννη Καλαβριανού, μας μεταφέρει με μοναδικό τρόπο 210 χρόνια πριν, σε ένα πολύ ιδιαίτερο καλοκαίρι. Με έμπνευση από πραγματικά γεγονότα και ιστορικά πρόσωπα, ο Καλαβριανός σκηνοθετεί μία ομάδα νέων ηθοποιών και μεταμορφώνει τον χώρο του Φουαγιέ στο θέατρο Ολύμπια, σε αστικό σαλόνι στη λίμνη της Γενεύης, όπου μέσα από το σκοτάδι γεννιούνται οι πιο τρομακτικές ιστορίες που στιγμάτισαν την ανθρώπινη διανόηση. Οι θεατές βρίσκονται ανάμεσα στους ηθοποιούς, έναν αόρατο αφηγητή, έναν μυστηριώδη πιανίστα και μία εικαστική εγκατάσταση από πίνακες και γλυπτά που φτιάχτηκαν με αφορμή την ιστορία των ηρώων. Παίζουν: Μαργαρίτα Αλεξιάδη, Μαρίνα Δημητριάδη, Θάνος Μάνος, Παναγιώτης Παυλίδης, Στέλιος Χρυσαφίδης.

«Συναίνεση» 

Σύγχρονο Θέατρο (από 17/04)

Ο Τάκης Τζαμαργιάς ανεβάζει το έργο της βραβευμένης Βρετανίδας συγγραφέως Νίνα Ρέιν, που μιλά για τη συναίνεση, την εξουσία και τη δυσκολία απόδειξης της αλήθειας σε υποθέσεις σεξουαλικής βίας και όχι μόνο, φωτίζοντας τις σύνθετες πλευρές των ανθρώπινων σχέσεων και της απονομής δικαιοσύνης στη σύγχρονη κοινωνία. Μέσα από την ιστορία μιας ομάδας δικηγόρων που εμπλέκονται σε μια υπόθεση σεξουαλικής επίθεσης, το έργο φωτίζει τα όρια ανάμεσα στον νόμο, την ηθική και την προσωπική ευθύνη. Καθώς οι χαρακτήρες προσπαθούν να υπερασπιστούν τις θέσεις τους στο δικαστήριο, έρχονται αντιμέτωποι με τις δικές τους επιλογές, τις σχέσεις και τις αντιφάσεις τους.

Με έντονο κοινωνικό προβληματισμό και διεισδυτικό λόγο, η Νίνα Ρέιν θέτει καίρια ερωτήματα για το τι σημαίνει πραγματικά συναίνεση και πώς η αλήθεια μπορεί να διαμορφώνεται από διαφορετικές οπτικές. Παίζουν: Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κίττυ Παϊταζόγλου, Βαλέρια Δημητριάδου, Παναγιώτης Γαβρέλας, Ερρίκος Μηλιάρης, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Μανταλένα Καραβάτου.

«BACON» 

Θέατρο ‘Ανεσις (από 17/04)

Η Έμιλυ Λουίζου καταπιάνεται με το πολυβραβευμένο έργο της Sophie Swithinbank, ένα ωμό, ηλεκτρισμένο θρίλερ για τη βία, την επιθυμία και τα τραύματα που δεν κλείνουν ποτέ, με πρωταγωνιστές τους ταλαντούχους ηθοποιούς της νέας γενιάς Γιώργο Μπένο και Αλέξανδρο Πιεχόβιακ. Μετά από μια θριαμβευτική πορεία σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη, όπου χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα πιο επιδραστικά σύγχρονα βρετανικά κείμενα, το «BACON» ανεβαίνει για πρώτη φορά στην ελληνική σκηνή. Αφηγείται την ιστορία δύο εφήβων αγοριών από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα, που συναντιούνται σε έναν κόσμο σχολικής βίας, καταπίεσης και ανομολόγητης επιθυμίας. Μια σχέση που ξεκινά ως φιλία εξελίσσεται σε εξάρτηση, έλξη και σύγκρουση, αφήνοντας ένα τραύμα που τους ακολουθεί στην ενήλικη ζωή. Χρόνια αργότερα, οι δύο άντρες έρχονται ξανά αντιμέτωποι. Το παρελθόν επιστρέφει βίαια. Οι πράξεις που δεν συγχωρέθηκαν και οι λέξεις που δεν ειπώθηκαν ζητούν δικαίωση.

«Girls and Boys»

Θέατρο Αλάμπρα (από 17/4)

Μετά τη θερμή υποδοχή κοινού και κριτικών, ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά στην Αθήνα ο θεατρικός μονόλογος του Ντένις Κέλι, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Λητώς Τριανταφυλλίδου, με τη Νατάσα Εξηνταβελώνη. Ένα σύγχρονο έργο που ξεκινά σαν ιστορία αγάπης και μετατρέπεται σταδιακά σε μια ανατομία της απώλειας, της μνήμης και του τρόπου με τον οποίο ο άνθρωπος προσπαθεί να διαχειριστεί το τραύμα και να συνεχίσει να ζει. Ο Βρετανός συγγραφέας, γνωστός στο ελληνικό κοινό από το έργο «Τα Ορφανά», δημιουργεί ένα κείμενο που ισορροπεί ανάμεσα στο χιούμορ και την τραγωδία, αποκαλύπτοντας τις αθέατες μορφές αγριότητας που διαπερνούν την καθημερινότητα των σχέσεων. Ζητήματα όπως η έμφυλη ανισότητα και οι μηχανισμοί κανονικοποίησης της βίας, συνθέτουν τον δραματουργικό πυρήνα του έργου.

Στη σκηνική εκδοχή της Λητώς Τριανταφυλλίδου, η ηρωίδα αφηγείται την ιστορία της κατασκευάζοντας μπροστά στα μάτια μας ένα ζωντανό ντοκιμαντέρ. Η παράσταση κινείται ανάμεσα στο θέατρο και την κινηματογραφική καταγραφή, μετατρέποντας τη θεατρική σκηνή σε χώρο προσωπικής αναμέτρησης της ηρωίδας με την ιστορία της, όπου η αφήγηση λειτουργεί ως πράξη επιβίωσης.

«ΑΜΛΕΤ (machine)» 

Θέατρο Πορεία (από 19/4)

Η Σοφία Αντωνίου συναντά τον Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και τον Χάινερ Μύλλερ σε μια δυναμική διαπραγμάτευση παρελθόντος και παρόντος, με μια νέα ομάδα δημιουργών και καλλιτεχνών που επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τη θέση του ανθρώπου μέσα σε έναν μηχανικό, επαναλαμβανόμενο κόσμο. Πρόκειται για μία πρωτότυπη δραματουργική σύνθεση που ενώνει το κλασικό έργο του Σαίξπηρ με το εμβληματικό κείμενο «Μηχανή ‘Αμλετ» του Μύλλερ. Μια ομάδα ηθοποιών (Μιχάλης Αφολαγιάν, Δημήτρης Καπουράνης, Γιάννης Κόραβος, Λωξάνδρα Λούκας, Aurora Marion, Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος και Γιώργης Παρταλίδης) επανεξετάζει αδιάκοπα την ιστορία ενός ανθρώπου που προσπαθεί να υπάρξει σε έναν κόσμο που καταρρέει.

«Τέλος το Θέατρο» 

Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες(από 19/4)

Στη νέα της θεατρική παραγωγή η εταιρεία θεάτρου «Θέρος» εμπνέεται από το αμετάφραστο στα ελληνικά και άπαιχτο στην Ελλάδα έργο του Εντουάρντο ντε Φίλιππο «L’arte della commedia» (Η Τέχνη της Κωμωδίας). Ωστόσο, όπως παραδέχονται οι συντελεστές της, η σχέση της παράστασης με το πρωτότυπο είναι ελάχιστη. Το «Τέλος το Θέατρο» δεν είναι μια παράσταση για το πόσο πολιτικό μπορεί και οφείλει να είναι το θέατρο. Αλλά για το πόσο θεατρική δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι η πολιτική.

Η σκηνοθέτις, ηθοποιός και δραματουργός Ηλέκτρα Ελληνικιώτη δημιουργεί μια πολυφωνική σύνθεση, που περιηγείται στον κόσμο του θεάτρου αναζητώντας αυτό το ένα, το πιο ακραίο ψέμα που η πραγματικότητα δεν θα είχε ποτέ το κουράγιο να αντιγράψει. Χωρίς σχέδιο και συγκεκριμένη φόρμα, χρησιμοποιεί κάθε θεατρικό μέσο για να δοκιμάσει τις αντοχές ανάμεσα στον δημόσιο λόγο και την καλλιτεχνική πράξη. Παίζουν οι Μάνος Βαβαδάκης, Νοεμή Βασιλειάδου, Μαρία Γεωργιάδου, Βίκυ Κυριακουλάκου και Μαρία Μαμούρη.

Η φετινή διοργάνωση, που θα διεξαχθεί από τις 12 έως και τις 23 Μαΐου, δίνει προτεραιότητα στο διεθνές σινεμά δημιουργών, ενώ η παρουσία της αμερικανικής κινηματογραφικής βιομηχανίας είναι αισθητά πιο περιορισμένη σε σχέση με άλλες χρονιές.

Είκοσι μία ταινίες θα διεκδικήσουν φέτος τον Χρυσό Φοίνικα, με το επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα του φεστιβάλ να φιλοξενεί ορισμένα από τα μεγαλύτερα ονόματα του σύγχρονου παγκόσμιου κινηματογράφου, μεταξύ των οποίων, τους Ασγκάρ Φαραντί, Πέδρο Αλμοδόβαρ, Πάβελ Παβλικόφσκι, ‘Αιρα Σακς, Χιροκάζου Κόρε-Έντα, Λάζλο Νέμες, Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ και Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι.

Ανάμεσα στις ταινίες του διαγωνιστικού ξεχωρίζουν το αγγλόφωνο ντεμπούτο του Κριστιάν Μουνγκίου «Fjord», με τους Ρενάτε Ράινσβε και Σεμπάστιαν Σταν στον ρόλο ενός ζευγαριού που μετακομίζει σε μια απομονωμένη νορβηγική πόλη, το θρίλερ δράσης «Hope» του Να Χονγκ-τζιν με τους Μάικλ Φασμπέντερ και Αλίσια Βικάντερ που μας μεταφέρει στα περίχωρα μιας απομονωμένης παράκτιας κωμόπολης, όπου οι κάτοικοι επιδίδονται σε έναν απελπισμένο αγώνα επιβίωσης ενάντια σε κάτι εξωπραγματικό που τους απειλεί με αφανισμό, το γαλλόφωνο «Parallel Tales» του Ασγκάρ Φαραντί με τους Ιζαμπέλ Ιπέρ, Κατρίν Ντενέβ και Βενσάν Κασέλ, το δράμα εποχής «Fatherland» του Πάβελ Παβλικόφσκι με τη Σάντρα Ούλερ, το «Sheep in the Box» του Κορε-Έντα που εκτυλίσσεται σε ένα κοντινό μέλλον και ακολουθεί ένα ζευγάρι που φέρνει στο σπίτι του ένα ανθρωποειδές παιδί, καθώς και το «The Beloved» του Ροδρίγο Σορογκόγιεν με τον Χαβιέρ Μπαρδέμ στον ρόλο ενός καταξιωμένου σκηνοθέτη που συναντά μετά από χρόνια την αποξενωμένη κόρη του.

Ο Πέδρο Αλμοδόβαρ επιστρέφει επίσης στο φεστιβάλ με την ισπανόφωνη δραμεντί «Bitter Christmas», η οποία έχει ήδη κάνει πρεμιέρα στην Ισπανία με θετικές κριτικές, ενώ ο ‘Αιρα Σακς είναι ο μοναδικός Αμερικανός σκηνοθέτης που συμμετέχει στο διαγωνιστικό, με την ταινία «The Man I Love», που εστιάζει στην κρίση του AIDS στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του ’80 με πρωταγωνιστή τον Ράμι Μάλεκ.

Παράλληλα, σημαντικοί δημιουργοί συμμετέχουν στα εκτός διαγωνιστικού τμήματα του φεστιβάλ, όπως ο Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν που επιστρέφει στη διοργάνωση με το «Her Private Hell». Ακόμη, τα ντοκιμαντέρ του βραβευμένου με Χρυσό Φοίνικα Στίβεν Σόντερμπεργκ για τον Τζον Λένον («John Lennon: The Last Interview») και του Ρον Χάουαρντ για τον Ρίτσαρντ ‘Αβεδον («Avedon») θα προβληθούν στις Ειδικές Προβολές, ενώ το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Τζον Τραβόλτα, «Propeller One-Way Night Coach» θα παρουσιαστεί στο τμήμα Cannes Première.

Ανοίγοντας την παρουσίαση, η Ίρις Κνόμπλοχ τόνισε ότι «οι ειδήσεις που φτάνουν από όλο τον κόσμο είναι κάθε άλλο παρά καθησυχαστικές», και αναρωτήθηκε ποια είναι η σημασία της διοργάνωσης ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ σε μια «εποχή τόσο μεγάλης αβεβαιότητας». Όπως σημείωσε, το φεστιβάλ των Καννών γεννήθηκε το 1939 σε μια αντίστοιχη περίοδο αβεβαιότητας, υπογραμμίζοντας ότι τότε – όπως και σήμερα – «δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα», ως χώρος ελευθερίας, έκφρασης και ανάδειξης σημαντικών ζητημάτων.

Αναφερόμενη στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των παγκόσμιων συγκρούσεων, χαρακτήρισε τις Κάννες «ορόσημο μέσα στην καταιγίδα», υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για έναν κλειστό χώρο, αλλά για έναν τόπο όπου «οι αξίες δεν μεταβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες». Σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, τόνισε: «Υπερασπιζόμαστε την ελευθερία της δημιουργίας για όλους τους ανθρώπους – αλλά μόνο για τους ανθρώπους».

Όπως εξήγησε, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη εισέλθει στη διαδικασία παραγωγής, ωστόσο «δεν θα της επιτρέψουμε να επιβάλει τους δικούς της κανόνες στον κινηματογράφο». «Πίσω από κάθε εικόνα υπάρχει ένας δημιουργός, αλλά και δεκάδες, μερικές φορές εκατοντάδες άνθρωποι, που καταθέτουν το ταλέντο τους, τις δεξιότητές τους, την ενέργειά τους, την ψυχή τους, σε ένα κοινό εγχείρημα. Μια ταινία δεν είναι απλώς ένα συνονθύλευμα δεδομένων, είναι ένα προσωπικό όραμα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμείται εξαιρετικά, αλλά δεν θα μάθει ποτέ να αισθάνεται» επεσήμανε.

Από την πλευρά του, ο Τιερί Φρεμό υπογράμμισε ότι «η γλώσσα του κινηματογράφου έχει νικήσει», σημειώνοντας πως, παρά τις ανησυχίες για το μέλλον του, το σινεμά παραμένει ζωντανό και ακμαίο ακόμα και στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Όπως ανέφερε, φέτος υποβλήθηκαν για το επίσημο πρόγραμμα 2.541 ταινίες από 141 χώρες, αριθμός αυξημένος κατά 1.000 σε σύγκριση με μία δεκαετία πριν. «Όταν μιλώ για ζωντάνια, αναφέρομαι και σε μια ποσοτική διάσταση: με συμμετοχές από 141 χώρες, πλησιάζουμε αριθμούς Ολυμπιακών Αγώνων», σημείωσε. Μάλιστα, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της διοργάνωσης είπε πως μετά τη σημερινή ανακοίνωση, έχει αποκαλυφθεί το 95% του προγράμματος, ενώ κάποιοι επιπλέον τίτλοι αναμένεται να προστεθούν τις επόμενες εβδομάδες.

Η φετινή διοργάνωση θ’ ανοίξει με τη φιλόδοξη κωμωδία εποχής του Πιερ Σαλβαδόρι «La Vénus électrique». Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής θα είναι ο Νοτιοκορεάτης δημιουργός Παρκ Τσαν-γουκ, ενώ τιμητικούς χρυσούς φοίνικες για το σύνολο της καριέρας τους θα λάβουν ο Πίτερ Τζάκσον και η Μπάρμπρα Στρέιζαντ.

Σε ανακοίνωση της Hip-Hop Alliance, της οργάνωσης που ηγείται ο μουσικός Kurtis Blow, αναφέρεται: «Σήμερα, αναγνωρίζουμε τη μετάβαση ενός θεμελιώδους αρχιτέκτονα της χιπ χοπ κουλτούρας, του Afrika Bambaataa. Ως ιδρυτής της Universal Zulu Nation, ο Afrika Bambaataa βοήθησε να διαμορφωθεί η πρώιμη ταυτότητα της χιπ χοπ ως ένα παγκόσμιο κίνημα που βασίζεται στην ειρήνη, την ενότητα, την αγάπη και τη διασκέδαση».

Η ίδια ομάδα αναγνώρισε και τις κατηγορίες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων που είχαν διατυπωθεί εις βάρος του καλλιτέχνη. «Ταυτόχρονα, αναγνωρίζουμε ότι η κληρονομιά του είναι σύνθετη και έχει αποτελέσει αντικείμενο σοβαρών συζητήσεων στην κοινότητά μας. Ως οργανισμός που δεσμεύεται στην αλήθεια, τη λογοδοσία και τη διατήρηση της χιπ χοπ κουλτούρας, θεωρούμε σημαντικό να υπάρχει χώρος για όλες τις φωνές, ενώ συνεχίζουμε να ενισχύουμε ό,τι προστατεύει και ενδυναμώνει τον λαό».

🕊️ Hip Hop pioneer Afrika Bambaataa has died. https://t.co/vhHp8zH4T3 pic.twitter.com/nMgEmeR5EI

— TMZ (@TMZ) April 9, 2026

Ποιος ήταν ο Afrika Bambaataa

Γεννημένος ως Lance Taylor, ίδρυσε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 τη συλλογικότητα Universal Zulu Nation, εμπνευσμένος από τον «πατέρα της χιπ χοπ» DJ Kool Herc, αλλά και από την αλληλεγγύη των Ζουλού της νότιας Αφρικής. Ο καλλιτέχνης, με καταγωγή από το Μπρονξ της Νέας Υόρκης, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της χιπ χοπ τη δεκαετία του 1980, ιδίως με την επιτυχία του 1982 Planet Rock. Συνεργάστηκε με καλλιτέχνες όπως οι John Lydon, George Clinton και James Brown.

Το 1982 άρχισε να πειραματίζεται με την ηλεκτρονική μουσική ως μέλος του γκρουπ Ebn Ozn. Επηρεάστηκε από ευρωπαϊκά ηλεκτρονικά συγκροτήματα, όπως οι Kraftwerk, των οποίων δείγματα χρησιμοποίησε στο Planet Rock. Το single έγινε επιτυχία στα clubs και συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του electro funk ως ξεχωριστού μουσικού είδους.

Το 1985 συμμετείχε στη δημιουργία του ιστορικού άλμπουμ Sun City, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Artists United Against Apartheid, μιας ομάδας μουσικών που ενώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική. Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν οι Μπομπ Ντίλαν, Μπόνο, Μπρους Σπρίνγκστιν, Τζόι Ραμόουν, Run-DMC, Λου Ριντ και Μπόνι Ρέιτ.

Ο Bambaataa συνέχισε να κυκλοφορεί άλμπουμ τις επόμενες δεκαετίες. Το 1986, το Planet Rock: The Album συγκέντρωσε προηγούμενα singles του και τον έφερε σε συνεργασία με καλλιτέχνες της hip-hop όπως οι Μέλι Μελ και Trouble Funk. Το τελευταίο του άλμπουμ, Dark Matter Moving at the Speed of Light, κυκλοφόρησε το 2004.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο μουσικός κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση και διακίνηση ανηλίκων. Το 2016, πολλοί άνδρες από το Μπρονξ τον κατηγόρησαν για παρενόχληση. Ο ίδιος αρνήθηκε τις κατηγορίες σε ανακοίνωσή του, δηλώνοντας ότι «είναι αβάσιμες και αποτελούν μια δειλή προσπάθεια να αμαυρωθεί η φήμη και η κληρονομιά μου στη hip-hop αυτή τη στιγμή».

Στη συλλογή περιλαμβάνονται οκτώ βασικά κλασικά τραγούδια από την εποχή 1971-1979 του θρυλικού βρετανικού συγκροτήματος. Η κυκλοφορία της σε βινύλιο, CD και ψηφιακές πλατφόρμες streaming αναμένεται την Παρασκευή 5 Ιουνίου μέσω της Sony Music.

Το «8-Tracks» περιλαμβάνει τα δημοφιλή τραγούδια «Money», «Wish You Were Here», «Another Brick In The Wall, Part 2», «Time» και «Comfortably Numb» μαζί με τα «One Of These Days» και «Wot’s… Uh The Deal».

Υπάρχει επίσης μια αποκλειστική πλήρης έκδοση του «Pigs On The Wing», η οποία ήταν προηγουμένως διαθέσιμη στο άλμπουμ «Animals» του 1977.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων ανέφερε τις προηγούμενες ημέρες πως είναι ένα έργο ιδιαίτερα σημαντικό για την πόλη και ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «έχει περάσει από 40 κύματα αυτός ο δρόμος. Είναι κλειστός από το 2020. Είναι έργο με μεγάλη σημασία, μικρός δρόμος με μεγάλη αξία».

Η Λίνα Μενδώνη ανέφερε τώρα από τη μεριά της πως «σήμερα ο Χάρης Δούκας όχι απλώς αποδέχεται και θαυμάζει τον δρόμο, που ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, αλλά τον υιοθετεί ως δικό του, λησμονώντας ότι ο φορέας υλοποίησης του έργου, η Ανάπλαση Α.Ε., τελεί -από το 2024- υπό την εποπτεία πέντε Υπουργείων, ανάμεσα στα οποία και το Υπουργείο Πολιτισμού».

Αναλυτικά η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού για τον Χάρη Δούκα και τη Βασιλίσσης Ολγας: «Εχει ιδιαίτερη σημασία, που ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας δηλώνει υπερήφανος και ευτυχής για την ολοκλήρωση του έργου της οδού Βασιλίσσης Ολγας. Ένα έργο το οποίο, ο Δήμαρχος όχι απλώς αρνιόταν αλλά και πολέμησε, καθώς το έργο αντέβαινε στο προεκλογικό του όραμα για την Αθήνα. Χαίρομαι, γιατί σήμερα ο Χάρης Δούκας όχι απλώς αποδέχεται και θαυμάζει τον δρόμο, που ολοκληρώνει την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας, αλλά τον υιοθετεί ως δικό του, λησμονώντας ότι ο φορέας υλοποίησης του έργου, η Ανάπλαση Α.Ε., τελεί -από το 2024- υπό την εποπτεία πέντε Υπουργείων, ανάμεσα στα οποία και το Υπουργείο Πολιτισμού.

Ο σχεδιασμός του έργου ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990. Η υλοποίηση του έργου ήταν στις προτεραιότητες του Δημάρχου Κώστα Μπακογιάννη. Το Υπουργείο Πολιτισμού συνέπραξε, τότε, με τον Δήμο της Αθήνας, καθώς η διαμόρφωση της Βασιλίσσης Ολγας αναδεικνύει μείζονες αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους της πόλης. Οι εργασίες για την διαμόρφωση του δρόμου έφεραν στο φως πολύ σημαντικές αρχαιότητες, που συμπληρώνουν την εικόνα των Αθηνών στη μετάβαση τους από την κλασική αρχαιότητα στη ρωμαϊκή περίοδο. Η ανάδειξή τους καθιστά τον «πολυτροπικό δρόμο» της Αθήνας ένα από τα πλέον πολύτιμα τοπόσημα στη μεγάλη ιστορική διαχρονία της πρωτεύουσας».

Τι απάντησε ο Χάρης Δούκας

Τις κατηγορίες προς το πρόσωπό του από την υπουργό Πολιτισμού δεν άφησε αναπάντητες ο Δήμαρχος Αθηναίων.

Πιο συγκεκριμένα ο κ. Δούκας με ανάρτησή σου στο Χ ανέφερε:

“Η Υπουργός Πολιτισμού έχει επιλεκτική μνήμη.

Ξεχνά ότι ο αρχικός σχεδιασμός Μπακογιάννη προέβλεπε ότι η Βασιλίσσης Όλγας θα ήταν πεζόδρομος.

Ενώ απαίτηση των Αθηναίων και προγραμματική μας δέσμευση ήταν η μετατροπή της σε πολυτροπικό δρόμο ήπιας κυκλοφορίας, για να σταματήσει η ταλαιπωρία των πολιτών.

Όπως και έγινε. Καλό Πάσχα σε όλους!”

Η Υπουργός Πολιτισμού έχει επιλεκτική μνήμη.

Ξεχνά ότι ο αρχικός σχεδιασμός Μπακογιάννη προέβλεπε ότι η Βασιλίσσης Όλγας θα ήταν πεζόδρομος.

Ενώ απαίτηση των Αθηναίων και προγραμματική μας δέσμευση ήταν η μετατροπή της σε πολυτροπικό δρόμο ήπιας κυκλοφορίας, για να σταματήσει η… pic.twitter.com/qKkpKm9wF4

— Haris Doukas (@h_doukas) April 9, 2026

Το αριστούργημα του Πάμπλο Πικάσο, η «Γκουέρνικα», ο γιγαντιαίος πίνακας που αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο ειρήνης και εκτίθεται στο Μουσείο Ρέινα Σοφία, είναι σημείο έριδας στην Ισπανία.

Το έργο, διαστάσεων 7,8 επί 3,5 μέτρων, που φιλοτεχνήθηκε σχεδόν αμέσως μετά τον βομβαρδισμό της βασκικής πόλης Γκουέρνικα από τους Ναζί το 1937, διεκδικείται συχνά από τη Χώρα των Βάσκων.

Στα τέλη Μαρτίου, σε συνομιλία του με τον πρωθυπουργό, ο πρόεδρος της Χώρας των Βάσκων, Ιμανόλ Πραντάλες επανέλαβε το αίτημα, λέγοντας ότι θέλει να εκτεθεί ο πίνακας στο Μουσείο Γκουγκενχάιμ του Μπιλμπάο.

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 90 ετών από τον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα «ζητάμε την προσωρινή μεταφορά (…) εν είδει αποζημίωσης και ιστορικής μνήμης» ανέφερε σε αναρτήσεις του στα social media.

Το υπουργείο Πολιτισμού ζήτησε από το Μουσείο Ρέινα Σοφία να συντάξει μία έκθεση για το θέμα. Στα συμπεράσματά της, η έκθεση αυτή αποθαρρύνει σφοδρά τη μεταφορά του έργου.

Η χαρισματική Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο

Στην αντιπαράθεση αναμίχθηκε με τη σειρά της η περιφέρεια της Μαδρίτης, καθώς παρενέβη η πρόεδρός της, η χαρισματική Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, υψηλόβαθμο στέλεχος του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Κόμματος.

Υπερασπιζόμενη την παραμονή του πίνακα, που προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες, στο μουσείο Ρέινα Σοφία της Μαδρίτης, χαρακτήρισε «χωριατιά» την πρόταση των Βάσκων, προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις της. Για την Αγιούσο, η πρόταση του Πραντάλες «δεν έχει νόημα»:

«Επικαλούμαστε την προέλευση των πραγμάτων όποτε μας βολεύει; Τότε, ας στείλουμε όλο το έργο του Πικάσο στη Μάλαγα» ειρωνεύτηκε, υποστηρίζοντας ότι «η τέχνη είναι παγκόσμια».

Όταν ρωτήθηκε στις 7 Απριλίου για το θέμα, η εκπρόσωπος της σοσιαλιστικής κυβέρνησης, Έλμα Σάιθ είπε ότι «βασίζεται στις συμβουλές των ειδικών» – δηλαδή υιοθετεί την άποψη του μουσείου – και «ποτέ δεν καταφεύγει σε προσβολές».

Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, επικεφαλής κυβέρνησης μειοψηφίας, στηρίζεται από πολλά κόμματα της αριστεράς, καθώς και από τα βασκικά και καταλανικά εθνικιστικά κόμματα για να περνάει τα νομοσχέδια από το κοινοβούλιο.

Τον Ιούνιο, το εμβληματικό μνημείο μετατρέπεται σε σκηνή αποχαιρετισμού, φιλοξενώντας ένα πυκνό πρόγραμμα εκδηλώσεων του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικά διεθνή ονόματα, όπως ο Ισλανδός πιανίστας Βίκινγκουρ Όλαφσον, η πολυβραβευμένη Σουηδή ερμηνεύτρια Lykke Li και το γερμανικό σύνολο Einstürzende Neubauten, κορυφαίες μορφές της ελληνικής μουσικής όπως οι Σταύρος Ξαρχάκος, Μαρία Φαραντούρη και Λένα Πλάτωνος, αφιερώματα σε μεγάλους δημιουργούς, αλλά και θεατρικές παραγωγές όπως η «Λυσιστράτη», σε μουσική, διασκευή και σκηνοθεσία Σταμάτη Κραουνάκη και η «Εκάβη», σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού.

«Δίνεται έτσι η δυνατότητα να λάβει χώρα μια ευρεία σειρά γεγονότων Τέχνης ως Εορτές Αποχαιρετισμού. Θα έλεγε κανείς ότι όλες οι εκδηλώσεις που θα παρουσιαστούν εφέτος στη σκηνή του Ηρωδείου -κάθε μοναδική νύχτα, κάθε είδους “Αφιέρωμα”- συνιστά μια ξεχωριστή εορτή Αποχαιρετισμού του» αναφέρει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, Μιχαήλ Μαρμαρινός.

Η αυλαία των εκδηλώσεων ανοίγει στις 3 Ιουνίου με το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο του Βίκινγκουρ Όλαφσον στην Ελλάδα. Από τους πιο αναγνωρισμένους καλλιτέχνες της εποχής μας, έχοντας υπογράψει εδώ και χρόνια αποκλειστικό συμβόλαιο με την Deutsche Grammophon, ο Ισλανδός πιανίστας, θα παρουσιάσει έργα των Μπαχ, Μπετόβεν και Σούμπερτ, χτίζοντας ένα πρόγραμμα με τίτλο «Opus 109», όπως ακριβώς επιγράφεται και η τελευταία δισκογραφική του δουλειά τον Νοέμβριο του 2025.

Ο τίτλος αναφέρεται στη Σονάτα για πιάνο αρ. 30 σε μι μείζονα, έργο 109 του Μπετόβεν, την οποία ο καλλιτέχνης τοποθετεί δίπλα (ή και απέναντι) σε άλλα έργα του ίδιου του Μπετόβεν και του Σούμπερτ, χωρίς, βέβαια, να παραλείπει τον αγαπημένο του Μπαχ – άλλωστε, όπως λέει ο ίδιος, οι δύο συνθέτες του δέκατου ένατου αιώνα έρχονται αντιμέτωποι με τον γίγαντα του δέκατου όγδοου αιώνα «όπως οφείλει να κάνει κάθε μεγάλος συνθέτης».

Στις 4 Ιουνίου, μια πύλη προς το άγνωστο θα ανοίξει πάνω στη σκηνή του Ηρωδείου. Το final cut της ιστορικής ταινίας του Ρίντλεϊ Σκοτ, «Blade Runner», προβάλλεται σε μια μνημειακών διαστάσεων HD οθόνη, ενώ η εμβληματική μουσική του Vangelis εκτελείται ζωντανά από το ενδεκαμελές The Avex Ensemble, σε απόλυτο συγχρονισμό με την ταινία.

Στις 5 και 6 Ιουνίου, ο Σταύρος Ξαρχάκος ανεβαίνει στη σκηνή του Ηρωδείου με την παράσταση «Στο παρόν», μαζί με τη Λίνα Νικολακοπούλου, την Ηρώ Σαΐα, τον Δημήτρη Μπάση, δεκαμελή ορχήστρα και παιδιά από τη σχολή «Εν Χορδαίς και Οργάνοις» της Σύρου, με τον τίτλο της συναυλίας ν’ αποκτά το πιο ουσιαστικό του νόημα: «το παρόν της μουσικής είναι εκεί όπου η μνήμη, η εμπειρία και η νέα δημιουργία γίνονται ένα».

Στις 9 Ιουνίου το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του λαουτίστα, λέκτορα στο Hellenic College Holy Cross των ΗΠΑ και υποψηφίου για βραβείο Grammy, Βασίλη Κώστα, παρουσιάζει το αφιέρωμα «Ήπειρος» που αποτελεί μια μουσική συνάντηση μνήμης και συνέχειας, αφιερωμένη στη βαθιά παράδοση της ηπειρώτικης μουσικής και στην αταλάντευτη πορεία της μέσα στον χρόνο. Στο κέντρο της παράστασης βρίσκεται η παρακαταθήκη του αείμνηστου Πετρολούκα Χαλκιά, ως σημείο αναφοράς για τον τρόπο με τον οποίο η μουσική της Ηπείρου μεταδίδεται, εξελίσσεται και αποκτά νέα πνοή μέσα από τις επόμενες γενιές.

Τιμώντας τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννησή του Μάνου Χατζιδάκι, το Ηρώδειο θα φιλοξενήσει ένα μεγάλο μουσικό αφιέρωμα στο έργο του, σε δύο βραδιές υπό τον κοινό τίτλο «Αμερική του Μάνου Χ». Στις 10 Ιουνίου, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού θα ερμηνεύσει το συγκλονιστικό «Χαμόγελο της Τζοκόντας» του 1965 καθώς και το soundtrack της ταινίας γουέστερν «Blue» του 1968 σε σκηνοθεσία του Καναδού Σίλβιο Ναριτσάνο. Στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος, στις 17 Ιουνίου θα ακολουθήσουν ο διεθνής πιανίστας Γιώργος – Εμμανουήλ Λαζαρίδης για να ερμηνεύσει τη «Ρυθμολογία» και στη συνέχεια οι Raining Pleasure το «Reflections».

Στις 12 και 13 Ιουνίου ο Σταμάτης Κραουνάκης έρχεται στο Ηρώδειο με τη «Λυσιστράτη», μια πολυφωνική οπερέτα που φιλοξενεί ισότιμα μουσική και λόγο, όλα κουρδισμένα στο κλειδί της ανελέητης σάτιρας του Αριστοφάνη. Στη σκηνή του θεάτρου, συναντιούνται τριάντα σημαντικοί ερμηνευτές και μουσικοί, με ξεχωριστή την παρουσία της Δήμητρας Γαλάνη στον ρόλο της θεάς Αθηνάς. Ακολουθούν στις 15 Ιουνίου η Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου της Εσθονίας και η Ορχήστρα Δωματίου του Ταλίν υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Tõnu Kaljuste, οι οποίοι ερμηνεύουν εμβληματικά έργα της φωνητικής μουσικής του Εσθονού συνθέτη, ‘Αρβο Περτ (γεν. 1935) τόσο της σόλο όσο και της χορωδιακής.

«Μια ωδή στην Avant Garde» παρουσιάζει στις 18 Ιουνίου το γερμανικό σύνολο Einstürzende Neubauten (Καταρρέοντα Νεόχτιστα) που είναι ταυτισμένο με την ηχητική πρωτοπορία για περίπου πέντε δεκαετίες. Όσοι ανέβουν στο αρχαίο θέατρο το βράδυ του Ιουνίου, θα βρεθούν μπροστά σε ένα ιστορικό παράδοξο: ένα συνεργείο κατεδαφίσεων των μουσικών συμβάσεων μεταμφιεσμένο σε συγκρότημα θα έχει καταλάβει τη σκηνή του Ηρωδείου, μετατρέποντάς το σε μια εξαίσια βιομηχανική παιδική χαρά.

Στις 19 Ιουνίου, η Λένα Πλάτωνος και ο Θάνος Τσακνάκης ανασύρουν από τη λήθη την πλατωνική ιδέα περί αθανασίας της ψυχής και την ανασυνθέτουν ποιητικά με τις «Μοίρες», το νέο έργο της συνθέτριας που δημιουργείται ειδικά για το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και θα ερμηνεύσει ο διεθνής σολίστ του φλάουτου, Στάθης Καραπάνος. Τα κείμενα αφηγείται η Μαρία Φαραντούρη. Στις 21/6, Παγκόσμια Μέρα Μουσικής, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα ΕΡΤ θα δώσει στο Ηρώδειο την καθιερωμένη της συναυλία.

Στις 22 Ιουνίου, η Lykke Li, η ανεξίτηλη φωνή πίσω από το «I Follow Rivers» και κομμάτια όπως τα «No Rest for the Wicked» και «I Never Learn» έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, για να συναντήσει τους πολυάριθμους ακροατές της και να σβήσει έτσι ένα συναυλιακό απωθημένο ετών. Με πάνω από δεκαπέντε χρόνια πορείας, η πολυβραβευμένη Σουηδή ερμηνεύτρια, τραγουδοποιός, μοντέλο και ηθοποιός έχει χτίσει έναν κόσμο όπου η ποπ αφήνει πίσω της τη γυαλιστερή επιφάνεια των σύγχρονων παραγωγών και απογυμνώνεται, για να αγγίξει μια πιο ωμή και πηγαία έκφραση. Στις 25 και 26 Ιουνίου, ο Στάθης Λιβαθινός παρουσιάζει την «Εκάβη» του Ευριπίδη σε μια παράσταση που εντάσσεται στον εορτασμό των 100 χρόνων της Ακαδημίας Αθηνών.

Στις 29 Ιουνίου ο διεθνούς φήμης Πολωνός αρχιμουσικός Μιχάλ Νεστερόβιτς ηγείται της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, μιας πλειάδας εκλεκτών λυρικών τραγουδιστών και εκτεταμένων χορωδιακών δυνάμεων, προσφέροντας στο κοινό του Φεστιβάλ μια από τις σπάνιες ευκαιρίες να απολαύσει ζωντανά την Όγδοη συμφωνία του Γκούσταφ Μάλερ. Το πρόγραμμα για τις 30 Ιουνίου θα ανακοινωθεί προσεχώς.

Η αξιοποίηση της τεχνικής νοημοσύνης από το ΥΠΠΟ εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Με βάση τις προτάσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής που δημιουργήθηκε, σχεδιάστηκε μια στρατηγική έως το 2036 που καλύπτει τόσο την πολιτιστική κληρονομιά όσο και τον σύγχρονο πολιτισμό.

Η στρατηγική συνδέεται με την ευρωπαϊκή ατζέντα για την ΤΝ και την πνευματική ιδιοκτησία, ενώ η Ελλάδα στοχεύει να αξιοποιήσει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027 για την ενίσχυση του ρόλου της στον τομέα.

Δύο μελέτες – Οι βασικοί πυλώνες

Παράλληλα στηρίζεται σε δύο βασικές μελέτες. Συγκεκριμένα η «Εθνική Στρατηγική Ενσωμάτωσης της ΤΝ στη Διαχείριση και Προώθηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», που εκπονήθηκε από την Ernst & Young, καλύπτει οκτώ πυλώνες, όπως:

-ενοποίηση και σημασιολογική ανάλυση πολιτιστικών δεδομένων,

-ανάπτυξη ψηφιακών διδύμων (digital twins) για την προστασία μνημείων και την πρόβλεψη κινδύνων από την κλιματική αλλαγή,

-δημιουργία πολυγλωσσικών πλατφορμών και ενίσχυση της πολιτιστικής διπλωματίας,

-εμβυθιστικές εμπειρίες μέσω VR/AR και «έξυπνων» ψηφιακών ξεναγών,

-κατάρτιση προσωπικού και ενίσχυση της καινοτομίας μέσω παραγωγικής ΤΝ,

-θεσμικό πλαίσιο ηθικής ΤΝ, κυβερνοασφάλειας και βιώσιμης χρηματοδότησης.

Αναδιοργάνωση ΟΠΙ και θεσμική προσαρμογή

Στην ίδια λογική, η «Στρατηγική Μελέτη για την προστασία των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων στον χώρο της ΤΝ», από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ), εστιάζει στη θωράκιση της δημιουργικότητας, στην προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών και στη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου που ισορροπεί καινοτομία και πνευματική ιδιοκτησία.

Τα δεδομένα που καταγράφονται αναδεικνύουν ότι τα συστήματα ΤΝ εκπαιδεύονται σε μεγάλης κλίμακας σύνολα δεδομένων που περιλαμβάνουν προστατευόμενο περιεχόμενο χωρίς σαφείς διαδικασίες αδειοδότησης, γεγονός που δημιουργεί πιέσεις στα οικονομικά των δημιουργών, ιδίως στους τομείς της μουσικής και του οπτικοακουστικού (προβλέπονται απώλειες έως και 10 δισ. ευρώ στη μουσική την 4ετία 2024-2028, καθώς και απώλειες 12 δισ. ευρώ στον οπτικοακουστικό τομέα, ενώ 300 εκατομμύρια θέσεις εργασίας είναι σε κίνδυνο σύμφωνα με την Goldman Sachs). Παράλληλα, επισημαίνεται δυσκολία στην ιχνηλάτηση της προέλευσης περιεχομένου και ζητήματα ως προς την απόδοση πρωτοτυπίας σε έργα που παράγονται με τη συνδρομή ΤΝ, ενώ καταγράφονται και εκτιμήσεις για αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση στους δημιουργικούς κλάδους.

Σε επίπεδο πολιτικής, δρομολογείται επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου για την πνευματική ιδιοκτησία σε ψηφιακό περιβάλλον και ΤΝ, με στόχο τη διασφάλιση αμοιβής και δικαιωμάτων για τους δημιουργούς, καθώς και ενεργή συμμετοχή στις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές διαδικασίες. Ταυτόχρονα, προβλέπεται διοικητική αναδιοργάνωση του ΟΠΙ με νέο οργανόγραμμα που περιλαμβάνει μία Γενική Διεύθυνση, τρεις Διευθύνσεις και οκτώ Τμήματα, προκειμένου να ενισχυθεί η επιχειρησιακή του ικανότητα απέναντι στις τεχνολογικές εξελίξεις.

«Η έγκαιρη διαμόρφωση του κατάλληλου θεσμικού πλαισίου για την εξισορρόπηση καινοτομίας και προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας θεωρείται παράγοντας καίριας σημασίας. Η συντελούμενη διοικητική αναδιοργάνωση του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου του θα συμβάλουν σημαντικά προς την κατεύθυνση αυτή», τόνισε σήμερα η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Πολιτισμού για την ενσωμάτωση της ΤΝ στον Πολιτισμό, η Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε και στο μνημόνιο συνεργασίας με την εταιρεία «Φάρος AI Factory»: «Το Υπουργείο θα συνδράμει αποφασιστικά στη δημιουργία Ελληνικών Χώρων Δεδομένων, για τη Γλώσσα και την Πολιτιστική Κληρονομιά, στη δημιουργία και εκπαίδευση του Ελληνικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου (LLM) βασισμένου σε έγκυρα και τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα και στην ανάπτυξη εργαλειοθήκης με σύνολα δεδομένων, υπηρεσίες και μοντέλα ΤΝ, για χρήση από δημόσιους φορείς, ερευνητικά ιδρύματα πολιτιστικούς οργανισμούς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου».

Η Λίνα Μενδώνη με τους Γιάννη Μαστρογεωργίου, Γεώργιο Στάμου, Κωστή Χλουβεράκη και Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου

Αναφέρθηκε, ακόμη, η υπουργός, στην προγραμματική σύμβαση με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με στόχο την αξιοποίηση του ψηφιακού πολιτιστικού αποθέματος του ΥΠΠΟ σε δυναμική και επεκτάσιμη γνωσιακή υποδομή. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ο σχεδιασμός και υλοποίηση γνωσιακών βάσεων (Knowledge Graphs), η εκπαίδευση εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων (LLM) και η ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών συνομιλιακής αλληλεπίδρασης (chatbots) για την υποστήριξη λήψης ανθρωπίνων αποφάσεων με πεδίο εφαρμογής την τεκμηρίωση και διαχείριση των ελληνικών Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς UNESCO, καθώς και χριστιανικών και οθωμανικών μνημείων της ελληνικής επικράτειας.

Στο πλαίσιο της εφαρμογής της νέας στρατηγικής, συγκροτήθηκε στο Υπουργείο μια διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή ΤΝ, που θα έχει συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο στη διαμόρφωση και παρακολούθηση των δράσεων.

Ο Ιωάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Ελληνικής Κυβέρνησης, μέλος του ΔΣ της “ΦΑΡΟΣ AI FACTORY” και της Ειδικής Επιτροπής Τεχνητής Νοημοσύνης του ΥΠΠΟ, υπογράμμισε ότι η ΤΝ αλλάζει ριζικά τη σχέση ανθρώπου και πολιτισμού, επηρεάζοντας τη δημιουργία, τη συνεργασία και τη συμπαραγωγή ιδεών, ενώ αποτελεί εθνική ευθύνη η διαμόρφωση στρατηγικής που θα ενισχύει τη βιωσιμότητα του πολιτιστικού τομέα.

Ο Δρ. Κωστής Χλουβεράκης, εταίρος της Ernst &Young Ελλάδος, παρουσίασε τις αρχές της στρατηγικής ΤΝ για την πολιτιστική κληρονομιά, τονίζοντας τη σημασία της ηθικής υπευθυνότητας, της διαφάνειας και της αυθεντικότητας των δεδομένων, με στόχο τη δημιουργία ενός «ζωντανού οικοσυστήματος γνώσης» και μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας ΤΝ για τον πολιτισμό.

Η Αναπληρώτρια Διευθύντρια του ΟΠΙ, Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου, ανέδειξε τις προκλήσεις που θέτει η ΤΝ για την πνευματική ιδιοκτησία, τονίζοντας τον κίνδυνο ποιοτικής υποβάθμισης των συστημάτων και τη σημασία της προστασίας μικρότερων γλωσσών, όπως η ελληνική.

Ο καθηγητής Γεώργιος Στάμου (ΕΜΠ) της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ, επισήμανε τους τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης της ΤΝ: μεγάλα προεκπαιδευμένα μοντέλα, μικρότερα εξειδικευμένα μοντέλα και υβριδικά συστήματα, με έμφαση στην παραγωγή αυθεντικού ελληνικού περιεχομένου και στην αξιοποίηση των τεχνολογιών ΤΝ για την αρχαιολογική έρευνα και τις τρισδιάστατες απεικονίσεις. Τόνισε, το πρόβλημα της μεροληψίας των δεδομένων, όχι μόνο γλωσσικά αλλά κυρίως πολιτισμικά, επισημαίνοντας την ανάγκη παραγωγής αυθεντικού ελληνικού περιεχομένου που να αποτυπώνει την ιστορία και τη σύγχρονη ζωή.

Αναδεικνύοντας, τις δυνατότητες της εφαρμογής των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης στον Πολιτισμό (τρισδιάστατες απεικονίσεις, υποστήριξη της αρχαιολογικής έρευνας), ο κ. Στάμου κατέληξε σε τρεις κρίσιμες οριζόντιες προτεραιότητες: Την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, την εκπαίδευση για την κατανόηση της τεχνολογίας, την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής συγκυρίας για την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και του πολιτισμού.

Η επιδίωξη της στρατηγικής για την ΤΝ είναι η μετάβαση του ελληνικού πολιτισμού σε μια δομημένη ψηφιακή υποδομή, ικανή να υποστηρίξει τόσο τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς όσο και τη σύγχρονη παραγωγή, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης τεχνολογικής και οικονομικής πίεσης.

Η παραχώρηση αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση του μνημείου, με σκοπό διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προστασία ενός τόπου με ιδιαίτερο φορτίο για τη νεότερη ιστορία της χώρας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η παραχώρηση του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τίθενται οι βάσεις για την εκκίνηση μιας συστηματικής προσπάθειας αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού αυτού τόπου, ο οποίος φέρει ανεξίτηλα τα ίχνη της ναζιστικής θηριωδίας. Ένας τόπος που συνδέθηκε με τραγικές μνήμες της Κατοχής και της εξόντωσης Ελλήνων Εβραίων, μέσω της καταναγκαστικής εργασίας, περνά πλέον σε μια νέα φάση προστασίας, ανάδειξης και ουσιαστικής επανένταξης στη συλλογική συνείδηση. Ήδη το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για την αποκατάσταση του κτηριακού συγκροτήματος. Στόχος μας είναι η μετατροπή του σε έναν επισκέψιμο ιστορικό χώρο, που θα λειτουργεί ως τεκμήριο μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τις αξίες της ιστορικής αλήθειας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Υπουργείο Πολιτισμού θεωρεί την αποκατάσταση του κτηρίου ιστορικό χρέος του απέναντι στα θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Με την πρωτοβουλία αυτή διασφαλίζουμε την προστασία του συνόλου του ιστορικού τοπίου, ώστε να αποδοθεί, με τον προσήκοντα σεβασμό, στις επόμενες γενιές, ως τόπος μνήμης, παιδείας και αναστοχασμού. Ευχαριστώ τον Κωνσταντίνο Κυρανάκη για την καθοριστική συμβολή του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας».

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης δήλωσε: «Η παραχώρηση του ανενεργού Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στο Υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τη διάσωση και ανάδειξη ενός τόπου με ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η αποκατάσταση του σταθμού και η διαμόρφωσή του ως εκθεσιακού χώρου διασφαλίζουν ότι η μνήμη των γεγονότων που συνδέονται με την Καρυά θα διατηρηθεί ζωντανή για τις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα, τιμούμε τη μνήμη των Ελλήνων Εβραίων που υπέστησαν καταναγκαστική εργασία στην περιοχή και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ανάδειξη της Καρυάς δεν είναι μόνο ένα έργο πολιτισμού, αλλά μια πράξη ιστορικής ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και τη συλλογική μνήμη».

Το 1943, οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής χρησιμοποίησαν Εβραίους άνδρες από τη Θεσσαλονίκη σε καταναγκαστικά έργα για τη διάνοιξη μεγάλης τομής σε βραχώδη πλαγιά, στο πλαίσιο επέκτασης της σιδηροδρομικής γραμμής για στρατιωτικούς σκοπούς. Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας οδήγησαν στον θάνατο δεκάδες ανθρώπους, στο πλαίσιο της πρακτικής της «εξόντωσης μέσω εργασίας». Η λεγόμενη «Τομή του Βράχου» διατηρείται έως σήμερα ως αυθεντικό τεκμήριο του εγκλήματος αυτού, καταγεγραμμένο και στο ιστορικό φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ. Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Καρυάς, στο όρος Όθρυς της Φθιώτιδας, χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ως ιστορικός τόπος, τον Αύγουστο του 2025. Δεν αποτελεί μόνο μια σιδηροδρομική υποδομή του «Λαρισσαϊκού» δικτύου, που λειτούργησε από το 1908, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με μία από τις σκοτεινότερες σελίδες της Κατοχής στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπονται η προστασία και αποκατάσταση των εναπομεινάντων κτισμάτων, όπως το πέτρινο κτήριο και το πηγάδι της προπολεμικής περιόδου, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου –συμπεριλαμβανομένων των καταλυμάτων της Βέρμαχτ και των σημείων όπου εργάστηκαν οι Εβραίοι κρατούμενοι– καθώς και η εξασφάλιση της ασφαλούς και οργανωμένης πρόσβασης του κοινού.

«Ο σύντροφός μας Γιάννης Μπρούζος έφυγε πριν λίγη ώρα από τη ζωή, μετά από μια μάχη που έδωσε με πείσμα και συλλογικά, όπως συλλογικά παλεψε έζησε και ολόκληρη την ζωή του. Ο αποχαιρετισμός μάς παγώνει, αλλά οι μνήμες από όσα ζήσαμε με το Γιάννη θα μας ζεσταίνουν για πάντα, να συνεχίζουμε για όσα ξεκινήσαμε μαζί. Όπως μας είπε και σε μια από τις τελευταίες αφιερώσεις του προς όλα τα συντρόφια του, δεν μας χωρίζει ο θάνατος. Θα ακολουθήσει ανακοίνωση της οργάνωσης, και ενημέρωση για την κηδεία του.

Γιάννη μας, αντίο», ανέφεραν.

Ο Γιάννης Μπρούζος είχε αφηγηθεί την ιστορία του και τη μάχη που έδινε με μελάνωμα και καρκίνο της γλώσσας, αλλά και πώς μέσα σε μια περίοδο γεμάτη θεραπείες, επεμβάσεις και αβεβαιότητα, είχε βρει δημιουργική διέξοδο και βαθύτερο νόημα στη συγγραφή του βιβλίου «Τι πραγματικά αξίζει – 24 γράμματα στον γιο μου», μιας συγκλονιστικής παρακαταθήκης αγάπης, ελπίδας και αντίστασης για τον γιο του, Στέλιο.

Παρουσιάζοντας το βιβλίο του τον περασμένο Οκτώβριο είχε αφηγηθεί πώς ξεκίνησαν όλα.

«Πριν από τρία χρόνια περίπου, η μητέρα μου είδε μια μαύρη κηλίδα στο πίσω τυφλό μέρος της πλάτης μου, μια μαύρη ελίτσα», είπε και συνέχισε, «η οποία αποδείχθηκε μετά από πολύ λίγο καιρό ότι ήταν κακοήθης όγκος του δέρματος, μελάνωμα.

Αφαιρέθηκε την ημέρα της απεργίας, 9 Νοέμβρη του 2022, στον Άγιο Σάββα. Αμέσως μετά πήγα στην απεργιακή συγκέντρωση και κράτησα αυτό το πανό που βρίσκεται πίσω μας, το οποίο λέει “Μας φύτεψαν φόβο, μα φυτρώσαν φτερά”.

Πραγματικά ένιωσα τη δύναμη ότι αυτός, αυτή η ελιά που φύτρωσε στο σώμα μου, αυτό το, τα καρκινικά κύτταρα, μπορούν να μετατραπούν σε φτερά. Αυτό ήταν η πρώτη μου μικρή ιστοριούλα, που δείχνει την διάθεσή μου να μετουσιώσω αυτό που μου συνέβη σε δύναμη».

Η περιπέτεια της υγείας του, όμως, συνεχίστηκε. «Δυστυχώς, αυτός ο καρκίνος προχώρησε μετά σε μεταστάσεις και έγινε τελικού σταδίου. Και μάλιστα το Πάσχα το προηγούμενο, εμφανίστηκε και δεύτερος, άσχετος καρκίνος στη γλώσσα μου», ανέφερε.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη γεννήθηκε η ιδέα του βιβλίου: «Αποφάσισα να αρχίσω να γράφω αυτά τα γράμματα στο Στέλιο, γιατί ένιωσα ότι εγώ δεν μπορούσα πια να είμαι κοντά του όπως θα ήθελα, και από φόβο μου λίγο για τον ήλιο και όλα αυτά που μου έχουν συμβεί. Σκέφτηκα ότι τουλάχιστον να είμαι κοντά του πάντα, έστω με κάποια λόγια που θα ήθελα να του αφήσω», είχε εξομολογηθεί.